
Verse 1
ശിവാംശം ത്രയീമാർഗഗാമിപ്രിയം തം കലിഘ്നം തപോരാശിയുക്തം ഭവന്തം. പരം പുണ്യശീലം പവിത്രീകൃതാംഗം ഭജേ ശങ്കരാചാര്യമാചാര്യരത്നം.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ആദിശങ്കരാചാര്യരെ പരമശിവന്റെ അവതാരമായിട്ടാണ് വർണ്ണിക്കുന്നത്. വേദങ്ങളിലെ കർമ്മം, ഉപാസന, ജ്ഞാനം എന്നീ മൂന്ന് മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവർക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനും കലിയുഗത്തിന്റെ ദോഷങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നവനുമായ ആചാര്യശ്രേഷ്ഠനെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു എന്നാണ് ഈ വരികളുടെ അർത്ഥം. അങ്ങേയറ്റം പുണ്യപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവനും കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ സ്വന്തം ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും പവിത്രമാക്കിയവനുമായ ആചാര്യരത്നത്തെയാണ് ഇവിടെ സ്തുതിക്കുന്നത്.
പുരാണ വിശ്വാസപ്രകാരം ലോകത്തിൽ ധർമ്മം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ അതിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ സാക്ഷാൽ പരമശിവൻ തന്നെ ദക്ഷിണാമൂർത്തിയുടെ രൂപത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യരായി അവതരിച്ചു എന്നാണ് സങ്കൽപ്പം. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തെ ശിവാംശം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസത്തിലെ അടിസ്ഥാന പ്രമാണങ്ങളായ ഋഗ്വേദം, യജുർവേദം, സാമവേദം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ത്രയീമാർഗ്ഗം പിന്തുടരുന്നവർക്ക് അദ്ദേഹം വഴികാട്ടിയാണ്. അജ്ഞാനവും അധർമ്മവും നിറഞ്ഞ കലിയുഗത്തിൽ അറിവിന്റെ വെളിച്ചം പകർന്നതുകൊണ്ടാണ് കലിഘ്നം എന്ന വിശേഷണം അദ്ദേഹത്തിന് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.
ആത്മീയമായ തലത്തിൽ തപോരാശിയുക്തം എന്ന പദം കേവലം ശാരീരികമായ തപസ്സിനെയല്ല മറിച്ച് ആന്തരികമായ ഏകാഗ്രതയെയും ആത്മജ്ഞാനത്തെയുമാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. ബാഹ്യമായ പ്രലോഭനങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറിനിന്ന് സദാ ബ്രഹ്മചിന്തയിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. പുണ്യശീലം എന്നത് നിസ്വാർത്ഥമായ ലോകസേവനത്തെയും പവിത്രീകൃതാംഗം എന്നത് ജ്ഞാനാഗ്നിയിലൂടെ സകല വാസനകളെയും ദഹിപ്പിച്ച് ശുദ്ധമാക്കിയ ആത്മസ്വരൂപത്തെയും വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ സകല ഗുണങ്ങളും തികഞ്ഞ പരമഗുരുവാണ് അദ്ദേഹം.
Verse 2
കരേ ദണ്ഡമേകം ദധാനം വിശുദ്ധം സുരൈർബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വാദി- ഭിർധ്യാനഗമ്യം. സുസൂക്ഷ്മം വരം വേദതത്ത്വജ്ഞമീശം ഭജേ ശങ്കരാചാര്യമാചാര്യരത്നം.
കയ്യിൽ സന്ന്യാസത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ദണ്ഡ് ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനും അങ്ങേയറ്റം പരിശുദ്ധനും ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു തുടങ്ങിയ ദേവന്മാർക്ക് പോലും ധ്യാനത്തിലൂടെ മാത്രം എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയുന്നവനുമായ ശങ്കരാചാര്യരെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. വേദങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പൊരുൾ അറിഞ്ഞവനും സൂക്ഷ്മരൂപിയും ഈശ്വരതുല്യനുമായ ആചാര്യരത്നത്തെയാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിൽ പ്രധാനമായും വാഴ്ത്തുന്നത്.
പുരാണ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ ത്രിമൂർത്തികളിൽ പോലും വ്യത്യാസമില്ലാത്ത പരബ്രഹ്മസ്വരൂപമാണ് ആചാര്യൻ എന്ന് ഈ വരികൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ദേവന്മാർക്ക് പോലും പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്ത അത്രയും ഉന്നതമായ ആത്മീയ തലത്തിലാണ് അദ്ദേഹം എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നത്. ഭാരതീയ പാരമ്പര്യത്തിൽ സന്ന്യാസിമാർ ദണ്ഡ് ധരിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. എന്നാൽ ഏകദണ്ഡ് എന്നത് അദ്വൈത ദർശനത്തെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. ജീവാത്മാവും പരമാത്മാവും ഒന്നാണ് എന്ന വലിയ തത്ത്വമാണ് കയ്യിലെ ഒരൊറ്റ ദണ്ഡിലൂടെ അദ്ദേഹം ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നത്.
ദാർശനികമായി സുസൂക്ഷ്മം എന്ന വിശേഷണം പഞ്ചഭൂതങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ശരീരത്തിനപ്പുറമുള്ള ആത്മചൈതന്യത്തെയാണ് കുറിക്കുന്നത്. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അഗോചരമായ പരമമായ സത്യത്തെ അറിഞ്ഞതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം വേദതത്ത്വജ്ഞൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ബാഹ്യമായ ആഡംബരങ്ങളില്ലാതെ ആന്തരികമായ വിശുദ്ധിയിലൂടെ ഈശ്വരത്വത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന ഒരു മഹാത്മാവാണ് അദ്ദേഹം. അതുകൊണ്ടാണ് കേവലമൊരു മനുഷ്യനായിട്ടും സാക്ഷാൽ ഈശ്വരനെപ്പോലെ അദ്ദേഹത്തെ ഭക്തർ ആരാധിക്കുന്നത്.
Verse 3
രവീന്ദ്വക്ഷിണം സർവശാസ്ത്രപ്രവീണം സമം നിർമലാംഗം മഹാവാക്യവിജ്ഞം. ഗുരും തോടകാചാര്യസമ്പൂജിതം തം ഭജേ ശങ്കരാചാര്യമാചാര്യരത്നം.
സൂര്യനെയും ചന്ദ്രനെയും തന്റെ രണ്ടു കണ്ണുകളായി ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനും സകല ശാസ്ത്രങ്ങളിലും അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുള്ളവനുമായ ശങ്കരാചാര്യരെ ഞാൻ വണങ്ങുന്നു. എല്ലാവരിലും സമഭാവന പുലർത്തുന്നവനും പരിശുദ്ധനായവനും വേദങ്ങളിലെ മഹാവാക്യങ്ങളുടെ പൊരുളറിയുന്നവനും പ്രിയ ശിഷ്യനായ തോടകാചാര്യനാൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നവനുമായ ആ പരമഗുരുവിനെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു.
സൂര്യചന്ദ്രന്മാരെ കണ്ണുകളായി സങ്കൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് പരമശിവന്റെ വിശ്വരൂപത്തെയാണ് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹം കേവലം ഒരു വ്യക്തിയല്ല മറിച്ച് പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ചൈതന്യമാണ് എന്നാണ് ഈ വിശേഷണം അർത്ഥമാക്കുന്നത്. ആദിശങ്കരന്റെ നാല് പ്രധാന ശിഷ്യന്മാരിൽ ഒരാളായ തോടകാചാര്യരുടെ ഭക്തിയും സമർപ്പണവും ഇവിടെ പ്രത്യേകം എടുത്തുകാണിക്കുന്നു. തന്റെ ഗുരുവിനെ സാക്ഷാൽ ഈശ്വരനായിത്തന്നെയാണ് തോടകാചാര്യർ ആരാധിച്ചിരുന്നത്. ഇത് ഗുരു-ശിഷ്യ ബന്ധത്തിന്റെ മഹത്വം വിളിച്ചോതുന്നു.
ആത്മീയ തലത്തിൽ മഹാവാക്യവിജ്ഞം എന്ന പദത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. തത്ത്വമസി, അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി തുടങ്ങിയ ഉപനിഷത്ത് വാക്യങ്ങളുടെ പൂർണ്ണമായ അനുഭവജ്ഞാനം നേടിയ വ്യക്തിയാണ് അദ്ദേഹം. സമം എന്നത് രാഗദ്വേഷങ്ങളില്ലാത്ത സുസ്ഥിരമായ മനസ്സിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സർവ്വശാസ്ത്രപ്രവീണം എന്നത് അലൗകികമായ ജ്ഞാനത്തെയും ലോകവ്യവഹാരങ്ങളെയും ഒരുപോലെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതിയായ കഴിവിനെ കാണിക്കുന്നു. ഈ അറിവിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ഭാരതത്തിലുടനീളം അദ്വൈത ദർശനം പ്രചരിപ്പിച്ചത്.
Verse 4
ചരം സച്ചരിത്രം സദാ ഭദ്രചിത്തം ജഗത്പൂജ്യ- പാദാബ്ജമജ്ഞാനനാശം. ജഗന്മുക്തിദാതാരമേകം വിശാലം ഭജേ ശങ്കരാചാര്യമാചാര്യരത്നം.
ഭാരതമൊട്ടാകെ കാൽനടയായി സഞ്ചരിച്ചവനും ഉത്തമമായ സ്വഭാവത്തോടുകൂടിയവനും എപ്പോഴും മംഗളകരമായ ചിന്തകൾ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നവനുമായ ശങ്കരാചാര്യരെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു. ലോകം മുഴുവൻ പൂജിക്കുന്ന പാദാരവിന്ദങ്ങളുള്ളവനും മനുഷ്യരുടെ അജ്ഞാനത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നവനും ലോകത്തിന് മുഴുവൻ മോക്ഷം നൽകാൻ കഴിവുള്ളവനുമായ ആ വലിയ മനസ്സിനുടമയെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു.
ഹിന്ദു സന്ന്യാസ പാരമ്പര്യത്തിലെ പരിവ്രാജക ധർമ്മമാണ് ചരം എന്ന വാക്കിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഒരു സ്ഥലത്ത് സ്ഥിരമായി നിൽക്കാതെ ലോകനന്മയ്ക്കായി സദാ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. ഭദ്രചിത്തം എന്ന പദം ശിവൻ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം തന്നെയാണ് നൽകുന്നത്. ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ അന്ധകാരവും അകറ്റാൻ അവതരിച്ച ആചാര്യനായതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങളിൽ സകലരും നമസ്കരിക്കുന്നത്. ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ വഴിതെറ്റിപ്പോയ ഭാരതീയ ചിന്താധാരകളെ നേർവഴിക്ക് നയിച്ച മഹാത്മാവാണ് അദ്ദേഹം.
ആത്മീയമായ അർത്ഥത്തിൽ അജ്ഞാനനാശം എന്നത് മായയെ മറികടക്കുന്നതിനെയാണ് കുറിക്കുന്നത്. താൻ ആരാണെന്ന സത്യം അറിയാതിരിക്കുന്നതാണ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അജ്ഞാനം. അദ്വൈത വേദാന്തത്തിലൂടെ ആ പരമമായ അറിവ് മനുഷ്യർക്ക് പകർന്നു നൽകുക വഴി അദ്ദേഹം ജഗന്മുക്തിദാതാവായി മാറുന്നു. വിശാലം എന്നത് പരിമിതമായ ശരീരബോധത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും മുക്തനായി പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ താൻ തന്നെയാണെന്ന വിശാലമായ ബ്രഹ്മബോധത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരമോന്നതമായ ആത്മീയ നിലയെ കാണിക്കുന്നു.
Verse 5
യതിശ്രേഷ്ഠമേകാഗ്രചിത്തം മഹാന്തം സുശാന്തം ഗുണാതീതമാകാശവാസം. നിരാതങ്കമാദിത്യഭാസം നിതാന്തം ഭജേ ശങ്കരാചാര്യമാചാര്യരത്നം.
സന്ന്യാസിമാരിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനും ഏകാഗ്രമായ മനസ്സുള്ളവനും അങ്ങേയറ്റം ശാന്തനും പ്രകൃതിയുടെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾക്കും അതീതനായവനുമായ ശങ്കരാചാര്യരെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ആകാശം പോലെ വിശാലമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നവനും യാതൊരുവിധ ഭയങ്ങളുമില്ലാത്തവനും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രഭ ചൊരിയുന്നവനുമായ ആ പരമാചാര്യനെ ഞാൻ എപ്പോഴും ഭജിക്കുന്നു.
പുരാണ സങ്കൽപ്പമനുസരിച്ച് ത്രിഗുണങ്ങളായ സത്ത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ് എന്നിവയ്ക്ക് പൂർണ്ണമായും അതീതനായ സാക്ഷാൽ പരമാത്മാവാണ് അദ്ദേഹം. ആകാശവാസം എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരമില്ലാത്ത, എങ്ങും എപ്പോഴും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാറ്റിനെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ അറിവിന്റെ വെളിച്ചം കൊണ്ട് ലോകത്തിന്റെ അജ്ഞാനാന്ധകാരം മാറ്റിയ ഗുരുവാണ് അദ്ദേഹം. മറ്റ് സന്ന്യാസിമാർക്ക് വഴികാട്ടിയായതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തെ യതിശ്രേഷ്ഠൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ദാർശനിക തലത്തിൽ നിരാതങ്കം എന്ന പദത്തിന് വലിയ അർത്ഥമുണ്ട്. അദ്വൈത വേദാന്തമനുസരിച്ച് രണ്ടാമതൊരാൾ ഉള്ളപ്പോഴാണ് ഭയം ഉണ്ടാകുന്നത്. എല്ലാം ഒന്നാണെന്ന സത്യം അറിയുമ്പോൾ യാതൊരു ഭയവുമില്ലാത്ത അവസ്ഥ കൈവരുന്നു. ഈ നിർഭയത്വമാണ് ആചാര്യൻ ലോകത്തെ പഠിപ്പിച്ചത്. ഗുണാതീതം എന്നത് ഭൗതികമായ എല്ലാ പരിമിതികളെയും മറികടന്ന ജീവൻമുക്തന്റെ അവസ്ഥയാണ്. ഒരു പരിധികളുമില്ലാത്ത ചിദാകാശത്തിൽ സദാ രമിക്കുന്ന ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശാന്തതയും പ്രകാശവുമാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിൽ വളരെ മനോഹരമായി വർണ്ണിച്ചിരിക്കുന്നത്.
Verse 6
പഠേത് പഞ്ചരത്നം സഭക്തിർഹി ഭക്തഃ സദാ ശങ്കരാചാര്യരത്നസ്യ നിത്യം. ലഭേത പ്രപൂർണം സുഖം ജീവനം സഃ കൃപാം സാധുവിദ്യാം ധനം സിദ്ധികീർതീ.
ശങ്കരാചാര്യരെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഈ പഞ്ചരത്ന സ്തോത്രം ആരാണോ എപ്പോഴും തികഞ്ഞ ഭക്തിയോടെ പാരായണം ചെയ്യുന്നത്, അവർക്ക് ആചാര്യന്റെ കൃപയാൽ പൂർണ്ണമായ സുഖവും സമാധാനമുള്ള നല്ലൊരു ജീവിതവും ലഭിക്കുമെന്നാണ് ഈ വരികളിൽ പറയുന്നത്. കൂടാതെ അവർക്ക് ശ്രേഷ്ഠമായ അറിവും വലിയ സമ്പത്തും വിവിധ സിദ്ധികളും ലോകത്തിൽ സൽകീർത്തിയും ഉണ്ടാകുമെന്നും ഈ ഫലശ്രുതി ശ്ലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഭാരതീയ സ്തോത്ര സാഹിത്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ സ്തോത്രങ്ങളുടെ അവസാനമുള്ള ഫലശ്രുതിക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഗുരുഭക്തിയിലൂടെയും നിരന്തരമുള്ള ഈശ്വര പ്രാർത്ഥനയിലൂടെയും മനുഷ്യർക്ക് ഭൗതികവും ആത്മീയവുമായ എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കുമെന്ന് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യർ അറിവിന്റെയും കാരുണ്യത്തിന്റെയും മൂർത്തിയായതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ ഭജിക്കുന്നവർക്ക് ജീവിതത്തിൽ സകല ഐശ്വര്യങ്ങളും കൈവരുമെന്ന വിശ്വാസമാണ് ഇവിടെ പങ്കുവെക്കുന്നത്. ഏറ്റവും വിലപിടിപ്പുള്ള അഞ്ച് രത്നങ്ങൾ പോലെയുള്ള ശ്ലോകങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇതിനെ പഞ്ചരത്നം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
തത്ത്വചിന്താപരമായി നോക്കുമ്പോൾ ഇവിടെ പറയുന്ന സുഖം കേവലം ഭൗതികമായ ആസ്വാദനങ്ങളല്ല. സാധുവിദ്യ എന്നതുകൊണ്ട് പ്രധാനമായും ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ആത്മജ്ഞാനമാണ്. ആ യഥാർത്ഥ അറിവ് ലഭിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യന്റെ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും നീങ്ങുകയും പരമാനന്ദം അഥവാ പ്രപൂർണ്ണ സുഖം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബാഹ്യമായ സമ്പത്തിനപ്പുറം ആന്തരികമായ ശാന്തിയും ഈശ്വരകൃപയുമാണ് യഥാർത്ഥ ധനം എന്ന് ഈ വരികൾ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ആത്മസാക്ഷാത്കാരമാണ് ഇതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സിദ്ധി.
ശിവാംശം ത്രയീമാർഗഗാമിപ്രിയം തം
കലിഘ്നം തപോരാശിയുക്തം ഭവന്തം.
പരം പുണ്യശീലം പവിത്രീകൃതാംഗം
ഭജേ ശങ്കരാചാര്യമാചാര്യരത്നം.
കരേ ദണ്ഡമേകം ദധാനം വിശുദ്ധം
സുരൈർബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വാദി- ഭിർധ്യാനഗമ്യം.
സുസൂക്ഷ്മം വരം വേദതത്ത്വജ്ഞമീശം
ഭജേ ശങ്കരാചാര്യമാചാര്യരത്നം.
രവീന്ദ്വക്ഷിണം സർവശാസ്ത്രപ്രവീണം
സമം നിർമലാംഗം മഹാവാക്യവിജ്ഞം.
ഗുരും തോടകാചാര്യസമ്പൂജിതം തം
ഭജേ ശങ്കരാചാര്യമാചാര്യരത്നം.
ചരം സച്ചരിത്രം സദാ ഭദ്രചിത്തം
ജഗത്പൂജ്യ- പാദാബ്ജമജ്ഞാനനാശം.
ജഗന്മുക്തിദാതാരമേകം വിശാലം
ഭജേ ശങ്കരാചാര്യമാചാര്യരത്നം.
യതിശ്രേഷ്ഠമേകാഗ്രചിത്തം മഹാന്തം
സുശാന്തം ഗുണാതീതമാകാശവാസം.
നിരാതങ്കമാദിത്യഭാസം നിതാന്തം
ഭജേ ശങ്കരാചാര്യമാചാര്യരത്നം.
പഠേത് പഞ്ചരത്നം സഭക്തിർഹി ഭക്തഃ
സദാ ശങ്കരാചാര്യരത്നസ്യ നിത്യം.
ലഭേത പ്രപൂർണം സുഖം ജീവനം സഃ
കൃപാം സാധുവിദ്യാം ധനം സിദ്ധികീർതീ.