ശിവ ശങ്കര സ്തുതി

Verse 1

അതിഭീഷണ കടുഭാഷണ യമകിങ്കരപടലീ-

കൃതതാഡനപരിപീഡനമരണാഗമസമയേ.

ഉമയാ സഹ മമ ചേതസി യമശാസന നിവസൻ

ശിവശങ്കര ശിവ ശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 1 ..

മനുഷ്യജീവിതത്തിന്‍റെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകവും ഭയാനകവുമായ നിമിഷമാണ് മരണം. ആ സമയത്ത് യമധർമ്മരാജന്‍റെ ദൂതന്മാർ അതിഭീകരമായ രൂപങ്ങളോടെയും കാതുകൾക്ക് അസഹനീയമായ കഠിനവാക്കുകളോടെയും സന്നിഹിതരാകുന്നു എന്ന് പുരാണങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. ജീവൻ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്ന ആ വേളയിൽ യമകിങ്കരന്മാരുടെ പ്രഹരങ്ങളും പീഡനങ്ങളും ഭക്തനെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ ശ്ലോകത്തിൽ മരണസമയത്തെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ഈ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് തന്നെ രക്ഷിക്കാൻ ഭക്തൻ ഭഗവാൻ ശിവനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. തന്‍റെ അന്തരാത്മാവിൽ ഭയവും വേദനയും നിറയുമ്പോൾ ആ വേദനകളെ ഹരിക്കാൻ ഭഗവാന്‍റെ സാന്നിധ്യം അനിവാര്യമാണെന്ന് ഇവിടെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

പുരാണങ്ങളിൽ ശിവൻ യമശാസനനാണ് അഥവാ കാലനെപ്പോലും നിയന്ത്രിക്കുന്നവനാണ്. തന്‍റെ ഭക്തനായ മാർക്കണ്ഡേയനെ മരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ യമനെ നിഗ്രഹിച്ച കഥ ഇവിടെ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് മരണഭയത്തെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ശിവനോട് തന്നെ യാചിക്കുന്നത്. ഉമാദേവിയോടൊപ്പം സദാശിവൻ തന്‍റെ ചിത്തത്തിൽ എപ്പോഴും വസിക്കണമെന്നാണ് ഭക്തൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ശക്തിയും ശിവനും ചേർന്ന അർദ്ധനാരീശ്വര സങ്കല്പം ഹൃദയത്തിൽ ജ്വലിക്കുമ്പോൾ മരണത്തിന്‍റെ ഭീകരത ഇല്ലാതാകുന്നു. ശങ്കരൻ എന്ന പദത്തിന് മംഗളം ചെയ്യുന്നവൻ എന്നാണർത്ഥം. അന്ത്യനിമിഷങ്ങളിൽ ഭഗവാന്‍റെ മംഗളകരമായ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുന്നത് മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള വഴിയൊരുക്കുന്നു.

ഈ ലോകത്തിലെ ദുരിതങ്ങളും പാപങ്ങളും ഹരിക്കാൻ ഭഗവാന് മാത്രമേ സാധിക്കൂ എന്ന ദാർശനിക സത്യമാണ് ഹര മേ ഹര ദുരിതം എന്ന വരിയിലൂടെ വെളിപ്പെടുന്നത്. സദാശിവന്‍റെ നാമം ജപിക്കുന്നതിലൂടെ ഭക്തൻ തന്‍റെ ലൗകികമായ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. യമകിങ്കരന്മാരുടെ ഭീഷണിയിൽ നിന്ന് രക്ഷനേടാനുള്ള ഒരേയൊരു കവചം ശിവഭക്തി മാത്രമാണ്. തന്‍റെ ഹൃദയത്തെ ഭഗവാന്‍റെ വാസസ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നതിലൂടെ മരണത്തെ ഒരു ഉത്സവമാക്കി മാറ്റാൻ ഭക്തന് സാധിക്കുന്നു. ലൗകികമായ ആകുലതകൾ അവസാനിച്ച് പരമമായ ശാന്തിയിലേക്ക് ലയിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണിത്.

Verse 2

അസദിന്ദ്രിയവിഷയോദയസുഖസാത്കൃതസുകൃതേഃ

പരദൂഷണപരിമോക്ഷണ കൃതപാതകവികൃതേഃ .

ശമനാനന ഭവകാനനനിരതേർഭവ ശരണം

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 2 ..

ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ലൗകിക ജീവിതത്തിന്‍റെ വ്യർത്ഥതയെയും ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളുടെ ചതിക്കുഴികളെയും കുറിച്ചാണ് പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങൾ തരുന്ന സുഖങ്ങൾ നശ്വരമാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുതന്നെ മനുഷ്യൻ അവയുടെ പിന്നാലെ പായുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ അസത്തായ വിഷയങ്ങളിൽ മുഴുകുമ്പോൾ നാം ജീവിതകാലം മുഴുവൻ സമ്പാദിച്ച പുണ്യങ്ങൾ (സുകൃതം) ഓരോന്നായി നശിച്ചുപോകുന്നു. മറ്റുള്ളവരെ നിന്ദിക്കുന്നതിലും ദ്രോഹിക്കുന്നതിലും സമയം കണ്ടെത്തുന്നതിലൂടെ നാം വലിയ പാപക്കടലിൽ ചെന്നുപതിക്കുന്നു. ഈ പാപങ്ങൾ നമ്മുടെ ആത്മാവിന്‍റെ പ്രകാശത്തെ മറയ്ക്കുന്നു എന്ന് ഭക്തൻ ഇവിടെ സ്വയം തിരിച്ചറിയുന്നു.

ഭവകാനനം അഥവാ ലൗകിക ജീവിതത്തെ ഒരു വലിയ കാടിനോടാണ് ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്. വഴിതെറ്റിയ ഒരു യാത്രികനെപ്പോലെ നാം ഈ ലോകമാകുന്ന കാട്ടിൽ അലയുന്നു. ഈ കാട്ടിൽ കാമക്രോധലോഭങ്ങളാകുന്ന വന്യമൃഗങ്ങൾ നമ്മെ വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മരണദേവനായ ശമനന്‍റെ വായ നമ്മെ വിഴുങ്ങാൻ സന്നദ്ധമായി നിൽക്കുന്നു. ഈ ഘട്ടത്തിൽ സ്വന്തം കർമ്മദോഷങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഓർത്ത് വിലപിക്കുന്ന ജീവൻ ഭഗവാനോട് ശരണം അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഭഗവാന്‍റെ കാരുണ്യം ലഭിക്കാത്ത പക്ഷം ഈ ലൗകിക വിഷമവൃത്തത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുക അസാധ്യമാണ്.

ശിവൻ എല്ലാ ദുഖങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവനും ശാന്തി നൽകുന്നവനുമാണ്. ശരണാഗതനായ ഭക്തന് ഭഗവാൻ അഭയം നൽകുന്നു. ലൗകിക സുഖങ്ങൾ താൽക്കാലികമാണെന്നും അവ ആത്യന്തികമായി ദുഃഖത്തിലേക്കേ നയിക്കൂ എന്നും തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം. തന്‍റെ പാപകൃത്യങ്ങൾ കാരണം നഷ്ടപ്പെട്ട ഹൃദയശുദ്ധി തിരികെ ലഭിക്കാനും സംസാരസാഗരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനും ശിവനാമം ഏക ഔഷധമായി ഇവിടെ മാറുന്നു. ശങ്കരന്‍റെ കാരുണ്യം ലൗകിക ജീവിതമാകുന്ന ഭാരത്തെ ലഘൂകരിക്കുകയും ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവിൽ ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 3

വിഷയാഭിധ ബഡിശായുധ പിശിതായുതസുഖതഃ

മകരായിതമതിസന്തതികൃതസാഹസവിപദം .

പരമാലയ പരിപാലയ പരിശാപിതമനിശം

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 3 ..

ഭൗതിക സുഖങ്ങളെ ഒരു ചൂണ്ടയിലെ ഇരയോടാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്. മീൻ ആവേശത്തോടെ ചൂണ്ടയിലെ മാംസക്കഷ്ണത്തിൽ കടിച്ച് സ്വന്തം മരണം ക്ഷണിച്ചുവരുത്തുന്നതുപോലെയാണ് മനുഷ്യന്‍റെ അവസ്ഥ. ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളാകുന്ന ഇരയെ ഭോഗിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ സംസാരമാകുന്ന ചൂണ്ടയിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്നു. ഈ ലൗകിക മോഹങ്ങൾ നൽകുന്ന ആനന്ദം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്. തന്‍റെ ബുദ്ധി തെറ്റായ ചിന്തകളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് വലിയ അപകടങ്ങളിൽ ചെന്നുപതിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഭക്തൻ ഇവിടെ പരിതപിക്കുന്നു. ബുദ്ധിശക്തി തെറ്റായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് വലിയ വിപത്തുകൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.

സംസാരമാകുന്ന സമുദ്രത്തിൽ മകരമത്സ്യങ്ങളെപ്പോലെ വലിയ ആഗ്രഹങ്ങൾ നമ്മെ വലയം ചെയ്യുന്നു. ഓരോ ആഗ്രഹവും ഒരു പുതിയ വിപത്തിനെയാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. നിരന്തരമായ പാപങ്ങളും തന്മൂലം ഉണ്ടായ ശാപങ്ങളും കാരണം താൻ അസ്വസ്ഥനാണെന്ന് ഭക്തൻ ഏറ്റുപറയുന്നു. ഈ കഷ്ടതകളിൽ നിന്ന് തന്നെ പരിരക്ഷിക്കാൻ പരമാലയനായ അഥവാ പരമമായ വാസസ്ഥലമായ ഭഗവാൻ ശിവനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ബാഹ്യലോകത്തെ തേടിപ്പോകുന്നത് നിർത്തലാക്കി പരമാത്മാവിലേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള ആഹ്വാനമാണിത്. തന്‍റെ സാഹസപ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ട് വന്നുചേർന്ന ദുരിതങ്ങളെ മാറ്റാൻ ഭഗവാന്‍റെ ദയ മാത്രമേയുള്ളൂ.

പരിപാലയ എന്ന വാക്കിന്‍റെ അർത്ഥം എന്നെ എല്ലാവിധത്തിലും സംരക്ഷിക്കൂ എന്നാണ്. ലൗകിക വിഷയങ്ങൾ ഒരു വിഷം പോലെ ആത്മാവിനെ നശിപ്പിക്കുമ്പോൾ അമൃതമയനായ ശിവൻ അതിനെ സുഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഭഗവാന്‍റെ സാന്നിധ്യം മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കുകയും തെറ്റായ വഴികളിൽ നിന്ന് തിരികെ കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യുന്നു. അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ടും അഹങ്കാരം കൊണ്ടും ചെയ്തുപോയ തെറ്റുകൾക്ക് മാപ്പിരക്കുന്ന ഒരു ആത്മാവിന്‍റെ വിലാപമാണ് ഈ വരികളിൽ. ശിവശങ്കരൻ എന്ന മന്ത്രം ജപിക്കുന്നതിലൂടെ ഭക്തൻ മായയുടെ വലയിൽ നിന്ന് സ്വയം മോചിതനാകുന്നു.

Verse 4

ദയിതാ മമ ദുഹിതാ മമ ജനനീ മമ ജനകഃ

മമ കല്പിതമതിസന്തതിമരുഭൂമിഷു നിരതം .

ഗിരിജാസുഖ ജനിതാസുഖ വസതിം കുരു സുഖിനം

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 4 ..

ബന്ധങ്ങളുടെയും മമതയുടെയും കെണിയെക്കുറിച്ചാണ് ഈ ശ്ലോകം ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്. എന്‍റെ ഭാര്യ, എന്‍റെ മകൾ, എന്‍റെ അമ്മ, എന്‍റെ അച്ഛൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള എന്‍റെ എന്ന ഭാവം മനുഷ്യനെ സംസാരത്തിൽ തളച്ചിടുന്നു. ഈ വൈകാരിക ബന്ധങ്ങൾ നൽകുന്ന സുഖം ഒരു മരുഭൂമിയിലെ മരീചിക പോലെയാണെന്ന് ഇവിടെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. മരുഭൂമിയിൽ ദാഹിച്ചു വലയുന്ന ഒരാൾ മരീചിക കണ്ട് ജലമാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ച് ഓടുന്നതുപോലെയാണ് മനുഷ്യൻ കുടുംബബന്ധങ്ങളിലൂടെ ശാശ്വത സുഖം തേടുന്നത്. ഈ ബന്ധങ്ങൾ താല്ക്കാലികമാണെന്നും അവ സത്യത്തിൽ ആത്മാവിനെ തളർത്തുകയാണെന്നും ഭക്തൻ തിരിച്ചറിയുന്നു.

ഗിരിജാസുഖൻ അഥവാ പാർവ്വതീദേവിക്ക് പരമാനന്ദം നൽകുന്ന ഭഗവാൻ തന്‍റെ ജീവിതത്തെ സുഖമുള്ളതാക്കി മാറ്റണമെന്ന് ഭക്തൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ലൗകികമായ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന സുഖത്തേക്കാൾ വലിയ ആനന്ദം ഈശ്വരചിന്തയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. തന്‍റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും മരുഭൂമിയിലെന്നപോലെ വരണ്ടുണങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഭഗവാന്‍റെ കരുണയാകുന്ന മഴ പെയ്താൽ മാത്രമേ ആത്മീയമായ ഉന്മേഷം ലഭിക്കൂ. ജനനം നൽകുന്ന അസുഖങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യാകുലതകളിൽ നിന്നും തന്നെ മോചിപ്പിച്ച് പരമമായ സുഖം നൽകാൻ ഭഗവാനോട് യാചിക്കുന്നു.

ഈ ശ്ലോകം ആത്മീയമായ വിരക്തിയെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്നു. ലോകത്തെ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും ഈശ്വരനിലൂടെയാകുമ്പോൾ അവ പവിത്രമാകുന്നു. എന്നാൽ ഈശ്വരനെ മറന്നുകൊണ്ടുള്ള കേവലം ശാരീരിക ബന്ധങ്ങൾ ദുഃഖത്തിന് കാരണമാകുന്നു. തന്‍റെ ഹൃദയത്തെ ഭഗവാന്‍റെ സുഖകരമായ വാസസ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നതിലൂടെ ഭക്തൻ നിത്യസുഖം കണ്ടെത്തുന്നു. ശിവൻ എന്നാൽ മംഗളകാരി എന്നാണ്, ആ മംഗളം തന്‍റെ കുടുംബത്തിലും ജീവിതത്തിലും ഉണ്ടാകണമെന്നും എന്നാൽ അവയിൽ തളയ്ക്കപ്പെടാതെ ഇരിക്കണമെന്നുമാണ് ഭക്തന്‍റെ ആഗ്രഹം.

Verse 5

ജനിനാശന മൃതിമോചന ശിവപൂജനനിരതേഃ

അഭിതോ ദൃശമിദമീദൃശമഹമാഹവ ഇതി ഹാ .

ഗജകച്ഛപജനിതശ്രമ വിമലീകുരു സുമതിം

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 5 ..

ജനനമരണങ്ങളുടെ ചക്രം തകർക്കാൻ ശിവപൂജയോളം ഉത്തമമായ മറ്റൊന്നില്ല. ജനനം എന്നതൊരു വലിയ പരീക്ഷണമാണ്, മരണം ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒരവസാനവുമാണ്. ഈ രണ്ടിൽ നിന്നും ശാശ്വതമായ മോചനം നൽകുന്നവനാണ് ജനിനാശനനായ ശിവൻ. എന്നാൽ മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും ലൗകികമായ മത്സരങ്ങളിലും തർക്കങ്ങളിലും അഥവാ ആഹവങ്ങളിലും മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. ജീവിതം ഒരു യുദ്ധക്കളമായി മാറുമ്പോൾ സമാധാനം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. തന്‍റെ മുന്നിൽ കാണുന്ന ഈ മായാപ്രപഞ്ചം തന്നെ എപ്പോഴും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്നു എന്ന് ഭക്തൻ സമ്മതിക്കുന്നു.

പുരാണത്തിൽ ഗജേന്ദ്രന്‍റെയും കച്ഛപത്തിന്‍റെയും (ആമ) പോരാട്ടം അത്യന്തം ശ്രമിഷ്ടമായിരുന്നു. അതുപോലെ ലൗകിക ജീവിതത്തിലെ സംഘർഷങ്ങൾ മനുഷ്യനെ തളർത്തുന്നു. ജീവിതത്തിന്‍റെ ഇരുവശങ്ങളിൽ നിന്നും ആഞ്ഞടിക്കുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ കാരണം മനസ്സ് മലിനമാകുന്നു. ഈ അവസ്ഥയിൽ തന്‍റെ ബുദ്ധിയെ നിർമ്മലമാക്കാൻ (വിമലീകുരു സുമതിം) ഭഗവാനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ശരിയായ അറിവ് ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ ഈ ജീവിത സമരത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ സാധിക്കൂ. സുമതി അഥവാ ശുദ്ധമായ ബുദ്ധിയാണ് മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള വഴി.

ഈ ശ്ലോകം മനസ്സിന്‍റെ ഏകാഗ്രതയെയും ശുദ്ധിയെയും കുറിച്ചാണ് ഊന്നിപ്പറയുന്നത്. ശിവപൂജയിലൂടെയും നാമജപത്തിലൂടെയും മാത്രമേ മനസ്സിനെ കഴുകി വെടിപ്പാക്കാൻ സാധിക്കൂ. ജീവിതത്തിലെ തിരിച്ചടികളാൽ മലിനപ്പെട്ട തന്‍റെ ചിന്തകളെ ഭഗവാൻ തന്‍റെ കാരുണ്യത്താൽ വിശുദ്ധമാക്കുമെന്ന് ഭക്തൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും ദുരിതങ്ങളെ ഹരിക്കാൻ കഴിവുള്ള ഹരൻ തന്‍റെ ബുദ്ധിഹീനതയെ മാറ്റി ജ്ഞാനം നൽകട്ടെ. ആത്മീയമായ ഉണർവ് ഉണ്ടാകുന്നതോടെ ലൗകികമായ കഷ്ടപ്പാടുകൾ ഒന്നുമല്ലാതായി മാറുന്നു.

Verse 6

ത്വയി തിഷ്ഠതി സകലസ്ഥിതികруണത്മനി ഹൃദയേ

വസുമാർഗണകൃപണേക്ഷണ മനസാ ശിവ വിമുഖം .

അകൃതാഹ്നികമസുപോഷകമവതാദ്ഗിരിസുതയാ

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 6 ..

ഭഗവാൻ സകലരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ കരുണാമയനായി വസിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും നാം അത് അറിയുന്നില്ല. ഈശ്വരൻ ഉള്ളിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ നാം പുറത്ത് സമ്പത്തിന് (വസു) പിന്നാലെ ഓടുന്നു. ഇത് മനുഷ്യന്‍റെ ആത്മീയമായ അജ്ഞതയെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. കയ്യിലിരിക്കുന്ന രത്നത്തെ തിരിച്ചറിയാതെ മൺതരികളെ തേടുന്നവനെപ്പോലെയാണ് ഭക്തൻ എന്ന് ഇവിടെ സ്വയം പരിഹസിക്കുന്നു. ധനത്തോട് തോന്നുന്ന ഈ ആഗ്രഹം കാരണം മനസ്സ് ഈശ്വരനിൽ നിന്ന് വിമുഖമാകുന്നു. ബാഹ്യമായ കണ്ണുകൾക്ക് ഐശ്വര്യം മാത്രമാണ് ദൃശ്യമാകുന്നത്.

ഭൗതിക ശരീരത്തെ പോറ്റുന്നതിൽ (അസുപോഷകം) മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കുന്ന ഒരാളാണ് താനെന്ന് ഭക്തൻ ഇവിടെ ഏറ്റുപറയുന്നു. ഈശ്വരനെ ആരാധിക്കാനോ നിത്യകർമ്മങ്ങൾ അഥവാ ആഹ്നികങ്ങൾ ചെയ്യാനോ തനിക്ക് സമയം ലഭിച്ചില്ല. കേവലം ജീവൻ നിലനിർത്താൻ വേണ്ടി പണിയെടുക്കുന്നതിനിടയിൽ ആത്മാവിനെ മറന്നുപോയി. ഈ ദയനീയാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ പാർവ്വതീസമേതനായി വരണമെന്ന് ഭഗവാനോട് യാചിക്കുന്നു. ഭക്തന്‍റെ അജ്ഞതയെയും അലസതയെയും മാറ്റി തന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന സത്യത്തെ തിരിച്ചറിയാൻ ഭഗവാൻ സഹായിക്കുന്നു.

ഹൃദയത്തിൽ ശിവൻ വസിക്കുന്നു എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് യഥാർത്ഥ ഭക്തി. നമ്മെ എല്ലാവരെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ആ പരമമായ ചൈതന്യം നമ്മിൽ തന്നെ ഉണ്ടെന്ന അറിവ് ലഭിക്കുന്നതോടെ ലൗകികമായ ആർത്തികൾ അവസാനിക്കുന്നു. ഗിരിസുതയോടൊപ്പം വന്ന് തന്‍റെ ജീവിതം ധന്യമാക്കാൻ ഭക്തൻ വിളിക്കുന്നു. ശിവൻ എന്ന വാക്കിന് മംഗളം എന്നാണർത്ഥം, തന്‍റെ ആത്മീയ വിമുഖത മാറ്റി ശുഭകരമായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ തന്നെ നയിക്കണമെന്ന് ഈ ശ്ലോകത്തിലൂടെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. പാപങ്ങളിൽ നിന്നും ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കാൻ ശിവകാരുണ്യം അല്ലാതെ മറ്റൊരു മാർഗ്ഗവുമില്ല.

Verse 7

പിതരാവിതി സുഖദാവിതി ശിഷ്ണുനാകൃത ഹൃദയൗ

ശിവയാ സഹ ഭയകേ ഹൃദി ജനിതം തവ സുകൃതം .

ഇതി മേ വ ഹൃദയം ഭവ ഭവതാത്തവ ദയയാ

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 7 ..

ഭഗവാൻ ശിവനെയും പാർവ്വതിയെയും ജഗത്തിന്‍റെ മാതാപിതാക്കളായി കാണുന്ന മനോഹരമായ ദർശനമാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിൽ. ലൗകികരായ മാതാപിതാക്കൾ നമുക്ക് ശരീരം നൽകുന്നു, എന്നാൽ പരമശിവനും പാർവ്വതിയുമാണ് നമുക്ക് ആത്മീയമായ ജീവൻ നൽകുന്നത്. അവർ രണ്ടുപേരും ഒന്നുചേർന്ന് ഇരിക്കുന്നത് കാണുന്നത് തന്നെ വലിയ സുഖവും സുകൃതവുമാണ്. തന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ സദാ ഇവർ രണ്ടുപേരും വസിക്കണമെന്ന് ഭക്തൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇത് ഭക്തന്‍റെ ഹൃദയത്തെ ഭക്തിയുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുന്നു.

ജഗദപിതരൗ എന്ന വാക്കിന്‍റെ അർത്ഥം ലോകത്തിന്‍റെ മാതാപിതാക്കൾ എന്നാണ്. ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഈ ലൗകിക ജീവിതത്തിൽ (ഭയകേ) നമ്മെ സംരക്ഷിക്കാൻ അവർക്ക് മാത്രമേ കഴിയൂ. നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ഉദിക്കുന്ന നല്ല ചിന്തകൾ എല്ലാം തന്നെ അവരുടെ കാരുണ്യം കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന സുകൃതങ്ങളാണ്. തന്‍റെ ഹൃദയം ഭഗവാന്‍റെ ദയയാൽ നനയട്ടെ എന്നും ഭക്തി അവിടെ സദാ വളരട്ടെ എന്നും ഭക്തൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഭഗവാന്‍റെ രൂപം മനസ്സിൽ തെളിയുമ്പോൾ മറ്റെല്ലാ ഭയങ്ങളും ഇല്ലാതാകുന്നു.

ശങ്കരൻ എന്ന പദം ഇവിടെയും സവിശേഷമാണ്. മംഗളം ചെയ്യുന്ന പിതാവായി ശിവനെ കാണുമ്പോൾ സുരക്ഷിതത്വം ലഭിക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവി മാതൃവാത്സല്യത്തോടെ നമ്മെ ചേർത്തുനിർത്തുന്നു. തന്‍റെ ഹൃദയം ഈ ദിവ്യരൂപങ്ങളിൽ അർപ്പിക്കാൻ സാധിക്കുന്നത് വലിയ പുണ്യമാണ്. പാപങ്ങൾ കൊണ്ട് കഠിനമായ തന്‍റെ ഹൃദയത്തെ ദയയാൽ മയപ്പെടുത്തണമെന്നാണ് ഭക്തൻ ചോദിക്കുന്നത്. ദുരിതങ്ങൾ ഹരിക്കാൻ ഈ ദിവ്യ ദമ്പതികളുടെ അനുഗ്രഹം അത്യാവശ്യമാണെന്ന് ഈ വരികൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 8

ശരണാഗത ഭരണാശ്രിത കരുണാമൃതജലധേ

ശരണം തവ ചരണൗ ശിവ മമ സംസൃതിവസതേഃ .

പരിചിന്മയ കരുണാമയ ഭിഷജേന ചിരാവതാത്

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 8 ..

ശിവനെ കരുണാമൃതമായ ഒരു കടലിനോടാണ് ഇവിടെ ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്. ശരണം പ്രാപിച്ചവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനും ഭരിക്കുന്നവനുമാണ് ഭഗവാൻ. ജന്മമരണങ്ങളാകുന്ന ഈ ലൗകിക ജീവിതത്തിൽ (സംസൃതിവസതേഃ) അലയുന്ന ഭക്തന് ഭഗവാന്‍റെ പാദങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഏക ആശ്രയം. സംസാരസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോകാതിരിക്കാനുള്ള ഒരേയൊരു കപ്പൽ ശിവന്‍റെ തൃപ്പാദങ്ങളാണ്. ഭഗവാൻ പരിചിന്മയനാണ് അഥവാ കേവലമായ അറിവിന്‍റെയും ചൈതന്യത്തിന്‍റെയും രൂപമാണ്. അവിടുത്തെ കരുണ അപാരമാണ്.

ഈ ലോകത്തെ ഒരു വലിയ രോഗാലയമായാണ് ആത്മീയ ദർശനങ്ങൾ കാണുന്നത്. ജന്മമരണങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നത് ഒരു രോഗമാണ്. ഈ ഭവാരോഗത്തെ സുഖപ്പെടുത്താൻ ഭഗവാൻ ഒരു വൈദ്യനായി (ഭിഷജ്) വരുന്നു. ദീർഘകാലമായി തന്നെ അലട്ടുന്ന ഈ പാപങ്ങളാകുന്ന രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്നെ മോചിപ്പിക്കണമെന്ന് ഭക്തൻ യാചിക്കുന്നു. അമൃതമയമായ ഭഗവാന്‍റെ കൃപ ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ ലൗകിക ദുരിതങ്ങൾ അവസാനിക്കൂ. കരുണാമയനായ ആ വൈദ്യൻ തന്‍റെ ആത്മാവിനെ സുഖപ്പെടുത്തുമെന്ന് ഭക്തൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.

ചിരാവതാത് എന്ന പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് എന്നെ എപ്പോഴും രക്ഷിക്കേണമേ എന്നാണ്. ലൗകികമായ ആകുലതകളിൽ നിന്ന് മോചനം നേടി ശാശ്വതമായ ആനന്ദം കൈവരിക്കാനാണ് ഭക്തൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. ഭഗവാന്‍റെ പാദങ്ങൾ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നതിലൂടെ സകല ഭയങ്ങളും മാറുന്നു. ശിവനും ശങ്കരനുമായ ആ മഹാദേവൻ തന്‍റെ ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ പാപങ്ങളെയും ഹരിക്കുമെന്ന് ഉറച്ചു വിശ്വസിച്ചുകൊണ്ട് ഭക്തൻ പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു. പരമമായ അറിവാണ് ദുഃഖത്തിനുള്ള ഏക പരിഹാരമെന്ന് ഈ ശ്ലോകം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 9

വിവിധാധിഭിരതിഭീതരകൃതാധികസുകൃതം

ശതകോടിഷു നരകാദിഷു ഹതപാതകവിവശം .

മൃഡ മാമവ സുകൃതീഭവ ശിവയാ സഹ കൃപയാ

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 9 ..

ജീവിതത്തിൽ വന്നുചേരുന്ന വിവിധ തരത്തിലുള്ള ആധികൾ അഥവാ മാനസിക ദുഃഖങ്ങൾ കാരണം ഭക്തൻ അതീവ ഭയചകിതനാണ്. താൻ വേണ്ടത്ര പുണ്യങ്ങൾ (സുകൃതം) ചെയ്തിട്ടില്ലെന്ന പശ്ചാത്താപം അവനെ അലട്ടുന്നു. പാപകൃത്യങ്ങൾ കാരണം ശതകോടി നരകങ്ങളിൽ പതിക്കേണ്ടി വരുമോ എന്ന ഭീതി അവനെ വിവശനാക്കുന്നു. നരകയാതനകളെക്കുറിച്ചുള്ള പുരാണവിവരണങ്ങൾ ഭക്തനെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നു. പാപങ്ങളുടെ ഭാരത്താൽ തളർന്നുപോയ തന്നെ കൈപിടിച്ചുയർത്താൻ ഭഗവാൻ മാത്രമേയുള്ളൂ എന്ന് അവൻ തിരിച്ചറിയുന്നു.

മൃഡ എന്ന വിശേഷണം സന്തോഷം നൽകുന്നവൻ എന്നും പാവങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ എന്നുമാണ്. ശിവയാ സഹ അഥവാ പാർവ്വതീദേവിയോടൊപ്പം വന്ന് തന്നെ അനുഗ്രഹിക്കണമെന്ന് ഭക്തൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. തന്നെ ഒരു സുകൃതിയാക്കി മാറ്റാൻ ഭഗവാനോട് യാചിക്കുന്നു. അതായത് തന്‍റെ പാപങ്ങളെല്ലാം കഴുകിക്കളഞ്ഞ് തന്നെ പുണ്യവാനാക്കണമെന്നാണ് ഭക്തന്‍റെ അപേക്ഷ. സ്വന്തം പരിശ്രമം കൊണ്ട് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ബോധ്യമുള്ള ഭക്തൻ ഭഗവാന്‍റെ ദയയ്ക്കായി സമർപ്പിക്കുന്നു.

ഈ ശ്ലോകം ഭക്തന്‍റെ വിനയത്തെയും സമർപ്പണത്തെയും വ്യക്തമാക്കുന്നു. സകല തെറ്റുകളും ഏറ്റുപറയുന്നതിലൂടെ മനസ്സ് ശുദ്ധമാകുന്നു. നരകഭയത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ മോചിപ്പിക്കാനും ഭക്തിയുടെ ഉന്നതമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കാനും ഭഗവാന്‍റെ കൃപയ്ക്ക് സാധിക്കും. ഹര മേ ഹര ദുരിതം എന്ന പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ തന്‍റെ കർമ്മദോഷങ്ങളെല്ലാം കരിച്ചുകളയണമെന്ന് ഭക്തൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. കാരുണ്യത്തിന്‍റെ പ്രതീകമായ ശിവശങ്കരൻ തന്‍റെ ദുഃഖങ്ങൾ മാറ്റി ശാന്തി നൽകുമെന്ന് ഈ വരികളിലൂടെ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 10

കലിനാശന ഗരലാശന കമലാസനവിനുത

കമലാപതിനയനാർചിത കരുണാകൃതിചരണ .

കരുണാകര മുനിസേവിത ഭവസാഗരഹരണ

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 10 ..

ഭഗവാൻ ശിവന്‍റെ പുരാണപ്രസിദ്ധമായ മഹിമകളെയാണ് ഈ ശ്ലോകം വർണ്ണിക്കുന്നത്. കലിയുഗത്തിലെ ദോഷങ്ങളെയും പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവനാണ് കലിനാശനനായ ശിവൻ. പാലാഴി മഥന സമയത്ത് ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ കാളകൂട വിഷം ഭക്ഷിച്ച ഗരലാശനനാണ് അദ്ദേഹം. ബ്രഹ്മാവായ കമലാസനൻ സദാ സ്തുതിക്കുന്നവനും വിഷ്ണുവായ കമലാപതി തന്‍റെ കണ്ണ് താമരപ്പൂവായി സമർപ്പിച്ച് ആരാധിച്ച തൃപ്പാദങ്ങളുടെ ഉടമയുമാണ് ശിവൻ. ദേവന്മാരാൽ വന്ദിക്കപ്പെടുന്ന ആ പാദങ്ങൾ കരുണയുടെ തന്നെ രൂപമാണ്.

മഹർഷിമാരാൽ നിരന്തരം സേവിക്കപ്പെടുന്നവനും സംസാരസാഗരത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ് ഭഗവാൻ. കരുണാകരൻ എന്ന പദം അദ്ദേഹം കരുണയുടെ വലിയ ഉറവിടമാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലെ കഷ്ടപ്പാടുകളെയും ദുരിതങ്ങളെയും ഹരിക്കാൻ ഭഗവാൻ എപ്പോഴും തയ്യാറാണ്. ഭഗവാന്‍റെ ഓരോ ചെയ്തികളും ലോകനന്മയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. അങ്ങനെയുള്ള മഹാനുഭാവനായ ശിവൻ തന്‍റെ ദുരിതങ്ങളെയും ഹരിക്കണമെന്ന് ഭക്തൻ യാചിക്കുന്നു.

ഈ ശ്ലോകം ശിവഭക്തിയുടെയും ശരണാഗതിയുടെയും മാഹാത്മ്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. സകല ദേവന്മാരും ആരെയാണോ വന്ദിക്കുന്നത് ആ പരമശിവനെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നത് വഴി നമ്മുടെ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു. ഭവസാഗരഹരണ എന്ന പ്രയോഗം സംസാരമാകുന്ന സമുദ്രത്തെ കടത്തി വിടുന്നവൻ എന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ജീവിതത്തിലെ ആകുലതകളിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്ന ഭഗവാന്‍റെ കാരുണ്യ രൂപത്തെയാണ് ഭക്തൻ ഇവിടെ ധ്യാനിക്കുന്നത്. ആ ധ്യാനം നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ അജ്ഞാനമാകുന്ന ഇരുളിനെ നീക്കി ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ പ്രകാശം നൽകുന്നു.

Verse 11

വിജിതേന്ദ്രിയ വിബുധാർചിത വിമലാംബുജചരണ

ഭവനാശന ഭയനാശന ഭജിതാങ്കിതഹൃദയ .

ഫണിഭൂഷണ മുനിവേഷണ മദനാന്തക ശരണം

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 11 ..

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി നിയന്ത്രിച്ച യോഗീശ്വരനാണ് ഭഗവാൻ ശിവൻ. ദേവന്മാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന അവിടുത്തെ പാദങ്ങൾ നിർമ്മലമായ താമരപ്പൂക്കളെപ്പോലെ പരിശുദ്ധമാണ്. ഭവനാശനൻ അഥവാ ജന്മമരണങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നവനും ഭയങ്ങളെ അകറ്റുന്നവനുമാണ് അദ്ദേഹം. തന്നെ ഭജിക്കുന്നവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഭഗവാൻ സദാ വസിക്കുന്നു. ഭക്തരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന കല്പവൃക്ഷമായാണ് ശിവൻ അറിയപ്പെടുന്നത്. സകല ചരാചരങ്ങൾക്കും അഭയമേകുന്ന പരമമായ സത്യമാണ് ഭഗവാൻ.

സർപ്പങ്ങളെ ആഭരണമായി അണിഞ്ഞ ഫണിഭൂഷണൻ വിരക്തിയുടെയും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിന്‍റെയും അടയാളമാണ്. മുനിവേഷം ധരിച്ച് തപസ്സുചെയ്യുന്ന ശിവൻ ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ പ്രതീകമാണ്. കാമദേവനെ ഭസ്മമാക്കിയ മദനാന്തകൻ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ അമിതമായ ആഗ്രഹങ്ങളെയും വികാരങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു. ഭഗവാനോട് ശരണം പ്രാപിക്കുന്നതിലൂടെ മനസ്സ് ശാന്തമാകുന്നു. കാമക്രോധാദികളെ നശിപ്പിച്ച് ശുദ്ധമായ ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും നൽകാൻ ഭഗവാന് മാത്രമേ സാധിക്കൂ.

ഈ ശ്ലോകം ഭഗവാന്‍റെ വിരക്ത രൂപത്തെയും സംരക്ഷക ഭാവത്തെയും ഒരുപോലെ സ്തുതിക്കുന്നു. ലോകസുഖങ്ങളെ വെടിഞ്ഞ് ഭഗവാന്‍റെ ചരണങ്ങളിൽ അഭയം തേടുന്നവൻ സകല ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു. പാപങ്ങളും ഭയങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന ശിവന്‍റെ നാമം ജപിക്കുന്നത് വഴി ഹൃദയം നിർമ്മലമാകുന്നു. ഭഗവാന്‍റെ കാരുണ്യം നമ്മെ സകല ആപത്തുകളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുമെന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം ഈ വരികളിലുണ്ട്. ശിവശങ്കരൻ എന്ന മന്ത്രം നമ്മുടെ ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവിലേക്ക് നയിക്കുന്ന വഴിയായി മാറുന്നു.

Verse 12

ത്രിപുരാന്തക ത്രിദശേശ്വര ത്രിഗുണാത്മക ശംഭോ

വൃഷവാഹന വിഷദൂഷണ പതിതോദ്ധര ശരണം .

കനകാസന കലിനാശന കനകാംബര ശരണം

ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 12 ..

അഹങ്കാരത്തിന്‍റെ പ്രതീകമായ മൂന്ന് നഗരങ്ങളെ അഥവാ ത്രിപുരങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചവനാണ് ത്രിപുരാന്തകൻ. ദേവന്മാരുടെ ഈശ്വരനായ അദ്ദേഹം സത്വ, രജ, തമ എന്നീ മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾക്കും അതീതനാണെങ്കിലും ലോകസൃഷ്ടിക്കായി ആ ഗുണങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. കാളയെ വാഹനമാക്കിയ ഭഗവാൻ ധർമ്മത്തിന്‍റെ മൂർത്തിരൂപമാണ്. ലോകത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ വന്ന വിഷത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയതുപോലെ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലെ പാപമാകുന്ന വിഷത്തെയും ഭഗവാൻ നീക്കുന്നു. വീണുപോയവരെ അഥവാ അധഃപതിച്ചവരെ ഉദ്ധരിക്കുന്ന പതിതോദ്ധാരകനാണ് അദ്ദേഹം.

സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവനും കലിദോഷങ്ങളെ അകറ്റുന്നവനുമായ ഭഗവാൻ കനകാംബരനാണ്. തേജോമയമായ രൂപമുള്ള ആ മഹാദേവനെ ഭക്തൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. തന്‍റെ സകല ദുരിതങ്ങളും നീക്കി രക്ഷിക്കണമെന്ന് ഭക്തൻ വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഈ ലോകത്തെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ നീക്കി മംഗളം നൽകുന്ന ശംഭുവാണ് ഭഗവാൻ. ശിവനാമം ജപിക്കുന്നത് വഴി സകല പാപങ്ങളും നശിക്കുമെന്നും ആത്മീയമായ ഉന്നതി കൈവരുമെന്നും ഈ സ്തോത്രം ഉറപ്പുനൽകുന്നു.

ഈ സമാപ്തി ശ്ലോകം ഭഗവാന്‍റെ പ്രപഞ്ചാതീതമായ മഹിമയെയും ഭക്തവത്സല്യത്തെയും കാണിക്കുന്നു. സർവ്വവ്യാപിയായ പരമാത്മാവ് തന്‍റെ ഭക്തരുടെ വിളിപ്പുറത്ത് എപ്പോഴും ഉണ്ടെന്നതാണ് ഈ വരികളുടെ സാരം. ആത്മസമർപ്പണത്തിലൂടെ മാത്രമേ ഒരാൾക്ക് ശാശ്വതമായ സമാധാനം ലഭിക്കൂ. പാപങ്ങൾ ഹരിക്കുന്ന ഹരനും മംഗളം നൽകുന്ന ശങ്കരനും തന്‍റെ കൂടെയുണ്ടെന്ന വിശ്വാസം ഭക്തനെ നിർഭയനാക്കുന്നു. ഈ സ്തോത്രപരായണം വഴി ഒരാൾക്ക് ലൗകികമായ തടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങുകയും ആത്യന്തികമായി ഭഗവത് പാദങ്ങളിൽ ലയിക്കാനുള്ള പാത തെളിയുകയും ചെയ്യുന്നു.

അതിഭീഷണ കടുഭാഷണ യമകിങ്കരപടലീ-
കൃതതാഡനപരിപീഡനമരണാഗമസമയേ.
ഉമയാ സഹ മമ ചേതസി യമശാസന നിവസൻ
ശിവശങ്കര ശിവ ശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 1 ..

അസദിന്ദ്രിയവിഷയോദയസുഖസാത്കൃതസുകൃതേഃ
പരദൂഷണപരിമോക്ഷണ കൃതപാതകവികൃതേഃ .
ശമനാനന ഭവകാനനനിരതേർഭവ ശരണം
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 2 ..

വിഷയാഭിധ ബഡിശായുധ പിശിതായുതസുഖതഃ
മകരായിതമതിസന്തതികൃതസാഹസവിപദം .
പരമാലയ പരിപാലയ പരിശാപിതമനിശം
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 3 ..

ദയിതാ മമ ദുഹിതാ മമ ജനനീ മമ ജനകഃ
മമ കല്പിതമതിസന്തതിമരുഭൂമിഷു നിരതം .
ഗിരിജാസുഖ ജനിതാസുഖ വസതിം കുരു സുഖിനം
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 4 ..

ജനിനാശന മൃതിമോചന ശിവപൂജനനിരതേഃ
അഭിതോ ദൃശമിദമീദൃശമഹമാഹവ ഇതി ഹാ .
ഗജകച്ഛപജനിതശ്രമ വിമലീകുരു സുമതിം
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 5 ..

ത്വയി തിഷ്ഠതി സകലസ്ഥിതികരുണാത്മനി ഹൃദയേ
വസുമാർഗണകൃപണേക്ഷണ മനസാ ശിവ വിമുഖം .
അകൃതാഹ്നികമസുപോഷകമവതാദ്ഗിരിസുതയാ
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 6 ..

പിതരാവിതി സുഖദാവിതി ശിഷ്ണുനാകൃത ഹൃദയൗ
ശിവയാ സഹ ഭയകേ ഹൃദി ജനിതം തവ സുകൃതം .
ഇതി മേ വ ഹൃദയം ഭവ ഭവതാത്തവ ദയയാ
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 7 ..

ശരണാഗത ഭരണാശ്രിത കരുണാമൃതജലധേ
ശരണം തവ ചരണൗ ശിവ മമ സംസൃതിവസതേഃ .
പരിചിന്മയ കരുണാമയ ഭിഷജേന ചിരാവതാത്
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 8 ..

വിവിധാധിഭിരതിഭീതരകൃതാധികസുകൃതം
ശതകോടിഷു നരകാദിഷു ഹതപാതകവിവശം .
മൃഡ മാമവ സുകൃതീഭവ ശിവയാ സഹ കൃപയാ
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 9 ..

കലിനാശന ഗരലാശന കമലാസനവിനുത
കമലാപതിനയനാർചിത കരുണാകൃതിചരണ .
കരുണാകര മുനിസേവിത ഭവസാഗരഹരണ
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 10 ..

വിജിതേന്ദ്രിയ വിബുധാർചിത വിമലാംബുജചരണ
ഭവനാശന ഭയനാശന ഭജിതാങ്കിതഹൃദയ .
ഫണിഭൂഷണ മുനിവേഷണ മദനാന്തക ശരണം
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 11 ..

ത്രിപുരാന്തക ത്രിദശേശ്വര ത്രിഗുണാത്മക ശംഭോ
വൃഷവാഹന വിഷദൂഷണ പതിതോദ്ധര ശരണം .
കനകാസന കലിനാശന കനകാംബര ശരണം
ശിവശങ്കര ശിവശങ്കര ഹര മേ ഹര ദുരിതം .. 12 ..

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras