ಗಣನಾಯಕ ಅಷ್ಟಕ ಸ್ತೋತ್ರ

Meaning:

Verse 1

ಏಕದಂತಂ ಮಹಾಕಾಯಂ ತಪ್ತಕಾಂಚನಸನ್ನಿಭಂ.
ಲಂಬೋದರಂ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ.

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಪದಶಃ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಒಂದು ದಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಬೃಹತ್ತಾದ ದೇಹವುಳ್ಳ, ಕಾಯಿಸಿದ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ, ದೊಡ್ಡದಾದ ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಣನಾಯಕನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಏಕದಂತ ಎಂಬ ಪದವು ಅದ್ವೈತ ತತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಂತಿರುವ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಕೇತವಿದು. ಮಹಾಕಾಯ ಎಂಬುದು ಈ ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೇ ಭಗವಂತನ ಶರೀರ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ತಪ್ತಕಾಂಚನ ಎಂದರೆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿನ್ನ. ಇದು ಜ್ಞಾನದ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗಣೇಶನು ತನ್ನ ಒಂದು ದಂತವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಲೇಖನಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದನು ಅಥವಾ ಪರಶುರಾಮನ ಕೊಡಲಿಯ ಏಟನ್ನು ತಡೆದಾಗ ಒಂದು ದಂತವು ಮುರಿಯಿತು ಎಂಬ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಲಂಬೋದರ ಎಂದರೆ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ತನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವವನು ಎಂದರ್ಥ. ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯೂ ಪರಮಾತ್ಮನ ಒಳಗಡೆಯೇ ಇದೆ ಎಂಬ ವೇದಾಂತ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಸಾರುತ್ತದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಭಗವಂತನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಗಣನಾಯಕ ಎಂದರೆ ಸಮಸ್ತ ಗಣಗಳಿಗೂ ಅಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದರ್ಥ.

Verse 2

ಮೌಂಜೀಕೃಷ್ಣಾಜಿನಧರಂ ನಾಗಯಜ್ಞೋಪವೀತಿನಂ.
ಬಾಲೇಂದುಸುಕಲಾಮೌಲಿಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ.

ಈ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ತಪಸ್ವಿ ರೂಪದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ. ಮುಂಜಿ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೌಂಜೀಬಂಧನವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಕೃಷ್ಣಾಜಿನ ಅಂದರೆ ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊದ್ದಿರುವವನು, ಸರ್ಪವನ್ನೇ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವಾಗಿ ಅಂದರೆ ಜನಿವಾರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನು ಮತ್ತು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲಚಂದ್ರನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಗಣನಾಯಕನಿಗೆ ವಂದನೆಗಳು ಎಂಬುದು ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಮೌಂಜಿ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾಜಿನಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಸೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಯಮವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾಗಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಗಹನವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರ್ಪವು ಕುಂಡಲಿನಿ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಯಜ್ಞದಂತೆ ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸುವವನೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಲಚಂದ್ರನನ್ನು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿರುವುದು ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಧಿಪತಿ. ಗಣೇಶನು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತನ್ನ ಆಧೀನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ತಾತ್ವಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಈ ರೂಪವು ಒಬ್ಬ ಸಾಧಕನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 3

ಅಂಬಿಕಾಹೃದಯಾನಂದಂ ಮಾತೃಭಿಃ ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಂ.
ಭಕ್ತಿಪ್ರಿಯಂ ಮದೋನ್ಮತ್ತಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ.

ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ಪಾರ್ವತಿ ಅಥವಾ ಅಂಬಿಕೆಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರಿಂದ ಅಥವಾ ಮಾತೃಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಭಕ್ತಿಗೆ ಒಲಿಯುವವನು ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತವನಾದ ಗಣನಾಯಕನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಗಣೇಶನ ವಾತ್ಸಲ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಬಿಕಾಹೃದಯಾನಂದ ಎಂಬುದು ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗನ ನಡುವಿನ ಪವಿತ್ರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ಞಾನದ ಆನಂದವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾತೃಭಿಃ ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಂ ಎಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ, ಮಾಹೇಶ್ವರಿ ಮುಂತಾದ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು ಗಣೇಶನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದರ್ಥ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನು ಸಕಲ ಮಾತೃಶಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಭಕ್ತಿಪ್ರಿಯ ಎಂಬ ಗುಣವು ಈಶ್ವರನು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರಕ್ಕೆ ಒಲಿಯದೆ ಭಕ್ತನ ಅಂತರಂಗದ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಇಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಮದವನ್ನಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದದ ಅಮಲನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಲೌಕಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಸದಾ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲಿನ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಭಾವವಾಗಿದೆ.

Verse 4

ಚಿತ್ರರತ್ನವಿಚಿತ್ರಾಂಗಂ ಚಿತ್ರಮಾಲಾವಿಭೂಷಿತಂ.
ಚಿತ್ರರೂಪಧರಂ ದೇವಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ.

ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಅಥವಾ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡವನು ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ದೇವನಾದ ಗಣನಾಯಕನಿಗೆ ವಂದನೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಥವಾ ಅದ್ಭುತ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೌಂದರ್ಯವೂ ಭಗವಂತನ ವಿಭೂತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ರತ್ನಗಳು ಜ್ಞಾನದ ವಿವಿಧ ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಮಾಲೆಗಳು ಭಕ್ತರು ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಕೇತವಾಗಿವೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಈಶ್ವರನ ಮಾಯಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗವಂತನು ಒಬ್ಬನೇ ಆದರೂ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರೂಪಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲೂ ಇರುವ ಚೈತನ್ಯವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಅದರ ಮೂಲವಸ್ತು ಒಂದೇ. ಚಿತ್ರರೂಪಧರ ಎಂದರೆ ಭಕ್ತರ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕರುಣಾಮಯಿ ಎಂದರ್ಥ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಭ್ರಾಂತಿಗೊಳಿಸಬಾರದು, ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರತಿ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಇರುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮ ತತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇದರ ಗೂಢಾರ್ಥವಾಗಿದೆ.

Verse 5

ಗಜವಕ್ತ್ರಂ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕರ್ಣಚಾಮರಭೂಷಿತಂ.
ಪಾಶಾಂಕುಶಧರಂ ದೇವಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ.

ಆನೆಯ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು, ಚಾಮರದಂತೆ ಆಡುವ ಕಿವಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶ ಹಾಗೂ ಅಂಕುಶಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ದೇವನಾದ ಗಣೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಗಜವಕ್ತ್ರ ಎಂಬುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಪರಮೋಚ್ಚ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆನೆಯು ದೊಡ್ಡದಾದ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಕರ್ಣಚಾಮರ ಎಂದರೆ ಆನೆಯ ಕಿವಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಬ್ಬ ಸಾಧಕನು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಂದರೆ ಶ್ರವಣ ಭಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಗಳು ಧರ್ಮದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅನಗತ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚಾಮರದಂತೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೂರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ತಾತ್ಪರ್ಯ.

ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಆಯುಧಗಳು. ಪಾಶವು ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಬಳಸುವ ಸಾಧನ. ಅಂಕುಶವು ಹಾದಿ ತಪ್ಪುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸರಿದಾರಿಗೆ ತರುವ ವಿವೇಕದ ಸಂಕೇತ. ನಾವು ಲೌಕಿಕ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಲು ಈ ಪಾಶದ ಸಹಾಯ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಅಂಕುಶದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಈ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಗಣಪತಿಯು ನಮಗೆ ಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿ ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 6

ಮೂಷಕೋತ್ತಮಮಾರುಹ್ಯ ದೇವಾಸುರಮಹಾಹವೇ.
ಯೋದ್ಧುಕಾಮಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ.

ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಇಲಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ದೇವಾಸುರರ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಲು ಸಜ್ಜಾಗಿರುವ ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಗಣನಾಯಕನಿಗೆ ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಲಿಯನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯ. ಇಲಿಯು ಚಂಚಲತೆಯ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳತನದ ಸಂಕೇತ. ಅದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಆಸೆಗಳು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ನಮ್ಮ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಚಂಚಲವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗಣೇಶನು ತನ್ನ ಕೆಳಗೆ ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ವಾಹನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರ್ಥ.

ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧವು ಕೇವಲ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ದೈವೀ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಸುರೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ. ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧಾದಿ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಗಣೇಶನಂತಹ ಮಹಾವೀರ್ಯನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಜ್ಞಾನದ ಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಅಜ್ಞಾನದ ಅಸುರರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸನ್ನದ್ಧನಾದ ಗಣಪತಿಯು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸದಾ ಸಿದ್ಧನಿರುವ ಭಗವಂತನ ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೂಷಕ ವಾಹನವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 7

ಯಕ್ಷಕಿನ್ನರಗಂಧರ್ವಸಿದ್ಧವಿದ್ಯಾಧರೈಃ ಸದಾ.
ಸ್ತೂಯಮಾನಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ.

ಯಕ್ಷರು, ಕಿನ್ನರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಧರರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಗಣನಾಯಕನಿಗೆ ನನ್ನ ಪ್ರಣಾಮಗಳು. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಗಣೇಶನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಚೈತನ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ದೇವಯೋನಿಗಳು ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರರ್ಥ ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನಿವಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಚವಾದುದು. ಗಣೇಶನು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಸೃಷ್ಟಿಗೂ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸ್ತೂಯಮಾನಂ ಎಂದರೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು. ಭಗವಂತನ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಅಂತಃಕರಣವು ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲೆಗೆ ಹೆಸರಾದವರು. ಗಣಪತಿಯು ಕಲೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಹೌದು. ಸಿದ್ಧರು ಎಂದರೆ ಯೋಗಬಲವನ್ನು ಪಡೆದವರು. ಅವರು ಕೂಡ ಗಣೇಶನ ಅನುಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಸಾರಾಂಶವೇನೆಂದರೆ, ಯಾರು ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದರೂ ಮೊದಲು ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವನೇ ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಸ್ರೋತವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 8

ಸರ್ವವಿಘ್ನಹರಂ ದೇವಂ ಸರ್ವವಿಘ್ನವಿವರ್ಜಿತಂ.
ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾತಾರಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ.

ಸಮಸ್ತ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವವನು, ತನಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲದವನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ದೇವನಾದ ಗಣನಾಯಕನಿಗೆ ವಂದನೆಗಳು. ಇದು ಗಣೇಶನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಿಘ್ನಹರ್ತ ಎಂಬ ರೂಪದ ವರ್ಣನೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನಾದರೂ ನಿವಾರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಗಣೇಶನಿಗಿದೆ. ಸರ್ವವಿಘ್ನವಿವರ್ಜಿತ ಎಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ಯಾರೂ ತಡೆಯೊಡ್ಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅವನು ಪರಮ ಸ್ವತಂತ್ರನಾದವನು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ.

ಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾತಾರ ಎಂಬುದು ಲೌಕಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿಯ ನಾಥ. ವಿಘ್ನಗಳು ಬರುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ಮಫಲಗಳಿಂದ, ಆದರೆ ಆ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಟುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಗಣೇಶನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ದೊಡ್ಡ ವಿಘ್ನವನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ಮೋಕ್ಷವೆಂಬ ಮಹಾಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನೇ ಈ ಗಣನಾಯಕ. ಅವನನ್ನು ಶರಣು ಹೋದರೆ ಜೀವನದ ಹಾದಿ ಸುಗಮವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

Verse 9

ಗಣಾಷ್ಟಕಮಿದಂ ಪುಣ್ಯಂ ಯಃ ಪಠೇತ್ ಸತತಂ ನರಃ.
ಸಿದ್ಧ್ಯಂತಿ ಸರ್ವಕಾರ್ಯಾಣಿ ವಿದ್ಯಾವಾನ್ ಧನವಾನ್ ಭವೇತ್.

ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನು ಈ ಪವಿತ್ರವಾದ ಗಣಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅಥವಾ ಸತತವಾಗಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅವನು ವಿದ್ಯಾವಂತನೂ ಮತ್ತು ಧನವಂತನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಫಲಶ್ರುತಿ. ಯಾವುದೇ ಸ್ತೋತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಠಣದಿಂದ ಸಿಗುವ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾ ಮತ್ತು ಧನ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಲೌಕಿಕ ಸಂಪತ್ತಲ್ಲ.

ವಿದ್ಯಾ ಎಂದರೆ ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಜ್ಞಾನ. ಧನ ಎಂದರೆ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯೆಂಬ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಂಪತ್ತು. ಸತತ ಪಠಣ ಎಂಬುದು ಅನ್ವರ್ಥಕವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಓದುವುದಲ್ಲ, ಆ ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮನನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಭಗವಂತನ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು. ಈ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಗಣೇಶನ ಎಂಟು ವಿಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಠಿಸಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಲೌಕಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಈ ಗಣಾಷ್ಟಕವು ಒಂದು ಏಣಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Lyrics: 

ಏಕದಂತಂ ಮಹಾಕಾಯಂ ತಪ್ತಕಾಂಚನಸನ್ನಿಭಂ.
ಲಂಬೋದರಂ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ..೧..

ಮೌಂಜೀಕೃಷ್ಣಾಜಿನಧರಂ ನಾಗಯಜ್ಞೋಪವೀತಿನಂ.
ಬಾಲೇಂದುಸುಕಲಾಮೌಲಿಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ..೨..

ಅಂಬಿಕಾಹೃದಯಾನಂದಂ ಮಾತೃಭಿಃ ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಂ.
ಭಕ್ತಿಪ್ರಿಯಂ ಮದೋನ್ಮತ್ತಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ..೩..

ಚಿತ್ರರತ್ನವಿಚಿತ್ರಾಂಗಂ ಚಿತ್ರಮಾಲಾವಿಭೂಷಿತಂ.
ಚಿತ್ರರೂಪಧರಂ ದೇವಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ..೪..

ಗಜವಕ್ತ್ರಂ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕರ್ಣಚಾಮರಭೂಷಿತಂ.
ಪಾಶಾಂಕುಶಧರಂ ದೇವಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ..೫..

ಮೂಷಕೋತ್ತಮಮಾರುಹ್ಯ ದೇವಾಸುರಮಹಾಹವೇ.
ಯೋದ್ಧುಕಾಮಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ..೬..

ಯಕ್ಷಕಿನ್ನರಗಂಧರ್ವಸಿದ್ಧವಿದ್ಯಾಧರೈಃ ಸದಾ.
ಸ್ತೂಯಮಾನಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ..೭..

ಸರ್ವವಿಘ್ನಹರಂ ದೇವಂ ಸರ್ವವಿಘ್ನವಿವರ್ಜಿತಂ.
ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾತಾರಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಂ..೮..

ಗಣಾಷ್ಟಕಮಿದಂ ಪುಣ್ಯಂ ಯಃ ಪಠೇತ್ ಸತತಂ ನರಃ.
ಸಿದ್ಧ್ಯಂತಿ ಸರ್ವಕಾರ್ಯಾಣಿ ವಿದ್ಯಾವಾನ್ ಧನವಾನ್ ಭವೇತ್..೯..

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras