ഗോകർണേശ്വര സ്തോത്രം

ശ്രീബൃഹദംബാധിപതേ ബ്രഹ്മപുരോഗാഃ സുരാഃ സ്തുവന്തി ത്വാം .
വ്യുഷ്ടാ രജനീ ശയനാദുത്ഥായൈഷാമനുഗ്രഹഃ ക്രിയതാം ..

ഗോകർണനാഥ ഗൗര്യാ സഹസുതയാരുഹ്യ പാദുകേ ഹൈമേ .
മൗക്തികമണ്ടപമേഹി സ്നാതുമവഷ്ടഭ്യ മാമകം ഹസ്തം ..

തൈലൈഃ സപ്തമഹാർണവീപരിമിതൈസ്താവദ്ഭിരുഷ്ണോദകൈ -
രാജ്യക്ഷീരദധീക്ഷുചൂതരസസത്ക്ഷൗദ്രൈസ്തഥാന്യൈരപി .
സ്നാനാർഹൈരഭിഷേചയാമി ചതുരോ വേദാൻ പഠൻ ഭക്തിതഃ
സ്വാമിൻ ശ്രീബൃഹദംബികേശ കൃപയാ തത് സർവമംഗീകുരു ..

അണ്ഡഭിത്തിപരിവേഷ്ടനയോഗ്യാൻ ഹംസചിത്രിതദശാനുപവീതൈഃ .
അർപയാമി ഭവതേ ബൃഹദംബാധീശ ധത്സ്വ നവപീതപടാംസ്ത്വം ..

ഭസ്മോദ്ധൂലനപൂർവകം ശിവ ഭവദ്ദേഹം ത്രിപുണ്ഡ്രൈരലം-
കൃത്യാദാവനു ചന്ദനൈർമലയജൈഃ കർപൂരസംവാസിതൈഃ .
സർവാംഗം തവ ഭൂഷയാമി തിലകേനാലീകമപ്യാദരാത്
പശ്യാത്മാനമനേകമന്മഥസമച്ഛായം സ്വമാദർശഗം ..

യാവന്തസ്ത്രിജഗത്സു രത്നനികരാ യാവദ്ധിരണ്യം ച തൈ-
സ്തേനാപീശ തവാംഗകേഷു രചയാമ്യാപാദകേശം ഹൃദാ .
യോഗ്യം ഭൂഷണജാതമദ്യ ബൃഹദംബേശ ത്വയാഥാംബികാ-
പുത്രേണ പ്രതിഗൃഹ്യതാം മയി കൃപാദൃഷ്ടിശ്ച വിസ്താര്യതാം ..

നന്ദനചൈത്രരഥാദിഷു ദേവോദ്യാനേഷു യാനി പുഷ്പാണി .
തൈർഭൂഷയാമി നാഗാഭരണ ബൃഹന്നായികേശ തേ ഗാത്രം ..

കോടികോടിഗുണിതൈഃ ശിവ ബില്വൈഃ കോമലൈർവകുലവൃക്ഷവനേശ .
സ്വർണപുഷ്പസഹിതൈഃ ശ്രുതിഭിസ്ത്വാം പൂജയാമി പദയോഃ പ്രതിമന്ത്രം ..

ഗുഗ്ഗുളുഭാരസഹസ്രൈർബാഡവവഹ്നൗ പ്രധൂപിതോ ധൂപഃ .
ചകുലവനേശ സ്വാമിന്നഗരുസമേതസ്തവാസ്തു മോദായ ..

ബിസതന്തുവർതിവിഹിതാഃ സഗോഘൃതാഃ ശതകോടികോടിഗണനോപരി സ്ഥിതാഃ
പ്രഭയാധരീകൃതരവീന്ദുപാവകാ വകുലാടവീശ തവ സന്തു ദീപികാഃ ..

ശാല്യന്നം കനകാഭസൂപസഹിതം സദ്യോഘൃതൈരന്വിതം
സോഷ്ണം ഹാടകഭാജനസ്ഥമചലസ്പർധാലു സവ്യഞ്ജനം .
ഗോകർണേശ്വര ഗൃഹ്യതാം കരുണയാ സച്ഛർകരാന്നം തഥാ
മുദ്ഗാന്നം കൃസരാന്നമപ്യതിസുധം പാനീയമപ്യന്തരാ ..

കൃസരമനോഹരലഡ്ഡുകമോദകശഷ്കുല്യപൂപവടകാദീൻ .
സപ്തസമുദ്രമിതാൻ ശ്രീവകുലവനാധീശ ഭുങ്ക്ഷ്വ ഭക്ഷ്യാംസ്ത്വം ..

ക്ഷോണീസംസ്ഥൈഃ സമസ്തൈഃ പനസഫലബൃഹന്നാലികേരാമ്രരംഭാ-
ദ്രാക്ഷാഖർജൂരജംബൂബദരഫലലസന്മാതുലംഗൈഃ കപിത്യൈഃ .
നാരംഗൈരിക്ഷുഖണ്ഡൈരപി നിജജഠരം പൂര്യതാം മാമകം ചാ-
ഭീഷ്ടം ഗോകർണസഞ്ജ്ഞസ്ഥലനിലയ മഹാദേവ സർവജ്ഞ ശംഭോ ..

ക്ഷീരാംഭോധിഗതം പയസ്തദുചിതേ പാത്രേ സമര്യോപരി
പ്രക്ഷിപ്യാർജുനശർകരാശ്ചണകഗോധൂമാൻ സഹൈലാനപി .
പക്കം പായസസഞ്ജ്ഞമദ്ഭുതതമം മധ്വാജ്യസമ്മ്മിശ്രിതം
ഭക്ത്യാഹം വിതരാമി തേന ബൃഹദമ്വേശാതിസന്തുപ്യതാം ..

മല്ലീപുഷ്പസമാനകാന്തിമൃദുലാനന്നാചലാനംബുധൗ
ദഘ്നസ്തദ്വദമർത്യധേനുദധിജാൻ ഹൈയംഗവീനാചലാൻ .
ക്ഷിപ്ത്വാ ശ്രീബൃഹദംബികേശ ലവണൈഃ കിഞ്ചിത് സമേതം മയാ
ദാസ്യാമോഽപിചുമന്ദചൂർണസഹിതം ദധ്യോദനം ഭുജ്യതാം ..

അർഘ്യാം ചാചമനീയം പാനീയം ക്ഷാലനീയമപ്യംബു .
സ്വാമിൻ വകുലവനേശ സ്വഃസരിദദ്ഭിഃ സുധാഭിരപി ദദ്യാം ..

ഹർമ്യേ രത്നപരിഷ്കൃതേ മരതകസ്തംഭായുതാലങ്കൃതേ
ദീപ്യദ്ധേമഘടൈരലങ്കൃതശിരസ്യാലംബിമുക്താസരേ .
ദിവ്യൈരാസ്തരണൈർവിഭൂഷിതമഹാമഞ്ചേഽഭിതോ വാസിതേ
സാകം ശ്രീബൃഹൃദംബയാ സകുതുകം സംവിശ്യ വിശ്രമ്യതാം ..

പഞ്ചാക്ഷരേണ മനുനാ പഞ്ചമഹാപാപഭഞ്ജനപ്രഭുണാ .
പഞ്ചപരാർധ്യൈർബില്വൈർദക്ഷിണഗോകർണനായകാർചാമി ..

ഏലാക്രമുകകർപൂരജാതികാജാതിപത്രിഭിഃ .
താംബൂലം ചൂർണസംയുക്തം ഗോകർണേശ്വര ഗൃഹ്യതാം ..

ബൃഹദംബാപതേ ഹേമപാത്രയിത്വാ മഹീതലം .
കർപൂരയിത്വാ ഹേമാദ്രിം തവ നീരാജയാമ്യഹം ..

ഛത്രം തേ ശശിമണ്ഡലേന രചയാമ്യാകാശഗംഗാഝരൈഃ
ശ്വേതം ചാമരമഷ്ടദിക്കരിഘടാകർണാനിലൈർബീജനം .
ആദർശം രവിമണ്ഡലേന ജലദാരാവേണ ഭേരീരവം
ഗന്ധർവാപ്സരസാം ഗണൈർവകുലഭൂവാസേശ തൗര്യത്രികം ..

കല്യാണാചലവർചസോ രഥവരാൻ കാർതസ്വരാലങ്കൃതാൻ
കൈലാസാദ്രിനിഭാനിഭാനതിമരുദ്വേഗാംസ്തുരംഗാനപി .
കാമാഭീപ്സിതരൂപപൗരുഷജുഷഃ സംഖ്യാവിഹീനാൻ ഭടാ-
നാലോക്യാംബികയോരരീകുരു ബൃഹന്മാതുഃ പ്രിയേശാദരാത് ..

കാശ്മീരചോലദേശാനപി നിജവിഭവൈർവിനിന്ദതഃ ശശ്വത് .
സന്തതഫലദാൻ ദേശാൻ ശ്രീബൃഹദംബേശ ചിത്തജാൻ പ്രദദേ ..

സ്വർഗം ഭർത്സയതോ നിമീലിതദൃശഃ സത്യം ഹ്രിയാലോകിതും
വൈകുണ്ഠം ഹസതഃ കചാകചിജുഷഃ കൈലാസധാമ്നാ തവ .
അത്യാശ്ചര്യയുതാൻ ഗൃഹാനഭിമതാനുത്പാദ്യ ബുദ്ധയാ സ്വയാ
ഭക്ത്യാഹം വിതരാമി ദേവ വകുലാരണ്യാശ്രയാംഗീകുരു ..

വിശ്വസ്യാന്തർബഹിരപി വിഭോ വർതസേ തേന തേ സ്തഃ
തത് ത്വാം നന്തും ക്രമിതുമഭിതോഽസംഭവാന്നാസ്മി ശക്തഃ .
ഭക്താധീനസ്ത്വമസി ബകുലാടവ്യധീശോപചാരാൻ
സർവാൻ കുർവേ പ്രണമനമുഖാനാശയേനാനിശം തേ ..

ശ്രീമന്മംഗലതീർഥപശ്ചിമതടപ്രാസാദഭദ്രാസനാ-
ജസ്രാവാസകൃതാന്തരംഗമഹനീയാംഗേന്ദുഗംഗാധര .
സ്തോത്രം തേ കലയാമി ശശ്വദഖിലാമ്നായൈഃ സഹാംഗൈഃ പുനഃ
സർവൈശ്ചോപനിഷത്പുരാണകവിതാഗുംഭൈർഭവച്ഛംസിഭിഃ ..

സകലത്രപുത്രപൗത്രം സഹപരിവാരം സഹോപകരണം ച .
ആത്മാനമർപയാമി ശ്രീബൃഹദംബേശ പാഹി മാം കൃപയാ ..

കായകൃതം വചനകൃതം ഹൃദയകൃതം ചാപി മാമകം മന്തും .
പരിഹൃത്യ മാമജസ്രം ത്വയി കൃതഭാരം മഹേശ പരിപാഹി ..

ഈ സ്തോത്രം വളരെ ആഴത്തിലുള്ള ഭാവത്തോടെ നിറഞ്ഞ ഒരു ഉപാസനയാണ്. ഇതിൽ ഭക്തൻ തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ബൃഹദംബികേശ്വരൻ (ശിവൻ)യും ബൃഹദംബാ ദേവിയും സേവിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഓരോ ശ്ലോകത്തിലും സേവയുടെ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങൾ കാണാം — സ്നാനം, വസ്ത്രം, ആഭരണം, ഭക്ഷണം, ദീപം, ധൂപം, അവസാനം പൂർണ്ണ സമർപ്പണം.

ഇവിടെ ഭക്തൻ ഭഗവാനെ ഉണർത്തുന്നതോടെ തുടങ്ങുന്നു. ദേവന്മാരും നിങ്ങളെ സ്തുതിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. രാത്രി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി എഴുന്നേറ്റ് എല്ലാവർക്കും അനുഗ്രഹം നൽകണം.

പിന്നീട് അവൻ ഭഗവാനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ദേവിയോടൊപ്പം സ്വർണപാദുകകളിൽ നടന്ന് മുത്തുമണ്ഡപത്തിലേക്ക് വരണം. എന്റെ കൈ പിടിച്ച് സ്നാനത്തിന് വരണം.

അതിന് ശേഷം ഭക്തൻ ഭഗവാനെ സ്നാനം ചെയ്യിക്കുന്നത് മനസ്സിൽ കാണുന്നു. പല ദിവ്യദ്രവ്യങ്ങളാൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. നാല് വേദങ്ങളും പാരായണം ചെയ്ത് ഈ സേവനം ചെയ്യുന്നു. ഇത് സ്വീകരിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

പിന്നീട് ഭഗവാനെ പുതിയ മഞ്ഞ വസ്ത്രം അർപ്പിക്കുന്നു. അവ വളരെ സുന്ദരമാണ്. ഹംസചിത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.

അതിനു ശേഷം ഭഗവാന്റെ ശരീരത്തിൽ വിഭൂതി പൂശുന്നു. ത്രിപുണ്ഡ്രം അണിയിക്കുന്നു. ചന്ദനം, കർപ്പൂരം എന്നിവയുടെ സുഗന്ധത്തോടെ അലങ്കരിക്കുന്നു. പിന്നെ കണ്ണാടി കാണിക്കുന്നു. അതിൽ ഭഗവാന്റെ രൂപം മന്മഥനേക്കാൾ സുന്ദരമായി തോന്നുന്നു.

ഭക്തൻ തുടർന്ന് പറയുന്നു. ലോകത്തിലെ എല്ലാ രത്നങ്ങളും സ്വർണ്ണവും കൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ ശരീരം മുഴുവനും അലങ്കരിക്കുന്നു. ദയവായി ഇത് സ്വീകരിക്കണം. എന്നെ അനുഗ്രഹത്തോടെ നോക്കണം.

അവൻ ദേവോദ്യാനങ്ങളിലെ പൂക്കളാൽ ഭഗവാനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. ബില്വദളങ്ങളും വേദമന്ത്രങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് പൂജിക്കുന്നു.

പിന്നീട് സുഗന്ധമുള്ള ധൂപവും അനവധി ദീപങ്ങളും അർപ്പിക്കുന്നു. അവ സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി എന്നിവ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.

ഭക്ഷണമായി പലവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നു — അരി, നെയ്യ്, പാൽ, തൈര്, മധുരപദാർത്ഥങ്ങൾ, ലഡ്ഡു, മോഡകം, പല ഫലങ്ങൾ. ഏഴ് സമുദ്രങ്ങൾക്കു തുല്യമായ അളവിൽ പോലും ഞാൻ അർപ്പിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.

പിന്നീട് പായസം, തൈര് ചോറ് എന്നിവയും അർപ്പിക്കുന്നു. അവ വളരെ രുചികരമാണ്.

അതിനു ശേഷം അർഘ്യം, ആചമനം, ജലം എന്നിവ സമർപ്പിക്കുന്നു.

പിന്നീട് ഭഗവാനെ ഒരു ഭംഗിയാർന്ന മാളികയിൽ വിശ്രമിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. അവിടെ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച സിംഹാസനം ഉണ്ട്.

അവൻ പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രം ചൊല്ലി ബില്വദളങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നു. താമ്പൂലവും സമർപ്പിക്കുന്നു.

പിന്നീട് ആരതി ചെയ്യുന്നു. ഞാൻ ആകാശത്തിൽ കുട നിർമ്മിക്കുന്നു. ഗംഗാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യിക്കുന്നു. ദേവഗാനങ്ങളാൽ നിങ്ങളെ സേവിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.

ഭക്തൻ ഭഗവാനെ രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, സൈന്യം, മനോഹര നഗരങ്ങൾ എന്നിവയും അർപ്പിക്കുന്നു. തന്റെ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച അത്ഭുതഭവനങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുന്നു.

പിന്നീട് ഒരു ആഴത്തിലുള്ള സത്യത്തെ സമ്മതിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും ഉണ്ട്. ഉള്ളിലും പുറത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് നിങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി അറിയാൻ കഴിയില്ല. എങ്കിലും ഞാൻ നിങ്ങളെ സേവിക്കുന്നു. കാരണം നിങ്ങൾ ഭക്തർക്കു കീഴടങ്ങുന്നവൻ.

അവസാനം അവൻ വേദം, ഉപനിഷത്ത്, പുരാണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് നിങ്ങളെ സ്തുതിക്കുന്നു.

എല്ലാത്തിന്റെയും അവസാനം അവൻ ഏറ്റവും വലിയ സമർപ്പണം ചെയ്യുന്നു. എന്റെ ശരീരം, വാക്ക്, മനസ്, കുടുംബം എല്ലാം നിങ്ങളെ സമർപ്പിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.

അതിനുശേഷം വിനയത്തോടെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ തെറ്റുകളും ക്ഷമിക്കണം. എന്റെ ജീവിതഭാരം നിങ്ങളിൽ ഏൽപ്പിക്കുന്നു. ദയവായി എന്നെ രക്ഷിക്കണം.

ഈ സ്തോത്രം നമ്മെ ഒരു പ്രധാന സത്യം പഠിപ്പിക്കുന്നു. പൂജ എന്നത് പുറംക്രിയ മാത്രം അല്ല. അത് ഹൃദയത്തിന്റെ ആഴത്തിൽ നിന്നുള്ള സമർപ്പണമാണ്. മനുഷ്യൻ തന്റെ ഓരോ പ്രവൃത്തിയും ചിന്തയും മുഴുവൻ നിലനിൽപ്പും ഭഗവാനെ സമർപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥ ഭക്തി പൂർണ്ണമാകുന്നത്.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras