ഗുരു അഷ്ടക സ്തോത്രം

Verse 1

ശരീരം സുരൂപം തഥാ വാ കളത്രം യശശ്ചാരു ചിത്രം ധനം മേരുതുല്യമ്। മനശ്ചേന്ന ലഗ്നം ഗുരോരങ്ഘ്രിപദ്മേ തത: കിം തത: കിം തത: കിം തത: കിം।

ആദിശങ്കരാചാര്യർ രചിച്ച ഗുരു അഷ്ടകത്തിലെ ആദ്യ ശ്ലോകം ഗുരുവിന്‍റെ പാദപത്മങ്ങളിൽ മനസ്സ് അർപ്പിക്കേണ്ടതിന്‍റെ പ്രാധാന്യത്തെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ഇവിടെ സുന്ദരമായ ശരീരം, ജീവിതപങ്കാളി, വലിയ കീർത്തി, മേരു പർവ്വതത്തോളം വലിയ സമ്പത്ത് എന്നിവയെ പരാമർശിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം മനുഷ്യൻ ജീവിതത്തിൽ അത്യധികം ആഗ്രഹിക്കുന്ന നേട്ടങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ഇവയെല്ലാം സ്വന്തമായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ മനസ്സ് ലയിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഇവയൊക്കെ കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനമാണുള്ളത് എന്ന് ആചാര്യൻ ചോദിക്കുന്നു. തത: കിം അഥവാ പിന്നെ എന്ത് എന്ന ചോദ്യം ആവർത്തിക്കുന്നത് ഈ ഭൗതിക നേട്ടങ്ങളുടെ നിസ്സാരതയെ കാണിക്കാനാണ്.

ദാർശനികമായി ഈ ശ്ലോകം ഭൗതികതയിൽ നിന്ന് ആത്മീയതയിലേക്കുള്ള വഴി കാണിച്ചുതരുന്നു. മനുഷ്യൻ പലപ്പോഴും തന്‍റെ ശരീരത്തിലും സൗന്ദര്യത്തിലും സമ്പത്തിലും അഭിമാനം കൊള്ളുന്നു, എന്നാൽ കാലം കഴിയുമ്പോൾ ഇതെല്ലാം നശിച്ചുപോകുന്നു. യഥാർത്ഥമായ ശാന്തിയും മോക്ഷവും ഗുരുവിന്‍റെ അനുഗ്രഹത്താൽ മാത്രമേ ലഭിക്കൂ. ഗുരുവിന്‍റെ പാദപത്മം എന്നത് ഭക്തിയുടെയും അർപ്പണത്തിന്‍റെയും പ്രതീകമാണ്. മനസ്സ് ചഞ്ചലമായി പലയിടത്തും അലയുന്നു. ഗുരുവിന്‍റെ പാദത്തിൽ മനസ്സ് അർപ്പിക്കുമ്പോൾ അത് സ്ഥിരത കൈവരിക്കുന്നു. ലൗകികമായ നേട്ടങ്ങളെല്ലാം പുറംകാഴ്ചകൾ മാത്രമാണ്, ഉള്ളിലെ ശൂന്യതയെ നിറയ്ക്കാൻ ഗുരുവിന്‍റെ ജ്ഞാനത്തിന് മാത്രമേ കഴിയൂ. അതിനാൽ ഗുരുവിനെ ആശ്രയിക്കാത്ത ഏത് സമ്പത്തും അർത്ഥശൂന്യമാണെന്ന് ഇവിടെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

Verse 2

കളത്രം ധനം പുത്രപൗത്രാദിസർവ്വം ഗൃഹം ബാന്ധവാഃ സർവ്വമേതദ്ധി ജാതം। മനശ്ചേന്ന ലഗ്നം ഗുരോരങ്ഘ്രിപദ്മേ തത: കിം തത: കിം തത: കിം തത: കിം।

രണ്ടാമത്തെ ശ്ലോകത്തിൽ കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളുടെയും പരിമിതികളെക്കുറിച്ചാണ് ആചാര്യൻ പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. ജീവിതപങ്കാളി, സമ്പത്ത്, മക്കൾ, കൊച്ചുമക്കൾ, വീട്, ബന്ധുജനങ്ങൾ എന്നിവ മനുഷ്യന്‍റെ ജീവിതത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്. പലരും ഈ ബന്ധങ്ങളെ സ്വന്തം അസ്തിത്വമായി കരുതുന്നു. എന്നാൽ ജാതം അഥവാ ജനിച്ചതെല്ലാം നശിക്കും എന്ന സത്യം ഇവിടെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. കുടുംബപരമായ എല്ലാ നേട്ടങ്ങളും ഈ ലോകത്ത് മാത്രമായി ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്നവയാണ്. ഇവയൊന്നും ആത്മീയ യാത്രയിൽ ശാശ്വതമായ കൂട്ടില്ല.

ആത്മീയമായി നോക്കുമ്പോൾ, ഇത്തരം ബന്ധങ്ങൾ പലപ്പോഴും മോഹത്തിൽ കുടുക്കി മനുഷ്യനെ അജ്ഞാനത്തിൽ നിലനിർത്തുന്നു. കുടുംബത്തോടുള്ള കടമകൾ നിറവേറ്റുന്നത് തെറ്റല്ല, പക്ഷേ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും അതിൽ മാത്രം ലയിക്കുമ്പോൾ ഗുരുവിനെ സ്മരിക്കാൻ സമയം ലഭിക്കാതെ വരുന്നു. യഥാർത്ഥമായ സുരക്ഷ ലഭിക്കുന്നത് കുടുംബത്തിൽ നിന്നല്ല, ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. ഗുരു ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ ഉറവിടമാണ്. കുടുംബബന്ധങ്ങൾ ലോകത്തിന്‍റെ ഭാഗമാണ്, എന്നാൽ ഗുരു ദൈവത്തിലേക്കുള്ള കവാടമാണ്. ഈ സത്യം മനസ്സിലാക്കാതെ ജീവിതം മുഴുവൻ ബന്ധങ്ങളിൽ മാത്രം ചെലവഴിക്കുന്നവൻ ആത്മീയമായ നഷ്ടമാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്. മനസ്സ് ഗുരുവിനോട് ചേരുമ്പോൾ മാത്രമേ ഈ ലോകത്തിലെ ബന്ധങ്ങളെ വേണ്ടവിധത്തിൽ നോക്കിക്കാണാൻ കഴിയൂ, അല്ലാത്തപക്ഷം ഈ ബന്ധങ്ങൾ ദുഃഖത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

Verse 3

ഷഡങ്ഗാദിവേദോ മുഖേ ശാസ്ത്രവിദ്യാ കവിത്വാദിഗദ്യം സുപദ്യം കരോതി। മനശ്ചേന്ന ലഗ്നം ഗുരോരങ്ഘ്രിപദ്മേ തത: കിം തത: കിം തത: കിം തത: കിം।

ഈ ശ്ലോകം അറിവിനെയും പാണ്ഡിത്യത്തെയും കുറിച്ചാണ് സംസാരിക്കുന്നത്. വേദങ്ങൾ, അവയുടെ ആറ് അംഗങ്ങൾ, വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയിൽ അഗാധമായ അറിവ് ഉണ്ടായിരിക്കുക, മികച്ച കവിതകളും ഗദ്യങ്ങളും രചിക്കാൻ കഴിയുക എന്നത് വലിയ ബുദ്ധിശക്തിയുടെ അടയാളമാണ്. എന്നാൽ വെറും വാചാലതയും അറിവും കൊണ്ട് മാത്രം കാര്യമില്ല. അറിവ് അഹങ്കാരത്തെ വളർത്താനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നതെങ്കിൽ അത് വിദ്യയല്ല, മറിച്ച് അവിദ്യയാണ്. ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിക്കാത്ത അറിവ് ആത്മീയമായി ഒന്നും നൽകുന്നില്ല.

ദാർശനികമായി, അറിവ് എന്നത് കേവലം പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന വിവരമല്ല. യഥാർത്ഥ അറിവ് ലഭിക്കുന്നത് ഗുരുവിന്‍റെ അനുഗ്രഹത്താലാണ്. പണ്ഡിതനായ ഒരാൾക്ക് തന്‍റെ അറിവിൽ അഹങ്കരിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ ഗുരുവിന്‍റെ മുന്നിൽ ശിഷ്യൻ വിനയാന്വിതനാകുന്നു. അറിവിനെ ഗുരുവിന് സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ അത് ജ്ഞാനമായി മാറുന്നു. ശാസ്ത്രത്തിൽ അഗാധമായ അറിവുണ്ടെങ്കിലും മനസ്സ് ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ ലയിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ ആ അറിവ് കൊണ്ട് എന്താണ് നേട്ടം എന്ന് ആചാര്യൻ ചോദിക്കുന്നു. അറിവ് മനുഷ്യനെ വിനയമുള്ളവനാക്കണം. ഗുരുവിനെ ഭജിക്കുന്നതിലൂടെ അറിവ് അനുഭൂതിയായി മാറുന്നു. അപ്പോൾ മാത്രമാണ് ശാസ്ത്രവിദ്യകൾ മനുഷ്യനെ മുക്തിയിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്. അല്ലാത്തപക്ഷം ഈ അറിവ് വെറും അഹങ്കാരത്തിന്‍റെ ആഭരണമായി മാറുന്നു.

Verse 4

വിദേശേഷു മാന്യഃ സ്വദേശേഷു ധന്യഃ സദാചാരവൃത്തേഷു മത്തോ ന ചാന്യഃ। മനശ്ചേന്ന ലഗ്നം ഗുരോരങ്ഘ്രിപദ്മേ തത: കിം തത: കിം തത: കിം തത: കിം।

നാലാമത്തെ ശ്ലോകത്തിൽ സാമൂഹിക അംഗീകാരത്തെയും സദാചാരത്തെയും കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നു. വിദേശത്തും നാട്ടിലും ബഹുമാനം ലഭിക്കുക, സദാചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവനായി അറിയപ്പെടുക എന്നത് ഒരു വ്യക്തിക്ക് വലിയ നേട്ടമായി തോന്നും. ഇത്തരത്തിൽ പ്രശസ്തനും ഉത്തമനുമായി ജീവിക്കുക എന്നത് പലരുടെയും സ്വപ്നമാണ്. എന്നാൽ ഇത്രയധികം കീർത്തിയും സൽപേരും ഉണ്ടായിട്ടും മനസ്സ് ഗുരുവിന്‍റെ പാദപത്മത്തിൽ ലയിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ ഇതൊന്നും കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനമാണുള്ളതെന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ചോദിക്കുന്നു.

സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ നല്ല നടപ്പും ബഹുമാനവും ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ അവയെല്ലാം ആത്മീയ പുരോഗതിയുടെ ലക്ഷ്യമല്ല. മനുഷ്യർക്ക് ലോകത്തിന്‍റെ മുന്നിൽ നല്ലവനായിരിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്, എന്നാൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ അകം മനസ്സിൽ നിന്ന് മാറണം. ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളെ സ്മരിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ പുണ്യം. കീർത്തി ഒരു നിഴൽ പോലെയാണ്, അത് നശിക്കും. ഗുരുവിന്‍റെ ഭക്തി മാത്രമാണ് ശാശ്വതമായ കീർത്തി നൽകുന്നത്. പുറമെ നല്ലവനായി നടിക്കുകയും മനസ്സ് ഗുരുവിനെ മറക്കുകയും ചെയ്താൽ ആ സദാചാരം പൊള്ളയാണ്. സദാചാരം എന്നത് ഗുരുവിന്‍റെ ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് ഉദിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. ലോകം നമ്മെ എങ്ങനെ കാണുന്നു എന്നതിനേക്കാൾ ഉപരിയായി, നമ്മുടെ മനസ്സ് ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ എവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതാണ് പ്രധാനം. ഇത് ആത്മീയ ഉണർവ്വിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

Verse 5

ക്ഷമാമണ്ഡലേ ഭൂപഭൂപാലവൃന്ദൈഃ സദാ സേവിതം യസ്യ പാദാരവിന്ദം। മനശ്ചേന്ന ലഗ്നം ഗുരോരങ്ഘ്രിപദ്മേ തത: കിം തത: കിം തത: കിം തത: കിം।

ഈ ശ്ലോകം അധികാരത്തിന്‍റെയും ഭരണത്തിന്‍റെയും പ്രഭാവത്തെക്കുറിച്ചാണ്. ഭൂമി മുഴുവൻ ഭരിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർ പോലും ആരുടെ പാദങ്ങളിൽ വീഴുന്നുവോ, അതായത് അത്രത്തോളം വലിയ അധികാരം കൈയാളുന്ന ഒരാളാണെങ്കിലും, ഗുരുവിന്‍റെ പാദപത്മത്തിൽ മനസ്സ് ലയിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ ആ അധികാരവും പ്രഭാവവും കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനമാണെന്ന് ചോദിക്കുന്നു. അധികാരവും പ്രതാപവും ലോകത്തിൽ വലിയ കാര്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ആത്മീയമായി അവ നിസ്സാരമാണ്.

ദാർശനികമായി, അധികാരം എന്നത് താത്കാലികമായ ഒരു ഭ്രമമാണ്. എത്ര വലിയ ചക്രവർത്തിയായാലും ഒടുവിൽ അവർക്ക് ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം തേടേണ്ടി വരുന്നു. മരണത്തിന് മുന്നിൽ എല്ലാവരും തുല്യരാണ്. ഗുരുവിന്‍റെ പാദപത്മം എന്നത് ദൈവീകമായ അധികാരത്തിന്‍റെ പ്രതീകമാണ്. ലൗകിക അധികാരം അഹങ്കാരത്തെ വളർത്തുന്നു. എന്നാൽ ഗുരുവിന്‍റെ ഭക്തി അഹങ്കാരത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു. അധികാരം മറ്റുള്ളവരെ ഭരിക്കാനുള്ളതാണ്, എന്നാൽ ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങൾ സ്വന്തം മനസ്സിനെ ഭരിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ആത്മവിജയമാണ് ലോകവിജയത്തേക്കാൾ വലുത്. ഗുരുവിനെ ഭജിക്കുന്നവൻ ഏറ്റവും വലിയ രാജാവാണ്, കാരണം അവൻ സ്വന്തം മനസ്സിനെ ജയിച്ചവനാണ്. ലൗകികമായ അധികാരത്തിന്‍റെ ഉച്ചകോടിയിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും ഗുരുവിനെ സ്മരിക്കാൻ മറക്കുന്നവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ദരിദ്രനാണ്. ഗുരുവിന്‍റെ അനുഗ്രഹമാണ് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്തും അധികാരവും.

Verse 6

യശോ മേ ഗതം ദിക്ഷു ദാനപ്രതാപാത് ജഗദ്വസ്തു സർവ്വം കരേ യത്പ്രസാദാത്। മനശ്ചേന്ന ലഗ്നം ഗുരോരങ്ഘ്രിപദ്മേ തത: കിം തത: കിം തത: കിം തത: കിം।

ആറാമത്തെ ശ്ലോകം ദാനശീലത്തെയും ഭൗതിക വിഭവങ്ങളുടെ ലഭ്യതയെയും കുറിച്ചാണ്. തന്‍റെ ദാനധർമ്മങ്ങൾ കൊണ്ട് എല്ലാ ദിക്കിലും കീർത്തി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നും, ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം തന്‍റെ കൈവശമുണ്ട് എന്നും കരുതിയാൽ പോലും, ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ മനസ്സ് ഉറയ്ക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ അതൊന്നും കൊണ്ട് വലിയ ഗുണമില്ലെന്ന് ആചാര്യൻ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ പലപ്പോഴും ദാനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ അഹങ്കാരം വളർത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ ആത്മീയതയിൽ അഹങ്കാരത്തിന് സ്ഥാനമില്ല.

ദാർശനികമായി, ദാനം എന്നത് ആത്മാർത്ഥമായി ചെയ്യേണ്ട ഒന്നാണ്, അത് കീർത്തിക്ക് വേണ്ടി ആകരുത്. ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളും ഗുരുവിന്‍റെ അനുഗ്രഹത്താൽ മാത്രം ലഭിക്കുന്നതാണ്. ഗുരുവിന്‍റെ കൃപ ഇല്ലാത്ത ഒരു സമ്പത്തും സത്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല. ദാനവും കീർത്തിയും ലൗകികമായ കർമ്മങ്ങളാണ്, എന്നാൽ ഗുരുവിന്‍റെ പാദപത്മത്തിൽ മനസ്സ് ലയിക്കുക എന്നത് ആത്മീയമായ കർമ്മമാണ്. ദാനം ചെയ്യുന്നവനാണെങ്കിലും മനസ്സ് ഗുരുവിനോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ അത് പൂർണ്ണമല്ല. ഗുരുവിനെ സ്മരിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ കർമ്മങ്ങൾക്ക് ശുദ്ധി ലഭിക്കൂ. ഗുരുവിന്‍റെ പ്രസാദമാണ് ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പാദ്യം. അത് ലഭിച്ചവൻ മറ്റെന്തിലും പൂർണ്ണനാണ്. ബാഹ്യമായ ദാനങ്ങൾക്കും പ്രശസ്തിക്കും അപ്പുറം ഗുരുവിന്‍റെ ഉള്ളിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് പരമപ്രധാനം.

Verse 7

ന ഭോഗേ ന യോഗേ ന വാ വാജിരാജൗ ന കാന്താമുഖേ നൈവ വിത്തേഷു ചിത്തം। മനശ്ചേന്ന ലഗ്നം ഗുരോരങ്ഘ്രിപദ്മേ തത: കിം തത: കിം തത: കിം തത: കിം।

ഏഴാമത്തെ ശ്ലോകം വൈരാഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്. ഭോഗങ്ങളിലോ, യോഗസിദ്ധികളിലോ, കുതിരകൾ അഥവാ വാഹനങ്ങളിലോ, സ്ത്രീമുഖത്തോ, സമ്പത്തിലോ ഒന്നും തന്‍റെ മനസ്സ് ലയിക്കുന്നില്ല എന്ന് ഇവിടെ പറയുന്നു. ഇതൊരു വലിയ അവസ്ഥയാണ്. ലൗകികമായ എല്ലാ സുഖങ്ങളിൽ നിന്നും പിന്മാറിനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. എന്നാൽ ഇത്രയധികം വൈരാഗ്യം ഉണ്ടായിട്ടും മനസ്സ് ഗുരുവിന്‍റെ പാദപത്മത്തിൽ ലയിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ ആ വൈരാഗ്യം കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനമാണുള്ളതെന്ന് ആചാര്യൻ ചോദിക്കുന്നു.

ദാർശനികമായി, വൈരാഗ്യം എന്നാൽ ലൗകിക കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറുക മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിലേക്ക് തിരിയുക കൂടിയാണ്. വെറും ശൂന്യതയല്ല വൈരാഗ്യം. മനസ്സ് ഒരിടത്ത് ഉറയ്ക്കണം. അത് ഭോഗങ്ങളിൽ നിന്നും പിന്മാറി ഗുരുവിന്‍റെ പാദത്തിൽ ഉറയ്ക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ അത് പരിപൂർണ്ണമാകുന്നുള്ളൂ. യോഗസിദ്ധികൾ പോലും ഗുരുവിനെക്കാൾ വലുതല്ല. എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും മനസ്സ് ഗുരുവിനെ ധ്യാനിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ അത് അലസതയോ അജ്ഞാനമോ ആകാം. ഗുരുവിനെ ധ്യാനിക്കുന്നത് മനസ്സിനെ ശുദ്ധമാക്കാനും ഏകാഗ്രമാക്കാനും സഹായിക്കുന്നു. ഈ ശ്ലോകം വൈരാഗ്യത്തെക്കാൾ മുകളിൽ ഭക്തിയെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു. ഭക്തിയില്ലാത്ത വൈരാഗ്യം വരണ്ടതാണ്. ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ മനസ്സ് ലയിക്കുമ്പോഴാണ് വൈരാഗ്യം അർത്ഥവത്താകുന്നത്.

Verse 8

അരണ്യേ ന വാ സ്വസ്യ ഗേഹേ ന കാര്യേ ന ദേഹേ മനോ വർത്തതേ മേ ത്വനർഘ്യേ। മനശ്ചേന്ന ലഗ്നം ഗുരോരങ്ഘ്രിപദ്മേ തത: കിം തത: കിം തത: കിം തത: കിം।

എട്ടാമത്തെ ശ്ലോകം മനസ്സിന്‍റെ ഏകാഗ്രതയെക്കുറിച്ചാണ്. കാട്ടിലായാലും വീട്ടിലായാലും, ജോലിയിലായാലും ശരീരത്തിലായാലും ഒരിടത്തും മനസ്സ് ലയിക്കുന്നില്ല എന്ന് ആചാര്യൻ പറയുന്നു. അർത്ഥമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങളിൽ മനസ്സ് അലയുന്നു. മനസ്സ് വിലപ്പെട്ടതാണ്. അത് ഗുരുവിന്‍റെ പാദപത്മത്തിൽ ലയിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ അതെവിടെ ആയിരുന്നാലും പ്രയോജനമില്ലെന്ന് ആചാര്യൻ വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു. സ്ഥലം മാറ്റം കൊണ്ട് മനസ്സമാധാനം ലഭിക്കില്ല.

ആത്മീയമായി നോക്കുമ്പോൾ, യഥാർത്ഥമായ സമാധാനം എന്നത് ബാഹ്യമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ അല്ല, മറിച്ച് ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് ലഭിക്കുന്നത്. മനസ്സ് എപ്പോഴും അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സ്വഭാവമുള്ളതാണ്. അതിനെ പിടിച്ചുനിർത്താൻ ഗുരുവിന്‍റെ പാദപത്മം തന്നെ വേണം. അരണ്യത്തിൽ പോയാലും വീട്ടിൽ ഇരുന്നാലും മനസ്സ് അസ്വസ്ഥമാണെങ്കിൽ ഫലമില്ല. ഗുരുവിന്‍റെ പാദത്തിൽ മനസ്സ് സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ അത് ശാന്തമാകുന്നു. ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നത് ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ തീരമാണ്. അവിടെ എത്തുമ്പോൾ മനസ്സ് അലച്ചിൽ നിർത്തുന്നു. ഈ ശ്ലോകം മനസ്സിനെ എവിടെയൊക്കെ കൊണ്ടുപോയാലും ഫലമില്ലെന്നും, ഗുരുവിന്‍റെ പാദത്തിൽ വച്ചാൽ മാത്രമേ അത് സഫലമാകൂ എന്നും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഗുരുവിന്‍റെ കൃപ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

Verse 9

ഗുരോരഷ്ടകം യഃ പഠേത് പുണ്യദേഹീ യതിർഭൂപതിർബ്രഹ്മചാരീ ച ഗേഹീ। ലഭേദ്വാഞ്ഛിതാർത്ഥം പദം ബ്രഹ്മസഞ്ജ്ഞം ഗുരോരുക്തവാക്യേ മനോ യസ്യ ലഗ്നം।

അവസാന ശ്ലോകം ഫലശ്രുതിയാണ്. ഈ ഗുരവഷ്ടകം ഭക്തിയോടെ ചൊല്ലുന്നവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണെന്ന് ഇവിടെ പറയുന്നു. യതികൾ (സന്യാസിമാർ), രാജാക്കന്മാർ, ബ്രഹ്മചാരികൾ, ഗൃഹസ്ഥർ എന്നിവർക്ക് എല്ലാവർക്കും ഇത് പ്രയോജനകരമാണ്. ഗുരുവിന്‍റെ വാക്കുകളിൽ മനസ്സ് അർപ്പിച്ച് ഈ സ്തോത്രം ചൊല്ലുന്നവർ അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ നേടുന്നു. ഒടുവിൽ അവർ ബ്രഹ്മപദത്തിൽ എത്തുന്നു. ജാതിയും ലിംഗഭേദവുമില്ലാതെ ആർക്കും ഇത് ചൊല്ലാം.

ദാർശനികമായി, ഈ ശ്ലോകം ഗുരുവിനെ ഭജിക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന പരമമായ ലക്ഷ്യത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ബ്രഹ്മപദം അഥവാ മോക്ഷമാണ് ഇതിന്‍റെ ലക്ഷ്യം. ഗുരവഷ്ടകം എന്നത് വെറും സ്തോത്രമല്ല, അത് ഗുരുവിനോടുള്ള പൂർണ്ണമായ അർപ്പണമാണ്. ഗുരുവിന്‍റെ വാക്കുകൾ വേദതുല്യമായി കരുതുന്നവർക്ക് മാത്രമേ ഈ ഫലം ലഭിക്കൂ. ഗുരുവിനെ ഭജിക്കുന്നവൻ ഏത് അവസ്ഥയിലാണെങ്കിലും മുക്തി നേടുന്നു. മനസ്സ് ഗുരുവിൽ ലയിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ പ്രാർത്ഥനകളും സാഫല്യം കൈവരിക്കുന്നു. ഗുരു അഷ്ടകം ചൊല്ലുന്നതിലൂടെ ഗുരുവിന്‍റെ ചൈതന്യം ശിഷ്യനിൽ നിറയുന്നു. ഇത് ആത്മീയ ഉണർവ്വിന്‍റെ പാതയാണ്. ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ചവൻ എപ്പോഴും ആനന്ദത്തിൽ ജീവിക്കുന്നു. ഈ ശ്ലോകം ഗുരു-ശിഷ്യ ബന്ധത്തിന്‍റെ മഹത്വം വിളിച്ചോതുന്നു.

ശരീരം സുരൂപം തഥാ വാ കളത്രം

യശശ്ചാരു ചിത്രം ധനം മേരുതുല്യം.

മനശ്ചേന്ന ലഗ്നം ഗുരോരംഘ്രിപദ്മേ