ಗುರು ಅಷ್ಟಕ ಸ್ತೋತ್ರ

Verse 1
ಶರೀರಂ ಸುರೂಪಂ ತಥಾ ವಾ ಕಲತ್ರಂ ಯಶಶ್ಚಾರು ಚಿತ್ರಂ ಧನಂ ಮೇರುತುಲ್ಯಮ್ | ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಮ್ ||
ಈ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ವ್ಯರ್ಥತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೂಪವತ್ತಾದ ದೇಹ, ಸುಂದರ ಸಂಗಾತಿ, ಅಪಾರವಾದ ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೇರು ಪರ್ವತದಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಿಗಬಹುದು. ಭೌತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಾಧನೆಗಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಇದ್ದರೂ ಗುರುವಿನ ಪಾದಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಲೀನವಾಗದಿದ್ದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅರ್ಥಹೀನವೆಂದು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ತತಃ ಕಿಂ ಅಥವಾ ನಂತರವೇನು ಎಂಬುದು ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಭೌತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ನಶ್ವರ. ಗುರುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳು ಜೀವನದ ಏಕೈಕ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಲೌಕಿಕ ಸಂಸಾರದ ಸುಳಿಯಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಗುರುವು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ಅವರು ಜ್ಞಾನದ ಮೂರ್ತರೂಪ. ಮನಸ್ಸು ಗುರುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಭೌತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ಆಚೆಗಿನ ಸತ್ಯದ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಲೌಕಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದರೂ, ಆತ್ಮದ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಮರ್ಪಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Verse 2
ಕಲತ್ರಂ ಧನಂ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾದಿಸರ್ವಂ ಗೃಹಂ ಬಾಂಧವಾಃ ಸರ್ವಮೇತದ್ಧಿ ಜಾತಮ್ | ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಮ್ ||
ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಮೋಹದ ಬಗ್ಗೆ ಆಚಾರ್ಯರು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆ ಮತ್ತು ಬಂಧುಬಾಂಧವರು - ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಲೋಕದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನರು ಇವರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಾತಮ್ ಎಂಬ ಪದವು ಹುಟ್ಟಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಅಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜನ್ಮದ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇವು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡಲಾರವು.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕುಟುಂಬದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಧರ್ಮವಾದರೂ, ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೋಹವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುತ್ತದೆ. ಗುರುವಿನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಲೀನವಾದಾಗ, ಸಂಸಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಮನುಷ್ಯನು ಅಲಿಪ್ತನಾಗಿರಲು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಗುರುವು ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ನಾಾವಿಕ. ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದ ಸುಖದುಃಖಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಆತ್ಮದ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುವಿನ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಈ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬರೀ ಬಲೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಸಾರ.

Verse 3
ಷಡಂಗಾದಿವೇದೋ ಮುಖೇ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದ್ಯಾ ಕವಿತ್ವಾದಿಗದ್ಯಂ ಸುಪದ್ಯಂ ಕರೋತಿ | ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಮ್ ||
ಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ತಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಷಡಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ವೇದಗಳ ಜ್ಞಾನವಿರುವುದು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು, ಕವನಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಗದ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಈ ಪಾಂಡಿತ್ಯವು ವಿನಯವನ್ನು ತರದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗುರುವಿನತ್ತ ತಿರುಗಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಇಲ್ಲ. ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಹಂಕಾರವು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ.
ದಾರ್ಶನಿಕವಾಗಿ, ವೇದಗಳ ಪಠಣ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗಬಾರದು, ಅದು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗಬೇಕು. ಅಂತಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನೀಡುವವರು ಗುರುಗಳು ಮಾತ್ರ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ಅದು ವ್ಯರ್ಥ. ಗುರುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವು ನಿಜವಾದ ஞான ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಗುರು ಭಕ್ತಿಯು ಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ನಮ್ರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ದಾರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ನಕ್ಷೆಗಳಾದರೆ, ಗುರುವು ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವನೇ ನಿಜವಾದ ವಿದ್ವಾಂಸ.

Verse 4
ವಿದೇಶೇಷು ಮಾನ್ಯಃ ಸ್ವದೇಶೇಷು ಧನ್ಯಃ ಸದಾಚಾರವೃತ್ತೇಷು ಮತ್ತೋ ನ ಚಾನ್ಯಃ | ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಮ್ ||
ನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ಲೋಕವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ವತ್ತಿನಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವುದು, ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಧನ್ಯನಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿರುವುದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಿಗುವ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಸಮಾಜದ ಈ ಎಲ್ಲ ಮನ್ನಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯಿದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಸು ಗುರುವಿನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸದಿದ್ದರೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ದೊರಕುವ ಲಾಭವೇನು ಎಂದು ಆಚಾರ್ಯರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಸಮಾಜದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ನಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ಅಶಾಂತವಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಹೆಸರು ಬರೀ ಹೊದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನ್ನಣೆಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದವು, ಅವು ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಮರೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಗುರು ಭಕ್ತಿಯು ಅಂತಹ ಹೊರಗಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗುರುವು ಸಮಾಜದ ಅರಿವಿನಾಚೆಗೆ ಆತ್ಮದ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಹ್ಯದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಿಂತ ಗುರುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಎಂಬುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ತಾತ್ಪರ್ಯ.

Verse 5
ಕ್ಷಮಾಮಂಡಲೇ ಭೂಪಭೂಪಾಲವೃಂದೈಃ ಸದಾ ಸೇವಿತಂ ಯಸ್ಯ ಪಾದಾರವಿಂದಮ್ | ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಮ್ ||
ಐದನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಅಮಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೂಮಂಡಲವನ್ನೇ ಆಳುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರುಗಳು ಯಾರ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅಂದರೆ ಅಂತಹ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಗುರುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಸದಿದ್ದರೆ ಆ ಅಧಿಕಾರದ ಉಪಯೋಗವೇನು? ಜಗತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುತ್ವವು ಅಸ್ಥಿರವಾದುದು ಮತ್ತು ಅહಂಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.
ದಾರ್ಶನಿಕವಾಗಿ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜರ ರಾಜನಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು. ಅಧಿಕಾರವು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಗುರು ಭಕ್ತಿಯು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಆಳುವವರಿಗಿಂತ, ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಗುರುವಿನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇರಿಸುವವನು ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ಗೆದ್ದವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಲೋಕದ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಗುರುವಿನ ಪಾದದ ಸೇವೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ತರವಾದದ್ದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಲೌಕಿಕ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಗುರುವಿನ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡದವನು, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬಡವನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 6
ಯಶೋ ಮೇ ಗತಂ ದಿಕ್ಷು ದಾನಪ್ರತಾಪಾತ್ ಜಗದ್ವಸ್ತು ಸರ್ವಂ ಕರೇ ಯತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ | ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಮ್ ||
ಆರನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದಾನದಿಂದ ಬರುವ ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುವ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಕೀರ್ತಿ ಹರಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಇರಬಹುದು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ತರುವ ಸಂಗತಿಗಳು. ಆದರೆ, ಆಚಾರ್ಯರು ಇವುಗಳನ್ನೂ ಅಲ್ಪವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುರುವಿನ ಅನುಗ್ರಹವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ದಾರ್ಶನಿಕವಾಗಿ, ದಾನವು ಒಂದು ಪುಣ್ಯದ ಕೆಲಸ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅಹಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರಿಂದ ಫಲವಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳೂ ಭಗವಂತನ ಅಥವಾ ಗುರುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದ ಫಲವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಇರಬೇಕು. ಆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಸಾಧಿಸುವುದು ಮಾಯೆಯಾಟವಷ್ಟೇ. ಗುರುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇರಿಸಿದಾಗ, ನಾವು ಮಾಡುವ ದಾನ ಮತ್ತು ಪಡೆಯುವ ಕೀರ್ತಿ ಎರಡೂ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ. ಗುರುವು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲ, ಅವರನ್ನು ಮರೆತು ಪಡೆಯುವ ಸಂಪತ್ತು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತರಲಾರದು. ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮೀರಿ ಗುರುವಿನ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುವುದೇ ನಿಜವಾದ സമ്പನ್ನತೆ.

Verse 7
ನ ಭೋಗೇ ನ ಯೋಗೇ ನ ವಾ ವಾಜಿರಾಜೌ ನ ಕಾಂತಾಮುಖೇ ನೈವ ವಿತ್ತೇಷು ಚಿತ್ತಮ್ | ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಮ್ ||
ಏಳನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲೌಕಿಕ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ, ಯೋಗದ ಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಗಳಂತಹ ವೈಭವದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ತ್ರೀ ಸೌಂದರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಧನರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ತೊಡಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದ ವೈರಾಗ್ಯ. ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅದು ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶೂನ್ಯವಾಗಿ ಇಡಬಾರದು, ಬದಲಾಗಿ ಗುರುವಿನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ದಾರ್ಶನಿಕವಾಗಿ, ವೈರಾಗ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕಡೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಅಲೆದಾಡಬಾರದು. ಗುರುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಲೀನಗೊಳಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ವೈರಾಗ್ಯದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ. యೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಗುರುವಿನ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಭಕ್ತಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಲೌಕಿಕ ಮೋಹಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ, ಗುರುವಿನತ್ತ ತಿರುಗಿಸುವುದೇ ಸಾಧನೆಯ ಸಾರ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಶಾಂತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಗುರುವಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 8
ಅರಣ್ಯೇ ನ ವಾ ಸ್ವಸ್ಯ ಗೇಹೇ ನ ಕಾರ್ಯೇ ನ ದೇಹೇ ಮನೋ ವರ್ತತೇ ಮೇ ತ್ವನರ್ಘ್ಯೇ | ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಮ್ ||
ಎಂಟನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿರಲಿ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದದ್ದು (ಅನರ್ಘ್ಯ), ಅದನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಅಲೆದಾಡಲು ಬಿಡಬಾರದು. ಅದು ಗುರುವಿನ ಪಾದಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವವರೆಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ದಾರ್ಶನಿಕವಾಗಿ, ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಮನಸ್ಸು ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ಅಲೆದರೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗುರುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳೇ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಜವಾದ ನೆಲೆ. ನಾವು ಇರುವ ಸ್ಥಳ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಗುರುವಿನ ಜೊತೆಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರಗಳು ಬದಲಾದರೂ, ಗುರುವಿನ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಸಿದರೆ, ಅದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅಲೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ನಿಜವಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆ. ಗುರು ಭಕ್ತಿಯು മനಸ್ಸಿನ ಅಲೆದಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಸದ್ದಿಗಿಂತ ಗುರುವಿನ ಪಾದದ ಮೌನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು.

Verse 9
ಗುರೋರಷ್ಟಕಂ ಯಃ ಪಠೇತ್ ಪುಣ್ಯದೇಹೀ ಯತಿರ್ಭೂಪತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಗೇಹೀ | ಲಭೇದ್ವಾಂಛಿತಾರ್ಥಂ ಪದಂ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಂ ಗುರೋರುಕ್ತವಾಕ್ಯೇ ಮನೋ ಯಸ್ಯ ಲಗ್ನಮ್ ||
ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕವು ಈ ಅಷ್ಟಕವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಸಿಗುವ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯತಿಗಳು (ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು), ರಾಜರು, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಗೃಹಸ್ಥರು - ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಈ ಗುರುವಷ್ಟಕವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ ಅವರು ಪುಣ್ಯವಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಪದವನ್ನು ಅಥವಾ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಷರತ್ತು: ಗುರುವಿನ ಉಪದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇಡಬೇಕು.
ದಾರ್ಶನಿಕವಾಗಿ, ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮೀರಿ, ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಗುರು ಭಕ್ತಿಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಸಾರ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವೇದವಾಕ್ಯದಂತೆ ಪಾಲಿಸುವುದು ಸಾಧಕನ ಪ್ರಥಮ ಕರ್ತವ್ಯ. ಈ ಅಷ್ಟಕದ ಪಠಣವು ಕೇವಲ ಸ್ತೋತ್ರವಲ್ಲ, ಇದು ಗುರುವಿನ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗ. ಗುರುವಿನ ಮೇಲಿನ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯೇ ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಶರೀರಂ ಸುರೂಪಂ ತಥಾ ವಾ ಕಲತ್ರಂ
ಯಶಶ್ಚಾರು ಚಿತ್ರಂ ಧನಂ ಮೇರುತುಲ್ಯಂ.
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ.
ಕಲತ್ರಂ ಧನಂ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾದಿಸರ್ವಂ
ಗೃಹಂ ಬಾಂಧವಾಃ ಸರ್ವಮೇತದ್ಧಿ ಜಾತಂ.
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ.
ಷಡಂಗಾದಿವೇದೋ ಮುಖೇ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದ್ಯಾ
ಕವಿತ್ವಾದಿಗದ್ಯಂ ಸುಪದ್ಯಂ ಕರೋತಿ.
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ.
ವಿದೇಶೇಷು ಮಾನ್ಯಃ ಸ್ವದೇಶೇಷು ಧನ್ಯಃ
ಸದಾಚಾರವೃತ್ತೇಷು ಮತ್ತೋ ನ ಚಾನ್ಯಃ.
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ.
ಕ್ಷಮಾಮಂಡಲೇ ಭೂಪಭೂಪಾಲವೃಂದೈಃ
ಸದಾ ಸೇವಿತಂ ಯಸ್ಯ ಪಾದಾರವಿಂದಂ.
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ.
ಯಶೋ ಮೇ ಗತಂ ದಿಕ್ಷು ದಾನಪ್ರತಾಪಾತ್
ಜಗದ್ವಸ್ತು ಸರ್ವಂ ಕರೇ ಯತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್.
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ.
ನ ಭೋಗೇ ನ ಯೋಗೇ ನ ವಾ ವಾಜಿರಾಜೌ
ನ ಕಂತಾಮುಖೇ ನೈವ ವಿತ್ತೇಷು ಚಿತ್ತಂ.
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ.
ಅರಣ್ಯೇ ನ ವಾ ಸ್ವಸ್ಯ ಗೇಹೇ ನ ಕಾರ್ಯೇ
ನ ದೇಹೇ ಮನೋ ವರ್ತತೇ ಮೇ ತ್ವನರ್ಘ್ಯೇ.
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ.
ಗುರೋರಷ್ಟಕಂ ಯಃ ಪಠೇತ್ ಪುಣ್ಯದೇಹೀ
ಯತಿರ್ಭೂಪತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಗೇಹೀ.
ಲಭೇದ್ವಾಂಛಿತಾರ್ಥಂ ಪದಂ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಂ
ಗುರೋರುಕ್ತವಾಕ್ಯೇ ಮನೋ ಯಸ್ಯ ಲಗ್ನಂ.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras