ವೇಂಕಟೇಶ ದ್ವಾದಶ ನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರ

Lyrics:

ಅಸ್ಯ ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶದ್ವಾದಶನಾಮಸ್ತೋತ್ರಮಹಾಮಂತ್ರಸ್ಯ..
ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಋಷಿಃ..
ಅನುಷ್ಟುಪ್-ಛಂದಃ..
ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರೋ ದೇವತಾ..
ಇಷ್ಟಾರ್ಥೇ ವಿನಿಯೋಗಃ..

ನಾರಾಯಣೋ ಜಗನ್ನಾಥೋ ವಾರಿಜಾಸನವಂದಿತಃ.
ಸ್ವಾಮಿಪುಷ್ಕರಿಣೀವಾಸೀ ಶನ್ಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಧರಃ..1..

ಪೀತಾಂಬರಧರೋ ದೇವೋ ಗರುಡಾಸನಶೋಭಿತಃ.
ಕಂದರ್ಪಕೋಟಿಲಾವಣ್ಯಃ ಕಮಲಾಯತಲೋಚನಃ..2..

ಇಂದಿರಾಪತಿಗೋವಿಂದಃ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯಪ್ರಭಾಕರಃ.
ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ವಿಶ್ವಲೋಕೇಶೋ ಜಯಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರಃ..3..

ಏತದ್ದ್ವಾದಶನಾಮಾನಿ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಂ ಯಃ ಪಠೇನ್ನರಃ.
ದಾರಿದ್ರ್ಯದುಃಖನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ಧನಧಾನ್ಯಸಮೃದ್ಧಿಮಾನ್..4..

ಜನವಶ್ಯಂ ರಾಜವಶ್ಯ ಸರ್ವಕಾಮಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿದಂ.
ದಿವ್ಯತೇಜಃ ಸಮಾಪ್ನೋತಿ ದೀರ್ಘಮಾಯುಶ್ಚ ವಿಂದತಿ..5..

ಗ್ರಹರೋಗಾದಿನಾಶಂ ಚ ಕಾಮಿತಾರ್ಥಫಲಪ್ರದಂ.
ಇಹ ಜನ್ಮನಿ ಸೌಖ್ಯಂ ಚ ವಿಷ್ಣುಸಾಯುಜ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್..6..

Meaning:

ಅಸ್ಯ ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶದ್ವಾದಶನಾಮಸ್ತೋತ್ರಮಹಾಮಂತ್ರಸ್ಯ।
ಬ್ರಹ್ಮಾ ಋಷಿಃ।
ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಃ।
ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರೋ ದೇವತಾ।
ಇಷ್ಟಾರ್ಥೇ ವಿನಿಯೋಗಃ॥

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಸ್ತೋತ್ರದ ಮಂಗಳಾಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಚಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತೋತ್ರದ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. “ಅಸ್ಯ” ಎಂದರೆ “ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ”. “ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶದ್ವಾದಶನಾಮಸ್ತೋತ್ರ” ಎಂದರೆ ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರನ ಹನ್ನೆರಡು ಪವಿತ್ರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸ್ತೋತ್ರ. “ಮಹಾಮಂತ್ರಸ್ಯ” ಎಂಬ ಪದವು ಈ ನಾಮಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

“ಬ್ರಹ್ಮಾ ಋಷಿಃ” ಎಂದರೆ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಋಷಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. “ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಃ” ಎಂದರೆ ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಅನುಷ್ಟುಪ್. ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಛಂದಸ್ಸು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.

“ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರೋ ದೇವತಾ” ಎಂದರೆ ಈ ಮಂತ್ರದ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವರು ತಿರುಮಲೆಯ ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರ. ದೇವತಾ ಎಂದರೆ ಮಂತ್ರದ ಕೇಂದ್ರಶಕ್ತಿ. ಎಲ್ಲಾ ನಾಮಗಳೂ ಅವರನ್ನೇ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತವೆ.

“ಇಷ್ಟಾರ್ಥೇ ವಿನಿಯೋಗಃ” ಎಂದರೆ ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಶುಭವಾದ ಆಶಯಗಳ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಧನ, ಆರೋಗ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಭಕ್ತಿ, ಶಾಂತಿ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷ ಯಾವುದೇ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿ, ಅದು ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾಗಿದ್ದರೆ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಸಬಹುದು.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಈ ಪರಿಚಯವು ಮಂತ್ರವು ಕೇವಲ ಪದಗಳ ಸಮೂಹವಲ್ಲ, ಅದು ಋಷಿ, ಛಂದಸ್ಸು, ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಸಾಧಕನ ಸಂಕಲ್ಪಗಳ ಸಮನ್ವಯ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಪಿಸಿದಾಗ ಮಂತ್ರವು ಭಗವಂತನೊಂದಿಗೆ ಜೀವಾತ್ಮನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಾಢಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 1
ನಾರಾಯಣೋ ಜಗನ್ನಾಥೋ ವಾರಿಜಾಸನವಂದಿತಃ।
ಸ್ವಾಮಿಪುಷ್ಕರಿಣೀವಾಸೀ ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧರಃ॥

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರನ ಐದು ಮಹತ್ವದ ನಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. “ನಾರಾಯಣ” ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನ. “ನಾರ” ಎಂದರೆ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು “ಆಯಣ” ಎಂದರೆ ನೆಲೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಂತಿಮ ಆಶ್ರಯ ಭಗವಂತನೇ ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ.

“ಜಗನ್ನಾಥ” ಎಂದರೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಾಮಿ. ದೇವರು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ದೇವರಲ್ಲ; ಸಕಲ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅಧಿಪತಿ. “ವಾರಿಜಾಸನವಂದಿತಃ” ಎಂದರೆ ಕಮಲಾಸನದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸಹ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಇಲ್ಲಿದೆ.

“ಸ್ವಾಮಿಪುಷ್ಕರಿಣೀವಾಸೀ” ಎಂಬುದು ತಿರುಮಲೆಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ವಾಮಿಪುಷ್ಕರಿಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ವಿಶೇಷ ನಾಮ. ಈ ತೀರ್ಥವು ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ದಿವ್ಯ ಸರೋವರವೆಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಭಗವಂತನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಅದು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ತೀರ್ಥವಾಗಿದೆ.

“ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧರ” ಎಂದರೆ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು. ಶಂಖವು ಧರ್ಮದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಚಕ್ರವು ಅಧರ್ಮನಾಶಕ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ಗದೆಯು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರತೀಕ.

ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಭಗವಂತನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ, ಪಾಲಕ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಆರಾಧ್ಯನಾದ ಆತನೇ ಜೀವಿಯ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ. ಶಂಖ, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಗದೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭಗವಂತನು ಜ್ಞಾನ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಮನ್ವಯಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 2
ಪೀತಾಂಬರಧರೋ ದೇವೋ ಗರುಡಾಸನಶೋಭಿತಃ।
ಕಂದರ್ಪಕೋಟಿಲಾವಣ್ಯಃ ಕಮಲಾಯತಲೋಚನಃ॥

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಭಗವಂತನ ದಿವ್ಯ ರೂಪಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. “ಪೀತಾಂಬರಧರ” ಎಂದರೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು. ಪೀತವರ್ಣವು ಪಾವಿತ್ರ್ಯ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪೀತಾಂಬರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

“ದೇವ” ಎಂದರೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ದಿವ್ಯಸ್ವರೂಪಿ. “ಗರುಡಾಸನಶೋಭಿತ” ಎಂದರೆ ಗರುಡನನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವವನು. ಗರುಡನು ವೇದಗಳ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಂತನು ವೇದಾಧಿಷ್ಠಾನನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

“ಕಂದರ್ಪಕೋಟಿಲಾವಣ್ಯ” ಎಂಬ ಪದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಕಂದರ್ಪ ಎಂದರೆ ಮನ್ಮಥ. ಕೋಟ್ಯಂತರ ಮನ್ಮಥರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರೂ ಭಗವಂತನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದೈಹಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವಲ್ಲ, ದಿವ್ಯ ಆನಂದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಮ ಸೌಂದರ್ಯ.

“ಕಮಲಾಯತಲೋಚನ” ಎಂದರೆ ಕಮಲದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು. ಕಮಲವು ನಿರ್ಮಲತೆ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯತೆಯ ಸಂಕೇತ. ಭಗವಂತನ ದೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಸಮಾನ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಭಗವಂತನ ರೂಪಧ್ಯಾನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗರುಡನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ಕಮಲನಯನಗಳು ಕರುಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 3
ಇಂದಿರಾಪತಿಗೋವಿಂದಃ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯಪ್ರಭಾಕರಃ।
ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ವಿಶ್ವಲೋಕೇಶೋ ಜಯಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರಃ॥

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. “ಇಂದಿರಾಪತಿ” ಎಂದರೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪತಿ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಸಂಪತ್ತು, ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳದ ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರಿದೇವತೆ. ಅವಳ ಸ್ವಾಮಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಮೂಲ.

“ಗೋವಿಂದ” ಎಂಬ ನಾಮಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಗೋವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ತಿರುಮಲೆಯ ಭಕ್ತಿಭಾವದಲ್ಲಿ ಈ ನಾಮಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

“ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯಪ್ರಭಾಕರ” ಎಂದರೆ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೂ ಮೂಲವಾದವನು. ಸೂರ್ಯನು ಹೊರಜಗತ್ತನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದರೆ, ಭಗವಂತನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕಾಶಗಳಿಗೂ ಆತನೇ ಮೂಲಪ್ರಕಾಶ.

“ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ” ಎಂದರೆ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಂಶವಿದೆ. “ವಿಶ್ವಲೋಕೇಶ” ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ. ಭೂಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ ಅಥವಾ ವೈಕುಂಠ ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಅವನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿವೆ.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ “ಜಯಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರ” ಎಂದು ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಿರುಮಲೆಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೇವರಲ್ಲ; ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿ.

ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಅದ್ವೈತ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಎರಡೂ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಜೀವಿಯ ಸೀಮಿತ ಅಹಂಕಾರ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಭಕ್ತನು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 4
ಏತದ್ದ್ವಾದಶನಾಮಾನಿ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಂ ಯಃ ಪಠೆನ್ನರಃ।
ದಾರಿದ್ರ್ಯದುಃಖನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ಧನಧಾನ್ಯಸಮೃದ್ಧಿಮಾನ्॥

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಸ್ತೋತ್ರಪಾರಾಯಣದ ಫಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. “ಏತತ್ ದ್ವಾದಶನಾಮಾನಿ” ಎಂದರೆ ಈ ಹನ್ನೆರಡು ದಿವ್ಯನಾಮಗಳು. “ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಂ” ಎಂದರೆ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಎಂಬ ಮೂರು ಸಂಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ. ದಿನದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರ ಫಲಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

“ಯಃ ಪಠೇನ್ನರಃ” ಎಂದರೆ ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ. “ದಾರಿದ್ರ್ಯದುಃಖನಿರ್ಮುಕ್ತಃ” ಎಂದರೆ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಣದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ, ಧೈರ್ಯ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷಗಳ ಕೊರತೆಯೂ ದಾರಿದ್ರ್ಯವೇ.

“ಧನಧಾನ್ಯಸಮೃದ್ಧಿಮಾನ” ಎಂದರೆ ಧನ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತರು ಭಗವಂತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ದಾಟಿದ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಶಾವಾದ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಈ ಫಲವನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಭಗವಂತನ ನಾಮಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ತೃಪ್ತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 5
ಜನವಶ್ಯಂ ರಾಜವಶ್ಯ ಸರ್ವಕಾಮಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿದಮ್।
ದಿವ್ಯತೇಜಃ ಸಮಾಪ್ನೋತಿ ದೀರ್ಘಮಾಯುಶ್ಚ ವಿಂದತಿ॥

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಭಗವಂತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಫಲಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. “ಜನವಶ್ಯಂ” ಎಂದರೆ ಜನರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಇದು ಇತರರನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳಿಂದ ಜನರ ಹೃದಯ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ.

“ರಾಜವಶ್ಯ” ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಅನುಕೂಲತೆ ದೊರಕುವುದು. ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಇಲ್ಲಿದೆ. “ಸರ್ವಕಾಮಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿದಮ್” ಎಂದರೆ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾದ ಇಚ್ಛೆಗಳ ಪೂರ್ಣತೆ.

“ದಿವ್ಯತೇಜಃ ಸಮಾಪ್ನೋತಿ” ಎಂದರೆ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮಧುರತೆ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದೇ ನಿಜವಾದ ದಿವ್ಯತೇಜಸ್ಸು.

“ದೀರ್ಘಮಾಯುಶ್ಚ ವಿಂದತಿ” ಎಂದರೆ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಮಯ ಜೀವನವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಜನಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅದು ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹದ ಪ್ರತಿಫಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಭಕ್ತಿಯು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಳಗಿನ ದಿವ್ಯಗುಣಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಆಗ ಜನರು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹೊರಗಿನ ವಿಜಯಕ್ಕಿಂತ ಒಳಗಿನ ವಿಜಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 6
ಗ್ರಹರೋಗಾದಿನಾಶಂ ಚ ಕಾಮಿತಾರ್ಥಫಲಪ್ರದಮ್।
ಇಹ ಜನ್ಮನಿ ಸೌಖ್ಯಂ ಚ ವಿಷ್ಣುಸಾಯುಜ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್॥

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಸ್ತೋತ್ರದ ಪರಮ ಫಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಮಾಪನ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ. “ಗ್ರಹರೋಗಾದಿನಾಶಂ” ಎಂದರೆ ಗ್ರಹಬಾಧೆ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಷ್ಟಗಳ ನಿವಾರಣೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳು ಕೇವಲ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಭಾವವಲ್ಲ, ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಥವಾಗಬಹುದು.

“ಕಾಮಿತಾರ್ಥಫಲಪ್ರದಮ್” ಎಂದರೆ ಬಯಸಿದ ಶುಭಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಭಕ್ತನು ಧರ್ಮಯುಕ್ತವಾದ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ಭಗವಂತನು ಅವನಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

“ಇಹ ಜನ್ಮನಿ ಸೌಖ್ಯಂ” ಎಂದರೆ ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು. ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಶಾಂತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಸುಖದ ಮೂಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾಗ “ವಿಷ್ಣುಸಾಯುಜ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್”. ಸಾಯುಜ್ಯ ಎಂದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ದೈವಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಭಗವಂತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಜನನಮರಣ ಚಕ್ರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ನಾಮವು ಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಪರಮಾತ್ಮನತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಮಾನವಜೀವನದ ಎರಡು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಇಹಲೋಕದ ಕಲ್ಯಾಣ. ಎರಡನೆಯದು ಪರಲೋಕದ ಮೋಕ್ಷ. ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶ್ವರನ ನಾಮಗಳು ಭಕ್ತನನ್ನು ಈ ಎರಡೂ ಗುರಿಗಳತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ದಿವ್ಯ ಸಾಧನಗಳೆಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಸಾರುತ್ತದೆ.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras