ഗുരു തോടക സ്തോത്രം

Lyrics:

സ്മിതനിർജിതകുന്ദസുമം ഹ്യസമം
മുഖധൂതസുധാംശുമദം ശമദം.
സുഖരൂപപരാത്മരതം നിരതം
ശ്രിതകല്പതരും പ്രണമാമി ഗുരും..1..

ജലബുദ്ബുദവത് ക്ഷണഭംഗയുതേ
മലമൂത്രവസാസഹിതേ വപുഷി.
കുരുതേഽഭിമതിം ഹൃദയം ഹി മുധാ
ലഘു വാരയ ദേശിക താം ദയയാ..2..

ധൃതദണ്ഡകമണ്ഡലുജാപസരം
സതതം ഹൃദയേ ശശിഖണ്ഡധരം.
ദധതം നമതാം വൃജിനൗഘഹരം
ദദതം പ്രതിഭാം പ്രണമാമി ഗുരും..3..

കരണാനി സമാനി ഭവന്തി കദാ
തരണം നു കഥം ഭവവാരിനിധേഃ.
ശരണം മമ നാസ്തി ഗുരോ ത്വദൃതേ
നിരുപാധികൃപാജലധേഽവ ജവാത്..4..

ചരിതം ന മയേഷദപീഹ ശുഭം
ഭരിതം ജഠരം ബഹുധാഽഘചയാത്.
ഛുരിതം ഹൃദയം നിതരാം തമസാ
ത്വരിതം വിമലം തനു തദ്ഗുരുരാട്..5..

ഗലിതേഽപഘനേ പലിതേഽപി ശിര-
സ്യലിതം മമ ദേശിക നൈവ ഹൃദാ.
തവ പാദപയോജയുഗേ നു കദാ
നിരതം നിരതം പ്രലഭേത മുദം..6..

കരുണാർദ്രവിലോചന മോചയ മാം
ഭവബന്ധനതോ ബഹുധാ വ്യഥിതം.
ക്വഥിതം പ്രതിഘാദികൃശാനുവശാത്
കരുണാരസസേചനതോഽവ ഗുരോ..7..

ശിവ ഏവ ഭവാനിതി മേ ധിഷണാ
ഹ്യുദപദ്യത ദേശിക ചേന്ന തഥാ.
സകലം ജഗദപ്യവബുധ്യതി തേ
സമതാം സകലേഷ്വപി തത്തു കഥം..8..

വിഷയേഷു സദാ രമതേ ഹൃദയം
വിഷതുല്യധിയം ദിശ തത്ര ഗുരോ.
ലഷിതത്വദപാംഗഝരീ പ്രസരത്വ-
ചിരാന്മയി ബന്ധവിനാശകരീ..9..

സദസന്മതിരേവ ന മേഽസ്തി ഗുരോ
വിരതിം പ്രതി സാ കരണം ഗദിതാ.
വിരതിഃ ക്വ നു മേ വിഷയാശഹൃദഃ
കഥമാപ്നുവ ഏവ വിമുക്തിപഥം..10..

ബ്രുവതേ നിഗമാ ബഹുവാരമിദം
ജഗദഭ്രതലാദിസദൃക്ഷമിതി.
മമ താദൃശധീഃ സമുദേതി കദാ
വദ ദേശിക മേഽങ്ഘ്രിജുഷേ കൃപയാ..11..

ജനനീ ജനകഃ സുതദാരമുഖാഃ
സ്വഹിതായ ലഷന്തി സദാ മനുജം.
ഗുരുരേവ ലഷത്യഖിലസ്യ ഹിതം
തദഹം തവ പാദയുഗം ശ്രിതവാൻ..12..

മദമോഹമുഖാന്തരശത്രുഗൃഹം
ദമശാന്തിവിരക്തിസുഹൃദ്രഹിതം.
കഥമേനമവേർഭവസാഗരതഃ
കിമസാധ്യമിദം വദ ദേശിക തേ..13..

ധുനുഷേഽഘചയം പദനന്തൃനൃണാം
തനുഷേ ഭവികം സകൃദീക്ഷണതഃ.
ജനുഷേ സദസച്ച യഥാ ന ഭവേൻ
മമ കർമ തഥാ കുരു ദേശികരാട്..14..

സമവാപ്യ സുദുർലഭവിപ്രജനു-
ര്യതിതാമപി കോ നു ജനോ മദൃതേ.
വ്യവഹാരവശത്വമുപൈതി ഗുരോ
ഗതിരേവ ന മേ തവ പാദമൃതേ..15..

ഉദദീധര ഏവ ബഹൂന്മനുജാൻ
കൃപയാ ഭവസാഗരമധ്യഗതാൻ.
കിമയം തവ ഭാരതീ ലോകഗുരോ
ന ഹി ഭൂഭൃദഹേരണുരസ്തി ഭരഃ..16..

ദമുനാ യമുനാജനകശ്ച വിധു-
ര്മിലിതാഃ ശതശോഽപി ന ശക്നുവതേ.
യദപാകരണേ തദചിത്തിമിരം
ത്വമപാകുരുഷേ വചസൈവ ഗുരോ..17..

ഗുരുശങ്കരനിർമിതഭാഷ്യസുധാ
സരിദീശനിമജ്ജനതൃപ്തമിമം.
പ്രവിധായ ഗുരോ ഭവവാരിനിധേ-
ര്ലഘു താരയ മാം കരുണാർദ്രദൃശാ..18..

പദനമ്രജനൗഘപുമർഥകരീ
പ്രബലാഘസമുദ്രനിമഗ്നതരീ.
മയി ദേശിക തേ ശ്രുതിമൂർധചരീ
പ്രസരേന്നു കദാ സുകടാക്ഷഝരീ..19..

ബഹുജന്മശതാർജിതപുണ്യവശാദ്
ഭവദീയദയാ സമവാപി മയാ.
ഭവബന്ധനതോ ന ബിഭേമി ഗുരോ
കരണീയമപീഹ ന മേഽസ്ത്യപരം..20..

സ്വരേവഽഘഗിരേർഭജതാം ദിവിഷത്
തരവേ പ്രതിഭാജിതഗോഗുരവേ.
പുരവൈരിപദാബ്ജനിവിഷ്ടഹൃദേ
കരവൈ പ്രണതിം ജഗതീഗുരവേ..21..

Meaning:

Verse 1
സ്മിതനിർജിതകുന്ദസുമം ഹ്യസമം മുഖധൂതസുധാംശുമദം ശമദം।
സുഖരൂപപരാത്മരതം നിരതം ശ്രിതകല്പതരും പ്രണമാമി ഗുരും।।

മനോഹരമായ പുഞ്ചിരികൊണ്ട് മുല്ലപ്പൂവിനെപ്പോലും ലജ്ജിപ്പിക്കുന്നവനും ചന്ദ്രന്റെ അഹങ്കാരത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്ന മുഖകാന്തിയുള്ളവനും മനസ്സിന് ശാന്തി നൽകുന്നവനും സദാസമയവും ആനന്ദസ്വരൂപമായ പരമാത്മാവിൽ രമിക്കുന്നവനും ആശ്രിതർക്ക് കൽപവൃക്ഷം പോലെ അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നവനുമായ സദ്ഗുരുവിനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു. ഗുരുവിന്റെ പുഞ്ചിരി ഭൗതികമായ ഒന്നല്ല മറിച്ച് അത് ആന്തരികമായ ജ്ഞാനപ്രകാശത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്. മുല്ലപ്പൂവിനേക്കാൾ ശുഭ്രമായ ആ പുഞ്ചിരി അവിടുത്തെ ഹൃദയനൈർമല്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ചന്ദ്രൻ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ പ്രതീകമാണെങ്കിലും ഗുരുവിന്റെ ജ്ഞാനതേജസ്സിനു മുന്നിൽ ചന്ദ്രപ്രഭ മങ്ങുന്നു എന്നാണ് മുഖധൂതസുധാംശുമദം എന്ന പ്രയോഗത്തിലൂടെ അർത്ഥമാക്കുന്നത്.
അവിടുന്ന് വെറുമൊരു മനുഷ്യനല്ല മറിച്ച് പരബ്രഹ്മത്തിൽ സദാ ലയിച്ചുനിൽക്കുന്ന ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനാണ്. ഭൗതികമായ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് ശിഷ്യനെ മോചിപ്പിച്ച് ശാന്തി നൽകുന്നതിനാൽ ഗുരു ശമദനാണ്. പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്ന കൽപവൃക്ഷം ചോദിക്കുന്നതെന്തും നൽകുന്നതുപോലെ മോക്ഷം കാംക്ഷിക്കുന്ന ശിഷ്യന് ആത്മജ്ഞാനം നൽകി അനുഗ്രഹിക്കുന്നവനാണ് ഗുരു. ഗുരുവിനെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നതിലൂടെ ഒരാൾക്ക് ജന്മമൃത്യുഭയങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തി ലഭിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ ആത്മീയ ഔന്നത്യവും കാരുണ്യവും സമ്മേളിക്കുന്ന ഗുരുകൃപയെയാണ് ഈ വരികളിൽ പ്രകീർത്തിക്കുന്നത്. ശിഷ്യന്റെ അജ്ഞാനത്തെ നീക്കി പ്രകാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഗുരുതത്വത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം ഇവിടെ തെളിയുന്നു.

Verse 2
ജലബുദ്ബുദവത് ക്ഷണഭംഗയുതേ മലമൂത്രവസാസഹിതേ വപുഷി।
കുരുതേഽഭിമതിം ഹൃദയം ഹി മുധാ ലഘു വാരയ ദേശിക താം ദയയാ।।

ജലത്തിലെ കുമിള പോലെ ഏതു നിമിഷവും നശിക്കാവുന്നതും മലമൂത്രങ്ങളാലും മാംസമേദസ്സുകളാലും നിറഞ്ഞതുമായ ഈ ശരീരത്തിൽ എന്റെ ഹൃദയം അനാവശ്യമായ അഹങ്കാരം പുലർത്തുന്നു. ഹേ ഗുരുനാഥാ അങ്ങയുടെ കാരുണ്യത്താൽ ഈ മിഥ്യാബോധത്തെ വേഗത്തിൽ എന്നിൽ നിന്ന് മാറ്റിത്തരേണമേ. മനുഷ്യൻ തന്റെ ശരീരത്തെയാണ് താനെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നത്. ഈ ദേഹാഭിമാനമാണ് സകല ദുഃഖങ്ങൾക്കും കാരണം. ശരീരം അശുദ്ധവും നശ്വരവുമാണെന്ന് വിവേകപൂർവ്വം ചിന്തിച്ചാൽ മാത്രമേ ആത്മജ്ഞാനത്തിലേക്ക് പടവുകൾ കയറാൻ സാധിക്കൂ.
ക്ഷണഭംഗുരമായ ഭൗതികവസ്തുക്കളോടുള്ള ആസക്തി ഉപേക്ഷിക്കണമെന്നാണ് ഇവിടെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത്. ജലത്തിലെ കുമിള സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങുമെങ്കിലും അത് നിമിഷനേരം കൊണ്ട് ഇല്ലാതാകുന്നു. അതുപോലെ യൗവനവും സൗന്ദര്യവും സ്ഥിരമല്ലെന്ന് കവി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ശരീരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അമിതമായ മമത നീക്കി ആത്മാവിനെ അറിയാനുള്ള താല്പര്യം എന്നിൽ ജനിപ്പിക്കണമെന്നാണ് ശിഷ്യൻ അപേക്ഷിക്കുന്നത്. ഗുരുവിന്റെ കടാക്ഷം ഉണ്ടായാൽ മാത്രമേ മായയാൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ട ഈ ബുദ്ധിക്ക് തെളിച്ചം ലഭിക്കുകയുള്ളൂ. അഹങ്കാരം നശിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ പരമമായ സത്യം വെളിപ്പെടുകയുള്ളൂ എന്ന വേദാന്തതത്വം ഈ ശ്ലോകത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

Verse 3
ധൃതദണ്ഡകമണ്ഡലുജാപസരം സതതം ഹൃദയേ ശശിഖണ്ഡധരമ്।
ദധതം നമതാം വൃജിനൗഘഹരം ദദതം പ്രതിഭാം പ്രണമാമി ഗുരും।।

കൈകളിൽ ദണ്ഡും കമണ്ഡലുവും ജപമാലയും ധരിച്ചവനും സദാസമയവും ഹൃദയത്തിൽ ചന്ദ്രകല ചൂടിയ മഹാദേവനെ ധ്യാനിക്കുന്നവനും തന്നെ വന്ദിക്കുന്നവരുടെ പാപക്കൂട്ടങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും ശിഷ്യന്മാർക്ക് ബുദ്ധിശക്തിയും ജ്ഞാനവും നൽകുന്നവനുമായ ഗുരുവിനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു. ദണ്ഡും കമണ്ഡലുവും സന്യാസത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളാണ്. ദണ്ഡം മനസ്സ് വാക്ക് പ്രവൃത്തി എന്നിവയെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള കഴിവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കമണ്ഡലു ജീവിതത്തിലെ ലാളിത്യത്തെയും ജപമാല നിരന്തരമായ ഈശ്വരസ്മരണയെയും ദർശിപ്പിക്കുന്നു.
ശിവനും ഗുരുവും ഒന്നാണെന്ന അദ്വൈത ദർശനമാണ് ഹൃദയേ ശശിഖണ്ഡധരം എന്ന പ്രയോഗത്തിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്. ഗുരുവിന്റെ ഹൃദയം സദാ ശിവമയമാണ്. നമിക്കുന്നവരുടെ പാപങ്ങളെ അവിടുന്ന് ഇല്ലാതാക്കുന്നു. വൃജിനൗഘഹരം എന്ന വിശേഷണം ഗുരുവിന്റെ പാപനാശനശക്തിയെ വിളിച്ചോതുന്നു. പ്രതിഭ അഥവാ നവഭാവങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള ബുദ്ധിശക്തി ശിഷ്യന് ലഭിക്കുന്നത് ഗുരുകൃപയാലാണ്. വെറുമൊരു അറിവല്ല മറിച്ച് സത്യത്തെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള ഉൾക്കാഴ്ചയാണ് ഗുരു നൽകുന്നത്. ഭക്തിയോടെ സമീപിക്കുന്നവർക്ക് ജ്ഞാനവും കർമ്മബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനവും നൽകുന്ന ഗുരുവിന്റെ ദിവ്യരൂപത്തെ ഈ വരികൾ സ്തുതിക്കുന്നു.

Verse 4
കരണാനി സമാനി ഭവന്തി കദാ തരണം നു കഥം ഭവവാരിനിധേഃ।
ശരണം മമ നാസ്തി ഗുരോ ത്വദൃതേ നിരുപാധികൃപാജലധേഽവ ജവാത്।।

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എപ്പോഴാണ് അടങ്ങുന്നത് എന്നും എപ്പോഴാണ് എനിക്ക് ഈ സംസാരസാഗരം കടക്കാൻ കഴിയുക എന്നും ഞാൻ ആകുലപ്പെടുന്നു. ഹേ ഗുരുനാഥാ അങ്ങയല്ലാതെ എനിക്ക് മറ്റൊരു ശരണമില്ല. യാതൊരു വ്യവസ്ഥയുമില്ലാത്ത കാരുണ്യത്തിന്റെ കടലായ അവിടുന്ന് എന്നെ വേഗത്തിൽ രക്ഷിക്കേണമേ. മനസ്സിനെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും കീഴടക്കുക എന്നത് ആത്മീയ യാത്രയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. വിഷയങ്ങളിലേക്ക് സദാ ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ശാന്തമാക്കാൻ ഗുരുകൃപ അത്യാവശ്യമാണ്.
സംസാരത്തെ അഥവാ ഈ ജനനമരണ ചക്രത്തെ ഒരു വലിയ സമുദ്രത്തോടാണ് ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിൽ നിന്ന് നീന്തിക്കയറാൻ സ്വന്തം പരിശ്രമം മാത്രം മതിയാകില്ല. അവിടെ ഗുരു ഒരു തോണി പോലെ നമ്മെ തുണയ്ക്കുന്നു. നിരുപാധികൃപ എന്നത് ഗുരുവിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഗുണമാണ്. ശിഷ്യൻ യോഗ്യനാണോ അല്ലയോ എന്ന് നോക്കാതെ കേവലം ശരണാഗതിയിൽ അലിഞ്ഞ് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നവനാണ് അദ്ദേഹം. ആത്മീയമായ ഉൽക്കണ്ഠയും ഗുരുവിനോടുള്ള പൂർണ്ണമായ സമർപ്പണവുമാണ് ഈ വരികളിൽ തെളിയുന്നത്. രക്ഷിക്കാനുള്ള അപേക്ഷയിലെ ആകുലത ശിഷ്യന്റെ ജ്ഞാനതൃഷ്ണയെയും വിനയത്തെയുമാണ് കാണിക്കുന്നത്.

Verse 5
ചരിതം ന മയേഷദപീഹ ശുഭം ഭരിതം ജഠരം ബഹുധാഽഘചയാത്।
ഛുരിതം ഹൃദയം നിതരാം തമസാവരിതം വിമലം തനു തദ്ഗുരുരാട്।।

ഈ ജീവിതത്തിൽ ഒരംശം പോലും പുണ്യപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്റെ ഉദരം പാപങ്ങളുടെ വലിയൊരു ശേഖരം കൊണ്ടുതന്നെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഹൃദയമാകട്ടെ അജ്ഞാനമെന്ന അന്ധകാരത്താൽ പൂർണ്ണമായും മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ യോഗീശ്വരാ അങ്ങ് എന്നെ വേഗത്തിൽ പവിത്രനാക്കിയാലും. തന്റെ കുറവുകളെ തുറന്നുപറയുന്ന ഒരു ഭക്തന്റെ പ്രാർത്ഥനയാണിത്. പലപ്പോഴും നാം അറിയാതെ തന്നെ അനേകം പാപകർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു. ഇവയെല്ലാം മനസ്സിൽ അഴുക്കായി അടിഞ്ഞുകൂടുന്നു.
തമസ്സ് അഥവാ അജ്ഞാനം ഹൃദയത്തെ മറയ്ക്കുമ്പോൾ സത്യം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല. ഈ അന്ധകാരത്തെ മാറ്റാൻ ജ്ഞാനസൂര്യനായ ഗുരുവിനേ സാധിക്കൂ. ശരീരത്തെ പരിപോഷിപ്പിക്കാൻ നടത്തുന്ന പ്രയത്നത്തിനിടയിൽ ആത്മാവിനെ നാം മറന്നുപോകുന്നു. ജഠരം പാപങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു എന്ന് പറയുന്നത് ലൗകികമായ ആഗ്രഹങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെയുള്ള പാച്ചിലിനെയാണ്. ഇവയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് ഹൃദയത്തെ ശുദ്ധമാക്കാൻ ഗുരുവിന്റെ ഒരു നോട്ടം മാത്രം മതി. പാപിയായ തന്നെ കൈവിടാതെ ജ്ഞാനത്തിലേക്ക് നയിക്കാനുള്ള അപേക്ഷയാണിവിടെ. ഗുരുവിനെ രാജാവായിട്ടാണ് (ഗുരുരാട്) ഇവിടെ അഭിസംബോധന ചെയ്തിരിക്കുന്നത് ഇത് അവിടുത്തെ പരമാധികാരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 6
ഗലിതേഽപഘനേ പലിതേഽപി ശിരസ്യലിതം മമ ദേശിക നൈവ ഹൃദാ।
തവ പാദപയോജയുഗേ നു കദാ നിരതം നിരതം പ്രലഭേത മുദമ്।।

ശരീരം തളരുകയും തലമുടി നരയ്ക്കുകയും ചെയ്തിട്ടും എന്റെ ഹൃദയം അവിടുത്തെ പാദകമലങ്ങളിൽ അലിഞ്ഞുചേരുന്നില്ലല്ലോ. ഹേ ഗുരുനാഥാ എന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴാണ് അങ്ങയുടെ പാദങ്ങളിൽ നിരന്തരമായി സന്തോഷം കണ്ടെത്തുക. വാർദ്ധക്യം വന്നാലും മനസ്സിന്റെ ചപലത മാറുന്നില്ല എന്നതാണ് ലൗകിക ജീവിതത്തിന്റെ ദുരവസ്ഥ. അവയവങ്ങൾ ശക്തിക്ഷയിച്ചാലും ആഗ്രഹങ്ങൾ നശിക്കുന്നില്ല. ഹൃദയം ഗുരുപാദങ്ങളിൽ അർപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തതിലുള്ള ഖേദമാണ് ഈ വരികളിൽ നിഴലിക്കുന്നത്.
അലിതം എന്ന പദം മനസ്സിന്റെ കാഠിന്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എത്രയോ ഉപദേശങ്ങൾ കേട്ടിട്ടും അനുഭവങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും മനസ്സ് ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞുചേരുന്നില്ല. താമരപ്പൂവു പോലുള്ള ഗുരുപാദങ്ങൾ സമാധാനത്തിന്റെയും ആനന്ദത്തിന്റെയും ഉറവിടമാണ്. അവിടെ എത്തുന്ന ഒരുവൻ സകല ദുഃഖങ്ങളും മറക്കുന്നു. അത്തരമൊരു ശാശ്വതമായ ആനന്ദം എപ്പോൾ ലഭിക്കുമെന്ന ശിഷ്യന്റെ ആത്മവിചാരമാണിത്. വാർദ്ധക്യത്തിലും ഈശ്വരചിന്ത വരാത്തതിൽ വ്യസനിക്കുന്ന ഒരു സാധകൻ ഭക്തിക്കായി കേഴുന്ന ദൃശ്യം ഇതിലൂടെ തെളിയുന്നു. നിരന്തരമായ പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ മാത്രമേ മനസ്സിനെ ഗുരുചരണങ്ങളിൽ ഉറപ്പിക്കാൻ കഴിയൂ എന്ന യാഥാർത്ഥ്യം കവി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 7
കരുണാർദ്രവിലോചന മോചയ മാം ഭവബന്ധനതോ ബഹുധാ വ്യഥിതമ്।
ക്വഥിതം പ്രതിഘാദികൃശാനുവശാത് കരുണാരസസേചനതോഽവ ഗുരോ।।

കാരുണ്യം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ളവനേ സകലവിധത്തിലുള്ള സംസാരബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും എന്നെ മോചിപ്പിക്കേണമേ. ക്രോധം മുതലായ തീകൊണ്ട് വെന്തുരുകുന്ന എന്നെ അങ്ങയുടെ കാരുണ്യമാകുന്ന അമൃതുവർഷത്താൽ രക്ഷിച്ചാലും. സംസാരജീവിതം ഒരു കാട്ടുതീ പോലെയാണ്. അതിൽ മനുഷ്യൻ കാമക്രോധലോഭമോഹങ്ങളാൽ സദാ പീഡിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രതിഘാദി എന്ന പദം വഴി തടസ്സങ്ങളെയും എതിർപ്പുകളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു ഇവയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ദേഷ്യം മനസ്സിനെ ചുട്ടെടുക്കുന്നു.
ഗുരുവിന്റെ നോട്ടം തന്നെ കാരുണ്യത്തിന്റെ പ്രവാഹമാണ്. ഒരു മഴക്കാറില്ലാതെ തന്നെ പെയ്യുന്ന ആ കാരുണ്യവർഷം ശിഷ്യന്റെ താപങ്ങളെ മാറ്റുന്നു. തീയണയ്ക്കാൻ വെള്ളം വേണ്ടതുപോലെ ലൗകികതാപങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കാൻ ഗുരുവിന്റെ കരുണാരസം ആവശ്യമാണ്. ഭവബന്ധനം എന്നത് ജനനമരണങ്ങളുടെ ചങ്ങലയാണ് ഇതിൽ നിന്ന് സ്വയം മോചിതനാകാൻ ആർക്കും കഴിയില്ല. അവിടുത്തെ ഒരു തണുത്ത നോട്ടം മാത്രം മതി മനസ്സിലെ എല്ലാ കലുഷിത ചിന്തകളും അപ്രത്യക്ഷമാകാൻ. തന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന വികാരങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തി നൽകി ശാന്തിയുടെ തീരത്തെത്തിക്കാൻ ശിഷ്യൻ ഇവിടെ വ്യാകുലതയോടെ അപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 8
ശിവ ഏവ ഭവാനിതി മേ ധീഷണാ ഹ്യുദപദ്യത ദേശിക ചേന്ന തഥാ।
സകലം ജഗദപ്യവബുധ്യതി തേ സമതാം സകലേഷ്വപി തത്തു കഥമ്।।

അങ്ങ് സാക്ഷാൽ പരമശിവൻ തന്നെയാണെന്ന് എന്റെ ബുദ്ധിയിൽ ഉറച്ച വിശ്വാസമുണ്ട്. അങ്ങനെയല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ലോകത്തോട് മുഴുവൻ സമാഭാവത്തോടെ പെരുമാറാൻ അങ്ങേയ്ക്ക് എങ്ങനെ സാധിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യന് എല്ലാവരെയും തുല്യമായി കാണാൻ സാധിക്കില്ല. ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങളും രാഗദ്വേഷങ്ങളും ഇല്ലാത്തവനായി ജീവിക്കുക എന്നത് ഈശ്വരത്വത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. ഗുരു സകല ചരാചരങ്ങളിലും ആത്മാവിനെ ദർശിക്കുന്നതിനാൽ അവിടുന്ന് ശിവസ്വരൂപനാണ്.
സകലം ജഗദപ്യവബുധ്യതി എന്ന പ്രയോഗം അവിടുത്തെ സർവ്വജ്ഞതയെയും സർവ്വവ്യാപിയായ ബോധത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശത്രുവിനോടും മിത്രത്തോടും ഒരേപോലെ കരുണ കാണിക്കുന്നത് ഈശ്വരൻ മാത്രമാണ്. ശിഷ്യൻ തന്റെ ഗുരുവിൽ ശിവനെ ദർശിക്കുന്നത് അവിടുത്തെ നിർമ്മമതയും സമത്വദർശനവും കണ്ടിട്ടാണ്. വിവേകബുദ്ധിയാൽ ഉണ്ടായ ഈ തിരിച്ചറിവ് ഭക്തിയെ കൂടുതൽ ദൃഢമാക്കുന്നു. ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ എങ്ങനെയാണോ ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ മുഴുവൻ സ്നേഹത്താൽ നിലനിർത്തുന്നത് അതുപോലെയാണ് ഗുരുവും ശിഷ്യരെയെല്ലാം കാക്കുന്നത്. ഈശ്വരനും ഗുരുവും രണ്ടല്ല എന്ന അദ്വൈതതത്വത്തിന്റെ പ്രായോഗികമായ ഉദാഹരണമാണ് ഈ സമത്വദർശനം.

Verse 9
വിഷയേഷു സദാ രമതേ ഹൃദയം വിഷതുല്യധിയം ദിശ തത്ര ഗുരോ।
ലഷിതത്വദപാംഗഝരീ പ്രസരത്വചിരാന്മയി ബന്ധവിനാശകരീ।।

എന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും ഭൗതികവിഷയങ്ങളിലാണ് സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ആ വിഷയങ്ങൾ വിഷത്തിന് തുല്യമാണെന്ന ബോധം എനിക്ക് നൽകിയാലും. ബന്ധനങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന അങ്ങയുടെ കടാക്ഷമാകുന്ന അരുവി എന്നിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പ്രവഹിക്കട്ടെ. ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ ആദ്യമൊക്കെ അമൃതുപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും ഫലത്തിൽ അവ വിഷം പോലെയാണ്. താത്കാലിക സുഖങ്ങൾ മനുഷ്യനെ ആത്മീയപതനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിവ് ലഭിക്കാൻ വിവേകം അത്യാവശ്യമാണ്.
വിഷയങ്ങളോടുള്ള ഈ ആസക്തി മാറ്റാൻ ഗുരുവിന്റെ കടാക്ഷത്തിന് (അപാംഗഝരീ) മാത്രമേ കഴിയൂ. ആ നോട്ടം അറിവിന്റെയും കരുണയുടെയും ഒരു പ്രവാഹമാണ്. അത് ഹൃദയത്തിലെ മാലിന്യങ്ങളെ കഴുകിക്കളയുകയും മോഹബന്ധങ്ങളെ തകർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അചിരാത് എന്ന പദം എത്രയും പെട്ടെന്ന് എന്ന അർത്ഥത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. വൈരാഗ്യം ലഭിക്കാതെ മുക്തി സാധ്യമല്ല എന്നും ആ വൈരാഗ്യം ഗുരുകൃപയാൽ മാത്രമേ ലഭിക്കൂ എന്നും ഇവിടെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. തന്റെ മനസ്സിന്റെ ബലഹീനത തിരിച്ചറിഞ്ഞ ശിഷ്യൻ ഗുരുവിനോട് സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നത് എത്രമാത്രം ആത്മാർത്ഥമായാണെന്ന് ഈ വരികൾ കാട്ടിത്തരുന്നു.

Verse 10
സദസന്മതിരേവ ന മേഽസ്തി ഗുരോ വിരതിം പ്രതി സാ കരണം ഗദിതാ।
വിരതിഃ ക്വ നു മേ വിഷയാശഹൃദഃ കഥമാപ്നുവ ഏവ വിമുക്തിപഥമ്।।

സത്യമേത് അസത്യമേത് എന്ന് തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിവേകം എനിക്കില്ല. വൈരാഗ്യം ലഭിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണമായി ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നത് ഈ വിവേകത്തെയാണ്. സദാസമയവും ലൗകിക വസ്തുക്കളോട് ആശ പുലർത്തുന്ന എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എങ്ങനെയാണ് വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകുക. വൈരാഗ്യമില്ലാത്ത എനിക്ക് എങ്ങനെയാണ് മോക്ഷത്തിന്റെ പാത ലഭിക്കുക. നിത്യാനിത്യ വസ്തുവിവേകം ആണ് ആത്മീയതയുടെ ആദ്യ പടി. ഇത് ഉണ്ടായാൽ മാത്രമേ ഈ ലോകത്തിലെ വസ്തുക്കൾ നശ്വരമാണെന്ന് ബോധ്യപ്പെടൂ.
ഈ ബോധ്യത്തിൽ നിന്നാണ് വൈരാഗ്യം അഥവാ വിഷയങ്ങളോടുള്ള വിരക്തി ജനിക്കുന്നത്. എന്നാൽ തന്റെ മനസ്സ് ഇപ്പോഴും ആശാബദ്ധമാണെന്ന് ശിഷ്യൻ ഏറ്റുപറയുന്നു. സത്യത്തെ മറക്കുന്ന അവിദ്യയാണ് വിവേകത്തിന് തടസ്സമാകുന്നത്. തന്റെ കഴിവുകേടുകൾ ഗുരുവിനോട് നിരത്തുന്നതിലൂടെ അവിടുന്ന് തന്നെ കൈപിടിച്ചുയർത്തും എന്ന വിശ്വാസമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. മുക്തിയിലേക്കുള്ള വഴി തെളിയണമെങ്കിൽ മനസ്സ് ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തമാകണം. അതിന് ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശം അനിവാര്യമാണ്. ശാസ്ത്രീയമായ വിവേകവും പ്രായോഗികമായ വൈരാഗ്യവും തനിക്ക് സിദ്ധിക്കണമെന്ന വലിയൊരു ലക്ഷ്യമാണ് ശിഷ്യൻ ഇതിലൂടെ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.

Verse 11
ബ്രുവതേ നിഗമാ ബഹുവാരമിദം ജഗദഭ്രതലാദിസദൃക്ഷമിതി।
മമ താദൃശധീഃ സമുദേതി കദാ വദ ദേശിക മേഽംഘ്രിജുഷേ കൃപയാ।।

ഈ ജഗത്ത് ആകാശത്തിലെ മേഘജാലങ്ങളെപ്പോലെയാണെന്ന് വേദങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചു പറയുന്നു. അങ്ങയുടെ പാദങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്ന എനിക്ക് ഇത്തരമൊരു ബോധം എന്ന് ഉണ്ടാകുമെന്ന് ദയവായി പറഞ്ഞുതന്നാലും. ആകാശത്ത് അല്പനേരം കാണുന്ന മേഘങ്ങൾ കാറ്റടിക്കുമ്പോൾ മാഞ്ഞുപോകുന്നു. അതുപോലെ ഈ പ്രപഞ്ചവും മിഥ്യയാണെന്നും മായയാൽ ഉണ്ടായതാണെന്നുമാണ് വേദാന്തം പഠിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഈ സത്യം വെറും വാക്കാൽ അറിഞ്ഞതുകൊണ്ട് പ്രയോജനമില്ല അത് അനുഭവമായി മാറണം.
ഗുരുവിന്റെ പാദസേവ ചെയ്യുന്ന ഒരു ശിഷ്യന് മാത്രമേ ഈ ആത്മസാക്ഷാത്കാരം സാധ്യമാകൂ. അജ്ഞാനം കാരണം നാം ജഗത്തിനെ സത്യമായി കാണുന്നു. ഈ മിഥ്യാധാരണ നീങ്ങുമ്പോൾ മാത്രമേ ആത്മാവിനെ ദർശിക്കാൻ കഴിയൂ. നിഗമങ്ങൾ അഥവാ വേദങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചു പറയുന്നത് ഈ സത്യമാണ്. ജഗത് മിഥ്യ ബ്രഹ്മ സത്യം എന്ന തത്വം മനസ്സിൽ എപ്പോൾ ഉറയ്ക്കുമെന്ന് ശിഷ്യൻ ആകാംക്ഷയോടെ ചോദിക്കുന്നു. അങ്ങയുടെ കാരുണ്യത്താൽ എനിക്ക് ഈ സത്യം അനുഭവപ്പെടുത്തിത്തരണമെന്ന പ്രാർത്ഥനയാണിവിടെ. ഭൗതികമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ നിന്ന് ആത്മീയമായ ഉൾക്കാഴ്ചയിലേക്ക് തന്നെ നയിക്കാൻ ശിഷ്യൻ ഗുരുവിനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 12
ജനനീ ജനകഃ സുതദാരമുഖാഃ സ്വഹിതായ ലഷന്തി സദാ മനുജമ്।
ഗുരുരേവ ലഷത്യഖിലസ്യ ഹിതം തദഹം തവ പാദയുഗം ശ്രിതവാൻ।।

അമ്മയും അച്ഛനും ഭാര്യയും മക്കളും എല്ലാം അവരവരുടെ ഗുണത്തിന് വേണ്ടിയാണ് ഒരു മനുഷ്യനെ സ്നേഹിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഒരു സദ്ഗുരു മാത്രമാണ് യാതൊരു സ്വാർത്ഥതയുമില്ലാതെ ലോകനന്മയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഞാൻ അങ്ങയുടെ പാദയുഗങ്ങളെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ലൗകിക ബന്ധങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ഒരു വിനിമയമുണ്ട്. പകരമായി എന്തെങ്കിലും പ്രതീക്ഷിച്ചാണ് ലോകർ സ്നേഹിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ശിഷ്യന്റെ ആത്മീയ ഉന്നതി മാത്രം ലക്ഷ്യമാക്കുന്നവനാണ് ഗുരു.
പുരാണപ്രസിദ്ധമായ കഥകളിൽ പോലും ദൈവത്തെക്കാൾ വലിയ സ്ഥാനം ഗുരുവിനു നൽകുന്നത് ഈ നിർമ്മലമായ സ്നേഹം കാരണമാണ്. ഗുരുവിന് ശിഷ്യനിൽ നിന്ന് ഒന്നും വേണ്ട. ശിഷ്യൻ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് മുക്തനാകുന്നത് കാണുന്നതാണ് ഗുരുവിന്റെ സന്തോഷം. ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഹിതം (അഖിലസ്യ ഹിതം) കാംക്ഷിക്കുന്ന ഗുരു ഒരു കാരുണ്യനിധിയാണ്. എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും താത്കാലികമാണെന്നും ആത്യന്തികമായി ഗുരുപാദങ്ങൾ മാത്രമേ രക്ഷയ്ക്കുള്ളൂ എന്നും ഇവിടെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. സകലവിധ ആശങ്കകളും വെടിഞ്ഞ് ഗുരുവിനെ മാത്രം വിശ്വസിച്ചു നിൽക്കുന്ന ശിഷ്യന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം ഈ വരികളിൽ കാണാം.

Verse 13
മദമോഹമുഖാന്തരശത്രുഗൃഹം ദമശാന്തിവിരക്തിസുഹൃദ്രഹിതമ്।
കഥമേനമവേർഭവസാഗരതഃ കിമസാദ്ധ്യമിദം വദ ദേശിക തേ।।

മദം മോഹം തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ വീടായി മാറുകയും ദമം ശാന്തി വൈരാഗ്യം തുടങ്ങിയ സുഹൃത്തുക്കൾ ഇല്ലാതാവുകയും ചെയ്ത എന്നെ ഈ സംസാരസാഗരത്തിൽ നിന്ന് അങ്ങ് എങ്ങനെ രക്ഷിക്കും. എങ്കിലും ഹേ ഗുരുനാഥാ അങ്ങേയ്ക്ക് അസാധ്യമായി എന്താണുള്ളത്. മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെ അറുപകകൾ അഥവാ കാമക്രോധലോഭമോഹമദമാത്സര്യങ്ങൾ ഭരിക്കുന്നു. ഇവ അകത്തെ ശത്രുക്കളാണ്. ഇവരെ പുറത്താക്കാൻ ശമം ദമം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്.
തന്റെ മനസ്സിൽ നന്മകളൊന്നുമില്ലെന്നും തിന്മകൾ മാത്രമാണുള്ളതെന്നും ശിഷ്യൻ തിരിച്ചറിയുന്നു. ഒരു ആത്മീയ രോഗിയെപ്പോലെയാണ് താനെന്ന് അവിടുന്ന് ഏറ്റുപറയുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഗുരുവിന്റെ ശക്തിയിൽ ശിഷ്യന് വലിയ വിശ്വാസമുണ്ട്. കരുണയുടെ നിറകുടമായ ഗുരുവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയൊരു പാപിയെപ്പോലും മോചിപ്പിക്കുക എന്നത് പ്രയാസകരമല്ല. കിമസാദ്ധ്യം എന്ന പ്രയോഗം ഗുരുവിന്റെ സർവ്വശക്തതയെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. എത്ര വലിയ കടലിലും മുങ്ങിത്താഴുന്നവനെ രക്ഷിക്കാൻ ഗുരുവാകുന്ന അമരക്കാരന് സാധിക്കുമെന്ന ആത്മവിശ്വാസം ഈ പ്രാർത്ഥനയിൽ തെളിയുന്നു.

Verse 14
ധുനുഷേഽഘചയം പദനന്തൃനൃണാം തനുഷേ ഭവികം സകൃദീക്ഷണതഃ।
ജനുഷേ സദസച്ച യഥാ ന ഭവേൻ മമ കർമ്മ തഥാ കുരു ദേശികരാട്।।

അങ്ങയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമിക്കുന്നവരുടെ പാപസമൂഹത്തെ അങ്ങ് നശിപ്പിക്കുന്നു. കേവലം ഒരു നോട്ടം കൊണ്ടുതന്നെ അങ്ങ് അവർക്ക് സകല മംഗളങ്ങളും പ്രധാനം ചെയ്യുന്നു. എനിക്ക് ഇനിയൊരു ജന്മം ഉണ്ടാകാത്ത രീതിയിൽ എന്റെ കർമ്മങ്ങളെ അങ്ങ് നശിപ്പിച്ചാലും. ഭവികം എന്ന വാക്ക് ഐശ്വര്യത്തെയും മോക്ഷത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഗുരുവിന്റെ നോട്ടത്തിന് അഗ്നിയുടെ ശക്തിയുണ്ട് അത് സകല പാപങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നു. പുനർജന്മം ഉണ്ടാകുന്നത് കർമ്മഫലങ്ങൾ കാരണമാണ്.
സഞ്ചിതവും ആഗാമിയും ആയ കർമ്മങ്ങളെ ജ്ഞാനാഗ്നിയാൽ നശിപ്പിച്ചാൽ മാത്രമേ മുക്തി ലഭിക്കൂ. ഇതിനെയാണ് ജനുഷേ സദസച്ച യഥാ ന ഭവേൻ എന്ന് പറയുന്നത്. നല്ലതും ചീത്തയുമായ കർമ്മങ്ങൾ രണ്ടും ബന്ധനങ്ങളാണ്. സ്വർണ്ണച്ചങ്ങലയായാലും ഇരുമ്പുചങ്ങലയായാലും ചങ്ങല ചങ്ങലതന്നെയാണ്. അതിനാൽ കർമ്മരഹിതമായ പരമപദം പ്രാപിക്കാൻ ഗുരുസഹായം തേടുന്നു. ഗുരുരാജനായ അങ്ങ് എന്റെ മുൻജന്മ പാപങ്ങളെ പോക്കി എന്നെ ശുദ്ധനാക്കേണമേ എന്നാണ് ഇവിടെ അപേക്ഷിക്കുന്നത്. ജന്മമൃത്യുചക്രത്തിൽ നിന്നുള്ള മോചനമാണ് ശിഷ്യന്റെ പരമമായ ലക്ഷ്യം.

Verse 15
സമവാപ്യ സുദുർലഭവിപ്രജനുര്യതിതാമപി കോ നു ജനൊ മദൃതേ।
വ്യവഹാരവശത്വമുപൈതി ഗുരോ ഗതിരേവ ന മേ തവ പാദമൃതേ।।

അത്യന്തം സുദുർലഭമായ ബ്രാഹ്മണജന്മവും സന്യാസവും ലഭിച്ചിട്ടും എന്നെപ്പോലെ സംസാരകാര്യങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന വേറെ ആരുണ്ട്. എനിക്ക് അങ്ങയുടെ പാദങ്ങളല്ലാതെ മറ്റൊരു ഗതിയും ഇല്ല. മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കുക പ്രയാസമാണ് അതിൽത്തന്നെ വേദാന്തചിന്തകളിലേക്ക് എത്തുക എന്നത് അതിലും പ്രയാസമാണ്. വിപ്രജന്മം ലഭിച്ചു എന്നത് വിവേകത്തിനുള്ള അവസരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും ലൗകികമായ ഇടപാടുകളിൽ മനസ്സ് കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നതിലുള്ള ദുഃഖമാണ് ഇവിടെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്.
ഒരു സന്യാസിയായിട്ടും ബാഹ്യമായ ലോകത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും വിട്ടുനിൽക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയാണ് ശിഷ്യൻ വിവരിക്കുന്നത്. ഇത് എല്ലാവർക്കും ഉണ്ടാകുന്ന വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയാണ്. താൻ എത്രത്തോളം താഴെയാണ് നിൽക്കുന്നത് എന്ന് സമ്മതിക്കുന്നത് വിനയത്തിന്റെ അടയാളമാണ്. അങ്ങയുടെ പാദങ്ങളല്ലാതെ എനിക്ക് മറ്റ് രക്ഷയില്ല എന്ന ശരണാഗതി മന്ത്രം ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ കാതലാണ്. ഗുരുവിന്റെ കരുണയുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇത്തരം വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട് ഏകമനസ്സോടെ മുന്നേറാൻ കഴിയൂ എന്ന് ഇവിടെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

Verse 16
ഉദദീധര ഏവ ബഹൂന്മനുജാൻ കൃപയാ ഭവസാഗരമദ്ധ്യഗതാൻ।
കിമയം തവ ഭാരതി ലോകഗുരോ ന ഹി ഭൂഭൃദഹേരണുരസ്തി ഭരഃ।।

സംസാരസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയ എത്രയോ മനുഷ്യരെ അങ്ങ് അങ്ങയുടെ കൃപയാൽ രക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലോകഗുരുവായ അങ്ങേയ്ക്ക് എന്നെ രക്ഷിക്കുക എന്നത് വലിയൊരു ഭാരമാണോ. സർപ്പരാജാവായ ആദിശേഷന് ഈ ഭൂമിയെ ചുമക്കുക എന്നത് ഒരു ചെറിയ മണൽത്തരിയുടെ ഭാരം പോലെയേ ഉള്ളൂ. ഗുരുവിന്റെ മഹിമയെയും ശക്തിയെയും വർണ്ണിക്കാൻ മനോഹരമായ ഒരു ഉപമയാണ് ഇവിടെ നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ലക്ഷക്കണക്കിന് ശിഷ്യരെ ജ്ഞാനത്തിലേക്ക് നയിച്ച ഗുരുവിന് ഒരാളെ കൂടി രക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമില്ല.
ഭാരതി എന്ന വിളിക്കുന്നത് സരസ്വതീ സ്വരൂപനായ ഗുരുവിനെയാണ്. വിദ്യയുടെ അധിദേവതയായ സരസ്വതി തന്നെയായിട്ടാണ് ഗുരുവിനെ കണക്കാക്കുന്നത്. ഭൂഭൃദഹേ അഥവാ ആദിശേഷൻ തന്റെ ആയിരം തലകളിൽ ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നത് യാതൊരു പ്രയാസവുമില്ലാതെയാണ്. അതുപോലെ ഗുരുശിഷ്യ ബന്ധത്തിൽ ശിഷ്യന്റെ കർമ്മഭാരങ്ങൾ ഗുരു തന്റെ മേൽ ഏറ്റെടുക്കുന്നു. വലിയ വലിയ പാപികളെ രക്ഷിച്ച അങ്ങേയ്ക്ക് എന്നെയും കരകയറ്റാൻ കഴിയും എന്ന വലിയ പ്രതീക്ഷയും വിശ്വാസവുമാണ് ഇവിടെ തെളിയുന്നത്. ഗുരുവിന്റെ കാരുണ്യം അളക്കാനാവാത്തതാണെന്ന് ഈ വരികൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Verse 17
ദമുനാ യമുനാജനകശ്ച വിധുർമിലിതാഃ ശതശോഽപി ന ശക്നുവതേ।
യദപാകരണേ തദചിത്തിമിരം ത്വമപാകുരുഷേ വചസൈവ ഗുരോ।।

അഗ്നിയും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നൂറുകണക്കിന് ഒരുമിച്ച് വന്നാലും ഏത് അന്ധകാരത്തെയാണോ മാറ്റാൻ കഴിയാത്തത് ആ അജ്ഞാനമാകുന്ന ഇരുട്ടിനെ അങ്ങ് അങ്ങയുടെ ഒരു വാക്കു കൊണ്ട് ഇല്ലാതാക്കുന്നു. പ്രകാശത്തിന്റെ ഉറവിടങ്ങളാണ് അഗ്നിയും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും. എന്നാൽ ഇവയ്ക്ക് ബാഹ്യമായ ഇരുട്ടിനെ മാത്രമേ മാറ്റാൻ കഴിയൂ. ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ അവിദ്യ എന്ന ഇരുട്ടിനെ മാറ്റാൻ ഭൗതിക പ്രകാശത്തിന് കഴിയില്ല. അതിന് ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശം അഥവാ മഹാവാക്യം തന്നെ വേണം.
അചിത്തിമിരം എന്നത് ബുദ്ധിയെ ബാധിച്ചിരിക്കുന്ന അന്ധകാരമാണ്. ഇത് അനേകം ജന്മങ്ങളായി തുടരുന്നതാണ്. ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശം കേൾക്കുമ്പോൾ (ശ്രവണം) ആ ഇരുട്ട് പെട്ടെന്ന് നീങ്ങുന്നു. വചസൈവ എന്ന പ്രയോഗം ഗുരുവിന്റെ വചനങ്ങളുടെ ശക്തിയെ കാണിക്കുന്നു. ഒരു ചെറിയ വാചകം കൊണ്ട് ശിഷ്യന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ മാറ്റാൻ ഗുരുവിന് സാധിക്കും. യമുനാജനകൻ എന്ന് സൂര്യനെ വിളിക്കുന്നത് പൗരാണിക ബന്ധത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അഗ്നിയും ഒത്തുചേർന്നാലും തരാത്ത അറിവിന്റെ വെളിച്ചം ഗുരു നൽകുന്നു എന്നത് ഗുരുവിന്റെ മാഹാത്മ്യം വിളിച്ചോതുന്ന വേദാന്തസത്യമാണ്.

Verse 18
ഗുരുശങ്കരനിർമ്മിതഭാഷ്യസുധാ സരിദീശനിമജ്ജനതൃപ്തമിമമ്।
പ്രവിധായ ഗുരോ ഭവവാരിനിധേർലഘു താരയ മാം കരുണാർദ്രദൃശാ।।

ശങ്കരാചാര്യ സ്വാമികൾ രചിച്ച ഭാഷ്യങ്ങളാകുന്ന അമൃത് നിറഞ്ഞ നദിയിൽ എന്നെ മുങ്ങിക്കുളിപ്പിക്കുകയും അതിലൂടെ എന്നെ തൃപ്തനാക്കുകയും ചെയ്താലും. ഹേ ഗുരുനാഥാ അങ്ങയുടെ കരുണ നിറഞ്ഞ ദൃഷ്ടികൊണ്ട് ഈ സംസാരസാഗരത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ എളുപ്പത്തിൽ കടത്തിവിട്ടാലും. ഭഗവാൻ ശങ്കരന്റെ ഭാഷ്യങ്ങൾ അദ്വൈത ദർശനത്തിന്റെ കാതലാണ്. അത് ജ്ഞാനത്തിന്റെ അമൃതാണ്. അതിൽ മുങ്ങുക എന്നാൽ ആ ജ്ഞാനം പൂർണ്ണമായും ഉൾക്കൊള്ളുക എന്നാണ് അർത്ഥം.
ഭാഷ്യസുധാസരിത് എന്നത് വേദാന്ത വിജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആ നദിയിൽ മുങ്ങുന്നവന് സകല സംശയങ്ങളും തീരുകയും ആത്മതൃപ്തി ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ വിദ്യ തന്നെ പഠിപ്പിച്ചു തരുന്ന ഗുരുവിനോട് ശിഷ്യൻ കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭവവാരിനിധിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഈ ജ്ഞാനം കൂടിയേ തീരൂ. അങ്ങയുടെ നോട്ടം തന്നെ ഒരു പാലമായി മാറി എന്നെ മോക്ഷത്തിലേക്ക് എത്തിക്കണമേ എന്ന അപേക്ഷയാണിവിടെ. ഗുരുവും ശങ്കരനും ഒന്നാണെന്ന ഭാവം ഈ ശ്ലോകത്തിൽ വീണ്ടും തെളിയുന്നു. ആത്മീയമായ ദാഹം തീർക്കാൻ ശങ്കരഭാഷ്യങ്ങളോളം മികച്ച മറ്റൊന്നില്ലെന്ന് കവി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 19
പദനമ്രജനൗഘപുമർത്ഥകരീ പ്രബലാഘസമുദ്രനിമഗ്നതരീ।
മയി ദേശിക തേ ശ്രുതിമൂർദ്ധചരീ പ്രസരേന്നു കദാ സുകടാക്ഷഝരീ।।

തന്റെ പാദങ്ങളിൽ നമിക്കുന്നവർക്ക് ധർമ്മാർത്ഥകാമമോക്ഷങ്ങളാകുന്ന പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നൽകുന്നവനും വലിയ പാപങ്ങളാകുന്ന സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോകുന്നവർക്ക് ഒരു തോണിയായി മാറുന്നവനും വേദങ്ങളുടെ അഗ്രമായ ഉപനിഷത്തുകളിൽ വിഹരിക്കുന്നവനുമായ ഗുരുവേ അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹവർഷം എന്നിൽ എപ്പോൾ പ്രസരിക്കും. പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളാണ് അവ കൈവരിക്കാൻ ഗുരുകൃപ വേണം. കടലിൽ മുങ്ങുന്നവന് തോണി എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണ് പാപികൾക്ക് ഗുരുവചനം.
ശ്രുതിമൂർദ്ധചരീ എന്ന പ്രയോഗം ഗുരുവിന് ഉപനിഷത്തുകളിലുള്ള അപാരമായ പാണ്ഡിത്യത്തെയും അനുഭവത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഗുരു സദാ ഉപനിഷത് സത്യങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്നവനാണ്. അത്തരമൊരു ഗുരുവിന്റെ കടാക്ഷം ലഭിക്കുക എന്നത് മഹാഭാഗ്യമാണ്. സുകടാക്ഷഝരീ എന്നത് കാരുണ്യത്തിന്റെ നിർത്താതെയുള്ള ഒഴുക്കിനെ കാണിക്കുന്നു. താൻ ഇപ്പോഴും പാപസമുദ്രത്തിലാണെന്നും തന്നെ രക്ഷിക്കാൻ ആ ജ്ഞാനവീക്ഷണം വേണമെന്നും ശിഷ്യൻ കൊതിക്കുന്നു. വേദാന്തസാരമായ മുക്തിയെന്ന പുരുഷാർത്ഥം നൽകാൻ അവിടുത്തെ ഒരു നോട്ടം മാത്രം മതിയെന്ന് ശിഷ്യൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.

Verse 20
ബഹുജന്മശതാർജിതപുണ്യവശാദ് ഭവദീയദയാ സമവാപി മയാ।
ഭവബന്ധനതോ ന ബിഭേമി ഗുരോ കരണീയമപീഹ ന മേഽസ്ത്യപരമ്।।

നൂറുകണക്കിന് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പുണ്യപ്രവൃത്തികളുടെ ഫലമായിട്ടാണ് എനിക്ക് അങ്ങയുടെ കാരുണ്യം ലഭിച്ചത്. ഹേ ഗുരുനാഥാ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് സംസാരബന്ധനങ്ങളെ ഭയമില്ല. ഇനി എനിക്ക് മറ്റൊരു കടമയും ബാക്കിയില്ല. ഗുരുവിനെ ലഭിക്കുക എന്നത് യാദൃച്ഛികമല്ല അത് വലിയ പുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ്. ഗുരുവിന്റെ സാമീപ്യവും കൃപയും ലഭിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ഒരാൾക്ക് നിർഭയത്വം ലഭിക്കുന്നു. മോക്ഷം സുനിശ്ചിതമാണെന്ന ബോധം വരുമ്പോൾ മരണഭയം പോലും ഇല്ലാതാകുന്നു.
കരണീയമപീഹ ന മേഽസ്ത്യപരം എന്നത് ഒരു ജീവന്മുക്തന്റെ അവസ്ഥയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അറിവില്ലാത്തപ്പോൾ എന്തു ചെയ്യണം എന്നറിയാതെ നാം ഉഴലുന്നു. എന്നാൽ ഗുരുവിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം ലഭിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പരമമായ ലക്ഷ്യം നേടിയതിനാൽ മറ്റു ലൗകിക കർമ്മങ്ങൾക്കൊന്നും പ്രസക്തിയില്ലാതാകുന്നു. ഇത് അങ്ങേയറ്റത്തെ കൃതകൃത്യതാ ഭാവമാണ്. ഭക്തിയിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനത്തിലേക്കും അവിടെ നിന്ന് മോക്ഷത്തിലേക്കും എത്തിയ ഒരു ശിഷ്യന്റെ ആത്മസംതൃപ്തിയാണ് ഇവിടെ പ്രകടമാകുന്നത്. ഗുരുകൃപയുണ്ടെങ്കിൽ ജീവിതം സഫലമായെന്നും ഇനി ഒന്നും നേടാനില്ലെന്നും ഈ വരികൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 21
സ്വരേവഽഘഗിരേർഭജതാം ദിവിഷത് തരവേ പ്രതിഭാജിതഗോഗുരവേ।
പുരവൈരിപദാബ്ജനിവിഷ്ടഹൃദേ കരവൈ പ്രണതിം ജഗതീഗുരവേ।।

ഭക്തരുടെ പാപങ്ങളാകുന്ന മലകളെ തകർക്കാൻ വജ്രായുധം പോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും സ്വർഗ്ഗത്തിലെ കൽപവൃക്ഷം പോലെ ഇച്ഛാഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവനും തേജസ്സുറ്റ വാക്കുകളാൽ അജ്ഞാനത്തെ മാറ്റുന്നവനും പരമശിവന്റെ പാദകമലങ്ങളിൽ ഹൃദയം അർപ്പിച്ചവനുമായ ജഗദ്ഗുരുവിനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു. പാപങ്ങളെ മലകളോട് ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നു അവയെ തകർക്കാൻ ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രായുധം (സ്വരേവ) പോലെ ശക്തനാണ് ഗുരു. ഭക്തർക്ക് അഭയമേകുന്നതിൽ ദേവവൃക്ഷമായ കൽപവൃക്ഷത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനാണ് അദ്ദേഹം.
പ്രതിഭാജിതഗോഗുരവേ എന്ന പ്രയോഗം അവിടുത്തെ വാക്ചാതുരിയെയും സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള ജ്ഞാനപ്രകാശത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പുരവൈരി അഥവാ ത്രിപുരാന്തകനായ ശിവനിൽ സദാ ലീനമായ മനസ്സാണ് ഗുരുവിന്റേത്. അവിടുത്തെ ഭക്തി ശിഷ്യർക്ക് മാതൃകയാണ്. ജഗതീഗുരു എന്നത് അവിടുന്ന് ഈ ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ വഴികാട്ടിയാണെന്നതിനെ കുറിക്കുന്നു. സ്തുതിയുടെ അവസാനം ഗുരുവിന്റെ വിശ്വരൂപത്തെ വന്ദിച്ചുകൊണ്ട് ശിഷ്യൻ തന്റെ ശരണാഗതി പൂർത്തിയാക്കുന്നു. ജ്ഞാനം കരുണ നിർമ്മമത ഭക്തി എന്നീ നാല് തൂണുകളിൽ നിൽക്കുന്ന ഗുരുകല്പനയെ ഈ സ്തോത്രം മനോഹരമായി ഉപസംഹരിക്കുന്നു.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras