ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಪಂಚರತ್ನಂ
ಮುದಾ ಕರಾತ್ತಮೋದಕಂ ಸದಾ ವಿಮುಕ್ತಿಸಾಧಕಂ
ಕಲಾಧರಾವತಂಸಕಂ ವಿಲಾಸಿಲೋಕರಕ್ಷಕಮ್ |
ಅನಾಯಕೈಕನಾಯಕಂ ವಿನಾಶಿತೇಭದೈತ್ಯಕಂ
ನತಾಶುಭಾಶುನಾಶಕಂ ನಮಾಮಿ ತಂ ವಿಾಯಕಮ್ || 1
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯ ತಳಹದಿಯಾಗಿದೆ. 'ಮೋದಕ'ವು ಕೇವಲ ಸಿಹಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಫಲಿತಾಂಶದ ಆನಂದ. ಒಬ್ಬ ವಿಜೇತನು ಗೆಲುವಿನ ಆನಂದವನ್ನು ಮೊದಲೇ ತನ್ನ 'ಮನಃಪಟಲ'ದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಅವನಿಗೆ ವಿಶ್ರಮಿಸದೆ ದುಡಿಯಲು ಶಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. 'ಅನಾಯಕೈಕನಾಯಕಂ' ಎಂದರೆ ತನಗೆ ತಾನೇ ನಾಯಕನಾಗಿರುವುದು. ಇದು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ. ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ದಾರಿಯನ್ನು ನೀವೇ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. 'ವಿನಾಶಿತೇಭದೈತ್ಯಕಂ' ಎಂದರೆ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಸೋಮಾರಿತನ ಮತ್ತು ಕೀಳರಿಮೆ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು. ಈ ಮಾನಸಿಕ ಭಾರಗಳನ್ನು ಕಳಚಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಾವು ನಿಜವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು (ವಿಮುಕ್ತಿ) ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ.
ನತೇತರಾತಿಭೀಕರಂ ನವೋದಿತಾರ್ಕಭಾಸ್ರಂ
ನಮತ್ಸುರಾರಿನಿರ್ಜರಂ ನತಾಧಿಕಾಪದುದ್ಧರಮ್ |
ಸುರೇಶ್ವರಂ ನಿಧೀಶ್ವರಂ ಗಜೇಶ್ವರಂ ಗಣೇಶ್ವರಂ
ಮಹೇಶ್ವರಂ ತಮಾಶ್ರಯೇ ಪರಾತ್ಪರಂ ನಿರಂತರಮ್ || 2
ಇದು ಜೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಪಾಠ. 'ನವೋದಿತಾರ್ಕಭಾಸ್ರಂ' (ಮುಂಜಾನೆಯ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವನು) ಎಂದರೆ, ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಅದಮ್ಯವಾದ ಚೈತನ್ಯ ಬೇಕು. ಸೋತ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ದೊಡ್ಡದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾರದು. 'ನತೇತರಾತಿಭೀಕರಂ' ಎಂದರೆ ಶಿಸ್ತು ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ ಶಿಸ್ತು ಇರುವವನು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ನಿಮ್ಮ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಸೋಮಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸಬೇಕು. 'ನತಾಧಿಕಾಪದುದ್ಧರಮ್' ಎಂದರೆ ಬಿದ್ದವರನ್ನು ಎತ್ತುವವನು. ಇದು ಸ್ಥೈರ್ಯ. ಬಿದ್ದಾಗ ಧೃತಿಗೆಡದೆ, ಆ ನೋವನ್ನೇ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಪುಟಿದೆೇಳುವ ಗುಣವೇ ಗಣಪತಿ.
ಸಮಸ್ತಲೋಕಶಂಕರಂ ನಿರಸ್ತದೈತ್ಯಕುಂಜರಂ
ದರೇತರೋದರಂ ವರಂ ವರೇಭವಕ್ತ್ರಮಕ್ಷರಮ್ |
ಕೃಪಾಕರಂ ಕ್ಷಮಾಕರಂ ಮುದಾಕರಂ ಯಶಸ್ಕರಂ
ಮನಸ್ಕರಂ ನಮಸ್ಕೃತಾಂ ನಮಸ್ಕರೋಮಿ ಭಾಸ್ವರಮ್ || 3
ಇಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. 'ಕೃಪಾಕರಂ' ಮತ್ತು 'ಕ್ಷಮಾಕರಂ' (ಕ್ಷಮೆ) ಎನ್ನುವುದು ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ. ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕೋಪ ನಮ್ಮ 'ಆಲೋಚನಾ ಶಕ್ತಿ'ಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಮಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಸವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ, ಗುರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಕೊಡುವುದು. 'ಮನಸ್ಕರಂ' ಎಂದರೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೊಡುವವನು. ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸು ಕೇವಲ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಮಾನಸಿಕ ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೊದಲು (ಸಮಸ್ತಲೋಕಶಂಕರಂ), ನಿಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನೀವು ಗೆಲ್ಲಬೇಕು.
ಅಕಿಂಚನಾರ್ತಿಮಾರ್ಜನಂ ಚಿರಂತನೋಕ್ತಿಭಾಜನಂ
ಪುರಾರಿಪೂರ್ವನಂದನಂ ಸುರಾರಿಗರ್ವಚರ್ವಣಮ್ |
ಪ್ರಪಂಚನಾಶಭೀಷಣಂ ಧನಂಜಯಾದಿಭೂಷಣಂ
ಕಪೋಲದಾನವಾರಣಂ ಭಜೇ ಪುರಾಣವಾರಣಮ್ || 4
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಅಹಂಕಾರದ ಸಾವು ಮತ್ತು 'ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆ'ಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. 'ಸುರಾರಿಗರ್ವಚರ್ವಣಮ್' ಎಂದರೆ ಶತ್ರುಗಳ ಗರ್ವವನ್ನು ಅರೆದು ತಿನ್ನುವವನು. ಇಲ್ಲಿ ಶತ್ರು 'ನನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಗೊತ್ತು' ಎಂಬ ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವೇ. ಕಲಿಯುವ ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ. 'ಪ್ರಪಂಚನಾಶಭೀಷಣಂ' ಎಂದರೆ ಹಳೆಯದನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು. ನಾವು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನಾವು ನಾಶವಾಗುತ್ತೇವೆ. ಹಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ಹೊಸ ಅವತಾರವನ್ನು ತಾಳುವ ಧೈರ್ಯವಿದು.
ನಿತಾಂತಕಾಂತದಂತಕಾಂತಿಮಂತಕಾಂತಕಾತ್ಮಜಂ
ಅಚಿಂತ್ಯರೂಪಮಂತಹೀನಮಂತರಾಯ ಕೃಂತನಮ್ |
ಹೃದಂತರೇ ನಿರಂತರಂ ವಸಂತಮೇವ ಯೋಗಿನಾಂ
ತಮೇಕದಂತಮೇವ ತಂ ವಿಚಿಂತಯಾಮಿ ಸಂತತಮ್ || 5
ಇದು ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಪರಮ ಮಂತ್ರ. 'ಅಂತರಾಯ ಕೃಂತನಮ್' ಎಂದರೆ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವವನು. ಕೇವಲ ತಡೆಗಳನ್ನು ದಾಟುವುದಲ್ಲ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬುಡ ಸಮೇತ ಕೀಳುವುದು. 'ಏಕದಂತ' ಎಂದರೆ ಏಕೈಕ ಗುರಿ. ಮಹತ್ತರವಾದುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ನಾವು ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಬೇಕು. ಚಂಚಲವಾಗದೆ ಒಂದೇ ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದೇ 'ಏಕದಂತ'. 'ಹೃದಂತರೇ ವಸಂತಮೇವ' - ಈ ಶಕ್ತಿ ಹೊರಗಿಲ್ಲ, ಇದು ನಿಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಬಡಿದು ಎಬ್ಬಿಸಿ.
ಮಹಾಗಣೇಶಪಂಚರತ್ನಮಾದರೇಣ ಯೋಽನ್ವಹಂ
ಪ್ರಜಲ್ಪತಿ ಪ್ರಭಾತಕೇ ಹೃದಿ ಸ್ಮರನ್ ಗಣೇಶ್ವರಮ್ |
ಅರೋಗತಾಮದೋಷತಾಂ ಸುಸಾಹಿತೀಂ ಸುಪುತ್ರತಾಂ
ಸಮಾಹಿತಾಯುರಷ್ಟಭೂತಿಮಭ್ಯುಪೈತಿ ಸೋಽಚಿರಾತ್ || 6
ಈ ಶ್ಲೋಕವು 'ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸದ' ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. 'ಪ್ರಭಾತಕೇ' (ಮುಂಜಾನೆ) ಎಂದರೆ, ದಿನದ ಆರಂಭವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವುದು. ಇದು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ದಿನವಿಡೀ ಚುರುಕಾಗಿಡಲು ಮಾಡುವ ಸಿದ್ಧತೆ. 'ಹೃದಿ ಸ್ಮರನ್' ಎಂದರೆ, ಆ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೇಳದೆ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ (ಆಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ) ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು. 'ಅರೋಗತಾಂ' (ಆರೋಗ್ಯ) ಮತ್ತು 'ಅದೋಷತಾಂ' (ದೋಷವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ) ಯಶಸ್ಸಿನ ಬುನಾದಿ. ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕೀರ್ತಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. 'ಸುಸಾಹಿತೀಂ' (ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯೆ) ಮತ್ತು 'ಅಷ್ಟಭೂತಿ' (ಎಂಟು ಬಗೆಯ ಸಂಪತ್ತು) ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಣವಲ್ಲ, ಅದು 'ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜೀವನ'. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಈ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.
ಮುದಾಕರಾತ್ತಮೋದಕಂ ಸದಾ ವಿಮುಕ್ತಿಸಾಧಕಂ
ಕಲಾಧರಾವತಂಸಕಂ ವಿಲಾಸಿಲೋಕರಕ್ಷಕಂ।
ಅನಾಯಕೈಕನಾಯಕಂ ವಿನಾಶಿತೇಭದೈತ್ಯಕಂ
ನತಾಶುಭಾಶುನಾಶಕಂ ನಮಾಮಿ ತಂ ವಿನಾಯಕಂ।
ನತೇತರಾತಿಭೀಕರಂ ನವೋದಿತಾರ್ಕಭಾಸ್ವರಂ
ನಮತ್ಸುರಾರಿನಿರ್ಜರಂ ನತಾಧಿಕಾಪದುದ್ಧರಂ।
ಸುರೇಶ್ವರಂ ನಿಧೀಶ್ವರಂ ಗಜೇಶ್ವರಂ ಗಣೇಶ್ವರಂ
ಮಹೇಶ್ವರಂ ತಮಾಶ್ರಯೇ ಪರಾತ್ಪರಂ ನಿರಂತರಂ।
ಸಮಸ್ತಲೋಕಶಂಕರಂ ನಿರಸ್ತದೈತ್ಯಕುಂಜರಂ
ದರೇತರೋದರಂ ವರಂ ವರೇಭವಕ್ತ್ರಮಕ್ಷರಂ।
ಕೃಪಾಕರಂ ಕ್ಷಮಾಕರಂ ಮುದಾಕರಂ ಯಶಸ್ಕರಂ
ಮನಸ್ಕರಂ ನಮಸ್ಕೃತಾಂ ನಮಸ್ಕರೋಮಿ ಭಾಸ್ವರಂ।
ಅಕಿಂಚನಾರ್ತಿಮಾರ್ಜನಂ ಚಿರಂತನೋಕ್ತಿಭಾಜನಂ
ಪುರಾರಿಪೂರ್ವನಂದನಂ ಸುರಾರಿಗರ್ವಚರ್ವಣಂ।
ಪ್ರಪಂಚನಾಶಭೀಷಣಂ ಧನಂಜಯಾದಿಭೂಷಣಂ
ಕಪೋಲದಾನವಾರಣಂ ಭಜೇ ಪುರಾಣವಾರಣಂ।
ನಿತಾಂತಕಾಂತದಂತಕಾಂತಿಮಂತ - ಕಾಂತಕಾತ್ಮಜಂ
ಅಚಿಂತ್ಯರೂಪಮಂತಹೀನ - ಮಂತರಾಯಕೃಂತನಂ।
ಹೃದಂತರೇ ನಿರಂತರಂ ವಸಂತಮೇವ ಯೋಗಿನಾಂ
ತಮೇಕದಂತಮೇವ ತಂ ವಿಚಿಂತಯಾಮಿ ಸಂತತಂ।
ಮಹಾಗಣೇಶಪಂಚರತ್ನಮಾದರೇಣ ಯೋಽನ್ವಹಂ
ಪ್ರಜಲ್ಪತಿ ಪ್ರಭಾತಕೇ ಹೃದಿ ಸ್ಮರನ್ ಗಣೇಶ್ವರಂ।
ಅರೋಗತಾಮದೋಷತಾಂ ಸುಸಾಹಿತೀಂ ಸುಪುತ್ರತಾಂ
ಸಮಾಹಿತಾಯುರಷ್ಟಭೂತಿಮಭ್ಯುಪೈತಿ ಸೋಽಚಿರಾತ್।
Other stotras
