శివ నామావళి
- ఓం శ్రీకంఠాయ నమః
అందమైన మరియు మంగళకరమైన కంఠం (మెడ) కలవాడా నీకు నమస్కారం.
క్షీరసాగర మథన సమయంలో ఉద్భవించిన హాలాహల విషం నుండి సృష్టిని రక్షించడానికి, శివుడు ఆ విషాన్ని మింగి తన కంఠంలో నిలుపుకున్నాడు. విషం ప్రభావం వల్ల ఆయన కంఠం నీలంగా మారింది. ఈ నీలకంఠం శివుని యొక్క అపారమైన కరుణకు మరియు త్యాగానికి చిహ్నం. సృష్టిని రక్షించడానికి ఆయన చేసిన ఈ త్యాగాన్ని ఈ నామం కీర్తిస్తుంది.
- ఓం అనంతాయ నమః
అంతము లేనివాడా మరియు అనంతమైనవాడా నీకు నమస్కారం.
'అనంతుడు' అనగా ఆది మరియు అంతం (మొదలు, ముగింపు) లేనివాడు. శివుడు కాలం, ప్రదేశం మరియు రూపాలకు అతీతుడు. సృష్టి ఆరంభానికి ముందు, ప్రళయం తరువాత కూడా మార్పు లేకుండా శాశ్వతంగా నిలిచి ఉండే పరబ్రహ్మ స్వరూపం ఆయనే అని ఈ నామం తెలియజేస్తుంది.
- ఓం సూక్ష్మాయ నమః
అత్యంత సూక్ష్మమైన రూపం కలవాడా నీకు నమస్కారం.
భౌతికమైన కళ్ళకు కనిపించని, విశ్వమంతా వ్యాపించి ఉన్న సూక్ష్మ చైతన్యమే శివుడు. శరీరంలో ఆత్మ వలె, అణువులో శక్తి వలె ఆయన ప్రతి కణంలో వ్యాపించి ఉన్నాడు. కేవలం గాఢమైన ధ్యానం మరియు ఆధ్యాత్మిక మేల్కొల్పు ద్వారా మాత్రమే ఈ సూక్ష్మ రూపాన్ని దర్శించగలం.
- ఓం త్రిమూర్తయే నమః
త్రిమూర్తుల స్వరూపమైనవాడా నీకు నమస్కారం.
సృష్టి, స్థితి, లయాలు అనగా బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు. అయితే శైవ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఈ మూడు అద్భుత శక్తులకు మూలాధారం పరమశివుడే. ఈ విశ్వాన్ని సృష్టించడానికి, రక్షించడానికి మరియు విలీనం చేసుకోవడానికి ఆయన తీసుకునే మూడు భిన్న రూపాలే త్రిమూర్తులు అని ఈ నామం వివరిస్తుంది.
- ఓం అమరేశ్వరాయ నమః
అమరులైన దేవతలకు ఈశ్వరుడా నీకు నమస్కారం.
'అమరులు' అనగా దేవతలు. ఇంద్రునితో సహా సమస్త దేవతలకు పరమ నాయకుడు శివుడే. అసురుల బారినుండి రక్షణకై దేవతలు ఎల్లప్పుడూ ఆయననే ఆశ్రయిస్తారు. అమర్నాథ్ గుహలో పార్వతీ దేవికి అమరత్వపు (మోక్షం) రహస్యాన్ని ఉపదేశించిన అమరేశ్వరుడు ఆయన.
- ఓం అర్ఘీశాయ నమః
పవిత్రమైన కానుకలకు (అర్ఘ్యం) ప్రభువా నీకు నమస్కారం.
'అర్ఘ్యం' అనగా భక్తితో సమర్పించే జలం, పాలు లేదా పూజా ద్రవ్యాలు. భక్తులు స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో ఒక మారేడు దళం సమర్పించినా లేదా కాసింత నీరు పోసినా (జలాభిషేకం) ఎంతో సంతోషంగా స్వీకరించి, అనంతమైన పుణ్యాన్ని, వరాలను ప్రసాదించే భోళాశంకరుడు ఆయన.
- ఓం భారభూతయే నమః
విశ్వ భారాన్ని మోసేవాడా, భస్మాన్ని ధరించినవాడా నీకు నమస్కారం.
ఈ నామానికి రెండు అర్థాలు ఉన్నాయి. ఒకటి, ప్రవహిస్తున్న గంగానది వేగాన్ని మరియు విశ్వ భారాన్ని తన తలపై మోసేవాడు. రెండవది, 'భూతి' అనగా పవిత్రమైన భస్మం. దేహమంతా భస్మాన్ని ధరించిన మహా యోగి ఆయన. ఈ భౌతిక ప్రపంచం చివరికి బూడిదగా మారుతుందనే పరమ సత్యాన్ని ఇది తెలియజేస్తుంది.
- ఓం అతిథయే నమః
అతిథి రూపంలో వచ్చే దేవా నీకు నమస్కారం.
ముందుగా ఎలాంటి సమాచారం ఇవ్వకుండా అకస్మాత్తుగా వచ్చే వారిని 'అతిథి' అంటారు. శివుడు తన భక్తులను పరీక్షించడానికి ఏ సమయంలోనైనా ఒక సన్న్యాసి లేదా యాచకుడి రూపంలో రావచ్చు. దేవుడు ఏ రూపంలోనైనా మన వద్దకు రాగలడని, ప్రతి ఒక్కరిని గౌరవించాలని ఈ నామం బోధిస్తుంది.
- ఓం స్థాణవే నమః
కదలిక లేని స్థంభములా స్థిరంగా ఉండేవాడా నీకు నమస్కారం.
'స్థాణువు' అనగా చెట్టు మొద్దు వలె ఎలాంటి చలనం లేకుండా స్థిరంగా ఉండటం. గాఢమైన ధ్యానంలో బాహ్య ప్రపంచంతో సంబంధం లేకుండా స్థిరంగా ఉండే శివుని యోగ స్థితిని ఇది తెలుపుతుంది. విశ్వమంతా ఆయన చుట్టూ తిరుగుతున్నా, ఆయన మాత్రం చలించని కేంద్ర బిందువు.
- ఓం హరాయ నమః
పాపాలను, దుఃఖాలను హరించేవాడా నీకు నమస్కారం.
'హర' అనగా నాశనం చేయడం లేదా తొలగించడం. భక్తుల కష్టాలను, అజ్ఞానాన్ని, అహంకారాన్ని వేరుతో సహా నాశనం చేసేవాడు హరుడు. "హర హర" అనే జపం మన కర్మ బంధాలను తెంచి, మోక్షానికి మార్గం చూపుతుందని శైవ సంప్రదాయం చెబుతోంది.
- ఓం ఝంటీశాయ నమః
నిగూఢ శబ్దాలకు మరియు గంటల నాదాలకు ప్రభువా నీకు నమస్కారం.
సృష్టికి మూలమైన 'ఓంకార నాదానికి' శివుడే అధిపతి. 'ఝంటి' అనగా పూజా సమయంలో చేసే గంటల నాదం. గంటల శబ్దం మనస్సులోని పనికిరాని ఆలోచనలను పారద్రోలి, ఏకాగ్రతను పెంచుతుంది. మంత్రాలు, పవిత్ర శబ్దాల ద్వారా అంతర్గత చైతన్యాన్ని మేల్కొల్పేవాడు ఝంటీశుడు.
- ఓం భౌతికాయ నమః
పంచభూతాలకు, సూక్ష్మ జీవులకు ప్రభువా నీకు నమస్కారం.
సృష్టికి ఆధారమైన పంచభూతాలు (భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం) శివుని ఆధీనంలోనే ఉన్నాయి. అలాగే కంటికి కనిపించని సూక్ష్మ ప్రాణులు, భూత గణాలకు కూడా ఆయనే నాథుడు (భూతనాథుడు). కనిపించే భౌతిక లోకం, కనిపించని ఆధ్యాత్మిక లోకం ఆయన నియంత్రణలోనే ఉన్నాయి.
- ఓం సద్యోజాతాయ నమః
వెంటనే (సద్యః) ఆవిర్భవించే దేవా నీకు నమస్కారం.
శివుని ఐదు పవిత్ర ముఖాలలో (పంచబ్రహ్మలు) పడమర దిక్కును చూసే ముఖాన్ని సద్యోజాతం అంటారు. భక్తుల రక్షణ కోసం లేదా అనుగ్రహం కోసం వెంటనే ప్రత్యక్షమయ్యే శివుని కరుణామయ స్వరూపాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. ఇది స్వచ్ఛతకు మరియు తక్షణ ఆధ్యాత్మిక మేల్కొల్పుకు ప్రతీక.
- ఓం అనుగ్రహేశ్వరాయ నమః
అనుగ్రహాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే ఈశ్వరుడా నీకు నమస్కారం.
శివుని ఐదు ప్రధాన కృత్యాలలో ఐదవది 'అనుగ్రహం'. ఆత్మను జనన-మరణ చక్రం నుండి విముక్తి చేసి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే అపారమైన దయామయ రూపం ఇది. కేవలం మన ప్రయత్నం వల్లే ముక్తి లభించదని, దానికి శివుని పరిపూర్ణ అనుగ్రహం కావాలని ఈ నామం స్పష్టం చేస్తుంది.
- ఓం అక్రూరాయ నమః
క్రూరత్వము లేనివాడా, అత్యంత సౌమ్యుడా నీకు నమస్కారం.
లయకారుడైన రుద్రుడిగా పిలవబడినప్పటికీ, శివుడు లోపల అత్యంత దయగలవాడు, నిష్కల్మషమైనవాడు. ఆయన చేసే నాశనం వెనుక ఎటువంటి క్రూరత్వం ఉండదు; అది విశ్వ సమతుల్యతను కాపాడటానికి, పాతదానిని నాశనం చేసి కొత్తదానికి ప్రాణం పోయడానికి మాత్రమే. భోళాశంకరుని స్వరూపం ఇది.
- ఓం మహాసేనాయ నమః
గొప్ప సైన్యము కలిగినవాడా నీకు నమస్కారం.
భూత గణాలు, ప్రమథ గణాలు, యోగినులు మొదలైన బ్రహ్మాండమైన సైన్యానికి అధిపతి శివుడు. ఆసక్తికరంగా, మహాసేనుడు అనేది కుమారస్వామి (కార్తికేయుడు) కి ఉన్న మరో పేరు. రాక్షస శక్తులపై మరియు అజ్ఞానంపై పోరాడే ధర్మ సైన్యానికి మూల శక్తి పరమశివుడేనని ఇది సూచిస్తుంది.
- ఓం క్రోధీశాయ నమః
ధర్మ రక్షణకై కోపించే దేవా నీకు నమస్కారం.
శివుని కోపం ఎప్పుడూ అహంకారం, అధర్మం పైన మాత్రమే చూపింపబడుతుంది. దక్షుని అహంకారాన్ని అణచడం, తన తపస్సుకు భంగం కలిగించిన మన్మథుడిని దహించడం దీనికి ఉదాహరణలు. ఈ కోపం సామాన్యమైనది కాదు, అది లోక కళ్యాణం కోసం అజ్ఞానాన్ని దహించివేసే పవిత్రమైన అగ్ని.
- ఓం చండేశాయ నమః
అత్యంత ఉగ్రమైన రూపుడా నీకు నమస్కారం.
చండ అనగా తీవ్రమైన లేదా ఉగ్రమైన అని అర్థం. ధర్మ సంస్థాపన కోసం శివుడు దాల్చే అత్యంత శక్తివంతమైన రూపం ఇది. దక్షిణ భారత దేవాలయాలలో చండేశ్వరుడు శివుని భక్తుల లెక్కలను చూసుకునే ప్రధాన సేవకుడిగా పూజలందుకుంటాడు. అపవిత్రతను నాశనం చేసే శివుని తీవ్ర స్వభావాన్ని ఇది తెలుపుతుంది.
- ఓం పంచాంతకాయ నమః
ఐదింటిని నాశనం చేసినవాడా, మృత్యువును జయించినవాడా నీకు నమస్కారం.
మానవుడిని బంధించే పంచేంద్రియాలను (ఐదు ఇంద్రియాలు) జయించినవాడు. ఐదు పూల బాణాలను ప్రయోగించిన మన్మథుడిని అంతం చేసినవాడు మరియు మృత్యువును (యముడిని) ఎదిరించి భక్తులను కాపాడినవాడు (కాలాంతకుడు) అని దీని అర్థం. ఈ నామ స్మరణ మృత్యుభయాన్ని పోగొడుతుంది.
- ఓం శివోత్తమాయ నమః
అందరిలో అత్యంత ఉత్తముడైన శివుడా నీకు నమస్కారం.
శివ అనగా మంగళకరమైనది, ఉత్తమ అనగా అత్యున్నతమైనది. దేవతలందరిలో, సమస్త తత్త్వాలలో శివుడే అత్యున్నతమైన పరబ్రహ్మ అని శైవ సిద్ధాంతం ఘోషిస్తోంది. ఆయన సంపూర్ణమైన స్వచ్ఛతకు, శాంతికి మరియు పరమ చైతన్యానికి శిఖరాగ్రం.
- ఓం ఏకరుద్రాయ నమః
అద్వితీయమైన ఏకైక రుద్రుడా నీకు నమస్కారం.
వేదాలు పదకొండు మంది రుద్రులు (ఏకాదశ రుద్రులు) ఉన్నారని చెబుతాయి. కానీ ఆ రుద్రులందరూ ఆవిర్భవించిన అసలైన మూల చైతన్యం ఈ ఏకైక రుద్రుడే. మహా ప్రళయ సమయంలో అన్ని రూపాలు తిరిగి ఈ ఏకరుద్రునిలోనే విలీనమవుతాయి. భగవంతుడు ఒక్కడే అనే అద్వైత భావన ఇది.
- ఓం కూర్మాయ నమః
తాబేలు (కూర్మము) వలె ఇంద్రియాలను నిగ్రహించిన యోగీ నీకు నమస్కారం.
కూర్మావతారం విష్ణువుది అయినప్పటికీ, శైవ సంప్రదాయంలో దీనికి వేరే అర్థం ఉంది. తాబేలు తన అవయవాలను లోపలికి లాక్కున్నట్లు, బాహ్య ప్రపంచం నుండి తన ఇంద్రియాలను పూర్తిగా వెనక్కి తీసుకుని (ప్రత్యాహారం) ఆత్మలో లీనమైన పరమ యోగి శివుడు.
- ఓం ఏకనేత్రాయ నమః
ఒకే దృష్టి (జ్ఞాన నేత్రము) కలిగినవాడా నీకు నమస్కారం.
ఈ నామం శివుని మూడవ కంటిని సూచిస్తుంది. భౌతిక ప్రపంచంలోని ద్వంద్వాలను చూసే రెండు కళ్ళను దాటి, పరమ సత్యాన్ని మాత్రమే చూసే ఏకైక జ్ఞాన నేత్రం అది. ఆ చూపుతో ఆయన భేద భావాలను, మాయను దహించివేసి సృష్టిని ఏకత్వంతో వీక్షిస్తాడు.
- ఓం చతురాననాయ నమః
నాలుగు ముఖాలు కలిగినవాడా నీకు నమస్కారం.
బ్రహ్మదేవునికే కాదు, శివునికి కూడా నాలుగు ముఖాలు (చతుర్ముఖ లింగం) ఉన్నాయి. ఈ నాలుగు ముఖాలు నాలుగు వేదాలపై, నాలుగు దిక్కులపై ఆయన ఆధిపత్యాన్ని తెలుపుతాయి. ఆయన సర్వాంతర్యామి మరియు విశ్వమంతా విస్తరించిన జ్ఞాన స్వరూపుడు అనడానికి ఇది ప్రతీక.
- ఓం అజేశాయ నమః
పుట్టుక లేని (అజుడైన) వారికి కూడా ప్రభువైనవాడా నీకు నమస్కారం.
అజుడు అనగా జన్మ లేనివాడు (బ్రహ్మను కూడా అజుడు అంటారు). జీవులు శరీరాలు ధరించక ముందు ఉండే మూల స్థితిని నియంత్రించేవాడు, అలాగే సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మకు కూడా ప్రభువైనవాడు శివుడు. సృష్టికి ముందే ఉనికిలో ఉన్న పరమాత్మ ఆయన.
- ఓం శర్వాయ నమః
బాణాలతో పాపాలను నాశనం చేసేవాడా (శర్వుడా) నీకు నమస్కారం.
'శర్వ' అనేది భూమి తత్త్వంతో ముడిపడి ఉన్న అత్యంత ప్రాచీన వేద నామం. తన పవిత్రమైన బాణాలతో భక్తులను పీడించే రోగాలను, కష్టాలను, అజ్ఞానపు చీకట్లను నాశనం చేసి వారిని రక్షించే అద్భుతమైన విలుకాడు పరమశివుడు.
- ఓం సోమేశ్వరాయ నమః
చంద్రుడికి (సోముడికి) ఈశ్వరుడా నీకు నమస్కారం.
క్షయ వ్యాధి శాపానికి గురైన చంద్రుడిని రక్షించి, తన జటాజూటంలో ఆశ్రయం కల్పించినవాడు శివుడు (చంద్రశేఖరుడు). సోమనాథ జ్యోతిర్లింగంగా పూజలందుకునే సోమేశ్వరుడు, తన ఉగ్ర రూపానికి పూర్తిగా విరుద్ధమైన అత్యంత ప్రశాంతమైన, చల్లని మరియు దయామయ స్వరూపాన్ని ప్రదర్శిస్తాడు.
- ఓం లాంగలినే నమః
నాగలిని (లాంగలం) ధరించినవాడా నీకు నమస్కారం.
లాంగలం అనగా నాగలి. వ్యవసాయం చేయడానికి బంజరు భూమిని దున్నినట్లు, భక్తుని మనస్సు అనే పొలంలో ఉన్న అహంకారం, అజ్ఞానం అనే కలుపు మొక్కలను తన నాగలితో పెకిలించి, ఆత్మజ్ఞానం మరియు మోక్షం అనే విత్తనాలను నాటేవాడు శివుడు అని దీని అంతరార్థం.
- ఓం దారుకాయ నమః
అజ్ఞానాన్ని చీల్చేవాడా / దారుకా వనంలో ఉన్నవాడా నీకు నమస్కారం.
కర్మ కాండలే దేవునికంటే గొప్పవని గర్వించిన దారుకా వనంలోని మునుల అహంకారాన్ని అణచడానికి, శివుడు దిగంబర బిక్షుకుడి రూపంలో వెళ్ళిన పురాణ గాథకు ఇది ప్రతీక. 'దారుక' అనగా చీల్చివేయువాడు. మనుషుల మిథ్యా గర్వాన్ని పరమశివుడు నిర్దాక్షిణ్యంగా చీల్చివేస్తాడు.
- ఓం అర్ధనారీశ్వరాయ నమః
సగభాగం స్త్రీ (పార్వతి) రూపంలో ఉన్న దేవా నీకు నమస్కారం.
కుడి సగం పురుషుడు (శివుడు), ఎడమ సగం స్త్రీ (శక్తి/పార్వతి) గా ఉన్న శివుని అద్భుతమైన రూపమిది. సృష్టికి మూలమైన పురుష (చైతన్యం), ప్రకృతి (శక్తి) అనే రెండు శక్తులు వేరు కాదని, అవి రెండు కలిస్తేనే విశ్వం నడుస్తుందని ఇది తెలుపుతుంది. స్త్రీ, పురుషుల సమానత్వానికి ఇది గొప్ప ప్రతీక.
- ఓం ఉమాకాంతాయ నమః
ఉమాదేవికి (పార్వతికి) ప్రియమైన భర్తా నీకు నమస్కారం.
ఉమ అనగా పార్వతీ దేవి. సంపూర్ణ వైరాగ్యంతో సన్న్యాసిలా ఉన్నప్పటికీ, లౌకిక బాధ్యతలను (గృహస్థ ధర్మాన్ని) మరియు ఆధ్యాత్మికతను ఎలా సమన్వయం చేసుకోవాలో లోకానికి చాటిచెప్పడానికే ఆయన ఉమాదేవిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఇది వారి దివ్య ప్రేమకు నిదర్శనం.
- ఓం ఆషాఢినే నమః
సన్న్యాసులు పట్టుకునే దండాన్ని (ఆషాఢము) ధరించినవాడా నీకు నమస్కారం.
మోదుగ కర్రతో చేసిన ఒక ప్రత్యేకమైన దండాన్ని యోగులు, సన్న్యాసులు ధరిస్తారు, దీనినే ఆషాఢం అంటారు. భౌతిక సంపదలపై ఎలాంటి మోజు లేకుండా, సత్య అన్వేషకులకు జ్ఞానాన్ని పంచిపెట్టడానికి భూమిపై తిరిగే సన్న్యాసి, ఆది గురువు పరమశివుడే అని ఈ నామం తెలుపుతుంది.
- ఓం దండినే నమః
ధర్మ దండాన్ని (శిక్షించే అధికారాన్ని) ధరించినవాడా నీకు నమస్కారం.
దండం అనేది క్రమశిక్షణకు మరియు అధికారానికి చిహ్నం. విశ్వ ధర్మాన్ని కాపాడటానికి, దుర్మార్గులను శిక్షించడానికి శివుడు పట్టుకునే న్యాయ దండం ఇది. యోగ శాస్త్రంలో దండం అనేది వెన్నెముకను (సుషుమ్న నాడిని) సూచిస్తుంది, దీని ద్వారానే కుండలినీ శక్తి పైకి లేస్తుంది.
- ఓం అత్రయే నమః
మూడింటికి అతీతుడైనవాడా / అత్రి మహాముని స్వరూపుడా నీకు నమస్కారం.
'అ-త్రి' అనగా మూడు కానిది. సత్త్వ, రజో, తమో గుణాలకు; జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అవస్థలకు; మరియు భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలకు అతీతుడైన పరమాత్మ ఆయన. భౌతిక ప్రపంచపు ద్వంద్వాలు ఏవీ ఆయనను అంటవు అని ఈ నామం వివరిస్తుంది.
- ఓం మీనాయ నమః
చేప (మీనము) వలె ఎల్లప్పుడూ నిఘా ఉంచేవాడా నీకు నమస్కారం.
చేప ఎప్పుడూ కళ్ళు మూసుకోదు. అదేవిధంగా శివుని చైతన్యం ఎల్లప్పుడూ మెలకువగా ఉండి విశ్వమంతటినీ గమనిస్తూనే ఉంటుంది. మత్స్యేంద్రనాథుడిగా ఉద్భవించి, మహాసముద్రాల లోతుల నుండి యోగ విద్యను ఉపదేశించిన ఆద్యుడు కూడా శివుడే.
- ఓం మేషాయ నమః
పొట్టేలు (మేషము) రూపంలో ఉన్నవాడా నీకు నమస్కారం.
వేద కాలపు యజ్ఞాలలో పొట్టేలును బలి ఇచ్చేవారు. దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసిన శివుడు, చివరకు దక్షుని తల స్థానంలో పొట్టేలు తలను అతికించిన పురాణ ఘట్టాన్ని ఇది గుర్తుచేస్తుంది. యజ్ఞాలకు అసలైన భోక్త మరియు అహంకారాన్ని దహించే ఉగ్రశక్తి ఆయనే.
- ఓం లోహితాయ నమః
రాగి వలె ఎర్రగా ప్రకాశించేవాడా నీకు నమస్కారం.
లోహిత అనగా ఎర్రని లేదా రాగి రంగు. వేదాలలో శివుని ఆదిమ ఉగ్ర రూపాన్ని ఎర్రని రంగులో వర్ణించారు. ఇది అగ్ని యొక్క తీవ్రతను, ఉదయిస్తున్న సూర్యుని ప్రకాశాన్ని సూచిస్తుంది. అజ్ఞానపు చీకట్లను తొలగించి, సృష్టిని చైతన్యవంతం చేసే ఆయన చురుకైన శక్తికి ఇది ప్రతీక.
- ఓం శిఖినే నమః
అగ్ని జ్వాలల వంటి జటాజూటము ఉన్నవాడా నీకు నమస్కారం.
శిఖి అనగా నెమలి, జుట్టు ముడి (జట) లేదా అగ్ని అని అర్థం. మండుతున్న అగ్ని జ్వాలల వలె పైకి నిలబడి ఉన్న శివుని జటాజూటాన్ని ఇది వర్ణిస్తుంది. ఆ జటలలోనే గంగా నది, చంద్రుడు కొలువై ఉన్నారు. ధ్యానంలో మేల్కొనే కుండలినీ అగ్ని శిఖలకు కూడా ఇది ప్రతీక.
- ఓం ఝగలంటాయ నమః
ప్రపంచ మాయను క్షణంలో నాశనం చేసేవాడా నీకు నమస్కారం.
ఇది ఆగమ శాస్త్రాలలో కనిపించే అరుదైన నామం. 'ఝగ' అనగా మెరుపు లేదా మాయ; 'అంత' అనగా ముగింపు. ఒక మెరుపులా ఆకస్మికంగా వచ్చి, మనుషులను కమ్మేసిన భౌతిక ప్రపంచపు మాయను (మిథ్యను) ఒక్క దెబ్బతో అంతం చేసే శివుని తీవ్రమైన రూపాన్ని ఇది తెలియజేస్తుంది.
- ఓం ద్విరండాయ నమః
ద్వంద్వాలను నియంత్రించేవాడా నీకు నమస్కారం.
'ద్వి' (రెండు) అనేది మానవ జీవితంలో ఉండే ద్వంద్వాలను (సుఖం-దుఃఖం, జననం-మరణం, సృష్టి-నాశనం) సూచిస్తుంది. ఈ పరస్పర విరుద్ధమైన శక్తులన్నింటినీ అత్యంత సమర్థవంతంగా సమన్వయం చేసి, విశ్వాన్ని సమతుల్యంగా నడిపించే ఏకైక పరమాత్మ పరమశివుడు అని ఇది వివరిస్తుంది.
- ఓం మహాకాలాయ నమః
కాలానికి, మృత్యువుకు మహా ప్రభువైనవాడా నీకు నమస్కారం.
కాలం అనగా సమయం మరియు మృత్యువు. సృష్టిలోని ప్రతి వస్తువు కాలక్రమేణా నశించిపోతుంది, కానీ కాలానికి అతీతుడైన శివుడు చివరకు ఆ కాలాన్ని కూడా తనలో కలుపుకుంటాడు. ఉజ్జయినిలో కొలువైన ఈ మహాకాలుని స్మరిస్తే మృత్యుభయం, కాల భయం పూర్తిగా తొలగిపోతాయి.
- ఓం కపాలినే నమః
చేతిలో కపాలాన్ని (పుర్రెను) ధరించినవాడా నీకు నమస్కారం.
సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మ అహంకారాన్ని అణచడానికి శివుడు ఆయన ఐదవ తలను ఖండించి, ఆ పుర్రెనే తన భిక్షాపాత్రగా (కపాలం) చేసుకున్నాడు. మనిషి ఎంత గొప్పవాడైనా, ఎంత అందమైన వాడైనా చివరికి మిగిలేది ఒక పుర్రె మరియు పిడికెడు బూడిద మాత్రమే అనే నగ్న సత్యాన్ని ఇది బోధిస్తుంది.
- ఓం పినాకినే నమః
పినాకము అనే ధనుస్సును పట్టుకున్నవాడా నీకు నమస్కారం.
పినాకము అనేది పరమశివుని అత్యంత భయంకరమైన, శక్తివంతమైన దివ్య ధనుస్సు. ఈ వస్త్రంతోనే ఆయన రాక్షసుల మూడు ఎగిరే నగరాలను (త్రిపురాలను) ఒకే బాణంతో నాశనం చేశాడు. సృష్టిలోని రాక్షస శక్తుల నుండి ధర్మాన్ని రక్షించే అజేయమైన మహావీరుడు శివుడు.
- ఓం ఖడ్గీశాయ నమః
ఖడ్గాన్ని (కత్తిని) ధరించిన ప్రభువా నీకు నమస్కారం.
ఖడ్గం అనేది అజ్ఞానాన్ని, మాయను, లౌకిక బంధాలను ఖండించే జ్ఞానానికి ప్రతీక. శివుని చేతిలోని ఈ కత్తి వివేకానికి నిదర్శనం. ఈ నామాన్ని జపించడం ద్వారా భక్తులు తమ అజ్ఞానపు పొరలను సులభంగా ఛేదించి, అసలైన ఆధ్యాత్మిక సత్యాన్ని దర్శించగలుగుతారు.
- ఓం బకాయ నమః
కొంగ (బకము) వలె అత్యంత ఏకాగ్రత కలిగిన దేవా నీకు నమస్కారం.
ఒక కొంగ నీటిలో చేప కోసం ఎంత నిశ్చలంగా, ఏకాగ్రతతో ఎదురుచూస్తుందో, పరమ యోగి అయిన శివుని ధ్యాన స్థితి అంత నిశ్చలంగా ఉంటుంది. ప్రాపంచిక విషయాలపై మనస్సు మళ్ళించకుండా, లక్ష్యం పై ఏకాగ్రత (బక ధ్యానం) ఉంచాలని ఇది మనకు నేర్పుతుంది.
- ఓం శ్వేతాయ నమః
అత్యంత స్వచ్ఛమైన తెలుపు వర్ణంలో ఉన్నవాడా నీకు నమస్కారం.
తెలుపు (శ్వేత) రంగు అనేది సంపూర్ణ పవిత్రతకు, ప్రశాంతతకు మరియు సాత్త్విక గుణానికి ప్రతీక. కర్పూరం వలె తెల్లగా (కర్పూర గౌరం) ఉండే శివుడు, స్మశానంలో నివసిస్తున్నప్పటికీ ఏ పాపాలు అంటని అత్యంత పరిశుద్ధుడు అని ఈ నామం తెలియజేస్తుంది.
- ఓం భృగవే నమః
కర్మలను దహించే భృగు మహర్షి స్వరూపుడా నీకు నమస్కారం.
భృగువు గొప్ప వేద మహర్షి. శివుని పరంగా, వేయించిన విత్తనం ఎలాగైతే మళ్ళీ మొలకెత్తదో, అదే విధంగా తన తీవ్రమైన తపస్సగ్నితో భక్తుల కర్మ ఫలాలను భస్మం చేసి, వారికి మళ్ళీ పుట్టుక లేకుండా చేసేవాడు పరమశివుడు అని దీని అంతరార్థం.
- ఓం నకులీశాయ నమః
పాశుపత సంప్రదాయానికి మూలమైన లకులీశ స్వరూపుడా నీకు నమస్కారం.
అతి ప్రాచీనమైన 'పాశుపత శైవ' సంప్రదాయాన్ని తిరిగి స్థాపించడానికి, శివుడే 'లకులీశుడు' (చేతిలో దండం పట్టుకున్నవాడు) అనే అవతారంలో భూమిపై జన్మించాడని చరిత్ర చెబుతోంది. మానవులకు యోగ శాస్త్రాన్ని బోధించి, మోక్ష మార్గాన్ని చూపే ఆది గురువు ఆయనే.
- ఓం శివాయ నమః
అత్యంత మంగళకరమైన శివుడా నీకు నమస్కారం.
'శివ' అనగా 'మంగళకరమైనది' లేదా 'కరుణామయమైనది'. లయకారుడనే భయంకరమైన బయటి రూపం వెనుక, ఎంతో ప్రేమ, ఆనందం మరియు స్వచ్ఛతతో నిండిన పరమాత్మ ఆయన. ఈ ఐదు అక్షరాల పంచాక్షరీ నామాన్ని స్మరిస్తే భక్తులకు భౌతిక సుఖాలతో పాటు ఆధ్యాత్మిక మోక్షం లభిస్తుంది.
- ఓం సంవర్తకాయ నమః
ప్రళయకాల అగ్ని స్వరూపుడా నీకు నమస్కారం.
'సంవర్తకం' అనగా ఒక కల్పం (యుగం) అంతమయ్యే సమయంలో విశ్వాన్ని దహించివేసే ప్రళయ అగ్ని మరియు కారుమబ్బులు. భూమిపై అధర్మం మితిమీరినప్పుడు, పాత సృష్టిని పూర్తిగా నాశనం చేసి, విశ్వాన్ని పరిశుద్ధం చేసి కొత్త సృష్టికి శ్రీకారం చుట్టే శివుని భయంకరమైన శక్తి ఇది.
ఓం శ్రీకంఠాయ నమః.
ఓం అనంతాయ నమః.
ఓం సూక్ష్మాయ నమః.
ఓం త్రిమూ్ర్తయే నమః.
ఓం అమరేశ్వరాయ నమః.
ఓం అర్ఘీశాయ నమః.
ఓం భారభూతయే నమః.
ఓం అతిథయే నమః.
ఓం స్థాణవే నమః.
ఓం హరాయ నమః.
ఓం ఝంటీశాయ నమః.
ఓం భౌతికాయ నమః.
ఓం సద్యోజాతాయ నమః.
ఓం అనుగ్రహేశ్వరాయ నమః.
ఓం అక్రూరాయ నమః.
ఓం మహాసేనాయ నమః.
ఓం క్రోధీశాయ నమః.
ఓం చండేశాయ నమః.
ఓం పంచాంతకాయ నమః.
ఓం శివోత్తమాయ నమః.
ఓం ఏకరుద్రాయ నమః.
ఓం కూర్మాయ నమః.
ఓం ఏకనేత్రాయ నమః.
ఓం చతురాననాయ నమః.
ఓం అజేశాయ నమః.
ఓం శర్వాయ నమః.
ఓం సోమేశ్వరాయ నమః.
ఓం లాంగలినే నమః.
ఓం దారుకాయ నమః.
ఓం అర్ధనారీశ్వరాయ నమః.
ఓం ఉమాకాంతాయ నమః.
ఓం ఆషాఢిణే నమః.
ఓం దండినే నమః.
ఓం అత్రయే నమః.
ఓం మీనాయ నమః.
ఓం మేషాయ నమః.
ఓం లోహితాయ నమః.
ఓం శిఖినే నమః.
ఓం ఝగలంటాయ నమః.
ఓం ద్విరండాయ నమః.
ఓం మహాకాలాయ నమః.
ఓం కపాలినే నమః.
ఓం పినాకినే నమః.
ఓం ఖడ్గీశాయ నమః.
ఓం బకాయ నమః.
ఓం శ్వేతాయ నమః.
ఓం భృగవే నమః.
ఓం నకులీశాయ నమః.
ఓం శివాయ నమః.
ఓం సంవర్త్తకాయ నమః.
Other stotras
