വിഷ്ണു ദശാവതാര സ്തുതി

Lyrics:

മഗ്നാ യദാജ്യാ പ്രളയേ പയോധാ ബുദ്ധാരിതോ യേന തദാ ഹി വേദഃ.
മീനാവതാരായ ഗദാധരായ തസ്മൈ നമഃ ശ്രീമധുസൂദനായ..1..

കല്പാന്തകാലേ പൃഥിവീം ദധാര പൃഷ്ഠേഽച്യുതോ യഃ സലിലേ നിമഗ്നാം.
കൂർമാവതാരായ നമോഽസ്തു തസ്മൈ പീതാംബരായ പ്രിയദർശനായ..2..

രസാതലസ്ഥാ ധരണീ കിലൈഷാ ദംഷ്ട്രാഗ്രഭാഗേന ധൃതാ ഹി യേന.
വരാഹരൂപായ ജനാർദനായ തസ്മൈ നമഃ കൈടഭനാശനായ..3..

സ്തംഭം വിദാര്യ പ്രണതം ഹി ഭക്തം രക്ഷ പ്രഹ്ളാദമഥോ വിനാശ്യ.
ദൈത്യം നമോ യോ നരസിംഹമൂർതിർദീപ്താനലാർകദ്യുതയേ തു തസ്മൈ..4..

ഛലേന യോഽജശ്ച ബലിം നിനായ പാതാളദേശം ഹ്യതിദാനശീലം.
അനന്തരൂപശ്ച നമസ്കൃതഃ സ മയാ ഹരിർവാമനരൂപധാരീ..5..

പിതുർവധാമർഷരര്യേണ യേന ത്രിഃസപ്തവാരാൻസമരേ ഹതാശ്ച.
ക്ഷത്രാഃ പിതുസ്തർപണമാഹിതഞ്ച തസ്മൈ നമോ ഭാർഗവരൂപിണേ തേ..6..

ദശാനനം യഃ സമരേ നിഹത്യ,ബദ്ധാ പയോധിം ഹരിസൈന്യചാരീ.
അയോനിജാം സത്വരമുദ്ദധാര സീതാപതിം തം പ്രണമാമി രാമം..7..

വിലോലനേത്രം മധുസിക്തവക്ത്രം പ്രസന്നമൂർതിം ജ്വലദർകഭാസം.
കൃഷ്ണാഗ്രജം തം ബലഭദ്രരൂപം നീലാംബരം സീരകരം നമാമി..8..

പദ്മാസനസ്ഥഃ സ്ഥിരബദ്ധദൃഷ്ടിർജിതേന്ദ്രിയോ നിന്ദിതജീവഘാതഃ.
നമോഽസ്തു തേ മോഹവിനാശകായ ജിനായ ബുദ്ധായ ച കേശവായ..9..

മ്ലേച്ഛാൻ നിഹന്തും ലഭതേ തു ജന്മ കലൗ ച കൽകീ ദശമാവതാരഃ.
നമോഽസ്തു തസ്മൈ നരകാന്തകായ ദേവാദിദേവായ മഹാത്മനേ ച..10..

Meaning:

Verse 1
മഗ്നാ യദാജ്യാ പ്രലയേ പയോധാ ബുദ്ധാരിതോ യേന തദാ ഹി വേദഃ.
മീനാവതാരായ ഗദാധരായ തസ്മൈ നമഃ ശ്രീമധുസൂദനായ.

പ്രളയകാലത്ത് സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയ വേദങ്ങളെ വീണ്ടെടുത്ത് ലോകത്തിന് ജ്ഞാനത്തിന്റെ വെളിച്ചം തിരികെ നൽകിയ മത്സ്യാവതാരരൂപിയായ ഭഗവാനെ ഈ വരികൾ വന്ദിക്കുന്നു. സൃഷ്ടികർത്താവായ ബ്രഹ്മാവ് നിദ്രയിലാണ്ടപ്പോൾ ഹയഗ്രീവൻ എന്ന അസുരൻ വേദങ്ങൾ അപഹരിച്ച് പാതാളത്തിൽ ഒളിപ്പിച്ചു. പ്രപഞ്ചം പ്രളയജലത്തിൽ മുങ്ങിയ ആ സമയത്ത് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ഒരു കൂറ്റൻ മത്സ്യമായി അവതരിച്ച് വേദങ്ങളെ വീണ്ടെടുക്കുകയും സമുദ്രത്തിൽ നിന്നും ജീവജാലങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ഐതിഹ്യം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് അറിവ് എത്രത്തോളം പ്രധാനമാണെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
ഗദാധരൻ എന്ന വിശേഷണം ഭഗവാന്റെ സർവ്വതിനെയും അടക്കിഭരിക്കാനുള്ള ശക്തിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മധുസൂദനൻ എന്ന നാമം മധു എന്ന അസുരനെ നിഗ്രഹിച്ചവനെന്ന് അർത്ഥം നൽകുന്നു. ഇത് ഭഗവാന്റെ വീര്യത്തെയും സംഹാരശേഷിയെയും വിളിച്ചോതുന്നു. ആത്മീയമായി നോക്കിയാൽ മത്സ്യാവതാരം എന്നത് അജ്ഞാനമാകുന്ന കടലിൽ മുങ്ങിപ്പോയ ആത്മജ്ഞാനത്തെ ഈശ്വരൻ ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരുന്നതിനെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. പ്രളയം എന്നത് കാലത്തിന്റെ പരിവർത്തനത്തെയും മത്സ്യം എന്നത് അതിജീവനത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഭക്തൻ അജ്ഞാനത്തിൽ ആണ്ടുപോകുമ്പോൾ ഈശ്വരൻ ജ്ഞാനസ്വരൂപനായി വന്ന് അവനെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ദാർശനിക തലം.

Verse 2
കല്പാന്തകാലേ പൃഥിവീം ദധാര പൃഷ്ഠേऽച്യുതോ യഃ സലിലേ നിമഗ്നാമ്.
കൂർമ്മാവതാരായ നമോऽസ്തു തസ്മൈ പീതാംബരായ പ്രിയദർശനായ.

കല്പാന്തകാലത്ത് സമുദ്രത്തിൽ ആണ്ടുപോയ ഭൂമിയെ താങ്ങിനിർത്താനായി കൂർമ്മരൂപം ധരിച്ച അച്യുതനെ ഈ ശ്ലോകം വണങ്ങുന്നു. ദേവാസുരന്മാർ അമൃതിനുവേണ്ടി സമുദ്രമഥനം നടത്തിയപ്പോൾ മന്ദരപർവ്വതം ആഴക്കടലിലേക്ക് താഴ്ന്നുപോകാൻ തുടങ്ങി. ആ സന്ദർഭത്തിൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ഒരു കൂറ്റൻ ആമയായി അവതരിക്കുകയും പർവ്വതത്തെ തന്റെ പുറത്ത് താങ്ങി നിർത്തുകയും ചെയ്തു. ഭൂമിയെയും പ്രപഞ്ച വ്യവസ്ഥയെയും സംരക്ഷിക്കുന്ന ആധാരശക്തിയാണ് കൂർമ്മാവതാരം. ഈ ഐതിഹ്യം ക്ഷമയുടെയും സ്ഥിരതയുടെയും പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. വലിയ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുമ്പോൾ നേരിടുന്ന തടസ്സങ്ങളെ അതിജീവിക്കാൻ ഈശ്വരീയമായ പിന്തുണ അത്യാവശ്യമാണ്.
പീതാംബരൻ എന്ന വിശേഷണം മഞ്ഞപ്പട്ടുടുത്ത ഭഗവാന്റെ തേജസ്സിനെ കാണിക്കുന്നു. പ്രിയദർശനൻ എന്നത് കാണാൻ ഏറ്റവും മനോഹരമായവൻ എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നു. കഠിനമായ കൂർമ്മരൂപത്തിലും ഭഗവാൻ തന്റെ ഭക്തർക്ക് ശാന്തവും സുന്ദരവുമായ ദർശനം നൽകുന്നു എന്നാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ആത്മീയ തലത്തിൽ കൂർമ്മാവതാരം നമ്മുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അടക്കി നിർത്തുന്നതിനെ കുറിക്കുന്നു. ഒരു ആമ തന്റെ അവയവങ്ങളെ തോടിനുള്ളിലേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ സാധകൻ തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അന്തർമുഖമാക്കി പരമാത്മാവിൽ ഉറപ്പിക്കണം. താഴ്ന്നുപോകുന്ന പർവ്വതം അസ്ഥിരമായ മനസ്സിനെയും അതിനെ താങ്ങുന്ന കൂർമ്മം ഈശ്വരന്റെ അചഞ്ചലമായ പ്രകൃതിയെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

Verse 3
രസാതലസ്ഥാ ധരണീ കിലൈഷാ ദംഷ്ട്രാഗ്രഭാഗേന ധൃതാ ഹി യേന.
വരാഹരൂപായ ജനാർദ്ദനായ തസ്മൈ നമഃ കൈടഭനാശനായ.

പാതാളത്തിൽ ഒളിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഭൂമിദേവിയെ തന്റെ ദംഷ്ട്രകളുടെ അഗ്രത്തിൽ താങ്ങി ഉയർത്തിയ വരാഹരൂപിയായ ഭഗവാന് നമസ്കാരം. ഹിരണ്യാക്ഷൻ എന്ന അസുരൻ ഭൂമിയെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി രസാതലത്തിൽ ഒളിപ്പിച്ചപ്പോൾ വിഷ്ണു ഭഗവാൻ ഒരു പന്നിയുടെ രൂപമെടുത്ത് അസുരനെ നിഗ്രഹിക്കുകയും ഭൂമിയെ വീണ്ടെടുക്കുകയും ചെയ്തു. അധർമ്മം ലോകത്തെ ഗ്രസിക്കുമ്പോൾ അതിനെ വേരോടെ പിഴുതെറിയാൻ ഭഗവാൻ ഏതൊരു രൂപവും സ്വീകരിക്കുമെന്ന് വരാഹാവതാരം പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ഭൂമി എന്ന ആവാസവ്യവസ്ഥയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായുള്ള ഈശ്വരന്റെ കരുണയെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
ജനാർദ്ദനൻ എന്ന നാമം ജനങ്ങളെ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. കൈടഭനാശനൻ എന്നത് കൈടഭൻ എന്ന അസുരനെ വധിച്ചവൻ എന്നതിലൂടെ ഭഗവാന്റെ അപ്രതിരോധ്യമായ ശക്തിയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ദാർശനികമായി ചിന്തിച്ചാൽ രസാതലം എന്നത് തമോഗുണത്തെയും അധഃപതിച്ച ബോധത്തെയുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അഴുക്കിൽ കിടക്കുന്ന ഭൂമിയെ (ആത്മാവിനെ) ഉദ്ധരിക്കാൻ വരാഹരൂപിയായ ഭഗവാൻ കടന്നുവരുന്നു. നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ മൃഗീയ വാസനകളെ ശുദ്ധീകരിച്ച് ആത്മാവിനെ ഉന്നതിയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് വരാഹാവതാരം കാണിച്ചുതരുന്നത്. ഭൗതികമായ ആസക്തികളിൽ നിന്നും മോചിപ്പിച്ച് ധർമ്മത്തിന്റെ പാതയിലേക്ക് ലോകത്തെ തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നതാണ് ഈ അവതാരലക്ഷ്യം.

Verse 4
സ്തംഭം വിദാര്യ പ്രണതം ഹി ഭക്തം രക്ഷ പ്രഹ്ളാദമഥോ വിനാശ്യ.
ദൈത്യം നമോ യോ നരസിംഹമൂർത്തിർദ്ദീപ്താനലാർക്കദ്യുതയേ തു തസ്മൈ.

തൂൺ പിളർന്നു വന്ന് പ്രഹ്ളാദൻ എന്ന ഉത്തമ ഭക്തനെ രക്ഷിക്കുകയും ഹിരണ്യകശിപു എന്ന അസുരനെ നിഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്ത നരസിംഹമൂർത്തിയെ ഈ വരികൾ സ്തുതിക്കുന്നു. വിഷ്ണുഭക്തിയെ എതിർത്ത ഹിരണ്യകശിപു തന്റെ മകനെ ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ തൂണിൽ നിന്നും പകുതി മനുഷ്യനും പകുതി സിംഹവുമായ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഈശ്വരൻ എവിടെയാണെന്ന അസുരന്റെ ചോദ്യത്തിന് എല്ലാടവുമുണ്ടെന്ന ഭക്തന്റെ വിശ്വാസത്തെ ഭഗവാൻ ഇവിടെ സത്യമാക്കി. നരസിംഹാവതാരം ഈശ്വരന്റെ സർവ്വവ്യാപിത്വത്തെയും ഭക്തവാത്സല്യത്തെയും ഒരേപോലെ പ്രകടമാക്കുന്നു.
ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെയും സൂര്യനെയും പോലെ തിളക്കമുള്ളവൻ എന്നാണ് ദീപ്താനലാർക്കദ്യുതയേ എന്ന പ്രയോഗം അർത്ഥമാക്കുന്നത്. കോപത്താൽ ഭയങ്കരമായ രൂപമാണെങ്കിലും ഭക്തന് അത് അനുഗ്രഹദായകമാണ്. ലൗകിക ദൃഷ്ടിയിൽ ഇത് ഒരു സംഹാരരൂപമാണെങ്കിലും യഥാർത്ഥത്തിൽ അഹങ്കാരത്തിന്റെ നാശമാണ് ഇവിടെ നടക്കുന്നത്. നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ഹിരണ്യകശിപു എന്ന അഹന്തയെ നശിപ്പിച്ച് പ്രഹ്ലാദൻ എന്ന ശുദ്ധബോധത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഭഗവാൻ നരസിംഹമായി വരുന്നു. ജ്ഞാനിയായ ഭക്തന് ഈശ്വരൻ എല്ലായിടത്തും ദൃശ്യമാണ്. ഭക്തന്റെ വിളി കേൾക്കാൻ ഭഗവാൻ എപ്പോഴും തയ്യാറാണെന്നും അതിന് കൃത്യമായ സമയമോ രൂപമോ തടസ്സമല്ലെന്നും ഈ അവതാരം ലോകത്തിന് മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുക്കുന്നു.

Verse 5
ഛലേന യോऽജശ്ച ബലിം നിനായ പാതാലദേശം ഹ്യതിദാനശീലമ്.
അനന്തരൂപശ്ച നമസ്കൃതഃ സ മയാ ഹരിർവ്വാമനരൂപധാരീ.

ദാനശീലനായ ബലിചക്രവർത്തിയെ മൂന്നടി മണ്ണു ചോദിച്ചുകൊണ്ട് പാതാളത്തിലേക്ക് അയച്ച വാമനരൂപിയായ ഹരിയെ വണങ്ങുന്നു. ഇന്ദ്രപദവി കൈക്കലാക്കിയ ബലി ചക്രവർത്തിയുടെ അഹങ്കാരം ശമിപ്പിക്കാനാണ് ഭഗവാൻ വാമനനായി അവതരിച്ചത്. വാമനൻ എന്ന പേരിൽ കപടവേഷം ധരിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാന്റെ ലക്‌ഷ്യം ബലിയെ പൂർണ്ണമായി അടിയറവ് പറയിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ ബലി സ്വന്തം തല കാണിച്ചുകൊടുത്തു. ഇത് ഭക്തന്റെ പരിപൂർണ്ണമായ ആത്മസമർപ്പണത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഭൗതികമായ നേട്ടങ്ങൾക്കപ്പുറം ഈശ്വരന് നൽകേണ്ടത് നമ്മുടെ അഹന്തയെയാണെന്ന് വാമനാവതാരം പഠിപ്പിക്കുന്നു.
അനന്തരൂപൻ എന്ന വിശേഷണം ഭഗവാന്റെ അതിരുകളില്ലാത്ത വിശ്വരൂപത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വാമനൻ എന്ന ചെറിയ രൂപത്തിൽ വന്ന് പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ അളന്നുകളഞ്ഞ ഭഗവാൻ പരിമിതമായ രൂപത്തിനപ്പുറം പരിധികളില്ലാത്ത സത്യമാണ്. അജൻ എന്ന പദം ജനനമില്ലാത്തവൻ എന്ന് അർത്ഥം നൽകുന്നു. ആത്മീയമായി ചിന്തിക്കുമ്പോൾ വാമനാവതാരം എന്നത് ബുദ്ധിയുടെ പരിണാമത്തെ കുറിക്കുന്നു. അഹങ്കാരം നിറഞ്ഞ കർമ്മങ്ങളെക്കാൾ വലിയത് ഈശ്വരങ്കലുള്ള വിനയമാണെന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. നന്മയുടെയും ദാനത്തിന്റെയും പേരിൽ പോലും അഹങ്കാരം ഉണ്ടാകാൻ പാടില്ല. ഭൗതിക ലോകത്തെ അളന്നു കഴിഞ്ഞാലും ഭഗവാന് മുന്നിൽ താനൊന്നുമല്ലെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നിടത്താണ് മോക്ഷം ആരംഭിക്കുന്നത്.

Verse 6
പിതുർവ്വധാമർഷരര്യേണ യേന ത്രിഃസപ്തവാരാൻസമരേ ഹതാശ്ച.
ക്ഷത്രാഃ പിതുസ്തർപ്പണമാഹിതഞ്ച തസ്മൈ നമോ ഭാർഗ്ഗവരൂപിണേ തേ.

പിതാവായ ജമദഗ്നിയുടെ വധത്തിൽ പ്രകോപിതനായി ഇരുപത്തിയൊന്ന് വട്ടം ക്ഷത്രിയവംശത്തെ യുദ്ധത്തിൽ നശിപ്പിക്കുകയും പിതൃതർപ്പണം നടത്തുകയും ചെയ്ത ഭാർഗ്ഗവരാമനെ അഥവാ പരശുരാമനെ നമിക്കുന്നു. ധർമ്മം മറന്ന് അഹങ്കാരികളായിത്തീർന്ന ഭരണാധികാരികളെ ശിക്ഷിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ അവതാരത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്‌ഷ്യം. കാർത്തവീര്യാർജ്ജുനൻ തന്റെ പിതാവിനെ കൊന്നതിലുള്ള ക്രോധം ധർമ്മസംസ്ഥാപനത്തിനുള്ള ആയുധമായി അദ്ദേഹം മാറ്റി. കഠിനമായ തപസ്സും അതുപോലെ തന്നെ ശത്രുസംഹാര ശേഷിയും ഒത്തുചേർന്ന ഒരു രൂപമാണ് പരശുരാമൻ. ഭൃഗുവംശത്തിൽ ജനിച്ചതിനാലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഭാർഗ്ഗവൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ആത്മീയ അർത്ഥത്തിൽ പരശുരാമൻ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ കോപത്തെയും വിവേചനബുദ്ധിയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കോപം ശരിയായ ലക്ഷ്യത്തിനുവേണ്ടി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അത് ധർമ്മരക്ഷയ്ക്കുള്ള ഉപാധിയായി മാറുന്നു. അധർമ്മികളായ രാജാക്കന്മാർ എന്നത് നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ അനിയന്ത്രിതമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും വാസനകളെയും കുറിക്കുന്നു. ഇവയെ വിവേകമാകുന്ന കോടാലി കൊണ്ട് വെട്ടിമാറ്റി ആത്മശുദ്ധി വരുത്തണം. പിതൃതർപ്പണം എന്നത് കടമകളുടെയും പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും മൂല്യങ്ങളെ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വ്യക്തിപരമായ വൈരാഗ്യത്തിന് ഉപരിയായി നീതി നടപ്പിലാക്കാൻ ഭഗവാൻ എടുത്ത കഠിനമായ അവതാരമാണ് പരശുരാമൻ. ഇത് സംയമനവും കർക്കശമായ നീതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

Verse 7
ദശാനനം യഃ സമരേ നിഹത്യ,ബദ്ധാ പയോധിം ഹരിസൈന്യചാരീ.
അയോനിജാം സത്വരമുദ്ധധാര സീതാപതിം തം പ്രണമാമി രാമമ്.

രാവണനെ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കുകയും വാനരസൈന്യത്തോടൊപ്പം സമുദ്രത്തിൽ ചിറ കെട്ടി ലങ്കയിലെത്തി സീതയെ വീണ്ടെടുക്കുകയും ചെയ്ത ശ്രീരാമചന്ദ്രനെ ഞാൻ വണങ്ങുന്നു. മര്യാദാപുരുഷോത്തമനായ രാമൻ നീതിയുടെയും സത്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. ലൗകികമായ ബന്ധങ്ങളെയും ധർമ്മത്തെയും എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിലൂടെ കാണിച്ചുതന്നു. സമുദ്രം കടന്ന് സീതയെ രക്ഷിച്ചത് കേവലം ഒരു യുദ്ധമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ലോകത്തെ അധർമ്മത്തിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കാനുള്ള ദൗത്യമായിരുന്നു. സീതാപതി എന്ന നാമം അദ്ദേഹം ഭക്തിക്കും സ്നേഹത്തിനും നൽകുന്ന വിലയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
അയോനിജ എന്ന വിശേഷണം ഭൂമിയിൽ നിന്നും ജനിച്ച സീതയെ കുറിക്കുന്നു. സീതയെ വീണ്ടെടുക്കുക എന്നത് പ്രകൃതിയെയും ആത്മാവിനെയും വീണ്ടെടുക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്. ഹരിസൈന്യചാരീ എന്ന പ്രയോഗം സാധാരണക്കാരായ വാനരന്മാരെ പോലും തന്റെ ശക്തിയുടെ ഭാഗമാക്കിയ ഭഗവാന്റെ വിനയത്തെ കാണിക്കുന്നു. ആത്മീയമായി രാമായണം എന്നത് ഒരു സാധകന്റെ പ്രയാണമാണ്. ദശാനനൻ അഥവാ പത്തു തലയുള്ള രാവണൻ നമ്മുടെ പത്ത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അഹന്തയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ഇന്ദ്രിയ ജയത്തിലൂടെ മാത്രമേ മോക്ഷമാകുന്ന സീതയെ പ്രാപിക്കാൻ കഴിയൂ. ശ്രീരാമൻ എന്ന നാമം തന്നെ മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവൻ എന്നാണ് അർത്ഥം. ജീവിതത്തിലെ ക്ലേശങ്ങൾക്കിടയിലും ധർമ്മം കൈവിടാതെ ജീവിക്കാനുള്ള പ്രചോദനമാണ് രാമാവതാരം നൽകുന്നത്.

Verse 8
വിലോലനേത്രം മധുസിക്തവക്ത്രം പ്രസന്നമൂർത്തിം ജ്വലദർക്കഭാസമ്.
കൃഷ്ണാഗ്രജം തം ബലഭദ്രരൂപം നീലാംബരം സീരകരം നമാമി.

മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവനും മധുരമായ പുഞ്ചിരി തൂകുന്നവനും സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നവനുമായ കൃഷ്ണന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ ബലഭദ്രനെ വണങ്ങുന്നു. നീല വസ്ത്രം ധരിച്ചവനും കയ്യിൽ കലപ്പ ഏന്തിയവനുമായാണ് അദ്ദേഹം ദർശനം നൽകുന്നത്. വിഷ്ണുവിന്റെ അംശമായ അനന്തന്റെ അവതാരമായാണ് ബലരാമനെ കണക്കാക്കുന്നത്. കാർഷിക സംസ്‌കാരത്തിന്റെ പ്രതീകമായ കലപ്പ (സീരം) അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയുധമാണ്. ബലം എന്നാൽ ശാരീരികമായ കരുത്ത് മാത്രമല്ല, ആത്മീയമായ ശക്തി കൂടി എന്നാണ് അർത്ഥം. കൃഷ്ണന്റെ എല്ലാ ലീലകളിലും താങ്ങും തണലുമായി നിന്ന ജ്യേഷ്ഠരൂപമാണിത്.
നീലാംബരൻ എന്ന വിശേഷണം ആകാശത്തെപ്പോലെ വിശാലമായ ഹൃദയത്തെയും ജ്ഞാനത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സീരകരം എന്നത് ഭൂമിയിൽ വിത്തിട്ട് ഫലം വിളയിക്കുന്നതുപോലെ ഭക്തരുടെ മനസ്സിൽ ഭക്തിയുടെ വിത്തുകൾ പാകുന്ന ഭഗവാന്റെ കാരുണ്യത്തെ കാണിക്കുന്നു. ജ്വലദർക്കഭാസൻ എന്ന പ്രയോഗം ഭഗവാന്റെ അപ്രതിരോധ്യമായ തേജസ്സിനെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. ആത്മീയ തലത്തിൽ ബലരാമൻ ഗുരുവിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. കൃഷ്ണനാകുന്ന പരമാത്മാവിനെ അറിയാൻ ബലരാമനാകുന്ന ഗുരുവിന്റെ ബലം ആവശ്യമാണ്. നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ അജ്ഞാനമാകുന്ന മണ്ണിൽ വിവേകമാകുന്ന കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുതുമറിച്ച് ജ്ഞാനം നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ബലരാമൻ ചെയ്യുന്നത്. പ്രശാന്തതയും ശക്തിയും ഒരേപോലെ ഒത്തുചേർന്ന അവതാരമാണ് ഇത്.

Verse 9
പദ്മാസനസ്ഥഃ സ്ഥിരബദ്ധദൃഷ്ടിർജിതേന്ദ്രിയോ നിന്ദിതജീവഘാതഃ.
നമോऽസ്തു തേ മോഹവിനാശകായ ജിനായ ബുദ്ധായ ച കേശവായ.

താമരപ്പൂവിൽ പദ്മാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും അഹിംസയെ മുറുകെ പിടിക്കുന്നവനുമായ ബുദ്ധരൂപിയായ കേശവനെ വണങ്ങുന്നു. അനാവശ്യമായ യാഗങ്ങളെയും ജീവഹിംസയെയും എതിർത്തുകൊണ്ട് കരുണയുടെയും സമാധാനത്തിന്റെയും പാത ബുദ്ധൻ കാണിച്ചുതന്നു. മോഹങ്ങൾ ആണ് എല്ലാ ദുഃഖങ്ങൾക്കും കാരണമെന്ന് പഠിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം ലോകത്തിലെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെ നീക്കി യുക്തിയെയും കാരുണ്യത്തെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ഭഗവാൻ വിഷ്ണു തന്നെ ലോകത്തെ അഹിംസയിലേക്ക് നയിക്കാൻ ബുദ്ധനായി അവതരിച്ചു എന്നാണ് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നത്. ജിനൻ എന്നത് വിജയി എന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നു.
സ്ഥിരബദ്ധദൃഷ്ടി എന്നത് അചഞ്ചലമായ ധ്യാനത്തെയും ഏകാഗ്രതയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മോഹവിനാശകൻ എന്ന നാമം നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ അനാവശ്യമായ ആഗ്രഹങ്ങളെ ഇല്ലായ്മ ചെയ്യുന്നവനെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആത്മീയമായി ചിന്തിച്ചാൽ ബുദ്ധാവതാരം എന്നത് മനസ്സിന്റെ ശാന്തിയെയും അന്തർമുഖമായ യാത്രയെയും കുറിക്കുന്നു. ബാഹ്യമായ ചടങ്ങുകളെക്കാൾ മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിക്കാണ് ഭഗവാൻ ഇവിടെ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. അഹിംസ എന്നത് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളോടുമുള്ള സ്നേഹമാണ്. നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ യുദ്ധങ്ങളെയും സംഘർഷങ്ങളെയും അവസാനിപ്പിച്ച് ശാന്തിയുടെ പത്മത്തിൽ ഇരിക്കാൻ ഈ അവതാരം നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ആത്മീയമായ ഉണർവിനെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്.

Verse 10
മ്ലേച്ഛാൻ നിഹന്തും ലഭതേ തു ജന്മ കലൗ ച കല്കീ ദശമാവതാരഃ.
നമോऽസ്തു തസ്മൈ നരകാന്തകായ ദേവാദിദേവായ മഹാത്മനെ ച.

കലിയുഗത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ അധർമ്മികളെ നിഗ്രഹിക്കാൻ അവതരിക്കുന്ന പത്താമത്തെ അവതാരമായ കല്കിയെ വന്ദിക്കുന്നു. നരകാന്തകനും ദേവാദിദേവനുമായ ആ മഹാത്മാവ് ലോകത്തെ ഇരുട്ടിൽ നിന്നും വെളിച്ചത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. പാപങ്ങൾ പെരുകുകയും ധർമ്മം തകരുകയും ചെയ്യുന്ന അവസരത്തിൽ ഒരു വെളുത്ത കുതിരപ്പുറത്ത് വാളുമേന്തി ഭഗവാൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇത് കാലത്തിന്റെ ചക്രത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കാനുള്ള അവതാരമാണ്. അക്രമം നിറഞ്ഞ ഒരു യുഗത്തെ അവസാനിപ്പിച്ച് വീണ്ടും സത്യയുഗത്തിന് വഴിതുറക്കുക എന്നതാണ് കല്കിയുടെ ദൗത്യം.
നരകാന്തകൻ എന്ന വിശേഷണം നരകതുല്യമായ ദുരിതങ്ങളെയും പാപങ്ങളെയും അവസാനിപ്പിക്കുന്നവൻ എന്ന് അർത്ഥം നൽകുന്നു. മഹാത്മൻ എന്നത് വിശ്വവ്യാപിയായ ആത്മാവ് എന്നാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ആത്മീയമായി നോക്കിയാൽ കല്കി എന്നത് നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ അവസാനത്തെ ശുദ്ധീകരണ പ്രക്രിയയാണ്. നമ്മുടെയുള്ളിലെ കലിയെ അതായത് അവിവേകത്തെയും ദുഷ്ടതയെയും ഇല്ലായ്മ ചെയ്ത് പുതിയൊരു അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. കാലം ആവർത്തിക്കുന്നതാണെന്നും തിന്മയ്ക്ക് ഒരിക്കലും ശാശ്വതമായ നിലനിൽപ്പില്ലെന്നും ഈ അവതാര സങ്കല്പം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. സർവ്വനാശത്തിനപ്പുറം ഒരു പുതിയ ഉദയമുണ്ടെന്ന പ്രത്യാശയാണ് കല്കി നൽകുന്നത്. ഈശ്വരൻ എന്നും ധർമ്മത്തിന്റെ പക്ഷത്താണെന്നും അവസാന വിജയം സനാതന സത്യത്തിനാണെന്നും ഇത് തെളിയിക്കുന്നു.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras