ಗಣೇಶ ಚಾಲೀಸಾ
Audio embed from archive.org
॥ ದೋಹಾ (Doha) ॥
ಜಯ ಗಣಪತಿ ಸದಗುಣ ಸದನ ಕರಿವರ ವದನ ಕೃಪಾಲ.
ವಿಘ್ನ ಹರಣ ಮಂಗಲ ಕರಣ ಜಯ ಜಯ ಗಿರಿಜಾಲಾಲ.
ಅರ್ಥ: ಸದ್ಗುಣಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಬೀಡಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆನೆಯ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ದಯಾಮಯನಾದ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ. ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು (ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು) ನಿವಾರಿಸಿ, ಮಂಗಳವನ್ನು (ಶುಭವನ್ನು) ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ (ಗಿರಿಜೆಯ) ಪ್ರೀತಿಯ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ, ಜಯವಾಗಲಿ.
॥ ಚೌಪಾಯೀ (Chaupai) ॥
ಜಯ ಜಯ ಜಯ ಗಣಪತಿ ಗಣರಾಜೂ. ಮಂಗಲ ಭರಣ ಕರಣ ಶುಭ ಕಾಜೂ.
ಅರ್ಥ: ಶಿವಗಣಗಳ ರಾಜನಾದ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ, ಜಯವಾಗಲಿ. ನೀವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳವನ್ನು (ಸಂತೋಷವನ್ನು) ತುಂಬುವವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸುವವರು.
ಜಯ ಗಜಬದನ ಸದನ ಸುಖದಾತಾ. ವಿಶ್ವವಿನಾಯಕ ಬುದ್ಧಿ ವಿಧಾತಾ.
ಅರ್ಥ: ಆನೆಯ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಸುಖಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ದೇವನೇ, ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ. ನೀವು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ನಾಯಕ (ರಕ್ಷಕ) ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ/ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವರು.
ವಕ್ರತುಂಡ ಶುಚಿ ಶುಂಡ ಸುಹಾವನ. ತಿಲಕ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಭಾಲ ಮನ ಭಾವನ.
ಅರ್ಥ: ನಿಮ್ಮ ಬಾಗಿದ ಸೊಂಡಿಲು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಹಣೆಯ ಮೇಲಿರುವ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ (ಮೂರು ರೇಖೆಗಳ ಭಸ್ಮ ಅಥವಾ ಗಂಧದ ತಿಲಕ) ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಂತಿದೆ.
ರಾಜತ ಮಣಿ ಮುಕ್ತನ ಉರ ಮಾಲಾ. ಸ್ವರ್ಣ ಮುಕುಟ ಶಿರ ನಯನ ವಿಶಾಲಾ.
ಅರ್ಥ: ನಿಮ್ಮ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಮುತ್ತುಗಳ ಹಾರವು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಕಿರೀಟವಿದ್ದು, ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆ.
ಪುಸ್ತಕ ಪಾಣಿ ಕುಠಾರ ತ್ರಿಶೂಲಂ. ಮೋದಕ ಭೋಗ ಸುಗಂಧಿತ ಫೂಲಂ.
ಅರ್ಥ: ನಿಮ್ಮ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ, ಕೊಡಲಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿವೆ. ನಿಮಗೆ ಮೋದಕದ ನೈವೇದ್ಯ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ಹೂವುಗಳೆಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ.
ಸುಂದರ ಪೀತಾಂಬರ ತನ ಸಾಜಿತ. ಚರಣ ಪಾದುಕಾ ಮುನಿ ಮನ ರಾಜಿತ.
ಅರ್ಥ: ನಿಮ್ಮ ಶರೀರದ ಮೇಲೆ ಸುಂದರವಾದ ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರಗಳು (ಪೀತಾಂಬರ) ಅಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ. ನಿಮ್ಮ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು (ಪಾದುಕೆಗಳು) ಸದಾ ಮುನಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ (ಅಂದರೆ ಮುನಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ).
ಧನಿ ಶಿವ ಸುವನ ಷಡಾನನ ಭ್ರಾತಾ. ಗೌರೀ ಲಲನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತಾ.
ಅರ್ಥ: ಪರಮಶಿವನ ಪುತ್ರನೇ, ಷಣ್ಮುಖನ (ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ) ಸಹೋದರನೇ, ನೀವು ಧನ್ಯರು. ನೀವು ಗೌರಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗ ಮತ್ತು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು.
ಋದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಿ ತವ ಚಂವರ ಸುಧಾರೇ. ಮೂಷಕ ವಾಹನ ಸೋಹತ ದ್ವಾರೇ.
ಅರ್ಥ: ಋದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿ (ನಿಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರು) ನಿಮ್ಮ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಚಾಮರ ಬೀಸುತ್ತಾ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಿಮ್ಮ ವಾಹನವಾದ ಮೂಷಿಕವು (ಇಲಿ) ನಿಮ್ಮ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ಕಹೌಂ ಜನಮ ಶುಭ ಕಥಾ ತುಮ್ಹಾರೀ. ಅತಿ ಶುಚಿ ಪಾವನ ಮಂಗಲಕಾರೀ.
ಅರ್ಥ: ಪ್ರಭುವೇ! ಈಗ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿಮ್ಮ ಜನನದ ಶುಭ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಏಕ ಸಮಯ ಗಿರಿರಾಜ ಕುಮಾರೀ. ಪುತ್ರ ಹೇತು ತಪ ಕೀನ್ಹೋಂ ಭಾರೀ.
ಅರ್ಥ: ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಪರ್ವತರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದಳು.
ಭಯೋ ಯಜ್ಞ ಜಬ ಪೂರ್ಣ ಅನೂಪಾ. ತಬ ಪಹುಁಚ್ಯೋ ತುಮ ಧರಿ ದ್ವಿಜ ರೂಪಾ.
ಅರ್ಥ: ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಯಜ್ಞವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ನೀವು ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ (ದ್ವಿಜ) ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರಿ.
ಅತಿಥಿ ಜಾನಿ ಕೇ ಗೌರೀ ಸುಖಾರೀ. ಬಹು ವಿಧಿ ಸೇವಾ ಕರೀ ತುಮ್ಹಾರೀ.
ಅರ್ಥ: ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅತಿಥಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಗೌರಿ ದೇವಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ಆಕೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪದ) ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದಳು.
ಅತಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಹ್ವೈ ತುಮ ವರ ದೀನ್ಹಾ. ಮಾತು ಪುತ್ರ ಹಿತ ಜೋ ತಪ ಕೀನ್ಹಾ.
ಅರ್ಥ: ಆಕೆಯ ಸೇವೆಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನರಾದ ನೀವು ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆಂದಿರಿ: 'ತಾಯೇ! ಪುತ್ರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ನೀವು ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸು ಫಲಿಸಿದೆ.'
ಮಿಲಹಿಂ ಪುತ್ರ ತುಂಹಿ ಬುದ್ಧಿ ವಿಶಾಲಾ. ಬಿನಾ ಗರ್ಭ ಧಾರಣ ಯಹಿ ಕಾಲಾ.
ಅರ್ಥ: 'ಗರ್ಭ ಧರಿಸದೆಯೇ, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ (ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ) ಪುತ್ರನೊಬ್ಬನು ನಿಮಗೆ ಲಭಿಸುತ್ತಾನೆ.'
ಗಣನಾಯಕ ಗುಣ ಜ್ಞಾನ ನಿಧಾನಾ. ಪೂಜಿತ ಪ್ರಥಮ ರೂಪ ಭಗವಾನಾ.
ಅರ್ಥ: 'ಆ ಪುತ್ರನು ಗಣಗಳ ನಾಯಕನೂ, ಸಕಲ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಂತನ ಆ ರೂಪವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.'
ಅಸ ಕೇಹಿ ಅಂತರ್ಧಾನ ರೂಪ ಹ್ವೈ. ಪಲನಾ ಪರ ಬಾಲಕ ಸ್ವರೂಪ ಹ್ವೈ.
ಅರ್ಥ: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪವು ಅದೃಶ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಮಗುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪ್ರಕಟವಾದಿರಿ.
ಬನಿ ಶಿಶು ರುದನ ಜಬಹಿಂ ತುಮ ಠಾನಾ. ಲಖಿ ಮುಖ ಸುಖ ನಹಿಂ ಗೌರೀ ಸಮಾನಾ.
ಅರ್ಥ: ಮಗುವಾಗಿ ನೀವು ಅಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಸುಂದರವಾದ ಮುಖವನ್ನು ಕಂಡು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಸಕಲ ಮಗನ ಸುಖ ಮಂಗಲ ಗಾವಹಿಂ. ನಭ ತೇ ಸುರನ ಸುಮನ ವರ್ಷಾವಹಿಂ.
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲರೂ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮಂಗಳ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡತೊಡಗಿದರು. ಆಕಾಶದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಹೂಮಳೆಯನ್ನುಗೈದರು.
ಶಂಭು ಉಮಾ ಬಹು ದಾನ ಲುಟಾವಹಿಂ. ಸುರ ಮುನಿಜನ ಸುತ ದೇಖನ ಆವಹಿಂ.
ಅರ್ಥ: ಪರಮಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರು ಅಪಾರವಾದ ದಾನ-ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ಆ ಸುಂದರವಾದ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಲು ಬರತೊಡಗಿದರು.
ಲಖಿ ಅತಿ ಆನಂದ ಮಂಗಲ ಸಾಜಾ. ದೇಖನ ಭೀ ಆಏ ಶನಿ ರಾಜಾ.
ಅರ್ಥ: ಈ ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದಮಯ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕರವಾದ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಕಂಡು, ಶನಿದೇವನು ಕೂಡ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.
ನಿಜ ಅವಗುಣ ಗನಿ ಶನಿ ಮನ ಮಾಹೀಂ. ಬಾಲಕ ದೇಖನ ಚಾಹತ ನಾಹೀಂ.
ಅರ್ಥ: ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತನ್ನ ಶಾಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದು, ಶನಿದೇವನು ಮಗುವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಗಿರಿಜಾ ಕಛು ಮನ ಭೇದ ಬಢ಼ಾಯೋ. ಉತ್ಸವ ಮೋರ ನ ಶನಿ ತುಹಿ ಭಾಯೋ.
ಅರ್ಥ: ಶನಿದೇವನು ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಹುಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅವಳು, 'ಎಲೈ ಶನಿಯೇ! ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಉತ್ಸವವು ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.
ಕಹನ ಲಗೇ ಶನಿ ಮನ ಸಕುಚಾಈ. ಕಾ ಕರಿಹೋಂ ಶಿಶು ಮೋಹಿ ದಿಖಾಈ.
ಅರ್ಥ: ಶನಿದೇವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆಂದನು, 'ತಾಯೇ! ಮಗುವನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿ ಏನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ? (ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಮಗುವಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ).'
ನಹಿಂ ವಿಶ್ವಾಸ ಉಮಾ ಉರ ಭಯಊ. ಶನಿ ಸೋಂ ಬಾಲಕ ದೇಖನ ಕಹ್ಯಊ.
ಅರ್ಥ: ಆದರೆ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಗೆ ಶನಿದೇವನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಲೇಬೇಕೆಂದು ಶನಿದೇವನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಳು.
ಪಡ಼ತಹಿಂ ಶನಿ ದೃಗಕೋಣ ಪ್ರಕಾಶಾ. ಬಾಲಕ ಸಿರ ಉಡ಼ಿ ಗಯೋ ಅಕಾಶಾ.
ಅರ್ಥ: ಶನಿದೇವನ ಓರೆನೋಟವು (ಕಡೆಗಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿ) ಮಗುವಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಕೂಡಲೇ, ಮಗುವಿನ ತಲೆಯು ಮುಂಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಯಿತು.
ಗಿರಿಜಾ ಗಿರೀ ವಿಕಲ ಹ್ವೈ ಧರಣೀ. ಸೋ ದುಖ ದಶಾ ಗಯೋ ನಹಿಂ ವರಣೀ.
ಅರ್ಥ: ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ಮೂರ್ಛೆತಪ್ಪಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಳು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ದುಃಖದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಹಾಹಾಕಾರ ಮಚ್ಯೋ ಕೈಲಾಶಾ. ಶನಿ ಕೀನ್ಹೋಂ ಲಖಿ ಸುತ ಕಾ ನಾಶಾ.
ಅರ್ಥ: ಶನಿಯು ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ಮಗನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದನೆಂದು ಇಡೀ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಹಾಹಾಕಾರ (ರೋದನೆ) ಮೊಳಗಿತು.
ತುರತ ಗರುಡ಼ ಚಢ಼ಿ ವಿಷ್ಣು ಸಿಧಾಯೇ. ಕಾಟಿ ಚಕ್ರ ಸೋ ಗಜಶಿರ ಲಾಯೇ.
ಅರ್ಥ: ಆಗ ತಕ್ಷಣವೇ ಶ್ರೀ ಹರಿ ವಿಷ್ಣುವು ಗರುಡನನ್ನೇರಿ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಒಂದು ಆನೆಯ (ಗಜಾಸುರನ) ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತಂದನು.
ಬಾಲಕ ಕೇ ಧಡ಼ ಊಪರ ಧಾರಯೋ. ಪ್ರಾಣ ಮಂತ್ರ ಪಢ಼ಿ ಶಂಕರ ಡಾರಯೋ.
ಅರ್ಥ: ಆ ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಮಗುವಿನ ಮುಂಡದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಪರಮಶಿವನು ಪ್ರಾಣ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಮರುಜೀವವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ನಾಮ ಗಣೇಶ ಶಂಭು ತಬ ಕೀನ್ಹೇಂ. ಪ್ರಥಮ ಪೂಜ್ಯ ಬುದ್ಧಿ ನಿಧಿ ವರ ದೀನ್ಹೇಂ.
ಅರ್ಥ: ಆಗ ಪರಮಶಿವನು ಆ ಮಗುವಿಗೆ 'ಗಣೇಶ' ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 'ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು' ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿಯ ಭಂಡಾರನಾಗುವಂತೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಜಬ ಶಿವ ಕೀನ್ಹಾ. ಪೃಥ್ವೀ ಕರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಲೀನ್ಹಾ.
ಅರ್ಥ: ಒಮ್ಮೆ ಪರಮಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ (ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಷಣ್ಮುಖರ) ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು, ಇಡೀ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಹೇಳಿದರು.
ಚಲೇ ಷಡಾನನ ಭರಮಿ ಭುಲಾಈ. ರಚೇ ಬೈಠಿ ತುಮ ಬುದ್ಧಿ ಉಪಾಈ.
ಅರ್ಥ: ಆಗ ಷಣ್ಮುಖನು ತನ್ನ ವಾಹನವಾದ ನವಿಲನ್ನೇರಿ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಲು ಹೊರಟನು. ಆದರೆ ನೀವು ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ನಿಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಒಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರಿ.
ಚರಣ ಮಾತು ಪಿತು ಕೇ ಧರ ಲೀನ್ಹೇಂ. ತಿನಕೇ ಸಾತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ಕೀನ್ಹೇಂ.
ಅರ್ಥ: ನೀವು ನಿಮ್ಮ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರ (ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ) ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಅವರಿಗೇ ಏಳು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದಿರಿ (ಏಕೆಂದರೆ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರ ಪಾದಗಳಲ್ಲೇ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ).
ಧನಿ ಗಣೇಶ ಕಹಿಂ ಶಿವ ಹಿಯ ಹರ್ಷ್ಯೋ. ನಭ ತೇ ಸುರನ ಸುಮನ ಬಹು ವರ್ಷ್ಯೋ.
ಅರ್ಥ: ನಿಮ್ಮ ಈ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಪರಮಶಿವನು ಆನಂದಭರಿತನಾಗಿ, 'ಧನ್ಯನಾದೆ ಗಣೇಶ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಎದೆಗಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ದೇವತೆಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಪಾರ ಹೂಮಳೆಗರೆದರು.
ತುಮ್ಹಾರೀ ಮಹಿಮಾ ಬುದ್ಧಿ ಬಡ಼ಾಈ. ಶೇಷ ಸಹಸ ಮುಖ ಸಕೇ ನ ಗಾಈ.
ಅರ್ಥ: ಪ್ರಭುವೇ! ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಸಾವಿರ ಮುಖಗಳುಳ್ಳ ಆದಿಶೇಷನು ಕೂಡ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮೈಂ ಮತಿ ಹೀನ ಮಲೀನ ದುಖಾರೀ. ಕರಹುಂ ಕೌನ ವಿಧಿ ವಿನಯ ತುಮ್ಹಾರೀ.
ಅರ್ಥ: ನಾನು ಬುದ್ಧಿಹೀನ, ಪಾಪಿ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿಸಲಿ?
ಭಜತ ರಾಮ ಸುಂದರ ಪ್ರಭುದಾಸಾ. ಜಗ ಪ್ರಯಾಗ ಕಕರಾ ದುರ್ವಾಸಾ.
ಅರ್ಥ: ರಾಮಸುಂದರ ಪ್ರಭುದಾಸರು (ಈ ಚಾಲೀಸಾವನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು) ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಭಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. (ಈ ರಚನೆಯು ಪ್ರಯಾಗರಾಜ್ ಬಳಿಯಿರುವ ದುರ್ವಾಸ ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪದ ಕಕರಾ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ).
ಅಬ ಪ್ರಭು ದಯಾ ದೀನ ಪರ ಕೀಜೇ. ಅಪನೀ ಭಕ್ತಿ ಶಕ್ತಿ ಕುಛ ದೀಜೇ.
ಅರ್ಥ: ಹೇ ಪ್ರಭು! ಈಗ ಈ ದೀನನ (ಬಡವನ) ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರಿ ಮತ್ತು ನನಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಿ.
॥ ದೋಹಾ (Doha) ॥
ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಯಹ ಚಾಲೀಸಾ ಪಾಠ ಕರೈ ಧರ ಧ್ಯಾನ.
ನಿತ ನವ ಮಂಗಲ ಗೃಹ ಬಸೈ ಲಹೈ ಜಗತ ಸನಮಾನ.
ಅರ್ಥ: ಯಾರು ಈ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಚಾಲೀಸಾವನ್ನು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ಹೊಸ ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು (ಸಂತೋಷ) ನೆಲೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಬಂಧ ಅಪನಾ ಸಹಸ್ರ ದಶ ಋಷಿ ಪಂಚಮೀ ದಿನೇಶ.
ಪೂರಣ ಚಾಲೀಸಾ ಭಯೋ ಮಂಗಲ ಮೂರ್ತಿ ಗಣೇಶ.
ಅರ್ಥ: (ಈ ಸಾಲು ಚಾಲೀಸಾ ರಚನೆಯಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ) ಹತ್ತು ಸಾವಿರದ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ (ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷ), ಋಷಿ ಪಂಚಮಿ ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರದಂದು ಮಂಗಳಮೂರ್ತಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶನ ಈ ಚಾಲೀಸಾವು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.
ಜಯ ಗಣಪತಿ ಸದಗುಣ ಸದನ ಕರಿವರ ವದನ ಕೃಪಾಲ.
ವಿಘ್ನ ಹರಣ ಮಂಗಲ ಕರಣ ಜಯ ಜಯ ಗಿರಿಜಾಲಾಲ.
ಜಯ ಜಯ ಜಯ ಗಣಪತಿ ಗಣರಾಜೂ.
ಮಂಗಲ ಭರಣ ಕರಣ ಶುಭ ಕಾಜೂ.
ಜಯ ಗಜಬದನ ಸದನ ಸುಖದಾತಾ.
ವಿಶ್ವವಿನಾಯಕ ಬುದ್ಧಿ ವಿಧಾತಾ.
ವಕ್ರತುಂಡ ಶುಚಿ ಶುಂಡ ಸುಹಾವನ.
ತಿಲಕ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಭಾಲ ಮನ ಭಾವನ.
ರಾಜತ ಮಣಿ ಮುಕ್ತನ ಉರ ಮಾಲಾ.
ಸ್ವರ್ಣ ಮುಕುಟ ಶಿರ ನಯನ ವಿಶಾಲಾ.
ಪುಸ್ತಕ ಪಾಣಿ ಕುಠಾರ ತ್ರಿಶೂಲಂ.
ಮೋದಕ ಭೋಗ ಸುಗಂಧಿತ ಫೂಲಂ.
ಸುಂದರ ಪೀತಾಂಬರ ತನ ಸಾಜಿತ.
ಚರಣ ಪಾದುಕಾ ಮುನಿ ಮನ ರಾಜಿತ.
ಧನಿ ಶಿವ ಸುವನ ಷಡಾನನ ಭ್ರಾತಾ.
ಗೌರೀ ಲಲನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತಾ.
ಋದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಿ ತವ ಚಂವರ ಸುಧಾರೇ.
ಮೂಷಕ ವಾಹನ ಸೋಹತ ದ್ವಾರೇ.
ಕಹೌಂ ಜನಮ ಶುಭ ಕಥಾ ತುಮ್ಹಾರೀ.
ಅತಿ ಶುಚಿ ಪಾವನ ಮಂಗಲಕಾರೀ.
ಏಕ ಸಮಯ ಗಿರಿರಾಜ ಕುಮಾರೀ.
ಪುತ್ರ ಹೇತು ತಪ ಕೀನ್ಹೋಂ ಭಾರೀ.
ಭಯೋ ಯಜ್ಞ ಜಬ ಪೂರ್ಣ ಅನೂಪಾ.
ತಬ ಪಹುಁಚ್ಯೋ ತುಮ ಧರಿ ದ್ವಿಜ ರೂಪಾ.
ಅತಿಥಿ ಜಾನಿ ಕೇ ಗೌರೀ ಸುಖಾರೀ.
ಬಹು ವಿಧಿ ಸೇವಾ ಕರೀ ತುಮ್ಹಾರೀ.
ಅತಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಹ್ವೈ ತುಮ ವರ ದೀನ್ಹಾ.
ಮಾತು ಪುತ್ರ ಹಿತ ಜೋ ತಪ ಕೀನ್ಹಾ.
ಮಿಲಹಿಂ ಪುತ್ರ ತುಂಹಿ ಬುದ್ಧಿ ವಿಶಾಲಾ.
ಬಿನಾ ಗರ್ಭ ಧಾರಣ ಯಹಿ ಕಾಲಾ.
ಗಣನಾಯಕ ಗುಣ ಜ್ಞಾನ ನಿಧಾನಾ.
ಪೂಜಿತ ಪ್ರಥಮ ರೂಪ ಭಗವಾನಾ.
ಅಸ ಕೇಹಿ ಅಂತರ್ಧಾನ ರೂಪ ಹ್ವೈ.
ಪಲನಾ ಪರ ಬಾಲಕ ಸ್ವರೂಪ ಹ್ವೈ.
ಬನಿ ಶಿಶು ರುದನ ಜಬಹಿಂ ತುಮ ಠಾನಾ.
ಲಖಿ ಮುಖ ಸುಖ ನಹಿಂ ಗೌರೀ ಸಮಾನಾ.
ಸಕಲ ಮಗನ ಸುಖ ಮಂಗಲ ಗಾವಹಿಂ.
ನಭ ತೇ ಸುರನ ಸುಮನ ವರ್ಷಾವಹಿಂ.
ಶಂಭು ಉಮಾ ಬಹು ದಾನ ಲುಟಾವಹಿಂ.
ಸುರ ಮುನಿಜನ ಸುತ ದೇಖನ ಆವಹಿಂ.
ಲಖಿ ಅತಿ ಆನಂದ ಮಂಗಲ ಸಾಜಾ.
ದೇಖನ ಭೀ ಆಏ ಶನಿ ರಾಜಾ.
ನಿಜ ಅವಗುಣ ಗನಿ ಶನಿ ಮನ ಮಾಹೀಂ.
ಬಾಲಕ ದೇಖನ ಚಾಹತ ನಾಹೀಂ.
ಗಿರಿಜಾ ಕಛು ಮನ ಭೇದ ಬಢ಼ಾಯೋ.
ಉತ್ಸವ ಮೋರ ನ ಶನಿ ತುಹಿ ಭಾಯೋ.
ಕಹನ ಲಗೇ ಶನಿ ಮನ ಸಕುಚಾಈ.
ಕಾ ಕರಿಹೋಂ ಶಿಶು ಮೋಹಿ ದಿಖಾಈ.
ನಹಿಂ ವಿಶ್ವಾಸ ಉಮಾ ಉರ ಭಯಊ.
ಶನಿ ಸೋಂ ಬಾಲಕ ದೇಖನ ಕಹ್ಯಊ.
ಪಡ಼ತಹಿಂ ಶನಿ ದೃಗಕೋಣ ಪ್ರಕಾಶಾ.
ಬಾಲಕ ಸಿರ ಉಡ಼ಿ ಗಯೋ ಅಕಾಶಾ.
ಗಿರಿಜಾ ಗಿರೀ ವಿಕಲ ಹ್ವೈ ಧರಣೀ.
ಸೋ ದುಖ ದಶಾ ಗಯೋ ನಹಿಂ ವರಣೀ.
ಹಾಹಾಕಾರ ಮಚ್ಯೋ ಕೈಲಾಶಾ.
ಶನಿ ಕೀನ್ಹೋಂ ಲಖಿ ಸುತ ಕಾ ನಾಶಾ.
ತುರತ ಗರುಡ಼ ಚಢ಼ಿ ವಿಷ್ಣು ಸಿಧಾಯೇ.
ಕಾಟಿ ಚಕ್ರ ಸೋ ಗಜಶಿರ ಲಾಯೇ.
ಬಾಲಕ ಕೇ ಧಡ಼ ಊಪರ ಧಾರಯೋ.
ಪ್ರಾಣ ಮಂತ್ರ ಪಢ಼ಿ ಶಂಕರ ಡಾರಯೋ.
ನಾಮ ಗಣೇಶ ಶಂಭು ತಬ ಕೀನ್ಹೇಂ.
ಪ್ರಥಮ ಪೂಜ್ಯ ಬುದ್ಧಿ ನಿಧಿ ವರ ದೀನ್ಹೇಂ.
ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಜಬ ಶಿವ ಕೀನ್ಹಾ.
ಪೃಥ್ವೀ ಕರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಲೀನ್ಹಾ.
ಚಲೇ ಷಡಾನನ ಭರಮಿ ಭುಲಾಈ.
ರಚೇ ಬೈಠಿ ತುಮ ಬುದ್ಧಿ ಉಪಾಈ.
ಚರಣ ಮಾತು ಪಿತು ಕೇ ಧರ ಲೀನ್ಹೇಂ.
ತಿನಕೇ ಸಾತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ಕೀನ್ಹೇಂ.
ಧನಿ ಗಣೇಶ ಕಹಿಂ ಶಿವ ಹಿಯ ಹರ್ಷ್ಯೋ.
ನಭ ತೇ ಸುರನ ಸುಮನ ಬಹು ವರ್ಷ್ಯೋ.
ತುಮ್ಹಾರೀ ಮಹಿಮಾ ಬುದ್ಧಿ ಬಡ಼ಾಈ.
ಶೇಷ ಸಹಸ ಮುಖ ಸಕೇ ನ ಗಾಈ.
ಮೈಂ ಮತಿ ಹೀನ ಮಲೀನ ದುಖಾರೀ.
ಕರಹುಂ ಕೌನ ವಿಧಿ ವಿನಯ ತುಮ್ಹಾರೀ.
ಭಜತ ರಾಮ ಸುಂದರ ಪ್ರಭುದಾಸಾ.
ಜಗ ಪ್ರಯಾಗ ಕಕರಾ ದುರ್ವಾಸಾ.
ಅಬ ಪ್ರಭು ದಯಾ ದೀನ ಪರ ಕೀಜೇ.
ಅಪನೀ ಭಕ್ತಿ ಶಕ್ತಿ ಕುಛ ದೀಜೇ.
ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಯಹ ಚಾಲೀಸಾ ಪಾಠ ಕರೈ ಧರ ಧ್ಯಾನ.
ನಿತ ನವ ಮಂಗಲ ಗೃಹ ಬಸೈ ಲಹೈ ಜಗತ ಸನಮಾನ.
ಸಂಬಂಧ ಅಪನಾ ಸಹಸ್ರ ದಶ ಋಷಿ ಪಂಚಮೀ ದಿನೇಶ.
ಪೂರಣ ಚಾಲೀಸಾ ಭಯೋ ಮಂಗಲ ಮೂರ್ತಿ ಗಣೇಶ.
Other stotras
