శివ శంకర స్తుతి

Verse 1
అతిభీషణ కటుభాషణ యమకింకరపటలీ-కృతతాడనపరిపీడనమరణాగమసమయే.
ఉమయా సహ మమ చేతసి యమశాసన నివసన్ శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 1 ..
ఈ మొదటి శ్లోకంలో భక్తుడు మరణ సమయమున ఎదురయ్యే భయంకరమైన పరిస్థితులను వివరిస్తూ శివుడిని శరణు వేడుతున్నాడు. ప్రాణం పోయే సమయంలో యమధర్మరాజు దూతలు అత్యంత భీకరమైన రూపాలతో కనిపిస్తారని వారి మాటలు చాలా కఠినంగా ఉంటాయని ఇక్కడ వర్ణించబడింది. ఆ యమకింకరులు చేసే తాడనలు అంటే కొట్టడం మరియు పీడించడం వల్ల కలిగే వేదన వర్ణనాతీతం. అటువంటి క్లిష్ట సమయంలో మనస్సు వ్యాకులతకు లోనవుతుంది.
అందుకే భక్తుడు పరమశివుడిని యమశాసన అని సంబోధిస్తున్నాడు. యమధర్మరాజునే శాసించగలిగే శక్తిమంతుడవు నీవే కాబట్టి పార్వతీదేవితో కలిసి నా హృదయంలో కొలువై ఉండి నన్ను ఆ బాధల నుండి రక్షించమని వేడుకుంటున్నాడు. మృత్యుంజయుడైన శివుడు హృదయంలో ఉంటే యమభయం ఉండదనేది దీని వెనుక ఉన్న తాత్విక రహస్యం. శివశంకర అనే నామస్మరణ దురితాలను అంటే పాపాలను హరిస్తుందని ఈ శ్లోకం తెలియజేస్తోంది.
ఆధ్యాత్మికంగా చూస్తే మరణం అనేది కేవలం దేహానికే కానీ ఆత్మకు కాదు. కానీ అజ్ఞానం వల్ల కలిగే భయం మనిషిని పీడిస్తుంది. శివుడు జ్ఞానస్వరూపి కాబట్టి ఆ జ్ఞానోదయం కలిగితే మరణ భయం తొలగిపోతుంది. శివుడు శం అంటే శుభమును కర అంటే కలిగించేవాడు. అందుకే సర్వ శుభప్రదుడైన ఆ పరమేశ్వరుడు ఉమాదేవితో అంటే శక్తితో కలిసి భక్తుడి చిత్తంలో నివసించాలని ప్రార్థించడం ఇక్కడి విశేషం.

Verse 2
అసదింద్రియవిషయోదయసుఖసాత్కృతసుకృతేః పరదూషణపరిమోక్షణ కృతపాతకవికృతేః .
శమనానన భవకానననిరతేర్భవ శరణం శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 2 ..
ఈ శ్లోకంలో మానవుడు ఇంద్రియ సుఖాలకు లోనై తన పుణ్యాన్ని ఏ విధంగా పోగొట్టుకుంటున్నాడో వివరించబడింది. అసత్ అంటే అశాశ్వతమైనవని అర్థం. ఇంద్రియాల ద్వారా పొందే విషయ సుఖాలు తాత్కాలికమైనవి కానీ వాటిపై ఉన్న వ్యామోహం వల్ల మనిషి తన సుకృతాన్ని అంటే పుణ్యాన్ని వ్యర్థం చేసుకుంటున్నాడు. ఇతరులను దూషించడం పరుల దోషాలను ఎత్తిచూపడం వంటి పనుల ద్వారా పాతకాలను మూటగట్టుకుంటున్నాడు.
సంసారాన్ని ఇక్కడ ఒక అడవితో భవకానన పోల్చారు. అడవిలో దారి తప్పిన మనిషి ఎలా ఇబ్బంది పడతాడో అలాగే ఈ ప్రపంచమనే అడవిలో మనిషి విషయ వాసనల వల్ల చిక్కుకుపోతున్నాడు. యముడి ముఖం శమనానన ఎప్పుడూ తెరిచే ఉంటుందని అంటే మృత్యువు ఎప్పుడూ పొంచి ఉంటుందని కవి హెచ్చరిస్తున్నాడు. ఇటువంటి దుస్థితి నుండి రక్షించడానికి శివుడే శరణ్యమని భక్తుడు ఆర్తితో ప్రార్థిస్తున్నాడు.
తాత్విక దృక్పథంతో చూస్తే ఇంద్రియ నిగ్రహం లేని జీవితం పతనానికి దారి తీస్తుంది. పరదూషణ అనేది మనస్సును మలినం చేస్తుంది. ఈ మలినాలను కడిగివేసి భవ బంధాల నుండి విముక్తి ప్రసాదించమని శివుడిని వేడుకోవడం ఇక్కడి అంతరార్థం. శివుడు లయకారుడు కాబట్టి మనలోని దుర్గుణాలను లయం చేసి నిర్మలమైన భక్తిని ప్రసాదిస్తాడని భక్తుడి నమ్మకం.

Verse 3
విషయాభిధ బడిశాయుధ పిశితాయుతసుఖతః మకరాయితమతిసంతతికృతసాహసవిపదం .
పరమాలయ పరిపాలయ పరిశాపితమనిశం శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 3 ..
ఇక్కడ లోకంలోని విషయ సుఖాలను గాలానికి ఉన్న మాంసపు ముక్కతో పోల్చడం జరిగింది. చేప మాంసం ముక్కకు ఆశపడి గాలానికి చిక్కుకున్నట్లే మనిషి కూడా ప్రాపంచిక సుఖాలకు ఆశపడి కష్టాల పాలవుతున్నాడు. మనస్సు అనే చేప విషయాలు అనే గాలానికి చిక్కి విలవిలలాడుతోంది. తెలివి తక్కువతనంతో చేసే సాహసాలు మనిషిని విపత్తుల్లోకి నెట్టివేస్తాయి.
పరమాలయ అంటే పరమేశ్వరుడు సర్వ ప్రాణులకు అంతిమ నిలయమని అర్థం. అనంతమైన దుఃఖంలో మునిగిపోయిన నన్ను రక్షించు అని భక్తుడు కోరుతున్నాడు. మన చుట్టూ ఉన్న ఆకర్షణలు మనల్ని దారి మళ్లిస్తాయి కానీ భగవంతుని కృప ఉంటేనే ఆ మాయ నుండి బయటపడగలమని ఈ శ్లోకం చెబుతోంది. మనిషి తన చుట్టూ తానే అల్లుకున్న శాపగ్రస్తమైన ఆలోచనల నుండి విడుదల కావాలని ఆశిస్తున్నాడు.
ముక్తి మార్గంలో ఇంద్రియార్థాలు అతి పెద్ద అవరోధాలు. మనిషి తన మతిని అంటే బుద్ధిని భగవంతునిపై లగ్నం చేయకుండా బాహ్య ప్రపంచంపై పెడితే అది ప్రమాదకరమని ఇక్కడి హెచ్చరిక. శివుడు జ్ఞాన ప్రదాత కాట్టి ఆ అజ్ఞానమనే చీకటిని తొలగించి శాశ్వతమైన ఆనందాన్ని ప్రసాదించమని వేడుకోవడం ఈ స్తోత్రం యొక్క ఉద్దేశం.

Verse 4
దయితా మమ దుహితా మమ జననీ మమ జనకః మమ కల్పితమతిసంతతిమరుభూమిషు నిరతం .
గిరిజాసుఖ జనితాసుఖ వసతిం కురు సుఖినం శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 4 ..
ఈ శ్లోకంలో మమకారము మరియు బంధాల వల్ల కలిగే మానసిక స్థితిని వివరించారు. నా భార్య నా కూతురు నా తల్లి నా తండ్రి అనే నా అనే భావన మనిషిని బంధిస్తుంది. ఈ ఆలోచనలన్నీ ఎడారిలో మరుభూమిషు తిరగడం వంటివని కవి అభివర్ణించాడు. ఎడారిలో నీరు దొరకనట్లే ఈ ప్రాపంచిక సంబంధాలలో శాశ్వతమైన సుఖం దొరకదని దీని అర్థం.
మమత్వము అనేది ఒక భ్రమ. ఈ భ్రమలో చిక్కుకున్న బుద్ధి ఎప్పుడూ అశాంతికి లోనవుతుంది. గిరిజాసుఖ అంటే పార్వతీదేవికి సుఖాన్ని ఇచ్చేవాడా అని అర్థం. శివుడు పరమానంద స్వరూపుడు. అటువంటి దైవం నా హృదయంలో వసతిని ఏర్పరచుకుని నన్ను సుఖిని చేయాలని భక్తుడు కోరుతున్నాడు. తాత్కాలికమైన బంధాల కన్నా శాశ్వతమైన దైవ సంబంధమే మిన్న అని ఇక్కడ బోధించబడింది.
ఆధ్యాత్మికంగా గిరిజ అంటే బుద్ధి అని కూడా ఒక అర్థం ఉంది. బుద్ధిలో కలిగే ఆనందమే శివుడు. ప్రాపంచిక బంధాలు మనల్ని తపింపజేస్తుంటే దైవచింతన చల్లదనాన్ని ఇస్తుంది. ఎడారి వంటి ఈ జీవితంలో శివభక్తి అనే ఒయాసిస్సు కోసం భక్తుడు తపిస్తున్నాడు. నా అనే అహంకారాన్ని వదిలి నీవే అంతా అనే శరణాగతి భావం ఈ శ్లోకంలో కనిపిస్తుంది.

Verse 5
జనినాశన మృతిమోచన శివపూజననిరతేః అభితో దృశమిదమీదృశమహమాహవ ఇతి హా .
గజకచ్ఛపజనితశ్రమ విమలీకురు సుమతిం శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 5 ..
శివుడు పుట్టుకను నాశనం చేసేవాడు మరియు మరణం నుండి విముక్తిని ప్రసాదించేవాడు. ఈ శ్లోకంలో జీవితాన్ని ఒక యుద్ధరంగంతో ఆహవ పోల్చారు. నిరంతరం ఏదో ఒక సంఘర్షణ ఎదురవుతూనే ఉంటుంది. గజకచ్ఛప అంటే ఏనుగు మరియు తాబేలు మధ్య జరిగిన పోరాటం వంటి శ్రమను నేను అనుభవిస్తున్నానని భక్తుడు చెబుతున్నాడు. పురాణాల్లో గజేంద్ర మోక్షం వంటి ఘట్టాలు జీవుడి ఆవేదనను తెలియజేస్తాయి.
జీవితం అనే సుడిగుండంలో చిక్కుకున్నప్పుడు మనసు కలత చెందుతుంది. అటువంటి సమయంలో నా బుద్ధిని నిర్మలం చేయి అని ప్రార్థిస్తున్నాడు. విమలీకురు సుమతిం అంటే మంచి బుద్ధిని ప్రసాదించి నాలోని మలినాలను కడిగివేయమని అర్థం. శివపూజలో నిమగ్నమైన వారికి మాత్రమే ఈ సంసార చక్రం నుండి విడుదల లభిస్తుంది.
జనన మరణాల చక్రం అత్యంత వేదనతో కూడుకున్నది. ఈ చక్రాన్ని ఛేదించగలిగే శక్తి కేవలం పరమశివుడికే ఉంది. మనస్సు నిర్మలంగా లేకపోతే భగవంతుడు అందులో ప్రతిబింబించడు. అందుకే దుర్బుద్ధిని పోగొట్టి సుమతిని ప్రసాదించమని వేడుకోవడం ఇక్కడి విశేషం. శివ నామస్మరణ వల్ల కలిగే మానసిక ప్రశాంతత ఈ పోరాటాల నుండి ఉపశమనం కలిగిస్తుంది.

Verse 6
త్వయి తిష్ఠతి సకలస్థితికరుణాత్మని హృదయే వసుమార్గణకృపణేక్షణ మనసా శివ విముఖం .
అకృతాహ్నికమసుపోషకమవతాద్గిరిసుతయా శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 6 ..
సర్వవ్యాపియైన శివుడు ప్రతి ఒక్కరి హృదయంలో కరుణా స్వరూపుడై ఉన్నాడు. అయినప్పటికీ మనిషి ధనం కోసం వసుమార్గణ ఇతరుల ముందు దీనంగా ప్రవర్తిస్తున్నాడు. హృదయంలో ఉన్న దైవాన్ని వదిలేసి బాహ్యమైన సంపదల కోసం వెతుకుతున్నాడు. ఇది శివుడికి విముఖంగా ఉండటమే. నిత్యం చేయవలసిన దైవ కార్యాలను అకృతాహ్నికమ విస్మరించి కేవలం తన శరీరాన్ని అసుపోషక పోషించుకోవడానికే సమయం కేటాయిస్తున్నాడు.
భక్తుడు తన తప్పును ఒప్పుకుంటూ పార్వతీదేవితో కూడిన శివుడిని రక్షించమని వేడుకుంటున్నాడు. మనిషి తనలోని దైవత్వాన్ని గుర్తించకపోవడమే అతిపెద్ద పాపం. ధనవ్యామోహం మనిషిని కృపణుడిని అంటే పిసినారిని లేదా దీనుడిని చేస్తుంది. ఆ దీనత్వం పోవాలంటే ఆత్మారాముడైన శివుడిపై దృష్టి సారించాలి.
దీనిలోని తాత్విక సత్యం ఏమిటంటే భగవంతుడు మనలోనే ఉన్నాడని మరచిపోయి మనం బయట వెతుకుతున్నాము. తిండి నిద్ర వంటి శారీరక అవసరాలకే ప్రాముఖ్యత ఇస్తూ ఆత్మోద్ధరణను మర్చిపోతున్నాము. ఈ అజ్ఞానం నుండి గిరిజాతో కూడిన శివుడు మనల్ని బయటపడేయాలి. అప్పుడే జీవితం సార్థకమవుతుంది.

Verse 7
పితరావితి సుఖదావితి శిష్ణునాకృత హృదయౌ శివయా సహ భయకే హృది జనితం తవ సుకృతం .
ఇతి మే వ హృదయం భవ భవతాత్తవ దయయా శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 7 ..
శివుడు మరియు శివ పార్వతి మరియు పరమేశ్వరుడు ఈ జగత్తుకు తల్లిదండ్రులు. జగతః పితరౌ వందే పార్వతీపరమేశ్వరౌ అన్నట్లుగా వారు మనకు సుఖాన్ని ఇచ్చే తల్లిదండ్రులు. వారిని హృదయంలో ధ్యానించడం వల్ల భయం తొలగిపోతుంది. శివుడి దయ వల్ల నా హృదయం భక్తితో నిండిపోవాలని భక్తుడు ఆకాంక్షిస్తున్నాడు. తల్లిదండ్రులు బిడ్డలను ఎలా రక్షిస్తారో అలాగే దైవం కూడా భక్తులను రక్షిస్తుంది.
మనం చేసే పుణ్యం సుకృతం మనల్ని దైవానికి దగ్గర చేస్తుంది. హృదయంలో భయం కలిగినప్పుడు దైవ చింతన ఒక కవచంలా పనిచేస్తుంది. నీ దయతో నా హృదయం నీ నిలయం కావాలని కోరుకోవడం ఒక గొప్ప శరణాగతి లక్షణం. శివశక్తి స్వరూపం మనలో ఉన్న భయాన్ని పోగొట్టి ధైర్యాన్ని మరియు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
ఆధ్యాత్మికంగా శివుడు జ్ఞానానికి సంకేతం అయితే పార్వతి శ్రద్ధకు సంకేతం. శ్రద్ధాజ్ఞానాలు కలిసినప్పుడే భయం నుండి ముక్తి లభిస్తుంది. మన హృదయం దైవ కార్యాల కోసం తపించినప్పుడు అది పరమ పవిత్రమవుతుంది. ఆ పవిత్రత కోసం శివుడి అనుగ్రహం తప్పనిసరి అని ఈ శ్లోకం చెబుతోంది.

Verse 8
శరణాగత భరణాశ్రిత కరుణామృతజలధే శరణం తవ చరణౌ శివ మమ సంసృతివసతేః .
పరిచిన్మయ కరుణామయ భిషజేన చిరావతాత్ శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 8 ..
శివుడు శరణు కోరిన వారిని భరించేవాడు మరియు రక్షించేవాడు. ఆయన కరుణ అనే అమృతానికి సముద్రం వంటివాడు కరుణామృతజలధే. సంసారం అనే ఈ గృహంలో చిక్కుకున్న నాకు నీ పాదాలే దిక్కు అని భక్తుడు శరణు వేడుతున్నాడు. శివుడిని ఇక్కడ భిషజేన అంటే వైద్యుడితో పోల్చారు. సంసార రోగాన్ని నయం చేసే గొప్ప వైద్యుడు శివుడు.
ఈ ప్రపంచంలో జన్మలెత్తడం అనేది ఒక వ్యాధి వంటిది. ఆ వ్యాధికి మందు శివ నామస్మరణ మరియు ఆయన పాదసేవ. పరిచిన్మయ అంటే పరమ చైతన్య స్వరూపమైనవాడని అర్థం. అటువంటి చైతన్యం నాలోకి ప్రవహించి నా పాపాలను తొలగించాలని భక్తుడు ప్రార్థిస్తున్నాడు. కరుణామయుడైన దైవం ఎల్లప్పుడూ భక్తులను కాపాడుతూనే ఉంటాడు.
తత్వశాస్త్రం ప్రకారం పాదాలు అంటే జ్ఞానం అని అర్థం. భగవంతుని పాదాలను ఆశ్రయించడం అంటే ఆయన జ్ఞానాన్ని ఆశ్రయించడమే. సంసారంలోని ఒడిదుడుకుల నుండి బయటపడాలంటే కరుణా సముద్రుడైన పరమేశ్వరుడి అనుగ్రహం చాలా అవసరం. అనంత కాలంగా అనుభవిస్తున్న ఈ దుఃఖాల నుండి విముక్తి కోసం ఆ వైద్యుడినే వేడుకోవాలి.

Verse 9
వివిధాధిభిరతిభీతరకృతాధికసుకృతం శతకోటిషు నరకాదిషు హతపాతకవివశం .
మృడ మామవ సుకృతీభవ శివయా సహ కృపయా శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 9 ..
అనేక రకాలైన మానసిక బాధలు ఆధులు మనిషిని భయపెడుతుంటాయి. పుణ్యం తక్కువై పాపం ఎక్కువైనప్పుడు నరకయాతన అనుభవించాల్సి వస్తుందనే భయం వేధిస్తుంది. కోట్లాది నరక బాధల నుండి నన్ను రక్షించు అని భక్తుడు శివుడిని వేడుకుంటున్నాడు. మృడ అంటే ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు లేదా సుఖప్రదుడు అని అర్థం.
పార్వతీదేవితో కలిసి వచ్చి నన్ను పుణ్యాత్ముడిగా మార్చమని తనపై కృప చూపమని ప్రార్థిస్తున్నాడు. పాపాలు మనిషిని వివశుడిని చేస్తాయి అంటే తనపై తనకు నియంత్రణ లేకుండా చేస్తాయి. అటువంటి బలహీన స్థితిలో దైవమే బలాన్ని ఇవ్వాలి. మనలోని పాతకాలను హరించి మనల్ని సుకృతులుగా మార్చగలిగేది ఒక్క శివుడు మాత్రమే.
ఈ శ్లోకంలో పశ్చాత్తాపం కనిపిస్తుంది. చేసిన తప్పులను గుర్తించి వాటి నుండి విముక్తి కోరడం ఆధ్యాత్మిక ప్రగతికి మొదటి మెట్టు. భగవంతుడు దయామయుడు కాబట్టి మనలోని మార్పును చూసి ఆయన తప్పక రక్షిస్తాడు. నరకం అంటే కేవలం మరణానంతరం వచ్చేది మాత్రమే కాదు ఈ లోకంలో మనం అనుభవించే మానసిక క్షోభ కూడా నరకమే. దాని నుండి విముక్తి కలగాలి.

Verse 10
కలినాశన గరలాశన కమలాసనవినుత కమలాపతినయనార్చిత కరుణాకృతిచరణ .
కరుణాకర మునిసేవిత భవసాగరహరణ శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 10 ..
శివుడు కలియుగ దోషాలను నాశనం చేసేవాడు కలినాశన. సముద్ర మథనంలో పుట్టిన హాలాహలాన్ని మింగి లోకాలను రక్షించినవాడు గరలాశన. కమలాసనుడు అంటే బ్రహ్మదేవుడు కూడా శివుడిని స్తుతిస్తాడు. విష్ణుమూర్తి తన కన్నునే కమలంగా చేసి శివుడి పాదాలను అర్చించిన ఘట్టం ఇక్కడ కమలాపతినయనార్చిత స్మరించబడింది.
శివుడి పాదాలు కరుణకు ప్రతిరూపాలు. మునులందరూ ఆయనను సేవిస్తారు. భవసాగరహరణ అంటే సంసార సముద్రాన్ని దాటించేవాడని అర్థం. అపారమైన కరుణ కలిగిన ఆ దేవుడు మన పాపాలను హరించాలని భక్తుడు కీర్తిస్తున్నాడు. శివుడి గొప్పతనాన్ని పురాణ గాథల ద్వారా ఇక్కడ వర్ణించడం జరిగింది.
ఆధ్యాత్మికంగా చూస్తే గరలాశనం అంటే మనలోని విషతుల్యమైన ఆలోచనలను ఆయన స్వీకరించి మనకు అమృతాన్ని ఇస్తాడని అర్థం. బ్రహ్మ విష్ణువుల వంటి వారే ఆయనను కొలుస్తున్నారంటే ఆయన సర్వోత్కృష్టమైన దైవమని స్పష్టమవుతోంది. అటువంటి మహత్తర శక్తిని శరణు వేడితే మన కష్టాలు తీరడం ఖాయం.

Verse 11
విజితేంద్రియ విబుధార్చిత విమలాంబుజచరణ భవనాశన భయనాశన భజితాంకితహృదయ .
ఫణిభూషణ మునివేషణ మదనాంతక శరణం శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 11 ..
శివుడు ఇంద్రియాలను జయించినవాడు విజితేంద్రియ. దేవతలచే పూజించబడేవాడు. ఆయన పాదాలు నిర్మలమైన పద్మాల వంటివి. ఆయన సంసార బంధాలను మరియు భయాన్ని నాశనం చేస్తాడు. భక్తుల హృదయాల్లో ఎప్పుడూ నిలిచి ఉంటాడు. పాములను ఆభరణాలుగా ధరించినవాడు ఫణిభూషణ మరియు ముని వేషంలో ఉండేవాడు.
మన్మథుడిని దహించినవాడు కాబట్టి ఆయనను మదనాంతక అని పిలుస్తారు. అంటే కోరికలను జయించినవాడని అర్థం. అటువంటి మహానుభావుడిని శరణు కోరుతున్నాడు భక్తుడు. మనలో ఉండే కామ క్రోధాదులను నశింపజేసి శాంతిని ఇచ్చేవాడు శివుడు. ఆయన రూపం వైరాగ్యానికి చిహ్నం.
ముని వేషం మరియు పాములను ధరించడం ఆయనలోని నిశ్చలత్వానికి మరియు నిర్భయత్వానికి గుర్తులు. ఇంద్రియ నిగ్రహం ఉన్నవారికే పరమాత్మ దర్శనం కలుగుతుంది. మన్మథుడిని దహించడం అంటే కేవలం పురాణగాథ మాత్రమే కాదు మనలోని కామవాసనలను జ్ఞానాగ్నితో కాల్చివేయడమే అసలైన అర్థం. అటువంటి శివుడే మనకు రక్ష.

Verse 12
త్రిపురాంతక త్రిదశేశ్వర త్రిగుణాత్మక శంభో వృషవాహన విషదూషణ పతితోద్ధర శరణం .
కనకాసన కలినాశన కనకాంబర శరణం శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 12 ..
చివరి శ్లోకంలో శివుడిని త్రిపురాంతకుడిగా వర్ణించారు. త్రిపురాలు అంటే అహంకారం మమకారం మరియు అజ్ఞానం అనే మూడు కోటలు. వాటిని ధ్వంసం చేసేవాడు శివుడు. ఆయన ముప్పై మూడు కోట్ల దేవతలకు ప్రభువు. సత్త్వ రజస్తమో గుణాలకు అతీతుడు త్రిగుణాత్మక మరియు శంభో సుఖప్రదుడు. ఎద్దును వాహనంగా కలిగినవాడు వృషవాహన.
విషం వల్ల కలిగే దోషాలను హరించినవాడు మరియు పతితులను అంటే దారి తప్పిన వారిని ఉద్ధరించేవాడు. బంగారు సింహాసనంపై కూర్చునేవాడు లేదా వెలిగేవాడు. కలి దోషాలను పోగొట్టేవాడు. ఇన్ని నామాలతో శివుడిని స్తుతిస్తూ శరణు వేడుకుంటున్నాడు భక్తుడు. శివుడిని హర అని పిలుస్తారు అంటే హరించేవాడు మన దుఃఖాలను పాపాలను హరించేవాడు ఆయనే.
ఈ స్తోత్రం మొత్తం మానవ జీవితంలోని కష్టాలను పశ్చాత్తాపాన్ని మరియు భగవంతునిపై ఉన్న అచంచలమైన విశ్వాసాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. త్రిపుర సంహారం అనేది లోపల ఉన్న అరిషడ్వర్గాల సంహారానికి ప్రతీక. పరమశివుడి పాదాలను ఆశ్రయిస్తే ఎటువంటి విపత్కర పరిస్థితుల నుండి అయినా బయటపడవచ్చుననేది ఈ స్తోత్రం ఇస్తున్న గొప్ప సందేశం. ఆ శివుడే మన దురితాలను హరించి ఆనందాన్ని ప్రసాదించుగాక.

అతిభీషణ కటుభాషణ యమకింకరపటలీ-
కృతతాడనపరిపీడనమరణాగమసమయే.
ఉమయా సహ మమ చేతసి యమశాసన నివసన్
శివశంకర శివ శంకర హర మే హర దురితం .. 1 ..

అసదింద్రియవిషయోదయసుఖసాత్కృతసుకృతేః
పరదూషణపరిమోక్షణ కృతపాతకవికృతేః .
శమనానన భవకానననిరతేర్భవ శరణం
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 2 ..

విషయాభిధ బడిశాయుధ పిశితాయుతసుఖతః
మకరాయితమతిసంతతికృతసాహసవిపదం .
పరమాలయ పరిపాలయ పరిశాపితమనిశం
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 3 ..

దయితా మమ దుహితా మమ జననీ మమ జనకః
మమ కల్పితమతిసంతతిమరుభూమిషు నిరతం .
గిరిజాసుఖ జనితాసుఖ వసతిం కురు సుఖినం
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 4 ..

జనినాశన మృతిమోచన శివపూజననిరతేః
అభితో దృశమిదమీదృశమహమాహవ ఇతి హా .
గజకచ్ఛపజనితశ్రమ విమలీకురు సుమతిం
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 5 ..

త్వయి తిష్ఠతి సకలస్థితికరుణాత్మని హృదయే
వసుమార్గణకృపణేక్షణ మనసా శివ విముఖం .
అకృతాహ్నికమసుపోషకమవతాద్గిరిసుతయా
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 6 ..

పితరావితి సుఖదావితి శిష్ణునాకృత హృదయౌ
శివయా సహ భయకే హృది జనితం తవ సుకృతం .
ఇతి మే వ హృదయం భవ భవతాత్తవ దయయా
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 7 ..

శరణాగత భరణాశ్రిత కరుణామృతజలధే
శరణం తవ చరణౌ శివ మమ సంసృతివసతేః .
పరిచిన్మయ కరుణామయ భిషజేన చిరావతాత్
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 8 ..

వివిధాధిభిరతిభీతరకృతాధికసుకృతం
శతకోటిషు నరకాదిషు హతపాతకవివశం .
మృడ మామవ సుకృతీభవ శివయా సహ కృపయా
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 9 ..

కలినాశన గరలాశన కమలాసనవినుత
కమలాపతినయనార్చిత కరుణాకృతిచరణ .
కరుణాకర మునిసేవిత భవసాగరహరణ
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 10 ..

విజితేంద్రియ విబుధార్చిత విమలాంబుజచరణ
భవనాశన భయనాశన భజితాంకితహృదయ .
ఫణిభూషణ మునివేషణ మదనాంతక శరణం
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 11 ..

త్రిపురాంతక త్రిదశేశ్వర త్రిగుణాత్మక శంభో
వృషవాహన విషదూషణ పతితోద్ధర శరణం .
కనకాసన కలినాశన కనకాంబర శరణం
శివశంకర శివశంకర హర మే హర దురితం .. 12 ..