ശിവ പഞ്ചാക്ഷര സ്തോത്രം
നാഗേന്ദ്രഹാരായ ത്രിലോചനായ
ഭസ്മാംഗരാഗായ മഹേശ്വരായ।
നിത്യായ ശുദ്ധായ ദിഗംബരായ
തസ്മൈ നകാരായ നമഃ ശിവായ|
മന്ദാകിനീസലിലചന്ദന-
ചർചിതായ
നന്ദീശ്വരപ്രമഥനാഥമഹേശ്വരായ।
മന്ദാരപുഷ്പബഹുപുഷ്പസു-
പൂജിതായ
തസ്മൈ മകാരായ നമഃ ശിവായ|
ശിവായ ഗൗരീവദനാബ്ജവൃന്ദ-
സൂര്യായ ദക്ഷാധ്വരനാശകായ।
ശ്രീനീലകണ്ഠായ വൃഷധ്വജായ
തസ്മൈ ശികാരായ നമഃ ശിവായ|
വസിഷ്ഠകുംഭോദ്ഭവഗൗതമാര്യ-
മുനീന്ദ്രദേവാർചിതശേഖരായ।
ചന്ദ്രാർകവൈശ്വാനരലോചനായ
തസ്മൈ വകാരായ നമഃ ശിവായ|
യജ്ഞസ്വരൂപായ ജടാധരായ
പിനാകഹസ്തായ സനാതനായ।
ദിവ്യായ ദേവായ ദിഗംബരായ
തസ്മൈ യകാരായ നമഃ ശിവായ|
ആദിശങ്കരാചാര്യർ രചിച്ച ഈ സ്തോത്രം 'ന-മ-ശി-വാ-യ' എന്ന അഞ്ചക്ഷരങ്ങളിൽ കുടികൊള്ളുന്ന പരമശിവന്റെ വിശ്വരൂപത്തിലേക്കുള്ള ഒരു തീർത്ഥാടനമാണ്. വിസ്മയവും ഭക്തിയും സ്നേഹവും നിറഞ്ഞ ഇതിന്റെ അർത്ഥം താഴെ നൽകുന്നു.
ഒന്നാം അക്ഷരം: 'ന' (നകാരം) - വിസ്മയത്തിന്റെ നാഥൻ
നാഗേന്ദ്രഹാരായ ത്രിലോചനായ
ഭസ്മാംഗരാഗായ മഹേശ്വരായ।
നിത്യായ ശുദ്ധായ ദിഗമ്പരായ
തസ്മൈ നകാരായ നമഃ ശിവായ ॥
ഭാവം:
സർപ്പരാജാവിനെ ഹാരമായി അണിഞ്ഞവനും മുക്കണ്ണനുമായ ആ മഹാദേവനെ ഞാൻ വണങ്ങുന്നു. ലോകം ഭയക്കുന്ന സർപ്പങ്ങളെ അവിടുന്ന് സ്നേഹത്തോടെ ആഭരണമാക്കുന്നു എന്നത് നമ്മെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നു. ഭഗവാൻ തിരുമേനിയിൽ പവിത്രമായ ഭസ്മം പൂശിയിരിക്കുന്നത് ഈ ലോകം നശ്വരമാണെന്ന വലിയ സത്യം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കാനാണ്. അവിടുന്ന് 'നിത്യനാണ്' - കാലത്തിന് മാറ്റാൻ കഴിയാത്തവൻ; 'ശുദ്ധനാണ്' - ഒന്നിനാലും മലിനമാകാത്തവൻ. ആകാശം വസ്ത്രമാക്കിയവൻ (ദിഗംബരൻ) എന്ന് പറയുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ ഈ പ്രപഞ്ചത്തോളം വലുതാണെന്ന് നാം തിരിച്ചറിയുന്നു. വിസ്മയജനകമായ ആ 'ന' എന്ന അക്ഷരരൂപത്തിന് എന്റെ പ്രണാമം.
രണ്ടാം അക്ഷരം: 'മ' (മകാരം) - ഭക്തിയുടെ കുളിർമ
മന്ദാകിനീസലിലചന്ദനചർച്ചിതായ
നന്ദീശ്വരപ്രമഥനാഥമഹേശ്വരായ।
മന്ദാരപുഷ്പബഹുപുഷ്പസുപൂജിതായ
തസ്മൈ മകാരായ നമഃ ശിവായ ॥
ഭാവം:
ഗംഗാനദിയിലെ (മന്ദാകിനി) പുണ്യജലത്താൽ അഭിഷിക്തനായും സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനത്താൽ അലംകൃതനായും വിളങ്ങുന്ന ഭഗവാനെ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് ശാന്തമാകുന്നു. മഹാദേവൻ നന്ദികേശന്റെയും ഭക്തഗണങ്ങളുടെയും പ്രിയപ്പെട്ട നാഥനാണ്. മന്ദാരപുഷ്പങ്ങളാലും മറ്റു സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളാലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന അവിടുന്ന്, ഭക്തരുടെ ചെറിയൊരു അർച്ചന പോലും വലിയ സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിക്കുന്നു. ആരാധനയുടെയും അർപ്പണത്തിന്റെയും സുഗന്ധം നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന 'മ' എന്ന അക്ഷരരൂപത്തിന് എന്റെ കൂപ്പുകൈ.
മൂന്നാം അക്ഷരം: 'ശി' (ശികാരം) - കരുണയുടെ സൂര്യൻ
ശിവായ ഗൗരീവദനാബ്ജവൃന്ദ-
സൂര്യായ ദക്ഷാധ്വരനാശകായ।
ശ്രീനീലകണ്ഠായ വൃഷധ്വജായ
തസ്മൈ ശികാരായ നമഃ ശിവായ ॥
ഭാവം:
ഈ വരികളിൽ ഭഗവാന്റെ സ്നേഹവും കരുണയും പ്രകടമാകുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയുടെ (ഗൗരി) മുഖമാകുന്ന താമരയെ വിരിയിക്കുന്ന സൂര്യനാണ് അവിടുന്ന്. അതായത്, അവിടുത്തെ സാന്നിധ്യം പ്രിയതമയ്ക്ക് അത്രമേൽ സന്തോഷം നൽകുന്നു. ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ കാളകൂടവിഷം പാനം ചെയ്ത് 'നീലകണ്ഠനായി' മാറിയവനാണ് മഹാദേവൻ. ആ നീലനിറം അവിടുത്തെ ത്യാഗത്തിന്റെയും ലോകത്തോടുള്ള അതിരറ്റ സ്നേഹത്തിന്റെയും അടയാളമാണ്. അഹങ്കാരിയായ ദക്ഷന്റെ യാഗം ഇല്ലാതാക്കി ധർമ്മം സ്ഥാപിച്ച, മംഗളസ്വരൂപിയായ 'ശി' എന്ന അക്ഷരരൂപത്തിന് എന്റെ നമസ്കാരം.
നാലാം അക്ഷരം: 'വ' (വകാരം) - ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം
വസിഷ്ഠകുംഭോദ്ഭവഗൗതമാര്യ-
മുനീന്ദ്രദേവാർച്ചിതശേഖരായ।
ചന്ദ്രാർക്കവൈശ്വാനരലോചനായ
തസ്മൈ വകാരായ നമഃ ശിവായ ॥
ഭാവം:
വസിഷ്ഠൻ, അഗസ്ത്യൻ, ഗൗതമൻ തുടങ്ങിയ മഹർഷിമാരും ദേവന്മാരും ആ തൃപ്പാദങ്ങളിൽ ശിരസ്സ് നമിക്കുന്നു. ലോകത്തിന്റെ വിവേകവും ജ്ഞാനവും ഭഗവാനിലാണ് ചെന്നുനിൽക്കുന്നത്. സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അഗ്നിയും അവിടുത്തെ തൃക്കണ്ണുകളാകുന്നു. പകലിന്റെ പ്രകാശമായും രാത്രിയുടെ കുളിർമയായും തിന്മയെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയായും ഭഗവാൻ നമ്മെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. അറിവിന്റെയും വെളിച്ചത്തിന്റെയും അധിപനായ 'വ' എന്ന അക്ഷരരൂപത്തിന് മുൻപിൽ ഞാൻ വിനീതനാകുന്നു.
അഞ്ചാം അക്ഷരം: 'യ' (യകാരം) - പരിപൂർണ്ണ സമർപ്പണം
യജ്ഞസ്വരൂപായ ജടാധരായ
പിനാകഹസ്തായ സനാതനായ।
ദിവ്യായ ദേവായ ദിഗമ്പരായ
തസ്മൈ യകാരായ നമഃ ശിവായ ॥
ഭാവം:
മഹാദേവൻ തന്നെയാണ് എല്ലാ പ്രാർത്ഥനകളും യജ്ഞങ്ങളും. അവിടുന്ന് സനാതനനാണ് - കാലത്തിന് മുൻപേയുള്ളവൻ, എന്നും ഉള്ളവൻ. ജടധാരിയായും കൈയ്യിൽ വില്ലേന്തിയും ഭഗവാൻ ധർമ്മത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. അവിടുന്ന് ദിവ്യനാണ്, സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നവനാണ്. പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ മഹാദേവനായിരിക്കെ നാം എവിടെയാണ് അവിടുത്തെ തിരയേണ്ടത്? അവിടുന്ന് നമ്മുടെ ഉള്ളിലും പുറത്തും ആകാശം പോലെ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. പരിപൂർണ്ണമായ ആത്മസമർപ്പണത്തോടെ 'യ' എന്ന അക്ഷരരൂപത്തിന് ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ നൽകുന്നു.
ഫലശ്രുതി: പരമാനന്ദം
പഞ്ചാക്ഷരമിദം പുണ്യം യഃ പഠേച്ഛിവസന്നിധൗ।
ശിവലോകമവാപ്നോതി ശിവേന സഹ മോദതേ ॥
ഈ പുണ്യമായ പഞ്ചാക്ഷര സ്തോത്രം ഭക്തിയോടെ ജപിക്കുന്നവർ സകല ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തരായി പരമമായ ശാന്തിയും ആനന്ദവും (ശിവലോകം) പ്രാപിക്കുന്നു. ഭഗവാനോടൊപ്പം എന്നും സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കാൻ അവർക്ക് സാധിക്കുന്നു.
സംഗ്രഹം:
'നമശിവായ' എന്ന മന്ത്രം കേവലം അഞ്ചക്ഷരങ്ങളല്ല, മറിച്ച് അത് നമ്മുടെ ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു നൂലാണ്. ഈ സ്തോത്രം ചൊല്ലുമ്പോൾ നാം ഭഗവാന്റെ വിസ്മയത്തിൽ അലിഞ്ഞുചേരുകയും അവിടുത്തെ സ്നേഹത്തിൽ മുങ്ങിക്കുളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഓം നമഃ ശിവായ!
Other stotras
