శివ పంచాక్షర స్తోత్రం
నాగేంద్రహారాయ త్రిలోచనాయ
భస్మాంగరాగాయ మహేశ్వరాయ.
నిత్యాయ శుద్ధాయ దిగంబరాయ
తస్మై నకారాయ నమః శివాయ|
మందాకినీసలిలచందనచర్చితాయ
నందీశ్వరప్రమథనాథమహేశ్వరాయ.
మందారపుష్పబహుపుష్పసుపూజితాయ
తస్మై మకారాయ నమః శివాయ|
శివాయ గౌరీవదనాబ్జవృంద-
సూర్యాయ దక్షాధ్వరనాశకాయ.
శ్రీనీలకంఠాయ వృషధ్వజాయ
తస్మై శికారాయ నమః శివాయ|
వసిష్ఠకుంభోద్భవగౌతమార్య-
మునీంద్రదేవార్చితశేఖరాయ.
చంద్రార్కవైశ్వానరలోచనాయ
తస్మై వకారాయ నమః శివాయ|
యజ్ఞస్వరూపాయ జటాధరాయ
పినాకహస్తాయ సనాతనాయ.
దివ్యాయ దేవాయ దిగంబరాయ
తస్మై యకారాయ నమః శివాయ|
శ్రీ ఆదిశంకరాచార్యులు అనుగ్రహించిన శ్రీ శివ పంచాక్షర స్తోత్రం భక్తిరసంతో నిండిన ఒక అద్భుత కావ్యం. 'నమశ్శివాయ' అనే ఐదు అక్షరాలలో అనంతమైన శివతత్త్వం ఇమిడి ఉంది. విస్మయం, అచంచలమైన భక్తి మరియు పరమశివునిపై అమితమైన ప్రేమను ప్రతిబింబించేలా ఈ స్తోత్ర వివరణను మరింత మెరుగుపరిచి ఇక్కడ అందిస్తున్నాను.
1. మొదటి అక్షరం: 'న' (నకార రూపం) - అనంతమైన వైభవం
శ్లోకం:
నాగేంద్రహారాయ త్రిలోచనాయ
భస్మాంగరాగాయ మహేశ్వరాయ |
నిత్యాయ శుద్ధాయ దిగంబరాయ
తస్మై నకారాయ నమః శివాయ ||
భావం:
సర్పరాజైన వాసుకిని హారంగా ధరించిన ఆ త్రిలోచనునికి నా ప్రణామాలు. లోకం విషసర్పాలను చూసి భయపడితే, ఆ భయం మృత్యువుని జయించిన పరమశివుడు వాటిని తన కంఠాభరణంగా మార్చుకున్నారు. శరీరం నిండా పవిత్రమైన విభూతిని అలంకరించుకున్న ఆ మహేశ్వరుడు, ఈ భౌతిక లోకం ఏదో ఒక రోజు బూడిదలో కలవాల్సిందేనని మనకు జ్ఞానబోధ చేస్తున్నారు.
ఆయన 'నిత్యుడు' - కాలానికి అతీతుడు; 'శుద్ధుడు' - ఏ మాలిన్యం అంటని పరమ పవిత్రుడు. ఆయన 'దిగంబరుడు', అంటే ఈ అనంతమైన ఆకాశమే వస్త్రంగా కలిగినవాడు. ఇంతటి విస్మయకరమైన వైభవం కలిగిన 'న' అనే అక్షర రూపంలోని శివునికి నా హృదయపూర్వక నమస్కారాలు.
2. రెండవ అక్షరం: 'మ' (మకార రూపం) - కరుణామయ హృదయం
శ్లోకం:
మందాకినీసలిలచందనచర్చితాయ
నందీశ్వరప్రమథనాథమహేశ్వరాయ |
మందారపుష్పబహుపుష్పసుపూజితాయ
తస్మై మకారాయ నమః శివాయ ||
భావం:
ఆకాశగంగ (మందాకిని) జలంతో అభిషేకింపబడేవాడు, సుగంధభరితమైన చందనాన్ని మేను నిండా అలదుకున్నవాడు అయిన స్వామిని తలచుకుంటేనే మనసులో భక్తి పారవశ్యం కలుగుతుంది. ఆయన నందీశ్వరునికి, ప్రమథ గణాలకు ప్రియమైన నాథుడు. సమాజం వెలివేసిన గణాలు, ఆత్మలను సైతం ప్రేమతో స్వీకరించే కరుణామయుడు మన శివయ్య.
దేవతా పుష్పాలైన మందార పూలతో నిరంతరం అర్చింపబడే ఆ మహాదేవుడు, భక్తులు ప్రేమతో అర్పించే చిన్న పువ్వునైనా ఎంతో ప్రీతితో స్వీకరిస్తారు. సుగంధభరితమైన ఆ 'మ' అనే అక్షర రూపంలో ఉన్న పరమశివునికి నా వందనాలు.
3. మూడవ అక్షరం: 'శి' (శికార రూపం) - ప్రేమానురాగాల జ్యోతి
శ్లోకం:
శివాయ గౌరీవదనాబ్జబృంద-
సూర్యాయ దక్షాధ్వరనాశకాయ |
శ్రీనీలకంఠాయ వృషధ్వజాయ
తస్మై శికారాయ నమః శివాయ ||
భావం:
ఈ శ్లోకంలో శివయ్యలోని ప్రేమ, పరాక్రమం రెండూ మనకు దర్శనమిస్తాయి. పార్వతీ దేవి (గౌరి) ముఖమనే పద్మాన్ని తన ప్రేమతో వికసింపజేసే సూర్యుడు మన శివయ్య. అంటే ఆయన సన్నిధిలో అమ్మవారు అంతటి ఆనందాన్ని పొందుతారు. అదే సమయంలో, అహంకారంతో శివుడిని అవమానించిన దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసిన జ్ఞానమూర్తి ఆయన.
లోకాన్ని రక్షించడం కోసం హాలాహల విషాన్ని తన కంఠంలోనే నిలిపి 'నీలకంఠుడు'గా మారిన పరమ దయామయుడు. ఆ నీల రంగు కంఠం ఆయన త్యాగానికి, మనపై ఆయనకున్న అపారమైన ప్రేమకు నిదర్శనం. ధర్మానికి చిహ్నమైన వృషభాన్ని (నంది) తన ధ్వజంపై కలిగిన ఆ 'శి' అనే అక్షర రూపమైన శివయ్యకు నా ప్రణామం.
4. నాలుగవ అక్షరం: 'వ' (వకార రూపం) - సర్వజ్ఞుడైన సద్గురువు
శ్లోకం:
వసిష్ఠకుంభోద్భవగౌతమార్య-
మునీంద్రదేవార్చితశేఖరాయ |
చంద్రార్కవైశ్వానరలోచనాయ
తస్మై వకారాయ నమః శివాయ ||
భావం:
వసిష్ఠుడు, అగస్త్యుడు (కుంభోద్భవుడు), గౌతముడు వంటి గొప్ప మునీంద్రులు, దేవతలు సైతం ఎవరి పాదాల ముందు తలవంచుతారో, ఆ జ్ఞాన శిఖరం మన శివయ్య. సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని ఆయన నేత్రాలు. ఆయన చూపులో సూర్యుడి తేజస్సు, చంద్రుడి చల్లదనం, అజ్ఞానాన్ని దహింపజేసే అగ్ని శక్తి ఉన్నాయి.
సకల లోకాల్లోని జ్ఞానులందరూ ఎవరిని నిరంతరం ధ్యానిస్తారో, ఆ పరబ్రహ్మాన్ని స్మరిస్తే మనలోని అజ్ఞానం తొలగిపోతుంది. విశ్వానికి గురువైన ఆ 'వ' అనే అక్షర రూపంలో ఉన్న మహాదేవునికి నా నమస్కారాలు.
5. ఐదవ అక్షరం: 'య' (యకార రూపం) - నిశ్చలమైన సంపూర్ణత్వం
శ్లోకం:
యజ్ఞస్వరూపాయ జటాధరాయ
పినాకహస్తాయ సనాతనాయ |
దివ్యాయ దేవాయ దిగంబరాయ
తస్మై యకారాయ నమః శివాయ ||
భావం:
శివయ్యే స్వయంగా యజ్ఞ స్వరూపుడు. మనం చేసే ప్రతి మంచి పనిలోనూ ఆయన వెలుగు కనిపిస్తుంది. జటాధారియై, చేతిలో పినాకమనే విల్లును ధరించి ధర్మాన్ని రక్షించే సనాతన పురుషుడు ఆయన. కాలానికి అతీతుడైన ఆ దివ్య పురుషుడు ఎప్పటికీ మారని సత్యం.
ఆయన దివ్యమైనవాడు, స్వయం ప్రకాశవంతుడు. విశ్వమంతా ఆకాశంలా నిండి ఉన్న పరమేశ్వరుడిని మన హృదయంలోనే దర్శించుకోవచ్చు. సంపూర్ణమైన శరణాగతితో, నిశ్చలమైన మనసుతో ఆ 'య' అనే అక్షర రూపంలో ఉన్న పరమేశ్వరునికి నన్ను నేను సమర్పించుకుంటున్నాను.
ఫలశ్రుతి: శివసాయుజ్యం
శ్లోకం:
పంచాక్షరమిదం పుణ్యం యః పఠేచ్ఛివసన్నిధౌ |
శివలోకమవాప్నోతి శివేన సహ మోదతే ||
ఈ పవిత్రమైన పంచాక్షర స్తోత్రాన్ని ఎవరైతే భక్తితో, తన్మయత్వంతో పఠిస్తారో, వారు శివలోకాన్ని పొందుతారు. శివలోకం అంటే మరేదో కాదు, అది పరమ శాంతి, నిత్యానందం కలిగిన స్థితి. వారు ఆ పరమశివునితో మమేకమై శాశ్వతమైన ఆనందాన్ని అనుభవిస్తారు.
ముగింపు:
'నమశ్శివాయ' అనే మంత్రం కేవలం అక్షరాల కలయిక కాదు, అది మన ఆత్మను పరమాత్మతో కలిపే దివ్య వారధి. ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించే ప్రతిసారి మనం శివయ్య ప్రేమలో తడుస్తూ, ఆయన అనంత వైభవంలో ఓలలాడుతాము.
ఓం నమః శివాయ!
Other stotras
