വേദവ്യാസ അഷ്ടക സ്തോത്രം

Verse 1

സുജനേ മതിതോ വിലോപിതേ നിഖിലേ ഗൗതമശാപതോമരൈഃ.

കമലാസനപൂർവകൈസ്സ്തതോ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.

ഈ ശ്ലോകം വേദവ്യാസന്‍റെ അവതാരോദ്ദേശ്യത്തെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നു. ഗൗതമ മഹർഷിയുടെ ശാപമാകുന്ന വേലായുധങ്ങളാൽ സജ്ജനങ്ങൾക്കും സദ്‌ജ്ഞാനത്തിനും നാശം സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തെ ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്നും ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് മുതലായ ദേവഗണങ്ങൾ വേദവ്യാസനെ സ്തുതിച്ചു. ആ സ്തുതികളിൽ പ്രീതനായി ജ്ഞാനത്തെ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ അവതരിച്ച ബാദരായണൻ എനിക്ക് ഉത്തമമായ ബുദ്ധിയും ജ്ഞാനവും നൽകട്ടെ എന്ന് കവി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഒരു പുരാണകഥയനുസരിച്ച്, ഗൗതമ മഹർഷിയുടെ ഒരു ശാപം നിമിത്തം ഭൂമിയിൽ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം മറഞ്ഞുപോവുകയും ദുരാഗമങ്ങൾ പ്രചരിക്കുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ ലോകത്തിന്‍റെ രക്ഷയ്ക്കായി ദേവന്മാർ മഹാവിഷ്ണുവിന്‍റെ അംശാവതാരമായ വ്യാസനെ സമീപിച്ചു.

ഈ ശ്ലോകത്തിന്‍റെ ആന്തരാർത്ഥം വളരെ ഗഹനമാണ്. ലോകത്തിൽ അധർമ്മം വർദ്ധിക്കുകയും ശരിയായ ജ്ഞാനം അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, അതിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനായി ഭഗവാൻ അവതരിക്കുന്നു എന്ന ഗീതയിലെ തത്ത്വം തന്നെയാണ് ഇവിടെയും പ്രതിധ്വനിക്കുന്നത്. വേദവ്യാസൻ കേവലം ഒരു ഋഷിവര്യൻ മാത്രമല്ല, അജ്ഞാനമാകുന്ന അന്ധകാരത്തെ നീക്കി ജ്ഞാനപ്രകാശം ചൊരിയുന്ന ജഗദ്ഗുരുവാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ അവതാരം തന്നെ ലോകത്തിന്‍റെ ധാർമ്മികവും ആത്മീയവുമായ പുനരുദ്ധാരണത്തിന് വേണ്ടിയായിരുന്നു. അതിനാൽ, വ്യക്തിപരമായ ജ്ഞാനോദയത്തിനായി സാധകൻ വ്യാസന്‍റെ അനുഗ്രഹത്തിനായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. 'മതി' എന്ന വാക്ക് കേവലം ബുദ്ധിയല്ല, ശരിയായതിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനും സത്യത്തെ മനസ്സിലാക്കാനുമുള്ള വിവേകത്തെയാണ് കുറിക്കുന്നത്.

Verse 2

വിമലോഽപി പരാശരാദഭൂദ്ഭുവി ഭക്താഭിമതാർഥ സിദ്ധയേ.

വ്യഭജദ് ബഹുധാ സദാഗമാൻ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.

ഈ ശ്ലോകത്തിൽ വ്യാസന്‍റെ ജനനരഹസ്യത്തെയും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു കർമ്മത്തെയും വർണ്ണിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ജന്മനാ തന്നെ നിർമ്മലനും പാപരഹിതനുമായിരുന്നു, എന്നിട്ടും ഭക്തന്മാരുടെ അഭീഷ്ടങ്ങൾ സാധിച്ചുകൊടുക്കുന്നതിനായി പരാശര മഹർഷിയിൽ നിന്നും സത്യവതിയിൽ പുത്രനായി ഈ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചു. അദ്ദേഹം നിത്യവും അനാദിയുമായ വേദങ്ങളെ പലതായി വിഭജിച്ചു. അങ്ങനെയുള്ള ബാദരായണൻ എനിക്ക് സദ്ബുദ്ധി നൽകി അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. വ്യാസന്‍റെ ജനനം സാധാരണ മനുഷ്യരെപ്പോലെ കർമ്മബന്ധത്താലായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ലോകકલ്യാണം എന്ന ഒരൊറ്റ ലക്ഷ്യത്തിനു വേണ്ടിയായിരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്‍റെ ജ്ഞാനാവതാരമായിട്ടാണ് വ്യാസനെ കണക്കാക്കുന്നത്.

അദ്ദേഹം ചെയ്ത ഏറ്റവും മഹത്തായ കാര്യങ്ങളിലൊന്ന് അതുവരെ ഒന്നായി നിലനിന്നിരുന്ന വേദത്തെ ഋഗ്വേദം, യജുർവേദം, സാമവേദം, അഥർവവേദം എന്നിങ്ങനെ നാലായി വിഭജിച്ചതാണ്. കലിയുഗത്തിലെ മനുഷ്യരുടെ ഗ്രഹണശക്തിയും ആയുസ്സും കുറവായിരിക്കുമെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, അവർക്ക് വേദജ്ഞാനം എളുപ്പത്തിൽ സ്വായത്തമാക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ഈ വിഭജനം നടത്തിയത്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ദീർഘവീക്ഷണത്തെയും ലോകത്തോടുള്ള കാരുണ്യത്തെയും കാണിക്കുന്നു. 'സദാഗമാൻ' എന്ന പ്രയോഗം വേദങ്ങൾ മനുഷ്യനിർമ്മിതമല്ല, മറിച്ച് ഈശ്വരനിശ്വാസമായ അനാദിയായ ജ്ഞാനമാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആ ജ്ഞാനത്തെ ചിട്ടപ്പെടുത്തി വരും തലമുറകൾക്ക് കൈമാറിയ മഹാഗുരുവാണ് വേദവ്യാസൻ. അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ അനുഗ്രഹത്താൽ മാത്രമേ ആ വേദജ്ഞാനത്തിന്‍റെ സാരം ഗ്രഹിക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ.

Verse 3

സുതപോമതിശാലിജൈമിനി- പ്രമുഖാനേകവിനേയമണ്ഡിതഃ.

ഉരുഭാരതകൃന്മഹായശാ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.

ഈ ശ്ലോകം വേദവ്യാസന്‍റെ ഗുരുസ്ഥാനത്തെയും കീർത്തിയെയും വാഴ്ത്തുന്നു. കഠിനമായ തപസ്സും ഉയർന്ന ബുദ്ധിശക്തിയുമുള്ള ജൈമിനി മഹർഷി പ്രമുഖനായുള്ള അനേകം ശിഷ്യന്മാരാൽ അദ്ദേഹം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനാണ്. ലോകപ്രസിദ്ധമായ മഹാഭാരതം എന്ന ഇതിഹാസത്തിന്‍റെ കർത്താവായ അദ്ദേഹം മഹത്തായ യശസ്സോടുകൂടിയവനാണ്. അങ്ങനെയുള്ള ബാദരായണൻ എനിക്ക് ഉത്തമമായ ജ്ഞാനം നൽകട്ടെ. ഒരു ഗുരുവിന്‍റെ മഹത്വം അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ശിഷ്യഗണങ്ങളെക്കൊണ്ടു കൂടിയാണ് അളക്കപ്പെടുന്നത്. ജൈമിനി, വൈശമ്പായനൻ, പൈലൻ, സുമന്തു തുടങ്ങിയ പ്രഗത്ഭരായ ശിഷ്യന്മാർ വ്യാസന്‍റെ ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ ആഴം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ജൈമിനി പൂർവ്വമീമാംസാ സൂത്രങ്ങളുടെ കർത്താവാണ്, ഇത് വ്യാസന്‍റെ ശിക്ഷണത്തിന്‍റെ ഫലമാണ്.

വ്യാസന്‍റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവനകളിലൊന്ന് 'അഞ്ചാം വേദം' എന്ന് ഖ്യാതി നേടിയ മഹാഭാരതത്തിന്‍റെ രചനയാണ്. ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നീ പുരുഷാർത്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഗഹനമായ തത്ത്വങ്ങൾ ലളിതമായ കഥകളിലൂടെയും സംഭവങ്ങളിലൂടെയും സാധാരണ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ മഹാഭാരതത്തിലൂടെ വ്യാസന് സാധിച്ചു. ഭഗവദ്ഗീത മഹാഭാരതത്തിന്‍റെ ഭാഗമായതുകൊണ്ടുതന്നെ, ലോകത്തിന് ഈ പരമമായ ജ്ഞാനം നൽകിയത് വ്യാസനാണ്. 'ഉരുഭാരതകൃത്' എന്ന പ്രയോഗം മഹാഭാരതത്തിന്‍റെ വലുപ്പത്തെയും മഹത്വത്തെയും ഒരേസമയം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇത്രയും വലിയൊരു ജ്ഞാനസാഗരം ലോകത്തിന് സമ്മാനിച്ച മഹാഗുരുവിന്‍റെ അനുഗ്രഹം തേടുകയാണ് കവി ഈ ശ്ലോകത്തിലൂടെ.

Verse 4

നിഖിലാഗമനിർണയാത്മകം വിമലം ബ്രഹ്മസുസൂത്രമാതനോത്.

പരിഹൃത്യ മഹാദുരാഗമാൻ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.

ഈ ശ്ലോകം വേദവ്യാസന്‍റെ ദാർശനിക സംഭാവനയെ, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രഹ്മസൂത്രരചനയെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നു. അക്കാലത്ത് പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന തെറ്റായതും ദുഷിച്ചതുമായ സിദ്ധാന്തങ്ങളെയും ആഗമങ്ങളെയും ഖণ্ডിച്ചുകൊണ്ട്, എല്ലാ വേദങ്ങളുടെയും ഉപനിഷത്തുക്കളുടെയും സാരസർവ്വസ്വമായ നിർണ്ണയം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിർമ്മലമായ ബ്രഹ്മസൂത്രം അദ്ദേഹം രചിച്ചു. അങ്ങനെയുള്ള ബാദരായണൻ എനിക്ക് സദ്ബുദ്ധി നൽകി അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. ഉപനിഷത്തുകളിലെ ദർശനങ്ങൾ പലപ്പോഴും സാധാരണക്കാർക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും പരസ്പരവിരുദ്ധമെന്ന് തോന്നിക്കുന്നതുമാണ്. ഈ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ നീക്കി, ഉപനിഷദ് വാക്യങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിച്ച് ഒരു സമഗ്രമായ ദർശനം അവതരിപ്പിക്കുകയാണ് ബ്രഹ്masൂത്രത്തിലൂടെ വ്യാസൻ ചെയ്തത്.

ബ്രഹ്മസൂത്രം, ഉപനിഷത്തുക്കൾ, ഭഗവദ്ഗീത എന്നിവയെ ചേർത്താണ് വേദാന്ത ദർശനത്തിലെ 'പ്രസ്ഥാനത്രയം' എന്ന് പറയുന്നത്. ഇതിൽ യുക്തിയുടെ പ്രസ്ഥാനമാണ് ബ്രഹ്മസൂത്രം. കേവലം വേദവാക്യങ്ങളെ വ്യാഖ്യാനിക്കുക മാത്രമല്ല, സാംഖ്യം, യോഗം, ന്യായം, വൈശേഷികം, ബൗദ്ധം, ജൈനം തുടങ്ങിയ ഇതര ദർശനങ്ങളെ യുക്തിപൂർവ്വം ഖণ্ডിച്ച് വേദാന്തത്തിന്‍റെ മേൽക്കോയ്മ സ്ഥാപിക്കാനും ബ്രഹ്മസൂത്രം ശ്രമിക്കുന്നു. 'പരിഹൃത്യ മഹാദുരാഗമാൻ' എന്ന ഭാഗം ഈ വാദപ്രതിവാദ സ്വഭാവത്തെയാണ് എടുത്തു കാണിക്കുന്നത്. സത്യജ്ഞാനം സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് തെറ്റായ ജ്ഞാനത്തെ ഖণ্ডിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. വേദങ്ങളുടെ അവസാന വാക്കും നിർണ്ണയവുമായ ബ്രഹ്മസൂത്രത്തിന്‍റെ രചയിതാവായ വ്യാസൻ ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ പരമമായ അധികാര കേന്ദ്രമായി ഇവിടെ വാഴ്ത്തപ്പെടുന്നു.

Verse 5

ബദരീതരുമണ്ഡിതാശ്രമേ സുഖതീർഥേഷ്ടവിനേയദേശികഃ.

ഉരുതദ്ഭജനപ്രസന്നഹൃന്മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.

ഈ ശ്ലോകം വേദവ്യാസനും മധ്വാചാര്യരും തമ്മിലുള്ള ഗുരുശിഷ്യബന്ധത്തെ എടുത്തു കാണിക്കുന്നു, ഇത് മാധ്വ സമ്പ്രദായത്തിൽ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. ബദരീ വൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട തന്‍റെ ആശ്രമത്തിൽ, തന്‍റെ പ്രിയപ്പെട്ട ശിഷ്യനായ സുഖതീർത്ഥന് (മധ്വാചാര്യരുടെ മറ്റൊരു പേര്) അദ്ദേഹം ഗുരുവായി വർത്തിക്കുന്നു. ആ ശിഷ്യന്‍റെ മഹത്തായ ഭജനം കൊണ്ട് പ്രസന്നമായ ഹൃദയത്തോടുകൂടിയവനാണ് അദ്ദേഹം. അങ്ങനെയുള്ള ബാദരായണൻ എനിക്ക് ഉത്തമമായ ബുദ്ധി നൽകട്ടെ. ചിരഞ്ജീവിയായ വേദവ്യാസൻ ഇന്നും ബദരികാശ്രമത്തിൽ സൂക്ഷ്മശരീരനായി വസിക്കുന്നുണ്ടെന്നും, യോഗ്യരായവർക്ക് അദ്ദേഹത്തെ ദർശിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്നും ഒരു വിശ്വാസമുണ്ട്. മധ്വാചാര്യർ ബദരിയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയും അവിടെവെച്ച് വ്യാസനിൽ നിന്നും നേരിട്ട് ബ്രഹ്മസൂത്രഭാഷ്യവും മറ്റു തത്ത്വങ്ങളും ഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് മാധ്വ പാരമ്പര്യം പഠിപ്പിക്കുന്നത്.

ഈ ശ്ലോകം ആ ഐതിഹ്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. 'സുഖതീർഥേഷ്ടവിനേയദേശികഃ' എന്ന പ്രയോഗം വ്യാസന് മധ്വാചാര്യരോടുള്ള വാത്സല്യത്തെയും, മധ്വാചാര്യർ അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ശിഷ്യനാണെന്നുമുള്ള ഭാവത്തെ ദൃഢീകരിക്കുന്നു. ഭക്തിയുടെ പ്രാധാന്യം 'ഉരുതദ്ഭജനപ്രസന്നഹൃത്' എന്ന ഭാഗത്തിൽ വ്യക്തമാണ്. കേവലം പാണ്ഡിത്യം കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് നിഷ്കളങ്കമായ ഭക്തിയും സമർപ്പണവും കൊണ്ടാണ് ഗുരുവിന്‍റെ പൂർണ്ണമായ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നത്. മധ്വന്‍റെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതനായ വ്യാസൻ അദ്ദേഹത്തിന് തത്ത്വജ്ഞാനം ഉപദേശിച്ചു. ഈ ഗുരു-ശിഷ്യ പരമ്പരയിലൂടെയാണ് തങ്ങളുടെ ദർശനം ലോകത്തിന് ലഭിച്ചതെന്ന് മാധ്വന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു. അതിനാൽ ആ പരമഗുരുവിന്‍റെ അനുഗ്രഹത്തിനായി അവർ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

Verse 6

അജിനാംബരരൂപയാ ക്രിയാപരിവീതോ മുനിവേഷഭൂഷിതഃ.

മുനിഭാവിതപാദപങ്കജോ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.

ഈ ശ്ലോകം വ്യാസന്‍റെ ബാഹ്യരൂപത്തെയും ആന്തരികമഹത്വത്തെയും വർണ്ണിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം മാന്തോൽ വസ്ത്രമായി ധരിച്ചവനും, എപ്പോഴും സത്കർമ്മങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നവനും, മുനിമാരുടെ വേഷത്താൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനുമാണ്. മറ്റു മഹർഷിമാർ പോലും തങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ പാദകമലങ്ങളെ ധ്യാനിക്കുന്നു. അങ്ങനെയുള്ള ബാദരായണൻ എനിക്ക് സദ്ബുദ്ധി നൽകി അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. വ്യാസന്‍റെ രൂപം ഒരു ഉത്തമനായ ഋഷിയുടെ പ്രതിരൂപമാണ്. 'അജിനാംബരം' അഥവാ മാന്തോൽ എന്നത് ലൗകിക സുഖങ്ങളോടുള്ള വിരക്തിയുടെയും സംയമനത്തിന്‍റെയും പ്രതീകമാണ്. 'ക്രിയാപരിവീതഃ' എന്നതിന് അദ്ദേഹം എപ്പോഴും യജ്ഞം, തപസ്സ്, ജ്ഞാനദാനം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളിൽ വ്യാപൃതനാണെന്ന് അർത്ഥം கொள்ளலாம்.

എന്നാൽ ഈ ശ്ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗം 'മുനിഭാവിതപാദപങ്കജഃ' എന്നതാണ്. സാധാരണ മനുഷ്യർ മാത്രമല്ല, ജ്ഞാനികളും തപസ്വികളുമായ മറ്റു മുനിമാർ പോലും വ്യാസനെ തങ്ങളുടെ ഗുരുവായി കണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ പാദങ്ങളെയാണ് ധ്യാനിക്കുന്നത്. ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് വ്യാസൻ 'ഋഷീണാം ഋഷി' അഥവാ ഋഷിമാരിലെ പരമനായ ഋഷിയാണെന്നാണ്. ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹമാണ് അവസാന വാക്ക്. അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ പാദങ്ങളെ ധ്യാനിക്കുന്നത് പരമമായ ജ്ഞാനം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗമാണ്. ബാഹ്യമായ ലളിതവേഷവും ആന്തരികമായ അഗാധജ്ഞാനവും ഒത്തിണങ്ങിയ ആചാര്യനാണ് വ്യാസൻ. അങ്ങനെയുള്ള ഗുരുവിന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചാൽ മാത്രമേ യഥാർത്ഥ വിവേകം ഉദിക്കുകയുള്ളൂ എന്ന് ഈ ശ്ലോകം പഠിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 7

കനകാഭജടോ രവിച്ഛവിർമുഖലാവണ്യജിതേന്ദുമണ്ഡലഃ.

സുഖതീർഥദയാനിരീക്ഷണോ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.

ഈ ശ്ലോകം വേദവ്യാസന്‍റെ തേജോമയമായ രൂപത്തെ വർണ്ണിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ കാരുണ്യത്തെ എടുത്തുപറയുന്നു. സ്വർണ്ണത്തിന്‍റെ ശോഭയോടെ തിളങ്ങുന്ന ജടയോടുകൂടിയവനും, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ശരീരകാന്തിയുള്ളവനും, തന്‍റെ മുഖസൗന്ദര്യം കൊണ്ട് ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തെപ്പോലും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നവനുമാണ് അദ്ദേഹം. അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ദയാപൂർണ്ണമായ നോട്ടം പ്രിയശിഷ്യനായ സുഖതീർത്ഥന്‍റെ (മധ്വാചാര്യരുടെ) മേൽ എപ്പോഴുമുണ്ട്. അങ്ങനെയുള്ള ബാദരായണൻ എനിക്ക് സദ്ബുദ്ധി നൽകി അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. ഈ വർണ്ണന കേവലം ബാഹ്യസൗന്ദര്യത്തെക്കുറിച്ചല്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ആന്തരികമായ മഹത്വത്തിന്‍റെ പ്രതിഫലനമാണ്. സ്വർണ്ണനിറമുള്ള ജടയും സൂര്യതേജസ്സും അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ അറിവിന്‍റെയും തപസ്സിന്‍റെയും ശക്തിയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

സൂര്യൻ ജ്ഞാനത്തിന്‍റെയും ബുദ്ധിയുടെയും പ്രതീകമാണ്. അതേസമയം ചന്ദ്രനെ അതിശയിക്കുന്ന മുഖകാന്തി അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ശാന്തതയെയും കാരുണ്യത്തെയും കുറിക്കുന്നു. ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ തീക്ഷ്ണതയും കാരുണ്യത്തിന്‍റെ ശീതളിമയും ഒരുമിച്ചുചേർന്ന ഒരു പൂർണ്ണനായ ഗുരുവിനെയാണ് ഇവിടെ കാണാൻ കഴിയുന്നത്. 'സുഖതീർഥദയാനിരീക്ഷണഃ' എന്ന പ്രയോഗം വീണ്ടും ഗുരു-ശിഷ്യ ബന്ധത്തിന്‍റെ പ്രാധാന്യം ഊട്ടിയുറപ്പിക്കുന്നു. ഒരു യഥാർത്ഥ ഗുരുവിന്‍റെ ദയാപൂർണ്ണമായ കടാക്ഷം മാത്രം മതി ശിഷ്യന്‍റെ എല്ലാ അജ്ഞാനവും ഇല്ലാതാകാൻ. ആ ഗുരുവിന്‍റെ നോട്ടം എപ്പോഴും തന്‍റെ യോഗ്യനായ ശിഷ്യനെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. മധ്വാചാര്യർക്ക് ലഭിച്ച അതേ ദയാകടാക്ഷം തനിക്കും ലഭിക്കേണമേയെന്നാണ് കവി ഈ ശ്ലോകത്തിലൂടെ പരോക്ഷമായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത്.

Verse 8

സുജനോദ്ധരണക്ഷണസ്വകപ്രതിമാഭൂതശിലാഷ്ടകം സ്വയം.

പരിപൂർണധിയേ ദദൗ ഹി യോ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.

ഈ ശ്ലോകം മാധ്വ പാരമ്പര്യത്തിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഐതിഹ്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. സജ്ജനങ്ങളെ ഉദ്ധരിക്കുന്നതിനായി, തന്‍റെ തന്നെ പ്രതിരൂപങ്ങളായ എട്ട് ശിലാവിഗ്രഹങ്ങളെ അദ്ദേഹം പരിപൂർണ്ണ പ്രജ്ഞനായ (മധ്വാചാര്യരുടെ മറ്റൊരു പേര്) ശിഷ്യന് സ്വയം നൽകി. അങ്ങനെയുള്ള ബാദരായണൻ എനിക്ക് സദ്ബുദ്ധി നൽകി അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. മധ്വാചാര്യർക്ക് ബദരിയിൽ വെച്ച് വ്യാസൻ എട്ട് സാളഗ്രാമ ശിലകൾ നൽകിയെന്നും, അവയെ തന്‍റെ ശിഷ്യന്മാർക്ക് ആരാധനയ്ക്കായി നൽകിയെന്നും ഒരു കഥയുണ്ട്. ആ സാളഗ്രാമങ്ങൾ സാധാരണ ശിലകളായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് വ്യാസന്‍റെ തന്നെ ചൈതന്യം കുടികൊള്ളുന്ന പ്രതിമകളായിരുന്നു.

ഇവിടെ 'സുജനോദ്ധരണ' എന്ന പദം വളരെ പ്രധാനമാണ്. ആചാര്യന്മാർ ലോകത്തിന് ജ്ഞാനം നൽകുന്നത് സജ്ജനങ്ങളെ സംസാരസാഗരത്തിൽ നിന്നും കരകയറ്റാനാണ്. വിഗ്രഹാരാധന ഈ ഉദ്ധാരണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന മാർഗ്ഗമായി ഈ പാരമ്പര്യം കാണുന്നു. വിഗ്രഹം കേവലം കല്ലോ ലോഹമോ അല്ല, മറിച്ച് ഭഗവാന്‍റെ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുവിന്‍റെ സാന്നിദ്ധ്യം നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഒരു ചൈതന്യ കേന്ദ്രമാണ്. വ്യാസൻ നേരിട്ട് നൽകിയ ഈ വിഗ്രഹങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ അനുഗ്രഹം തലമുറകളായി ഭക്തർക്ക് ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. പരിപൂർണ്ണമായ ബുദ്ധിയോടുകൂടിയവനായതുകൊണ്ടാണ് മധ്വാചാര്യർക്ക് 'പരിപൂർണ്ണധി' എന്ന പേര് വന്നത്. അങ്ങനെയുള്ള ശിഷ്യന് തന്‍റെ തന്നെ പ്രതിരൂപങ്ങളെ നൽകിയ ഗുരുവിന്‍റെ കാരുണ്യം എത്ര വലുതാണെന്ന് ഈ ശ്ലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

Verse 9

വേദവ്യാസാഷ്ടകസ്തുത്യാ മുദ്ഗലേന പ്രണീതയാ.

ഗുരുഹൃത്പദ്മസദ്മസ്ഥോ വേദവ്യാസഃ പ്രസീദതു.

ഇതൊരു ഫലശ്രുതി ശ്ലോകമാണ്. ഈ സ്തോത്രത്തിന്‍റെ രചയിതാവിനെയും ഫലത്തെയും ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. മുദ്ഗലൻ എന്ന ഋഷിയാൽ രചിക്കപ്പെട്ട ഈ വേദവ്യാസാഷ്ടകം എന്ന സ്തുതിയാൽ, തന്‍റെ ഗുരുവിന്‍റെ ഹൃദയമാകുന്ന താമരപ്പൂവിൽ വസിക്കുന്ന വേദവ്യാസ ഭഗവാൻ പ്രസാദിക്കട്ടെ. ഈ ശ്ലോകം സ്തോത്രത്തിന്‍റെ രചയിതാവ് മുദ്ഗലനാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതിലുപരി, ഇത് വ്യാസന്‍റെ വാസസ്ഥാനം എവിടെയാണെന്ന് കാവ്യാത്മകമായി വർണ്ണിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ബദരിയിലോ മറ്റേതെങ്കിലും ലോകത്തിലോ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഒരു സാധകന്‍റെ ഗുരുവിന്‍റെ ഹൃദയത്തിലാണ് വസിക്കുന്നത്.

'ഗുരുഹൃത്പദ്മസദ്മസ്ഥഃ' എന്ന പ്രയോഗം ഗുരുപരമ്പരയുടെ പ്രാധാന്യത്തെ എടുത്തു കാണിക്കുന്നു. വേദവ്യാസൻ ആദിഗുരുവാണ്. ആ ജ്ഞാനമാണ് പരമ്പരയായി ഓരോ ഗുരുവിലൂടെയും ശിഷ്യനിലേക്ക് പകരുന്നത്. അതിനാൽ, ഒരുവൻ തന്‍റെ ഗുരുവിനെ സേവിക്കുമ്പോൾ, അയാൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ സേവിക്കുന്നത് ആദിഗുരുവായ വേദവ്യാസനെ തന്നെയാണ്. ഗുരുവിന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ ജ്ഞാനസ്വരൂപനായി വ്യാസൻ എപ്പോഴും പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഈ സ്തോത്രം ചൊല്ലുന്നതിലൂടെ, ആ ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ വ്യാസൻ പ്രസാദിക്കുകയും, സാധകന് ജ്ഞാനവും വിവേകവും നൽകി അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ അഷ്ടകം കേവലം ഒരു സ്തുതിയല്ല, മറിച്ച് ഗുരുതത്ത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ധ്യാനം കൂടിയാണ്.

സുജനേ മതിതോ വിലോപിതേ നിഖിലേ ഗൗതമശാപതോമരൈഃ.
കമലാസനപൂർവകൈസ്സ്തതോ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.
വിമലോഽപി പരാശരാദഭൂദ്ഭുവി ഭക്താഭിമതാർഥ സിദ്ധയേ.
വ്യഭജദ് ബഹുധാ സദാഗമാൻ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.
സുതപോമതിശാലിജൈമിനി- പ്രമുഖാനേകവിനേയമണ്ഡിതഃ.
ഉരുഭാരതകൃന്മഹായശാ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.
നിഖിലാഗമനിർണയാത്മകം വിമലം ബ്രഹ്മസുസൂത്രമാതനോത്.
പരിഹൃത്യ മഹാദുരാഗമാൻ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.
ബദരീതരുമണ്ഡിതാശ്രമേ സുഖതീർഥേഷ്ടവിനേയദേശികഃ.
ഉരുതദ്ഭജനപ്രസന്നഹൃന്മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.
അജിനാംബരരൂപയാ ക്രിയാപരിവീതോ മുനിവേഷഭൂഷിതഃ.
മുനിഭാവിതപാദപങ്കജോ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.
കനകാഭജടോ രവിച്ഛവിർമുഖലാവണ്യജിതേന്ദുമണ്ഡലഃ.
സുഖതീർഥദയാനിരീക്ഷണോ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.
സുജനോദ്ധരണക്ഷണസ്വകപ്രതിമാഭൂതശിലാഷ്ടകം സ്വയം.
പരിപൂർണധിയേ ദദൗ ഹി യോ മതിദോ മേസ്തു സ ബാദരായണഃ.
വേദവ്യാസാഷ്ടകസ്തുത്യാ മുദ്ഗലേന പ്രണീതയാ.
ഗുരുഹൃത്പദ്മസദ്മസ്ഥോ വേദവ്യാസഃ പ്രസീദതു.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras