നിർഗുണ മാനസ പൂജാ സ്തോത്രം

Lyrics:

ശിഷ്യ ഉവാച-
അഖണ്ഡേ സച്ചിദാനന്ദേ നിർവികല്പൈകരൂപിണി.
സ്ഥിതേഽദ്വിതീയഭാവേഽപി കഥം പൂജാ വിധീയതേ.1.
പൂർണസ്യാവാഹനം കുത്ര സർവാധാരസ്യ ചാസനം.
സ്വച്ഛായ പാദ്യമർഘ്യം ച സ്വച്ഛസ്യാചമനം കുതഃ.2.
നിർമലസ്യ കുതഃ സ്നാനം വാസോ വിശ്വോദരസ്യ ച.
അഗോത്രസ്യ ത്വവർണസ്യ കുതസ്തസ്യോപവീതകം.3.
നിർലേപസ്യ കുതോ ഗന്ധഃ പുഷ്പം നിർവാസനസ്യ ച.
നിർവിശേഷസ്യ കാ ഭൂഷാ കോഽലങ്കാരോ നിരാകൃതേഃ.4.
നിരഞ്ജനസ്യ കിം ധൂപൈർദീപൈർവാ സർവസാക്ഷിണഃ.
നിജാനന്ദൈകതൃപ്തസ്യ നൈവേദ്യം കിം ഭവേദിഹ.5.
വിശ്വാനന്ദയിതുസ്തസ്യ കിം താംബൂലം പ്രകല്പ്യതേ.
സ്വയമ്പ്രകാശചിദ്രൂപോ യോഽസാവർകാദിഭാസകഃ.6.
ഗീയതേ ശ്രുതിഭിസ്തസ്യ നീരാഞ്ജനവിധിഃ കുതഃ.
പ്രദക്ഷിണമനന്തസ്യ പ്രമാണോഽദ്വയവസ്തുനഃ.
വേദവാചാമവേദ്യസ്യ കിം വാ സ്തോത്രം വിധീയതേ.7.
ശ്രീഗുരുരുവാച-
ആരാധയാമി മണിസന്നിഭമാത്മലിംഗം
മായാപുരീഹൃദയപങ്കജസന്നിവിഷ്ടം.
ശ്രദ്ധാനദീവിമലചിത്തജലാഭിഷേകൈ-
ര്നിത്യം സമാധികുസുമൈരപുനർഭവായ.8.
അയമേതോഽവശിഷ്ടോഽസ്മീത്യേവമാവാഹയേച്ഛിവം.
ആസനം കല്പയേത് പശ്ചാത് സ്വപ്രതിഷ്ഠാത്മചിന്തനം.9.
പുണ്യപാപരജഃസംഗോ മമ നാസ്തീതി വേദനം.
പാദ്യം സമർപയേദ്വിദ്വാൻ സർവകല്മഷനാശനം.10.
അനാദികല്പവിധൃതമൂലജ്ഞാനജലാഞ്ജലിം.
വിസൃജേദാത്മലിംഗസ്യ തദേവാർഘ്യസമർപണം.11.
ബ്രഹ്മാനന്ദാബ്ധികല്ലോലകണകോട്യംശലേശകം.
പിബന്തീന്ദ്രാദയ ഇതി ധ്യാനമാചമനം മതം.12.
ബ്രഹ്മാനന്ദജലേനൈവ ലോകാഃ സർവേ പരിപ്ലുതാഃ.
അച്ഛേദ്യോഽയമിതി ധ്യാനമഭിഷേചനമാത്മനഃ.13.
നിരാവരണചൈതന്യം പ്രകാശോഽസ്മീതി ചിന്തനം.
ആത്മലിംഗസ്യ സദ്വസ്ത്രമിത്യേവം ചിന്തയേന്മുനിഃ.14.
ത്രിഗുണാത്മാശേഷലോകമാലികാസൂത്രമസ്മ്യഹം.
ഇതി നിശ്ചയമേവാത്ര ഹ്യുപവീതം പരം മതം.15.
അനേകവാസനാമിശ്രപ്രപഞ്ചോഽയം ധൃതോ മയാ.
നാന്യേനേത്യനുസന്ധാനമാത്മനശ്ചന്ദനം ഭവേത്.16.
രജഃസത്ത്വതമോവൃത്തിത്യാഗരൂപൈസ്തിലാക്ഷതൈഃ.
ആത്മലിംഗം യജേന്നിത്യം ജീവന്മുക്തിപ്രസിദ്ധയേ.17.
ഈശ്വരോ ഗുരുരാത്മേതി ഭേദത്രയവിവർജിതൈഃ.
ബില്വപത്രൈരദ്വിതീയൈരാത്മലിംഗം യജേച്ഛിവം.18.
സമസ്തവാസനാത്യാഗം ധൂപം തസ്യ വിചിന്തയേത്.
ജ്യോതിർമയാത്മവിജ്ഞാനം ദീപം സന്ദർശയേദ് ബുധഃ.19.
നൈവേദ്യമാത്മലിംഗസ്യ ബ്രഹ്മാണ്ഡാഖ്യം മഹോദനം.
പിബാനന്ദരസം സ്വാദു മൃത്യുരസ്യോപസേചനം.20.
അജ്ഞാനോച്ഛിഷ്ടകരസ്യ ക്ഷാലനം ജ്ഞാനവാരിണാ.
വിശുദ്ധസ്യാത്മലിംഗസ്യ ഹസ്തപ്രക്ഷാലനം സ്മരേത്.21.
രാഗാദിഗുണശൂന്യസ്യ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ.
സരാഗവിഷയാഭ്യാസത്യാഗസ്താംബൂലചർവണം.22.
അജ്ഞാനധ്വാന്തവിധ്വംസപ്രചണ്ഡമതിഭാസ്കരം.
ആത്മനോ ബ്രഹ്മതാജ്ഞാനം നീരാജനമിഹാത്മനഃ.23.
വിവിധബ്രഹ്മസന്ദൃഷ്ടിർമാലികാഭിരലങ്കൃതം.
പൂർണാനന്ദാത്മതാദൃഷ്ടിം പുഷ്പാഞ്ജലിമനുസ്മരേത്.24.
പരിഭ്രമന്തി ബ്രഹ്മമാണ്ഡസഹസ്രാണി മയീശ്വരേ.
കൂടസ്ഥാചലരൂപോഽഹമിതി ധ്യാനം പ്രദക്ഷിണം.25.
വിശ്വവന്ദ്യോഽഹമേവാസ്മി നാസ്തി വന്ദ്യോ മദന്യതഃ.
ഇത്യാലോചനമേവാത്ര സ്വാത്മലിംഗസ്യ വന്ദനം.26.
ആത്മനഃ സത്ക്രിയാ പ്രോക്താ കർതവ്യാഭാവഭാവനാ.
നാമരൂപവ്യതീതാത്മചിന്തനം നാമകീർതനം.27.
ശ്രവണം തസ്യ ദേവസ്യ ശ്രോതവ്യാഭാവചിന്തനം.
മനനം ത്വാത്മലിംഗസ്യ മന്തവ്യാഭാവചിന്തനം.28.
ധ്യാതവ്യാഭാവവിജ്ഞാനം നിദിധ്യാസനമാത്മനഃ.
സമസ്തഭ്രാന്തിവിക്ഷേപരാഹിത്യേനാത്മനിഷ്ഠതാ.29.
സമാധിരാത്മനോ നാമ നാന്യച്ചിത്തസ്യ വിഭ്രമഃ.
തത്രൈവ ബ്രഹ്മണി സദാ ചിത്തവിശ്രാന്തിരിഷ്യതേ.30.
ഏവം വേദാന്തകല്പോക്തസ്വാത്മലിംഗപ്രപൂജനം.
കുർവന്നാ മരണം വാഽപി ക്ഷണം വാ സുസമാഹിതഃ.31.
സർവദുർവാസനാജാലം പാദപാംസുമിവ ത്യജേത്.
വിധൂയാജ്ഞാനദുഃഖൗഘം മോക്ഷാനന്ദം സമശ്നുതേ.32.

Meaning:

Verse 1
അഖണ്ഡേ സച്ചിദാനന്ദേ നിർവികൽപൈകരൂപിണി।
സ്ഥിതേऽദ്വിതീയഭാവേऽപി കഥം പൂജാ വിധീയതേ॥1॥
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ശിഷ്യൻ ഗുരുവിനോട് ഒരു ആഴമുള്ള സംശയം ചോദിക്കുന്നു. അഖണ്ഡമായ സത്-ചിത്-ആനന്ദസ്വരൂപമായ പരമാത്മാവ്, ഭേദമില്ലാത്ത ഏകത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ രണ്ട് എന്ന ഭാവമില്ല. പൂജ എന്നത് സാധാരണയായി പൂജകനും പൂജ്യവസ്തുവും എന്ന രണ്ട് ഭാവങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ ദ്വൈതം ഇല്ലാത്ത സ്ഥിതിയിൽ പൂജ എങ്ങനെ സാധ്യമാകും എന്ന് ശിഷ്യൻ ചോദിക്കുന്നു.
ഇത് സാധാരണമായ ദൈവാരാധനയെക്കാൾ ഉയർന്ന ആത്മവിചാരത്തിന്റെ തുടക്കമാണ്. ‘സത്’ എന്നത് സത്യമായ സത്ത, ‘ചിത്’ എന്നത് ബോധസ്വരൂപം, ‘ആനന്ദം’ എന്നത് അനന്തമായ സന്തോഷം. ഈ മൂന്ന് ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്ന അവസ്ഥയാണ് പരമാത്മാവ്.
പുരാണങ്ങളിൽ നാം കാണുന്ന ദേവാരാധനകൾ എല്ലാം ദ്വൈതഭാവത്തിൽ നടക്കുന്നു. എന്നാൽ ഉപനിഷത്തുകൾ നമ്മെ ദ്വൈതമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഈ ശ്ലോകം അതിന്റെ വാതിൽ തുറക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം, ആത്മാവും ഈശ്വരനും വേറെയല്ല എന്ന തിരിച്ചറിവാണ്. ആ തിരിച്ചറിവ് വന്നാൽ, സാധാരണ പൂജയുടെ രീതികൾക്കു അർത്ഥമുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം സ്വാഭാവികമായി ഉയരും.
Verse 2
പൂർണ്ണസ്യാവാഹനം കുത്ര സർവാധാരസ്യ ചാസനം।
സ്വച്ഛായ പാദ്യമർഘ്യം ച സ്വച്ഛസ്യാചമനം കുതഃ॥2॥
ഇവിടെ ശിഷ്യൻ ചോദ്യം കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കുന്നു. പൂർണ്ണമായ, എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പരമാത്മാവിനെ എവിടെ നിന്നാണ് ‘ആവാഹനം’ ചെയ്യുന്നത്? അവൻ എല്ലായിടത്തും ഉള്ളപ്പോൾ അവനെ വിളിച്ചു വരുത്തുക എന്നത് എങ്ങനെ സാധ്യം?
സർവാധാരനായവന് എവിടെ ആസനം നൽകാം? എല്ലാം അവനിൽ തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. അവൻ ശുദ്ധസ്വരൂപനായപ്പോൾ അവന് പാദ്യം, അർഘ്യം, ആചമനം എന്നിവ നൽകുന്നത് എങ്ങനെ?
പൂജയുടെ ഓരോ ഘട്ടവും ഇവിടെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. സാധാരണ പൂജയിൽ ദേവനെ വിളിച്ചു വരുത്തി, അവനെ സ്നാനിപ്പിച്ചു, ആസനം നൽകി ആരാധിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ ശ്ലോകം പറയുന്നു, ഈ രീതികൾ എല്ലാം ദ്വൈതബോധത്തിലാണ്.
തത്ത്വചിന്തയിൽ ഇത് ഒരു വലിയ മാറ്റം കൊണ്ടുവരുന്നു. ദൈവം പുറത്തുള്ള ഒരു വസ്തു അല്ല, അകത്തുള്ള ആത്മസ്വരൂപമാണ്. അതിനാൽ അവനെ വിളിച്ചു വരുത്തേണ്ടതില്ല.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ പുറംചടങ്ങുകൾക്ക് അതീതമായ ബോധം വേണം എന്നതാണ്.
Verse 3
നിർമലസ്യ കുതഃ സ്നാനം വാസോ വിശ്വോദരസ്യ ച।
അഗോത്രസ്യ ത്വവർണസ്യ കുതസ്തസ്യോപവീതകം॥3॥
ഇവിടെ ശിഷ്യൻ വീണ്ടും ചോദിക്കുന്നു. നിർമ്മലനായ പരമാത്മാവിന് സ്നാനം എന്തിന്? അവൻ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നപ്പോൾ അവന് വസ്ത്രം എങ്ങനെ നൽകാം?
ഗോത്രമില്ലാത്ത, വർണ്ണമില്ലാത്ത അവനു ഉപവീതം എന്തിന്? ഈ ചോദ്യം സമൂഹത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന എല്ലാ ഭേദങ്ങളെയും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.
പൂജയിൽ സ്നാനം, വസ്ത്രം, ഉപവീതം എന്നിവ ദേവനെ അലങ്കരിക്കുന്നതിനാണ്. എന്നാൽ ആത്മതത്ത്വത്തിൽ ഇവയ്ക്ക് പ്രസക്തിയില്ല.
ഇത് നമ്മെ ഒരു വലിയ സത്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ദൈവം ശരീരധാരിയായ ഒരാൾ അല്ല. അവൻ രൂപരഹിതൻ. അതിനാൽ ശരീരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇവിടെ പ്രസക്തിയില്ലാതാകുന്നു.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള സന്ദേശം, ആത്മജ്ഞാനം കൈവരിക്കാൻ നമ്മൾ പുറംലോകത്തിന്റെ എല്ലാ അടയാളങ്ങളും വിട്ടൊഴിയണം എന്നതാണ്.
Verse 4
നിർലേപസ്യ കുതോ ഗന്ധഃ പുഷ്പം നിർവാസനസ്യ ച।
നിർവിശേഷസ്യ കാ ഭൂഷാ കോऽലങ്കാരോ നിരാകൃതേഃ॥4॥
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ശിഷ്യൻ അവസാനമായി ചോദിക്കുന്നു. നിർലേപനായ, ഒന്നിനും ചേർന്നിട്ടില്ലാത്ത പരമാത്മാവിന് ഗന്ധം എന്തിന്? വാസനകളില്ലാത്തവന് പുഷ്പം എന്തിന്?
ഗുണഭേദമില്ലാത്തവന് അലങ്കാരം എന്താണ്? രൂപമില്ലാത്തവനെ എങ്ങനെ അലങ്കരിക്കും?
ഇത് പൂജയുടെ അലങ്കാരഘട്ടത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. പൂജയിൽ നാം ദേവനെ പുഷ്പം, ചന്ദനം, അലങ്കാരം എന്നിവ നൽകി സ്തുതിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ പറയുന്നത്, ദൈവത്തിന് ഇവ ഒന്നും ആവശ്യമില്ല.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഘട്ടമാണ്. ദൈവം രൂപരഹിതനും ഗുണാതീതനും ആണ്.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക സന്ദേശം, യഥാർത്ഥ ആരാധന പുറംവസ്തുക്കളിലൂടെ അല്ല, ഉള്ളിലെ ബോധത്തിലൂടെയാണ് എന്നതാണ്.

Verse 5
നിരഞ്ജനസ്യ കിം ധൂപൈർദീപൈർവാ സർവസാക്ഷിണഃ।
നിജാനന്ദൈകതൃപ്തസ്യ നൈവേദ്യം കിം ഭവേദിഹ॥5॥
ഇവിടെ ശിഷ്യൻ തന്റെ ചോദ്യങ്ങളെ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമാക്കുന്നു. മലിനതയൊന്നും തൊടാത്ത നിരഞ്ജനസ്വരൂപനായ പരമാത്മാവിന് ധൂപവും ദീപവും എന്തിന്? അവൻ സർവസാക്ഷിയാണ്. എല്ലാം കാണുന്നവൻ. അവനെ പ്രകാശിപ്പിക്കാൻ ദീപം വേണമോ?
അവൻ സ്വസ്വഭാവമായ ആനന്ദത്തിൽ തന്നെ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തനാണ്. അങ്ങനെ ഉള്ളവന് നൈവേദ്യം അർപ്പിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്? ഭക്ഷണം നൽകുന്നത് ഒരു അഭാവം നിറയ്ക്കാനാണ്. എന്നാൽ അവനിൽ ഒരു അഭാവവുമില്ല.
ഈ ശ്ലോകം നമ്മെ ഒരു ആഴത്തിലുള്ള ബോധത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ദൈവം എന്തെങ്കിലും നേടാൻ കാത്തിരിക്കുന്നവൻ അല്ല. അവൻ പൂർണ്ണമാണ്.
പുരാണങ്ങളിൽ നാം കാണുന്ന നൈവേദ്യങ്ങളും ദീപാരാധനയും ഭക്തിയുടെ പ്രകടനമാണ്. എന്നാൽ തത്ത്വത്തിൽ അത് ആവശ്യകമല്ല.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം, യഥാർത്ഥ പൂജ ദൈവത്തിന് എന്തെങ്കിലും നൽകൽ അല്ല, സ്വന്തം അഹങ്കാരത്തെ വിട്ടൊഴിയലാണ്.
Verse 6
വിശ്വാനന്ദയിതുസ്തസ്യ കിം താംബൂലം പ്രകല്പ്യതേ।
സ്വയംപ്രകാശചിദ്രൂപോ യോऽസാവർക്കാദിഭാസകഃ॥6॥
ഇവിടെ ശിഷ്യൻ വീണ്ടും ചോദിക്കുന്നു. ലോകത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന പരമാത്മാവിന് താംബൂലം എന്തിന്?
അവൻ സ്വയംപ്രകാശിയായ ചിദ്രൂപമാണ്. സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയെ പോലും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന അവൻ തന്നെയാണ്. അങ്ങനെ ഉള്ളവനെ വീണ്ടും പ്രകാശിപ്പിക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടത്?
ഈ ശ്ലോകം ആത്മതത്ത്വത്തിന്റെ മഹത്വം വ്യക്തമാക്കുന്നു. നാം കാണുന്ന എല്ലാം പ്രകാശം, അറിവ്, ബോധം ഇവയുടെ ഉറവിടം അതേ പരമാത്മാവാണ്.
പൂജയിൽ താംബൂലം നൽകുന്നത് ഒരു ആദരവിന്റെ ചിഹ്നമാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ പറയുന്നത്, ദൈവത്തിന് ആദരവിന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ ആവശ്യമില്ല.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ദൈവം ഒരു അനുഭവവിഷയം അല്ല. അവൻ അനുഭവത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്.
Verse 7
ഗീയതേ ശ്രുതിഭിസ്ഥസ്യ നീരാജനവിധിഃ കുതഃ।
പ്രദക്ഷിണമനന്തസ്യ പ്രമാണോऽദ്വയവസ്തുനഃ।
വേദവാചാമവേദ്യസ്യ കിം വാ സ്തോത്രം വിധീയതേ॥7॥
ഇവിടെ ശിഷ്യന്റെ ചോദ്യം പരമാവധി ഉയരത്തിൽ എത്തുന്നു. ശ്രുതികൾ തന്നെ അവനെ സ്തുതിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ഉള്ളവന് നീരാജനം എന്തിന്?
അവൻ അനന്തൻ. അവനെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യാൻ എങ്ങനെ കഴിയും? അദ്വയവസ്തുവായ അവനെ എങ്ങനെ അളക്കാം?
വേദങ്ങൾ പോലും പൂർണ്ണമായി വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവനെ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കാം?
ഈ ശ്ലോകം എല്ലാ ഉപാസനാരീതികളുടെയും പരിധി കാണിക്കുന്നു. വേദങ്ങൾ പോലും ‘നെതി നെതി’ എന്ന് പറഞ്ഞ് അവനെ നിർവചിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള സന്ദേശം, ദൈവത്തെ വാക്കുകളാൽ അല്ല, അനുഭവത്തിലൂടെയാണ് അറിയേണ്ടത് എന്നതാണ്.
Verse 8
ശ്രീഗുരുരുവാച-
ആരാധയാമി മണിസന്നിഭമാത്മലിംഗം
മായാപുരീഹൃദയപങ്കജസന്നിവിഷ്ടം।
ശ്രദ്ധാനദീവിമലചിത്തജലാഭിഷേകൈ-
ർനിത്യം സമാധികുസുമൈരപുനർഭവായ॥8॥
ഇവിടെ ഗുരു മറുപടി ആരംഭിക്കുന്നു. ഗുരു പറയുന്നു, ആത്മലിംഗത്തെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു. അത് മനോഹരമായ മണിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ആ ആത്മലിംഗം മായയുടെ നഗരമായ ശരീരത്തിനുള്ളിലെ ഹൃദയകമലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശുദ്ധമായ മനസ്സിന്റെ ജലത്തോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ശ്രദ്ധ എന്ന നദിയാണ് അതിന്റെ ഉറവിടം. സമാധി എന്ന പുഷ്പങ്ങളാൽ ഞാൻ അത് പൂജിക്കുന്നു.
ഈ ശ്ലോകം ഒരു പുതിയ ദിശ തുറക്കുന്നു. പുറം പൂജയെ മാറ്റി ഉള്ളിലെ പൂജയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, യഥാർത്ഥ ആരാധന മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയിലും സമാധിയിലും ആണ്. അതാണ് മോക്ഷത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്.
Verse 9
അയമേതോऽവശിഷ്ടോऽസ്മീത്യേവമാവാഹയേച്ഛിവം।
ആസനം കല്പയേത് പശ്ചാത് സ്വപ്രതിഷ്ഠാത്മചിന്തനം॥9॥
ഗുരു ഇപ്പോൾ പൂജയുടെ പുതിയ രീതിയെ വിശദീകരിക്കുന്നു. ‘എല്ലാം വിട്ട് ശേഷിക്കുന്നത് ഞാൻ തന്നെയാണ്’ എന്ന ബോധത്തോടെ ശിവനെ ആവാഹിക്കണം.
ഇത് പുറത്ത് നിന്ന് ദൈവത്തെ വിളിക്കുന്നതല്ല. സ്വന്തം ആത്മാവിനെ തിരിച്ചറിയലാണ്.
പിന്നീട് ആസനം നൽകണം. എന്നാൽ അത് ഭൗതികമായ ആസനം അല്ല. ആത്മാവിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്ന ബോധമാണ് ആസനം.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മവിചാരത്തിന്റെ പ്രായോഗിക ഘട്ടം കാണിക്കുന്നു. ‘ഞാൻ ആരാണ്’ എന്ന ചിന്തയിൽ സ്ഥിരത നേടുക.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം, ദൈവം പുറത്തല്ല, സ്വന്തം ഉള്ളിലാണ് എന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നതിലാണ് യഥാർത്ഥ ആവാഹനം.

Verse 10
പുണ്യാപാപരജഃസംഗോ മമ നാസ്തീതി വേദനം।
പാദ്യം സമർപയേദ്വിദ്വാൻ സർവകല്മഷനാശനം॥10॥
ഇവിടെ ഗുരു പറയുന്നു, പാദ്യം സമർപ്പിക്കുന്നത് എന്താണെന്ന്. ‘എനിക്ക് പുണ്യവും പാപവും ഇല്ല’ എന്ന ബോധമാണ് യഥാർത്ഥ പാദ്യം.
പുണ്യവും പാപവും മനസ്സിന്റെ ബന്ധങ്ങളാണ്. ആത്മാവ് അതിൽ നിന്ന് അതീതമാണ്. ഈ തിരിച്ചറിവ് വരുമ്പോൾ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നശിക്കുന്നു.
പൂജയിൽ പാദ്യം നൽകുന്നത് ദേവന്റെ പാദങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കാനാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയാണ്.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ആത്മജ്ഞാനി പുണ്യപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് അതീതനാണ്. അവൻ സ്വതന്ത്രനാണ്.
ഈ ബോധം തന്നെ യഥാർത്ഥ ശുദ്ധീകരണമാണ്.
Verse 11
അനാദികൽപവിദൃതമൂലജ്ഞാനജലാഞ്ജലിം।
വിസൃജേദാത്മലിംഗസ്യ തദേവാർഘ്യസമർപ്പണം॥11॥
ഗുരു പറയുന്നു, അർഘ്യം സമർപ്പിക്കുന്നത് എന്താണ്. അനാദികാലം മുതൽ നിലനിൽക്കുന്ന അജ്ഞാനത്തിന്റെ ജലം വിട്ടൊഴിയുക.
അജ്ഞാനം തന്നെ ലോകബന്ധത്തിന്റെ മൂലകാരണം. അത് വിടുമ്പോൾ ആത്മാവിന്റെ സത്യസ്വരൂപം തെളിയും.
പൂജയിൽ അർഘ്യം ഒരു ആദരവിന്റെ ചിഹ്നമാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് അജ്ഞാനം വിട്ടൊഴിയലാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മവിചാരത്തിന്റെ പ്രധാന ഘട്ടം പറയുന്നു.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള സന്ദേശം, അജ്ഞാനം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ തന്നെ ദൈവാനുഭവം ലഭിക്കും.
Verse 12
ബ്രഹ്മാനന്ദാബ്ധികല്ലോളകണകോട്യంశലേശകം।
പിബന്തീന്ദ്രാദയ ഇതി ധ്യാനമാചമനം മതം॥12॥
ഇവിടെ ആചമനം എന്താണെന്ന് ഗുരു പറയുന്നു. ബ്രഹ്മാനന്ദത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിലെ ഒരു ചെറിയ തുള്ളി പോലും ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ആ ബ്രഹ്മാനന്ദത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് ആചമനം.
പൂജയിൽ ആചമനം ശരീരശുദ്ധിക്ക് വേണ്ടിയാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ആത്മാനന്ദത്തിന്റെ അനുഭവമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മാനന്ദത്തിന്റെ മഹത്വം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ദൈവാനുഭവം അനന്തമായ ആനന്ദമാണ്.
Verse 13
ബ്രഹ്മാനന്ദജലേനൈവ ലോകാഃ സർവേ പരിപ്ലുതാഃ।
അച്ഛേദ്യോऽയമിതി ധ്യാനമഭിഷേചനമാത്മനഃ॥13॥
ഗുരു പറയുന്നു, അഭിഷേകം എന്താണ്. ഈ ലോകം മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാനന്ദത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്ന് ധ്യാനിക്കുക.
ആ ആനന്ദം ഒരിക്കലും നശിക്കാത്തതാണ്.
ഈ ബോധം തന്നെയാണ് ആത്മാഭിഷേകം.
പൂജയിൽ ജലാഭിഷേകം ദേവനെ ശുദ്ധീകരിക്കാനാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ആത്മാനുഭവത്തിന്റെ ബോധമാണ്.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം, എല്ലാം ബ്രഹ്മസ്വരൂപമാണ് എന്ന് തിരിച്ചറിയുക.
Verse 14
നിരാവരണചൈതന്യം പ്രകാശോऽസ്മീതി ചിന്തനം।
ആത്മലിംഗസ്യ സദ്‌വസ്ത്രമിത്യേവം ചിന്തയേന്മുനിഃ॥14॥
ഗുരു പറയുന്നു, വസ്ത്രം എന്താണ്. ‘ഞാൻ മറവില്ലാത്ത ചൈതന്യപ്രകാശമാണ്’ എന്ന ചിന്ത.
ഇതാണ് ആത്മലിംഗത്തിന് വസ്ത്രം.
പൂജയിൽ വസ്ത്രം ദേവനെ അലങ്കരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ആത്മസ്വരൂപത്തിന്റെ ബോധമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മവിചാരത്തിന്റെ ആഴം കാണിക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ആത്മാവ് ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്.
Verse 15
ത്രിഗുണാത്മാശേഷലോകമാലികാസൂത്രമസ്മ്യഹം।
ഇതി നിശ്ചയമേവാത്ര ഹ്യുപവീതം പരം മതം॥15॥
ഗുരു പറയുന്നു, ഉപവീതം എന്താണ്. ‘എല്ലാ ലോകങ്ങളും ത്രിഗുണങ്ങളാൽ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ് ഞാൻ’ എന്ന ഉറച്ച ബോധം.
ഇതാണ് യഥാർത്ഥ ഉപവീതം.
പൂജയിൽ ഉപവീതം ഒരു ആചാരമാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ആത്മബോധമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മത്തിന്റെ സർവവ്യാപകത വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം, ആത്മാവ് എല്ലാത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനം ആണ്.
Verse 16
അനേകവാസനാമിശ്രപ്രപഞ്ചോऽയം ധൃതോ മയാ।
നാന്യേനിത്യനുസന്ധാനം ആത്മനശ്ചന്ദനം ഭവേത്॥16॥
ഗുരു പറയുന്നു, ചന്ദനം എന്താണ്. ഈ ലോകം പല വാസനകളാൽ നിറഞ്ഞതാണ്. അത് ഞാൻ തന്നെയാണ് ധരിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്ന് തിരിച്ചറിയുക.
ഇതാണ് ആത്മലിംഗത്തിന് ചന്ദനം.
പൂജയിൽ ചന്ദനം ശീതളത നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ആത്മബോധത്തിന്റെ ശാന്തിയാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മത്തിന്റെ സർവ്വവ്യാപകത വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ലോകവും ആത്മാവും വേറെയല്ല.

Verse 17
രജഃസത്ത്വതമോവൃത്തിത്യാഗരൂപൈസ്തിലാക്ഷതൈഃ।
ആത്മലിംഗം യജെന്നിത്യം ജീവന്മുക്തിപ്രസിദ്ധയേ॥17॥
ഇവിടെ ഗുരു പറയുന്നു, തിലാക്ഷതങ്ങൾ എന്താണെന്ന്. രജസ്, സത്ത്വം, തമസ് എന്ന മൂന്നു ഗുണങ്ങളുടെയും പ്രവൃത്തികളെ വിട്ടൊഴിയുക.
ഇതാണ് ആത്മലിംഗത്തിന് സമർപ്പിക്കുന്ന തിലാക്ഷതം.
പൂജയിൽ തിലവും അക്ഷതയും ശുഭചിഹ്നങ്ങളായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ഗുണാതീതാവസ്ഥയിലേക്ക് ഉയരാനുള്ള സൂചനയാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മവിചാരത്തിന്റെ പ്രധാന ഘട്ടം പറയുന്നു. ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് അതീതനാകുമ്പോൾ ആത്മസ്വരൂപം തെളിയും.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ജീവൻ ഗുണങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയതാണ്. അവ വിട്ടൊഴിയുമ്പോൾ മോക്ഷം സാധ്യമാകും.
Verse 18
ഈശ്വരോ ഗുരുരാത്മേതി ഭേദത്രയവിവർജിതൈഃ।
ബിൽവപത്രൈരദ്വിതീയൈരാത്മലിംഗം യജേച്ഛിവം॥18॥
ഗുരു പറയുന്നു, ബിൽവപത്രം എന്താണ്. ഈശ്വരൻ, ഗുരു, ആത്മാവ് എന്നിവ തമ്മിൽ ഭേദമില്ല എന്ന് തിരിച്ചറിയുക.
ഈ അദ്വൈതബോധം തന്നെയാണ് ബിൽവപത്രം.
ശിവപൂജയിൽ ബിൽവപത്രത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ഒരു ബോധത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ഗുരുവിന്റെ മഹത്വം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഗുരുവും ദൈവവും ആത്മാവും ഒരേ സത്യമാണ്.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം, ദ്വൈതബോധം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ യഥാർത്ഥ ശിവാരാധന നടക്കുന്നു.
Verse 19
സമസ്തവാസനാത്യാഗം ധൂപം തസ്യ വിചിന്തയേത്।
ജ്യോതിര്മയാത്മവിജ്ഞാനം ദീപം സന്ദർശയേദ് ബുധഃ॥19॥
ഇവിടെ ഗുരു പറയുന്നു, ധൂപവും ദീപവും എന്താണ്. എല്ലാ വാസനകളും വിട്ടൊഴിയുക. ഇതാണ് ധൂപം.
ആത്മജ്ഞാനം എന്ന പ്രകാശം തെളിയിക്കുക. ഇതാണ് ദീപം.
പൂജയിൽ ധൂപം സുഗന്ധം നൽകുന്നു. ദീപം പ്രകാശം നൽകുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ആത്മശുദ്ധിയും ജ്ഞാനപ്രകാശവുമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മവിചാരത്തിന്റെ സാരാംശം പറയുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, അജ്ഞാനം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ആത്മജ്ഞാനം തെളിയും.
Verse 20
നൈവേദ്യമാത്മലിംഗസ്യ ബ്രഹ്മാണ്ഡാഖ്യം മഹോദനം।
പിബാനന്ദരസം സ്വാദു മൃത്യുരസ്യോപസേചനം॥20॥
ഗുരു പറയുന്നു, നൈവേദ്യം എന്താണ്. ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ തന്നെ ആത്മലിംഗത്തിന് നൈവേദ്യമാണ്.
ആനന്ദരസം ആസ്വദിക്കുക. അതാണ് യഥാർത്ഥ അനുഭവം.
മരണവും അതിന്റെ ഭാഗമാണ്. അത് ഒരു ഉപസേചനം പോലെ.
ഈ ശ്ലോകം ജീവനും മരണവും ഒരേ സത്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, എല്ലാം ബ്രഹ്മസ്വരൂപമാണ്.
Verse 21
അജ്ഞാനോച്ഛിഷ്ടകരസ്യ ക്ഷാലനം ജ്ഞാനവാരിണാ।
വിശുദ്ധസ്യാത്മലിംഗസ്യ ഹസ്തപ്രക്ഷാലനം സ്മരേത്॥21॥
ഗുരു പറയുന്നു, കൈ കഴുകൽ എന്താണ്. അജ്ഞാനത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ജ്ഞാനജലത്തിൽ കഴുകുക.
ഇതാണ് ആത്മലിംഗത്തിന്റെ ശുദ്ധീകരണം.
പൂജയിൽ കൈ കഴുകൽ ശുചിത്വത്തിനാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് അജ്ഞാനനാശമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം, ജ്ഞാനം മാത്രം അജ്ഞാനത്തെ നീക്കും.
Verse 22
രാഗാദിഗുണശൂന്യസ്യ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ।
സരാഗവിഷയാഭ്യാസത്യാഗസ്താംബൂലചർവണम्॥22॥
ഗുരു പറയുന്നു, താംബൂലം എന്താണ്. രാഗദ്വേഷങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ശിവസ്വരൂപത്തിന് വിഷയംപ്രിയത വിട്ടൊഴിയുക.
ഇതാണ് താംബൂലചർവ്വണം.
പൂജയിൽ താംബൂലം ആദരവിന്റെ ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് വൈരാഗ്യമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം മനസ്സിന്റെ നിയന്ത്രണം പഠിപ്പിക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, വിഷയം വിട്ടൊഴിയുമ്പോൾ ആത്മാനുഭവം തെളിയും.
Verse 23
അജ്ഞാനധ്വാന്തവിധ്വംസപ്രചണ്ഡമതിഭാസ്കരം।
ആത്മനോ ബ്രഹ്മതാജ്ഞാനം നീരാജനം ഇഹാത്മനഃ॥23॥
ഗുരു പറയുന്നു, നീരാജനം എന്താണ്. അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ട് നീക്കുന്ന ജ്ഞാനസൂര്യൻ.
‘ഞാൻ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമാണ്’ എന്ന അറിവ് തന്നെയാണ് നീരാജനം.
പൂജയിൽ ദീപാരാധനയാണ് നീരാജനം. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ആത്മജ്ഞാനമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മവിചാരത്തിന്റെ പരമാവധി പറയുന്നു.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം, ആത്മജ്ഞാനം തന്നെയാണ് മോക്ഷം.

Verse 24
വിവിധബ്രഹ്മസന്ദൃഷ്ടിർമാലികാഭിരലങ്കൃതം।
പൂർണ്ണാനന്ദാത്മതാദൃഷ്ടിം പുഷ്പാഞ്ജലിമനുസ്മരേത്॥24॥
ഇവിടെ ഗുരു പറയുന്നു, പുഷ്പാഞ്ജലി എന്താണ്. ബ്രഹ്മത്തിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങളെ എല്ലായിടത്തും കാണുന്ന ദൃഷ്ടിയാണ് അലങ്കാരം.
എല്ലാം പൂർണ്ണാനന്ദസ്വരൂപമാണ് എന്ന തിരിച്ചറിവ് തന്നെയാണ് പുഷ്പാഞ്ജലി.
പൂജയിൽ പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത് ഭക്തിയുടെ പ്രകടനമാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ദൃഷ്ടിയുടെ പരിവർത്തനമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം പറയുന്നു, ലോകത്തെ വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളായി കാണുന്നത് അജ്ഞാനമാണ്. എല്ലാം ഒരേ സത്യത്തിന്റെ പ്രകടനമാണ്.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ദൈവദർശനം എന്നത് പുറത്തുള്ള ദർശനം അല്ല. അത് ഉള്ളിലെ ബോധമാണ്.
Verse 25
പരിഭ്രമന്തി ബ്രഹ്മാണ്ഡസഹസ്രാണി മയീശ്വരേ।
കൂടസ്ഥാചലരൂപോऽഹമിതി ധ്യാനം പ്രദക്ഷിണം॥25॥
ഗുരു പറയുന്നു, പ്രദക്ഷിണം എന്താണ്. അനവധി ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ എനിക്ക് ഉള്ളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്ന് ധ്യാനിക്കുക.
ഞാൻ അചലമായ കൂടസ്ഥസ്വരൂപമാണ്.
ഇതാണ് യഥാർത്ഥ പ്രദക്ഷിണം.
പൂജയിൽ ദേവനെ ചുറ്റി നടക്കുന്നത് പ്രദക്ഷിണമാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ആത്മബോധമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മത്തിന്റെ മഹത്വം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം, എല്ലാം ആത്മാവിൽ തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
Verse 26
വിശ്വവന്ദ്യോऽഹമേവാസ്മി നാസ്തി വന്ദ്യോ മദന്യതഃ।
ഇത്യാലോചനമേവാത്ര സ്വാത്മലിംഗസ്യ വന്ദനം॥26॥
ഗുരു പറയുന്നു, വന്ദനം എന്താണ്. ‘ഞാൻ തന്നെ വിശ്വവന്ദ്യൻ’ എന്ന ബോധം.
എന്നെ ഒഴികെ ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ട മറ്റൊന്നുമില്ല.
ഇതാണ് ആത്മലിംഗത്തിന്റെ വന്ദനം.
ഇത് അഹങ്കാരം അല്ല. ഇത് ആത്മസ്വരൂപത്തിന്റെ തിരിച്ചറിവാണ്.
ഈ ശ്ലോകം അദ്വൈതത്തിന്റെ പരമാവസ്ഥ കാണിക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ദൈവവും ആത്മാവും ഒരേ സത്യമാണ്.
Verse 27
ആത്മനഃ സത്ക്രിയാ പ്രോക്താ കർത്തവ്യാഭാവഭാവനാ।
നാമരൂപവ്യതീതാത്മചിന്തനം നാമകീർത്തനം॥27॥
ഗുരു പറയുന്നു, സത്ക്രിയ എന്താണ്. ചെയ്യാനുള്ള ഒന്നുമില്ല എന്ന ബോധം.
നാമരൂപങ്ങൾക്ക് അതീതമായ ആത്മാവിനെ ചിന്തിക്കുക. ഇതാണ് നാമകീർത്തനം.
പൂജയിൽ നാമസ്മരണം ദൈവനാമങ്ങൾ ജപിക്കുന്നതാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ആത്മചിന്തനമാണ്.
ഈ ശ്ലോകം പ്രവർത്തനവും അക്രിയയും തമ്മിലുള്ള സത്യത്തെ കാണിക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ആത്മാവിന് ചെയ്യാനുള്ള ഒന്നുമില്ല.
Verse 28
ശ്രവണം തസ്യ ദേവസ്യ ശ്രോതവ്യാഭാവചിന്തനം।
മനനം ത്വാത്മലിംഗസ്യ मन्तവ്യാഭാവചിന്തനം॥28॥
ഗുരു പറയുന്നു, ശ്രവണവും മനനവും എന്താണ്. കേൾക്കാനുള്ള ഒന്നുമില്ല എന്ന് തിരിച്ചറിയുക.
ചിന്തിക്കാനുള്ള ഒന്നുമില്ല എന്ന് തിരിച്ചറിയുക.
ഇതാണ് യഥാർത്ഥ ശ്രവണവും മനനവും.
ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ശ്രവണവും മനനവും ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഘട്ടങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് അതീതാവസ്ഥയാണ്.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ആത്മജ്ഞാനം വാക്കുകളും ചിന്തകളും കടന്നതാണ്.
Verse 29
ധ്യാതവ്യാഭാവവിജ്ഞാനം നിദിധ്യാസനമാത്മനഃ।
സമസ്തഭ്രാന്തിവിക്ഷേപരാഹിത്യേനാത്മനിഷ്ഠതാ॥29॥
ഗുരു പറയുന്നു, നിദിധ്യാസനം എന്താണ്. ധ്യാനിക്കാനുള്ള ഒന്നുമില്ല എന്ന് തിരിച്ചറിയുക.
എല്ലാ ഭ്രമങ്ങളും അകലുമ്പോൾ ആത്മനിഷ്ഠ ഉണ്ടാകും.
ഇതാണ് യഥാർത്ഥ നിദിധ്യാസനം.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മവിചാരത്തിന്റെ അന്തിമഘട്ടം കാണിക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, മനസ്സിന്റെ എല്ലാത്തരം വ്യാകുലതകളും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ആത്മാനുഭവം തെളിയും.
Verse 30
സമാധിരാത്മനോ നാമ നാന്യച്ചിത്തസ്യ വിഭ്രമഃ।
തത്രൈവ ബ്രഹ്മണി സദാ ചിത്തവിശ്രാന്തിരിഷ്യതേ॥30॥
ഗുരു പറയുന്നു, സമാധി എന്താണ്. ചിത്തത്തിന്റെ എല്ലാത്തരം വിഭ്രമങ്ങളും ഇല്ലാതാകുന്ന അവസ്ഥ.
ചിത്തം ബ്രഹ്മത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു.
ഇതാണ് സമാധി.
പൂജയിൽ സമാധി ഒരു ഉയർന്ന അവസ്ഥയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ അത് സ്വാഭാവികമായ ആത്മസ്ഥിതി.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ആത്മജ്ഞാനം സ്ഥിരതയാകുമ്പോൾ സമാധി സ്വയം വരുന്നു.
Verse 31
എവം വേദാന്തകല്പോക്തസ്വാത്മലിംഗപ്രപൂജനम्।
കുര്വന്നാ മരണം വാऽപി ക്ഷണം വാ സുസമാഹിതഃ॥31॥
ഗുരു പറയുന്നു, ഈ രീതിയിൽ ആത്മലിംഗത്തെ പൂജിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും സമാധിയിൽ ആയിരിക്കും.
അവൻ ജീവിച്ചാലും മരിച്ചാലും ഒരേ അവസ്ഥയിൽ തന്നെയാണ്.
ഈ ശ്ലോകം ആത്മജ്ഞാനിയുടെ സ്ഥിതി വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, ജ്ഞാനി ശരീരാവസ്ഥകളെ അതിജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 32
സർവദുർവാസനാജാലം പാദപാംശുമിവ ത്യജേത്।
വിദൂഹ്യാജ്ഞാനദുഃഖൗഘം മോക്ഷാനന്ദം സമശ്നുതേ॥32॥
ഇവിടെ ഗുരു ഉപസംഹാരം പറയുന്നു. എല്ലാ ദുഷ്ടവാസനകളും പൊടിപോലെ തള്ളി കളയുക.
അജ്ഞാനവും ദുഃഖവും നീക്കി മോക്ഷാനന്ദം അനുഭവിക്കുക.
ഈ ശ്ലോകം മുഴുവൻ ഉപദേശത്തിന്റെ സാരം പറയുന്നു.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർത്ഥം, വാസനകളും അജ്ഞാനവും തന്നെയാണ് ബന്ധനം. അവ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മോക്ഷം സ്വാഭാവികമായി ലഭിക്കും.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras