ദശാവതാര മംഗള സ്തോത്രം

Lyrics:

ആദാവംബുജസംഭവാദിവിനുതഃ ശാന്തോഽച്യുതഃ ശാശ്വതഃ
സംഫുല്ലാമലപുണ്ഡരീകനയനഃ പുണ്യഃ പുരാണഃ പുമാൻ .
ലോകേശഃ ശ്രുതിചോരസോമകഹരോ മത്സ്യാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..1..

സപ്തദ്വീപകുലാചലേന്ദ്രജലധിസ്തോമാഭിസങ്ക്രാന്തഭൂ-
ഭാരാലീഢഫണീന്ദ്രമന്ദരധരോ മന്ദാരമാലാർചിതഃ .
ഭാവജ്ഞോ ബഹുചക്രലാഞ്ഛിതതനുഃ കൂർമാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..2..

ലീലാലോഡിതസർവസാഗരജലഃ സമ്പൂർണചന്ദ്രപ്രഭോ
ഹേമാക്ഷാസുരഖണ്ഡനോ ഭുജഗദഃ ചക്രാങ്കിതഃ സന്തതം .
ദംഷ്ട്രാഗ്രോദ്ധൃതമേദിനീഭയഹരഃ ക്രോഡാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..3..

കുന്ദേന്ദുസ്ഫടികപ്രഭോ ബഹുഭുജോ ഭൂഷാസഹസ്രോജ്ജ്വലോ
ദൈത്യേന്ദ്രോദരദാരണേഽതിനിപുണഃ സ്തംഭോദ്ഭവോ ഭീഷണഃ .
പ്രഹ്ലാദാർതിഹരോദയോ നരമൃഗാകാരാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..4..

ധാതൃക്ഷാലിതപാദപങ്കജഭവസ്രോതോമഹാശാംബരഃ
പ്രക്ഷാലീകൃതപാദപദ്മയുഗലോ ബാലോ ജഗജ്ജീവനഃ .
ഭിക്ഷാർഥീ ബലിദർപഹാ പടുവടുഃ ഖർവാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..5..

സദ്യഃഖണ്ഡിതരാജമണ്ഡലശരീരോദ്ഭൂതരക്താപഗാ
സംസിക്താഖിലഭൂതലഃ പിതൃവചഃസമ്പാലനേ നിഷ്ഠിതഃ .
വേദജ്ഞോ ജമദഗ്നിജഃ പരശുഭൃദ്രാമാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..6..

രാജേന്ദ്രോ രണരംഗരാജവിനുതാനേകാസുരാഭാസുരാ-
കാരോ രാവണകോടിഖണ്ഡനപടുഃ കോദണ്ഡദീക്ഷാഗുരുഃ .
സീതേശഃ സുരസജ്ജനാമൃതകരോ രാമാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..7..

കാലിന്ദീജലഭേദനോ ബഹുഭുജോ ഭൂഷാസമുദ്ഭാസുരഃ
പ്രധ്വംസീ മുസലായുധോ ഹലധരോ നീലാംബരോ നിർമലഃ .
ലാവണ്യാപ്പതിരേവതീപതിരസൗ രാമാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ ഭംഗലം ..8..

ധർമജ്ഞത്രിപുരാധിനാഥവനിതാധർമോപദേഷ്ടാ ച ത-
ത്പാതിവ്രത്യവിശേഷഭഞ്ജനപരോ വേദാന്തവേദ്യഃ സദാ .
ദൈത്യവ്രാതവിനാശനാദിചതുരോ ബുദ്ധാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..9..

മ്ലേച്ഛവ്രാതവിനാശകഃ കലിയുഗാന്തേഽശ്വാധിരൂഢോ മഹാ-
മായാവീ ബഹുഭാനുകോടിസദൃശോ ഭീമാംശുചക്രായുധഃ .
യശ്ചാംഗീകൃതകൽകിരൂപവിഭവോ ഭൂമൗ അവിഷ്യാന്വയഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..10..

Meaning:

Verse 1
ആദാവമ്ബുജസംഭവാദിവിനുതഃ ശാന്തോച്യുതഃ ശാശ്വതഃ
സമ്ഫുല്ലാമലപുണ്ഡരീകനയനഃ പുണ്യഃ പുരാണഃ പുമാൻ.
ലോകേശഃ ശ്രുതിചോരസോമകഹരോ മത്സ്യാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം..1..

സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദേവന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവനും ശാന്തപ്രകൃതിയും പതനമില്ലാത്തവനും എന്നെന്നും നിലനിൽക്കുന്നവനുമായ ഭഗവാനെ ഈ ശ്ലോകം വന്ദിക്കുന്നു. വിരിഞ്ഞ താമരയിതളുകൾ പോലെ സുന്ദരവും നിർമ്മലവുമായ കണ്ണുകളുള്ള ഭഗവാൻ പുണ്യസ്വരൂപനും പുരാതനമായ പുരുഷനുമാണ്. വേദങ്ങളെ അപഹരിച്ച സോമകാസുരനെ വധിക്കാനായി മത്സ്യാവതാരം കൈക്കൊണ്ട ഹരി ലോകങ്ങളുടെ അധിപനാണ്. സിംഹഗിരിയിൽ എഴുന്നള്ളിയിരിക്കുന്ന ലക്ഷ്മീപതിയായ ഈ ഭഗവാൻ തന്റെ കാരുണ്യത്താൽ നമുക്ക് സദാ മംഗളം പ്രധാനം ചെയ്യട്ടെ. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനില്പിന് ആധാരമായ ജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെടാതെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് മത്സ്യാവതാരത്തിന്റെ അന്തഃസത്ത.
പുരാണകഥ പ്രകാരം സോമകൻ എന്ന അസുരൻ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് വേദങ്ങൾ മോഷ്ടിച്ച് സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ ഒളിച്ചു. ലോകം അന്ധകാരത്തിലായപ്പോൾ വിഷ്ണു മത്സ്യാവതാരം എടുത്ത് അസുരനെ വധിച്ചു വേദങ്ങൾ വീണ്ടെടുത്തു. പ്രളയകാലത്ത് സപ്തർഷികളെയും വൈവസ്വത മനുവിനെയും സംരക്ഷിച്ചതും ഈ രൂപത്തിലാണ്. വിദ്യയുടെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും പുനഃസ്ഥാപനമാണ് ഈ അവതാരത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇത് പ്രപഞ്ചം പ്രളയത്തിൽ ലയിക്കുമ്പോഴും ധർമ്മം നശിക്കാതെ കാക്കുന്ന ദൈവികമായ ഇടപെടലായി കരുതപ്പെടുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ അവതാരമായി ഇതിനെ കണക്കാക്കുന്നു.
ആത്മീയമായി ഈ ശ്ലോകത്തിലെ വിശേഷണങ്ങൾ ആഴമേറിയ അർത്ഥം നൽകുന്നു. അച്യുതൻ എന്നാൽ തന്റെ ദൈവികമായ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് ഒരിയ്ക്കലും വ്യതിചലിക്കാത്തവൻ എന്നർത്ഥം. പുരാണപുരുഷൻ എന്നത് കാലത്തിനപ്പുറം നിൽക്കുന്ന മാറ്റമില്ലാത്ത പരമാത്മാവിനെയാണ് കുറിക്കുന്നത്. സമുദ്രം നമ്മുടെ അജ്ഞാനമാണെങ്കിൽ അതിൽ മുങ്ങിപ്പോയ വിദ്യയെ കണ്ടെത്താൻ ഈശ്വരന്റെ കാരുണ്യം ആവശ്യമാണ്. സംസാരസാഗരത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന ജീവാത്മാവിനെ വേദജ്ഞാനമാകുന്ന കപ്പലിൽ സുരക്ഷിതമായി കരയ്ക്കടുപ്പിക്കുന്നത് ഭഗവാനാണ്. സിംഹഗിരീശ്വരൻ എന്ന അഭിസംബോധനയിലൂടെ ഈ സർവ്വേശ്വരൻ തന്നെയാണ് നമ്മുടെ രക്ഷകൻ എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

Verse 2
സപ്തദ്വീപകുലാചലേന്ദ്രജലധിസ്തോമാഭിസങ്ക്രാന്തഭൂ-
ഭാരാലീഢഫണീന്ദ്രമന്ദരധരോ മന്ദാരമാലാർചിതഃ .
ഭാവജ്ഞോ ബഹുചക്രലാഞ്ഛിതതനുഃ കൂർമാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..2..

ഏഴ് ദ്വീപുകളും കുലാചലങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂമിയുടെ ഭാരം വഹിക്കുന്ന ആദിശേഷനെയും മന്ദരപർവ്വതത്തെയും താങ്ങുന്ന ഭഗവാനെ ഈ ശ്ലോകം സ്തുതിക്കുന്നു. മന്ദാരമാലകളാൽ അർച്ചിക്കപ്പെട്ടവനും ഭക്തരുടെ ഭാവം അറിയുന്നവനുമായ ഭഗവാന്റെ ശരീരത്തിൽ നിരവധി ചക്രചിഹ്നങ്ങളുണ്ട്. കൂർമ്മാവതാരം കൈക്കൊണ്ട ഹരി സിംഹഗിരീശ്വരനായി മംഗളം ചൊരിയട്ടെ. ഭഗവാന്റെ സ്ഥിരതയും ലോകത്തെ താങ്ങിനിർത്താനുള്ള കഴിവും ഈ വരികളിൽ തെളിയുന്നു. സമുദ്രമഥനത്തിന് ആധാരമായ കഠിനമായ ഭാരം ഏറ്റെടുത്ത കരുത്തനായാണ് വിഷ്ണുവിനെ ഇവിടെ ചിത്രീകരിക്കുന്നത്.
ദേവാസുരന്മാർ ചേർന്ന് അമൃതിനുവേണ്ടി സമുദ്രമഥനം നടത്തിയപ്പോൾ മന്ദരപർവ്വതമാണ് മത്തായി ഉപയോഗിച്ചത്. എന്നാൽ പർവ്വതത്തിന് താങ്ങില്ലാതെ അത് സമുദ്രത്തിലേക്ക് താഴ്ന്നുപോയി. ഈ സമയത്ത് ഭഗവാൻ മഹാകൂർമ്മമായി അവതരിച്ച് തന്റെ പുറത്ത് പർവ്വതത്തെ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തി. ഈ സാഹസത്തിലൂടെയാണ് അമൃത് ലഭിക്കാൻ സാധിച്ചത്. മന്ദാരമാലകളാൽ അർച്ചിക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ സമാധാനത്തിന്റെയും സ്ഥിരതയുടെയും പ്രതീകമാണ്. ചക്രചിഹ്നങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ സർവ്വാധിപത്യത്തെയും സൃഷ്ടി സ്ഥിതി സംഹാര ചക്രങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തെയും കാണിക്കുന്നു.
ആത്മീയമായി കൂർമ്മാവതാരം ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹത്തെയും ഏകാഗ്രതയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു ആമ തന്റെ അവയവങ്ങളെ ഉള്ളിലേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ യോഗി തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ബാഹ്യവിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് പിൻവലിക്കണം. പർവ്വതം പോലെയുള്ള കഠിനമായ ജീവിതപ്രതിസന്ധികളിൽ ആത്മബലം നൽകുന്നത് ഭഗവാനാണ്. ഭാവജ്ഞൻ എന്ന വിശേഷണം ഭഗവാൻ ഹൃദയത്തിലെ വികാരങ്ങളെ അറിയുന്നവനാണെന്ന് കാട്ടിത്തരുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഭാരം പേറുന്ന ഭഗവാൻ ഭക്തന്റെ ദുഃഖഭാരവും ഏറ്റെടുക്കുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ തത്വം. സിംഹഗിരീശ്വരൻ എന്ന രൂപം ഭക്തരെ എല്ലാ കഷ്ടതകളിൽ നിന്നും താങ്ങുന്ന മഹാശക്തിയാണ്.

Verse 3
ലീലാലോഡിതസർവ്വസാഗരജലഃ സമ്പൂർണ്ണചന്ദ്രപ്രഭോ
ഹേമാക്ഷാസുരഖണ്ഡനോ ഭുജഗദഃ ചക്രാങ്കിതഃ സന്തതമ് .
ദംഷ്ട്രാഗ്രോദ്ധൃതമേദിനീഭയഹരഃ ക്രോഡാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..3..

ലീലാജാലങ്ങളിലൂടെ സമുദ്രജലത്തെ ഇളക്കിമറിച്ചവനും പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നവനുമായ വരാഹമൂർത്തിയെ ഈ ശ്ലോകം പ്രകീർത്തിക്കുന്നു. ഹിരണ്യാക്ഷൻ എന്ന അസുരനെ വധിച്ചവനും ഗദയും ചക്രവും കൈകളിൽ ഏന്തിയവനുമാണ് അദ്ദേഹം. തന്റെ കൂർത്ത പല്ലുകൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയെ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തിയെടുത്ത ഭഗവാൻ നമുക്ക് മംഗളം അരുളട്ടെ. ചന്ദ്രപ്രഭ പോലുള്ള ശോഭയുള്ള ഭഗവാൻ സൗമ്യതയും കരുത്തും ഒരേപോലെ സമ്മേളിക്കുന്ന രൂപമാണ്. ഭൂമിയെ ഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ച ഭഗവാന്റെ വീര്യം ഇവിടെ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
ഹിരണ്യാക്ഷൻ ഭൂമിയെ മോഷ്ടിച്ച് പാതാളത്തിലെ സമുദ്രത്തിനടിയിൽ ഒളിപ്പിച്ചപ്പോൾ അതിനെ രക്ഷിക്കാനാണ് വിഷ്ണു വരാഹമായി അവതരിച്ചത്. ഘോരമായ യുദ്ധത്തിനൊടുവിൽ അസുരനെ വധിക്കുകയും ഭൂമിയെ തന്റെ കൊമ്പുകളിൽ താങ്ങി സുരക്ഷിതസ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭൂമിദേവിയെ ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു എന്നതാണ് ഈ അവതാരത്തിന്റെ പ്രധാന കൃത്യം. ലോകത്തെ സുരക്ഷിതമാക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏത് രൂപവും സ്വീകരിക്കുമെന്ന് ഇത് തെളിയിക്കുന്നു. ഗദയും ചക്രവും അസുര ശക്തികളെ നേരിടാനുള്ള ആയുധങ്ങളായി ഇവിടെ വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു.
ആത്മീയ തലത്തിൽ വരാഹാവതാരം അജ്ഞാനമാകുന്ന ഇരുണ്ട കടലിൽ താഴ്ന്നുപോയ ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവ് ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഭൂമി ഇവിടെ മനുഷ്യമനസ്സാണ്. ലൗകിക സുഖങ്ങളിൽ മുഴുകി അധഃപതിച്ചുപോയ മനസ്സിനെ ദൈവികമായ ജ്ഞാനം വഴി ഭഗവാൻ വീണ്ടെടുക്കുന്നു. ചക്രാങ്കിതൻ എന്ന പ്രയോഗം കാലചക്രത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തെയും ധർമ്മത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തെയും കാണിക്കുന്നു. സിംഹഗിരിയിലെ ഭഗവാൻ തന്റെ ഭക്തരെ എല്ലാ ആപത്തുകളിൽ നിന്നും ഉയർത്തുന്ന രക്ഷകനായാണ് സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇത് അധർമ്മത്തിനെതിരെയുള്ള ദൈവത്തിന്റെ നിരന്തരമായ പോരാട്ടത്തെ കുറിക്കുന്നു.

Verse 4
കുന്ദേന്ദുസ്ഫടികപ്രഭോ ബഹുഭുജോ ഭൂഷാസഹസ്രോജ്ജ്വലോ
ദൈത്യേന്ദ്രോദരദാരണേതിനിപുണഃ സ്തംഭോദ്ഭവോ ഭീഷണഃ.
പ്രഹ്ലാദാർത്തിഹരോദയോ നരമൃഗാകാരാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം..4..

മുല്ലപ്പൂവ്, ചന്ദ്രൻ, സ്ഫടികം എന്നിവയെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നവനും അനേകം കൈകളോടു കൂടിയവനുമായ നരസിംഹമൂർത്തിയെ ഈ വരികൾ വന്ദിക്കുന്നു. ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ വക്ഷസ്സു പിളരാൻ മിടുക്കുള്ളവനും തൂണിൽ നിന്ന് ആവിർഭവിച്ച ഭയങ്കരരൂപനുമാണ് അദ്ദേഹം. പ്രഹ്ലാദന്റെ ദുഃഖം അകറ്റിയ ഈ മനുഷ്യ മൃഗ രൂപത്തിലുള്ള ഹരി നമുക്ക് മംഗളം നൽകട്ടെ. ഭഗവാന്റെ രൂപം ഭയപ്പെടുത്തുന്നതാണെങ്കിലും ഭക്തന് അത് അതീവ ശാന്തവും ശോഭയേറിയതുമാണ്. ആയിരം ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ ഈ രൂപം സർവ്വ ചൈതന്യത്തിന്റെയും ഉറവിടമാണ്.
ഭക്തനായ പ്രഹ്ലാദനെ ദ്രോഹിച്ച ഹിരണ്യകശിപുവിനെ വധിക്കാനാണ് ഭഗവാൻ നരസിംഹമായി അവതരിച്ചത്. പകലോ രാത്രിയോ അകത്തോ പുറത്തോ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ടോ മനുഷ്യനോ മൃഗമോ തന്നെ കൊല്ലരുത് എന്ന അസുരന്റെ വരം മറികടന്നാണ് ഭഗവാൻ അവതരിച്ചത്. സന്ധ്യാസമയത്ത് ഉമ്മറപ്പടിയിലിരുന്ന് നഖം കൊണ്ട് അസുരനെ കൊന്നു. തൂണിലും തുരുമ്പിലും ഈശ്വരനുണ്ടെന്ന പ്രഹ്ലാദന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സത്യമാക്കി മാറ്റിയ നിമിഷമാണിത്. ഭക്തന്റെ വിളിപ്പുറത്ത് ദൈവം എപ്പോഴും ഉണ്ടെന്ന് നരസിംഹാവതാരം ലോകത്തിന് കാട്ടിക്കൊടുത്തു.
ദാർശനികമായി നരസിംഹാവതാരം ഭക്തവാത്സല്യത്തിന്റെ പരമകാഷ്ഠയാണ്. മനുഷ്യനും മൃഗവും ചേർന്ന രൂപം പ്രകൃതിയിലെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും ദൈവികതയുണ്ടെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. സ്തംഭോദ്ഭവൻ എന്ന വിശേഷണം ഈശ്വരന്റെ സർവ്വവ്യാപിത്വത്തെ അഥവാ ഓമ്നിപ്രസൻസ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അഹങ്കാരത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ ജ്ഞാനമാകുന്ന നഖങ്ങൾ കൊണ്ട് ഹൃദയത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കണം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ സാരം. സിംഹഗിരിയിലെ ഈ ഭഗവാൻ ഭക്തരുടെ ആർത്തി അഥവാ ദുഃഖം നശിപ്പിക്കാൻ സദാ സന്നദ്ധനാണ്. ഭയങ്കരമായ രൂപത്തിലും കരുണ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പൊരുൾ.

Verse 5
ധാതൃക്ഷാലിതപാദപങ്കജഭവസ്രോതോമഹാശാംബരഃ
പ്രക്ഷാലീകൃതപാദപദ്മയുഗലോ ബാലോ ജഗജ്ജീവനഃ .
ഭിക്ഷാർഥീ ബലിദർപഹാ പടുവടുഃ ഖർവാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം ..5..

ബ്രഹ്മാവ് പാദങ്ങൾ കഴുകിയപ്പോൾ ഉണ്ടായ ഗംഗാനദിയെ ധരിച്ചവനും നിർമ്മലമായ പാദപത്മങ്ങളോടു കൂടിയവനുമായ വാമനമൂർത്തിയെ ഈ ശ്ലോകം സ്തുതിക്കുന്നു. ലോകത്തിന്റെ ജീവനായ ഈ കുമാരൻ ഭിക്ഷ യാചിക്കുന്നവനായി വന്ന് മഹാബലിയുടെ അഹങ്കാരം ശമിപ്പിച്ചു. ബുദ്ധിമാനായ ബാലനായി അവതരിച്ച ഹരി നമുക്ക് മംഗളം നൽകട്ടെ. ആകാശത്തോളം വളരുന്ന പാദങ്ങൾ ഗംഗയുടെ ഉത്ഭവത്തിന് കാരണമായ കഥ ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ചെറിയ രൂപത്തിൽ വലിയ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ഭഗവാന്റെ മഹിമയാണ് ഈ വരികളിൽ ഉള്ളത്.
മഹാബലി ചക്രവർത്തി ലോകം മുഴുവൻ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ ദുഃഖം തീർക്കാനാണ് വിഷ്ണു അദിതിയുടെ പുത്രനായി വാമനരൂപത്തിൽ അവതരിച്ചത്. മൂന്നടി മണ്ണ് ഭിക്ഷ ചോദിച്ച ഭഗവാൻ തന്റെ വിശ്വരൂപത്തിലൂടെ ആകാശവും ഭൂമിയും അളന്നെടുത്തു. മൂന്നാമത്തെ അടിക്കായി ശിരസ്സ് കാണിച്ചുകൊടുത്ത ബലിയെ ഭഗവാൻ പാതാളത്തിലേക്ക് അയച്ച് അനുഗ്രഹിച്ചു. അഹങ്കാരം വെടിഞ്ഞ മഹാബലിയെ ചിരഞ്ജീവിയാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. വടു എന്ന വാക്ക് ബ്രഹ്മചാരിയായ ബാലനെ കുറിക്കുന്നു. ചെറിയ രൂപം വിശ്വരൂപമായി മാറുന്ന അത്ഭുതമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്.
വാമനൻ എന്ന വാക്കിന് ചെറിയവൻ എന്നാണ് അർത്ഥം. എന്നാൽ ലോകം മുഴുവൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിശ്വരൂപമാണ് അദ്ദേഹം. ഇത് ഈശ്വരൻ സൂക്ഷ്മത്തിലും ബൃഹത്തിലും ഒരേപോലെ ഇരിക്കുന്നു എന്ന് തെളിയിക്കുന്നു. ബലിയുടെ സർവ്വസ്വവും ഏറ്റുവാങ്ങിയതിലൂടെ അഹങ്കാരം വെടിഞ്ഞുള്ള പൂർണ്ണമായ ശരണാഗതിയാണ് മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള വഴിയെന്ന് ഭഗവാൻ കാണിച്ചുതരുന്നു. ജഗജ്ജീവൻ എന്ന വിശേഷണം എല്ലാ ജീവനിലും സ്പന്ദിക്കുന്നത് ആ ചൈതന്യമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. സിംഹഗിരീശ്വരൻ വാമനനായി വന്ന് ഭക്തന്റെ ഉള്ളിലെ മദത്തെ ഇല്ലാതാക്കി ശാന്തി പ്രധാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 6
സദ്യഃഖണ്ഡിതരാജമണ്ഡലശരീരോദ്ഭൂതരക്താപഗാ
സംസ്സിക്താഖിലഭൂതലഃ പിതൃവചഃസമ്പ്പാലനേ നിഷ്ഠിതഃ.
വേദജ്ഞോ ജമദഗ്നിജഃ പരശുഭൃദ്രാമാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം..6..

അഹങ്കാരികളായ രാജാക്കന്മാരെ വധിച്ചതിലൂടെ ഉണ്ടായ രക്തപ്പുഴകളാൽ ഭൂമിയെ നനച്ചവനും പിതൃവാക്ക് പാലിക്കുന്നതിൽ ഉറച്ചുനിന്നവനുമായ ഭഗവാനെ ഇവിടെ സ്തുതിക്കുന്നു. ജമദഗ്നി മഹർഷിയുടെ പുത്രനും വേദപാരംഗതനും മഴുവേന്തിയവനുമായ പരശുരാമൻ സിംഹഗിരീശ്വരനായി നമുക്ക് എപ്പോഴും മംഗളം ചൊരിയട്ടെ. അധർമ്മം പ്രവർത്തിച്ച രാജാക്കന്മാരെ ശിക്ഷിക്കാൻ ഭഗവാൻ എടുത്ത തീക്ഷ്ണമായ അവതാരമാണിത്. പിതാവിന്റെ വാക്കുകൾക്ക് മുകളിലായി മറ്റൊന്നുമില്ലെന്ന് ലോകത്തിന് കാണിച്ചു കൊടുത്ത വ്യക്തിത്വമാണ് പരശുരാമന്റേത്.
കാർത്തവീര്യാർജ്ജുനനെപ്പോലുള്ള ദുഷ്ടരാജാക്കന്മാർ ഭൂമിയിൽ അതിക്രമങ്ങൾ നടത്തിയപ്പോൾ അവരെ അമർച്ച ചെയ്യാനാണ് ഭഗവാൻ പരശുരാമനായി അവതരിച്ചത്. തന്റെ പിതാവിനെ കൊന്നവരോടുള്ള നീതിനിഷ്ഠമായ കോപം കാരണം ഇരുപത്തിയൊന്ന് പ്രാവശ്യം അദ്ദേഹം ഭൂമിയെ ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കി മാറ്റി. ശമന്തപഞ്ചകത്തിൽ അഞ്ച് രക്തക്കുളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് പിതൃതർപ്പണം നടത്തി. വേദജ്ഞനായ ബ്രാഹ്മണനാണെങ്കിലും ലോകരക്ഷയ്ക്കായി അദ്ദേഹം ആയുധമെടുത്തു. കൊങ്കൺ മുതൽ കേരളം വരെയുള്ള ഭൂഭാഗം കടലിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുത്തതായും ഐതിഹ്യമുണ്ട്.
പരശുരാമൻ ബ്രാഹ്മണവീര്യത്തിന്റെയും ക്ഷത്രിയവീര്യത്തിന്റെയും സംഗമമാണ്. മഴുവേന്തി പുറത്തുനിൽക്കുന്ന അദ്ദേഹം ഉള്ളിൽ വേദജ്ഞാനിയായ ഒരു യോഗിയാണ്. ഇത് ശക്തിയും വിവേകവും ഒരുമിച്ച് പോകണം എന്ന തത്വത്തെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. രാജമണ്ഡലത്തെ നശിപ്പിക്കുക എന്നത് വ്യക്തിക്കുള്ളിലെ രജോഗുണത്തെയും അധികാരമോഹത്തെയും ഇല്ലാതാക്കുന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്. പിതൃവചനം പാലിക്കുന്നത് പരമമായ ധർമ്മമാണെന്ന് ഈ അവതാരം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. സിംഹഗിരിയിലെ ഭഗവാൻ തന്റെ തീക്ഷ്ണമായ കരുണയാൽ അധർമ്മത്തെ വേരോടെ പിഴുതെറിയാൻ പ്രാപ്തനാണ്.

Verse 7
രാജേന്ദ്രോ രണരംഗരാജവിനുതാനേകാസുരാഭാസുരാ-
കാരോ രാവണകോടിഖണ്ഡനപടുഃ കോദണ്ഡദീക്ഷാഗുരുഃ.
സീതേഷഃ സുരസജ്ജന അമൃതകരോ രാമാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം..7..

രാജാക്കന്മാരിൽ ഉത്തമനും യുദ്ധക്കളത്തിൽ അസുരന്മാരെ നിഗ്രഹിക്കുന്നവനുമായ ശ്രീരാമചന്ദ്രനെ ഈ ശ്ലോകം സ്തുതിക്കുന്നു. അനേകം രാവണന്മാരെ തകർക്കാൻ പ്രാപ്തിയുള്ളവനും കോദണ്ഡം എന്ന വില്ല് പ്രയോഗിക്കുന്നതിൽ അഗ്രഗണ്യനുമാണ് അദ്ദേഹം. സീതാപതിയായ ഭഗവാൻ ദേവന്മാർക്കും സജ്ജനങ്ങൾക്കും അമൃത് പോലെ പ്രിയപ്പെട്ടവനും ആശ്വാസം നൽകുന്നവനുമാണ്. സിംഹഗിരീശ്വരൻ ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ച് ലോകത്ത് ധർമ്മം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. സത്യവും നീതിയും പാലിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരുടെ ശിരോമണിയാണ് ഈ ഭഗവാൻ.
ത്രേതായുഗത്തിൽ അധർമ്മിയായ രാവണനെ വധിക്കാനും മര്യാദകൾ പാലിക്കുന്ന ഒരു മാതൃകാപുരുഷനായി ജീവിക്കാനുമാണ് ഭഗവാൻ അവതരിച്ചത്. പിതൃവാക്യ പരിപാലനത്തിനായി രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച അദ്ദേഹം വനവാസകാലത്ത് അനേകം രാക്ഷസന്മാരെ നിഗ്രഹിച്ചു. ഹനുമാന്റെയും വാനരസേനയുടെയും സഹായത്തോടെ സമുദ്രത്തിൽ ചിറകെട്ടി ലങ്കയിൽ ചെന്ന് വിജയം കൈവരിച്ചു. സീതയെ വീണ്ടെടുത്തതിലൂടെ സ്ത്രീധർമ്മത്തെയും സത്യസന്ധതയെയും അദ്ദേഹം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു. രാമരാജ്യം എന്ന സങ്കല്പം ഇന്നും ലോകത്തിന് ആദർശമാണ്.
ആത്മീയമായി രാമൻ എന്നാൽ മനസ്സിന് ആനന്ദം നൽകുന്നവൻ എന്നാണ് അർത്ഥം. കോദണ്ഡം എന്നത് ഏകാഗ്രതയുടെയും നിശ്ചയദാർഢ്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. ഹൃദയമാകുന്ന ലങ്കയിലെ അഹങ്കാരമാകുന്ന രാവണനെ ജ്ഞാനമാകുന്ന ശരം കൊണ്ട് വധിക്കുക എന്നതാണ് രാമായണത്തിന്റെ ആന്തരികമായ അർത്ഥം. സജ്ജനങ്ങൾക്ക് അമൃത് നൽകുന്നവൻ എന്നത് ഭക്തർക്ക് ആത്മീയമായ ഉണർവ് നൽകുന്ന ഭഗവാന്റെ കാരുണ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. സീത പ്രകൃതിയും രാമൻ പുരുഷനുമാണ്. സിംഹഗിരിയിലെ രാമൻ നമ്മെ അധർമ്മത്തിന്റെ പാതയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 8
കാലിന്ദീജലഭേദനോ ബഹുഭുജോ ഭൂഷാസമുദ്ഭാസുരഃ
പ്രധ്വംസീ മുസലായുധോ ഹലധരോ നീലാമ്ബരോ നിർമ്മലഃ.
ലാവണ്യാപ്പതിരേവതീപതിരസൗ രാമാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ ഭങ്ങലമ് ..8..

യമുനാ നദിയുടെ ഗതി മാറ്റിയവനും ശോഭയാർന്ന ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവനുമായ ബലരാമനെ ഈ ശ്ലോകം വർണ്ണിക്കുന്നു. മുസലവും കലപ്പയും ആയുധമാക്കിയ അദ്ദേഹം നീലവസ്ത്രം ധരിച്ച നിർമ്മലനാണ്. രേവതീദേവിയുടെ പതിയും അതീവ സൗന്ദര്യശാലിയുമായ ഈ രാമാവതാരം നമുക്ക് മംഗളങ്ങൾ പ്രധാനം ചെയ്യട്ടെ. കലപ്പയേന്തിയ ബലരാമൻ കൃഷിയുടെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. ലാവണ്യം നിറഞ്ഞ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രൂപം ഭക്തർക്ക് ആനന്ദം പകരുന്നു. സിംഹഗിരിയുടെ നാഥനായ അദ്ദേഹം സർവ്വ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവനാണ്.
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമൻ ആദിശേഷന്റെ അവതാരമായാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ യമുനാനദിയെ തന്റെ അടുത്തേക്ക് വരുത്താൻ അദ്ദേഹം തന്റെ കലപ്പകൊണ്ട് വഴിതിരിച്ചുവിട്ടു. ഇത് പ്രകൃതിക്കുമേലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തെ കാണിക്കുന്നു. ദുഷ്ടന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം തന്റെ മുസലായുധം അഥവാ ഉലക്ക ഉപയോഗിച്ചു. ദ്വാപരയുഗത്തിൽ കൃഷ്ണന്റെ ധർമ്മയുദ്ധങ്ങൾക്ക് താങ്ങായി നിന്നത് ബലരാമനാണ്. നിർമ്മലമായ സ്വഭാവവും വലിയ ശക്തിയും ഒത്തുചേർന്ന അവതാരമാണിത്.
ആത്മീയമായി ബലരാമൻ എന്നാൽ ബലത്തോടുകൂടി രമിക്കുന്നവൻ എന്നാണ് അർത്ഥം. ഇവിടെ ബലം എന്നത് ശാരീരിക ശക്തിയല്ല മറിച്ച് ആത്മബലമാണ്. കലപ്പ ഹൃദയമാകുന്ന നിലം ഉഴുതുമറിച്ച് ജ്ഞാനമാകുന്ന വിത്ത് പാകുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നീലാംബരൻ എന്നത് ആകാശത്തിന്റെ വിസ്തൃതിയെയും ആത്മാവിന്റെ വിശുദ്ധിയെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. രേവതീപതി എന്ന വിശേഷണം ഐശ്വര്യവുമായുള്ള ഭഗവാന്റെ ബന്ധത്തെ കാട്ടുന്നു. സിംഹഗിരിയിലെ ഈ ഭഗവാൻ ഭക്തരുടെ ജീവിതത്തിലെ തടസ്സങ്ങളെ കലപ്പകൊണ്ട് നീക്കി പുണ്യം നൽകുന്നു.

Verse 9
ധർമ്മജ്ഞത്രിപുരാധിനാഥവനിതാധർമ്മോപദേഷ്ടാ ച ത-
ത്പാതിവ്രത്യവിശേഷഭഞ്ജനപരോ വേദാന്തവേദ്യഃ സദാ.
ദൈത്യവ്രാതവിനാശനാദിചതുരോ ബുദ്ധാവതാരോ ഹരിഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം..9..

ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനും ത്രിപുരന്മാരുടെ പത്നിമാർക്ക് ഉപദേശം നൽകിയവനുമായ ബുദ്ധാവതാരത്തെ ഈ ശ്ലോകം വന്ദിക്കുന്നു. അസുരന്മാരുടെ പാതിവ്രത്യത്തെ ലംഘിപ്പിക്കാനും അവരുടെ ശക്തി ക്ഷയിപ്പിക്കാനും തന്ത്രപരമായി പ്രവർത്തിച്ച ഭഗവാൻ വേദാന്തത്താൽ അറിയപ്പെടേണ്ടവനാണ്. ദൈത്യന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നതിൽ സമർത്ഥനായ ഹരി മംഗളം അരുളട്ടെ. വിജ്ഞാനവും തന്ത്രവും ഉപയോഗിച്ച് ലോകത്തെ രക്ഷിച്ച ബുദ്ധരൂപത്തിലുള്ള ഭഗവാൻ കരുണയുടെയും അറിവിന്റെയും മൂർത്തിയാണ്. അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്ന ഭഗവാനാണ് അദ്ദേഹം.
ത്രിപുരദഹനകഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഈ അവതാരത്തെ ചില പുരാണങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. അസുരന്മാർ വേദാചാരങ്ങളിലൂടെയും അവരുടെ പത്നിമാരുടെ പാതിവ്രത്യത്തിലൂടെയും അതിശക്തരായപ്പോൾ അവരെ തോൽപ്പിക്കാൻ ഭഗവാൻ ബുദ്ധരൂപത്തിൽ ചെന്ന് പുതിയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഉപദേശിച്ചു. ഇതിലൂടെ അവരുടെ തപശ്ശക്തി കുറയ്ക്കുകയും വിജയം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു. അഹിംസയുടെയും കരുണയുടെയും സന്ദേശം ലോകത്തിന് നൽകുന്നതായാണ് മറ്റൊരു വ്യാഖ്യാനം. അസുരശക്തികളെ ബുദ്ധിപൂർവ്വം നേരിടുകയാണ് ഈ അവതാരത്തിൽ ചെയ്തത്.
ആത്മീയമായി ബുദ്ധാവതാരം വിവേകത്തിന്റെയും നിസ്സംഗതയുടെയും പ്രതീകമാണ്. വേദാന്തവേദ്യൻ എന്ന വിശേഷണം ബാഹ്യമായ കർമ്മങ്ങൾക്കപ്പുറം ശരിയായ അറിവിലൂടെയാണ് പരമാത്മാവിനെ കണ്ടെത്തേണ്ടതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. വ്യക്തികളിലെ തമോഗുണങ്ങളെയും പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിച്ച് ബുദ്ധിക്ക് തെളിച്ചം നൽകുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് ഈ അവതാരം ദർശനപരമായി സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. സിംഹഗിരീശ്വരൻ ബുദ്ധനായി ഭക്തരുടെ ഉള്ളിലെ അജ്ഞാനമാകുന്ന അസുരന്മാരെ ഇല്ലാതാക്കി ബോധോദയം നൽകുന്നു. ശാന്തിയാണ് ഈ അവതാരത്തിന്റെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം.

Verse 10
മ്ലേച്ഛവ്രാതവിനാശകഃ കലിയുഗാന്തേശ്വാധിരൂഢോ മഹാ-
മായാവീ ബഹുഭാനുകോടിസദൃശോ ഭീമാംശുചക്രായുധഃ.
യശ്ചാങ്ഗീകൃതകൽക്കിരൂപവിഭവോ ഭൂമൗ അവിഷ്യാന്വയഃ
ശ്രീമാൻ സിംഹഗിരീശ്വരഃ കരുണയാ ദദ്യാത്സദാ മംഗലം..10..

കലിയുഗത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ അധർമ്മികളായ മ്ലേച്ഛന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനായി കുതിരപ്പുറത്ത് ഏറിവരുന്ന കൽക്കി ഭഗവാനെ ഈ വരികൾ പ്രകീർത്തിക്കുന്നു. കോടിക്കണക്കിന് സൂര്യന്മാരുടെ തിളക്കമുള്ളവനും ഭയങ്കരമായ ചക്രായുധം ധരിച്ചവനുമായ ഭഗവാൻ അവിഷ്യ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്നവനാണ്. മായാവിയായ അദ്ദേഹം ഭൂമിയെ അധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് മുക്തമാക്കുന്നു. സിംഹഗിരിയുടെ നാഥൻ കൽക്കിയായി അവതരിച്ച് ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കും. അധർമ്മം അതിന്റെ പരകോടിയിൽ എത്തുമ്പോൾ നീതി സ്ഥാപിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവതരിക്കും.
കലിയുഗത്തിൽ ധർമ്മം ക്ഷയിക്കുകയും അധർമ്മം നടമാടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ വിഷ്ണു കൽക്കിയായി അവതരിക്കുമെന്ന് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. ശംഭല എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ വിഷ്ണുയശസ്സിന്റെ പുത്രനായി ഭഗവാൻ ജനിക്കുമെന്നാണ് സങ്കല്പം. ദേവദത്തം എന്ന വെളുത്ത കുതിരപ്പുറത്ത് തിളങ്ങുന്ന വാളേന്തി വരുന്ന ഭഗവാൻ ദുഷ്ടശിക്ഷണവും ശിഷ്ടരക്ഷണവും നടത്തി സത്യയുഗത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നു. കോടിക്കണക്കിന് സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശമുള്ള ഭഗവാൻ ലോകത്തെ ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ദാർശനികമായി കൽക്കി എന്നത് ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. ഓരോ യുഗത്തിന്റെയും ഒടുവിൽ മനുഷ്യബുദ്ധിയിലെ അന്ധകാരം നീക്കി പ്രകാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ശക്തിയാണത്. കോടിസൂര്യപ്രഭ എന്നത് പരമമായ ജ്ഞാനോദയത്തെ കാണിക്കുന്നു. അധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കുക എന്നതിനർത്ഥം വ്യക്തിക്കുള്ളിലെ അവിദ്യയെയും അഹങ്കാരത്തെയും തകർത്ത് ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുക എന്നതാണ്. സിംഹഗിരിയിലെ ഈ ഭഗവാൻ ലോകത്തിന് പുതിയൊരു ഉഷഃകാലം സമ്മാനിക്കുന്നു. കൽക്കിരൂപം പ്രപഞ്ചത്തിലെ ധർമ്മത്തിന്റെ നിത്യവിജയത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras