ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಭುಜಂಗ ಸ್ತೋತ್ರ

Lyrics:

ಕೃಪಾಸಾಗರಾಯಾಶುಕಾವ್ಯಪ್ರದಾಯ ಪ್ರಣಮ್ರಾಖಿಲಾಭೀಷ್ಟಸಂದಾಯಕಾಯ.
ಯತೀಂದ್ರೈರುಪಾಸ್ಯಾಂಘ್ರಿಪಾಥೋರುಹಾಯ ಪ್ರಬೋಧಪ್ರದಾತ್ರೇ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ...1..

ಚಿದಾನಂದರೂಪಾಯ ಚಿನ್ಮುದ್ರಿಕೋದ್ಯತ್ಕರಾಯೇಶಪರ್ಯಾಯರೂಪಾಯ ತುಭ್ಯಂ.
ಮುದಾ ಗೀಯಮಾನಾಯ ವೇದೋತ್ತಮಾಂಗೈಃ ಶ್ರಿತಾನಂದದಾತ್ರೇ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ...2..

ಜಟಾಜೂಟಮಧ್ಯೇ ಪುರಾ ಯಾ ಸುರಾಣಾಂ ಧುನೀ ಸಾಽದ್ಯ ಕರ್ಮೇಂದ್ರರೂಪಸ್ಯ ಶಂಭೋಃ.
ಗಲೇ ಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲಿಕಾವ್ಯಾಜತಸ್ತೇ ವಿಭಾತೀತಿ ಮನ್ಯೇ ಗುರೋ ಕಿಂ ತಥೈವ..3..

ನಖೇಂದುಪ್ರಭಾಧೂತನಮ್ರಾಲಿಹಾರ್ದಾಂಧಕಾರವ್ರಜಾಯಾಬ್ಜಮಂದಸ್ಮಿತಾಯ.
ಮಹಾಮೋಹಪಾಥೋನಿಧೇರ್ಬಾಡಬಾಯ ಪ್ರಶಾಂತಾಯ ಕುರ್ಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ..4..

ಪ್ರಣಮ್ರಾಂತರಂಗಾಬ್ಜಬೋಧಪ್ರದಾತ್ರೇ ದಿವಾರಾತ್ರಮವ್ಯಾಹತೋಸ್ರಾಯ ಕಾಮಂ.
ಕ್ಷಪೇಶಾಯ ಚಿತ್ರಾಯ ಲಕ್ಷ್ಮಕ್ಷಯಾಭ್ಯಾಂ ವಿಹೀನಾಯ ಕುರ್ಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ..5..

ಪ್ರಣಮ್ರಾಸ್ಯ ಪಾಥೋಜಮೋದಪ್ರದಾತ್ರೇ ಸದಾಂತಸ್ತಮಸ್ತೋಮಸಂಹಾರಕರ್ತ್ರೇ.
ರಜನ್ಯಾಮಪೀದ್ಧಪ್ರಕಾಶಾಯ ಕುರ್ಮೋ ಹ್ಯಪೂರ್ವಾಯ ಪೂಷ್ಣೇ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ..6..

ನತಾನಾಂ ಹೃದಬ್ಜಾನಿ ಫುಲ್ಲಾನಿ ಶೀಘ್ರಂ ಕರೋಮ್ಯಾಶು ಯೋಗಪ್ರದಾನೇನ ನೂನಂ.
ಪ್ರಬೋಧಾಯ ಚೇತ್ಥಂ ಸರೋಜಾನಿ ಧತ್ಸೇ ಪ್ರಫುಲ್ಲಾನಿ ಕಿಂ ಭೋ ಗುರೋ ಬ್ರೂಹಿ ಮಹ್ಯಂ..7..

ಪ್ರಭಾಧೂತಚಂದ್ರಾಯುತಾಯಾಖಿಲೇಷ್ಟಪ್ರದಾಯಾಽಽನತಾನಾಂ ಸಮೂಹಾಯ ಶೀಘ್ರಂ.
ಪ್ರತೀಪಾಯ ನಮ್ರೌಘದುಃಖಾಘಪಂಕ್ತೇರ್ಮುದಾ ಸರ್ವದಾ ಸ್ಯಾನ್ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ..8..

ವಿನಿಷ್ಕಾಸಿತಾನೀಶ ತತ್ತ್ವಾವಬೋಧಾನ್ನತಾನಾಂ ಮನೋಭ್ಯೋ ಹ್ಯನನ್ಯಾಶ್ರಯಾಣಿ.
ರಜಾಂಸಿ ಪ್ರಪನ್ನಾನಿ ಪಾದಾಂಬುಜಾತಂ ಗುರೋ ರಕ್ತವಸ್ತ್ರಾಪದೇಶಾದ್ಬಿಭರ್ಷಿ..9..

ಮತೇರ್ವೇದಶೀರ್ಷಾಧ್ವಸಂಪ್ರಾಪಕಾಯಾಽಽನತಾನಾಂ ಜನಾನಾಂ ಕೃಪಾರ್ದ್ರೈಃ ಕಟಾಕ್ಷೈಃ.
ತತೇಃ ಪಾಪವೃಂದಸ್ಯ ಶೀಘ್ರಂ ನಿಹಂತ್ರೇ ಸ್ಮಿತಾಸ್ಯಾಯ ಕುರ್ಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ..10..

ಸುಪರ್ವೋಕ್ತಿಗಂಧೇನ ಹೀನಾಯ ತೂರ್ಣಂ ಪುರಾ ತೋಟಕಾಯಾಖಿಲಜ್ಞಾನದಾತ್ರೇ.
ಪ್ರವಾಲೀಯಗರ್ವಾಪಹಾರಸ್ಯ ಕರ್ತ್ರೇ ಪದಾಬ್ಜಮೃದಿಮ್ನಾ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ..11..

ಭವಾಂಭೋಧಿಮಗ್ನಾಂಜನಾಂದುಃಖಯುಕ್ತಾಂಜವಾದುದ್ದಿಧೀರ್ಷುರ್ಭವಾನಿತ್ಯಹೋಽಹಂ.
ವಿದಿತ್ವಾ ಹಿ ತೇ ಕೀರ್ತಿಮನ್ಯಾದೃಶಾಂ ಭೋ ಸುಖಂ ನಿರ್ವಿಶಂಕಃ ಸ್ವಪಿಮ್ಯಸ್ತಯತ್ನಃ..12..

Meaning:

Verse 1
ಕೃಪಾಸಾಗರಾಯಾಶುಕಾವ್ಯಪ್ರದಾಯ ಪ್ರಣಮ್ರಾಖಿಲಾಭೀಷ್ಟಸಂದಾಯಕಾಯ।
ಯತೀಂದ್ರೈರುಪಾಸ್ಯಾಂಘ್ರಿಪಾಥೋರೂಹಾಯ ಪ್ರಬೋಧಪ್ರದಾತ್ರೇ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ।।1।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಪಾಸಾಗರಾಯ ಎಂದರೆ ಅಸೀಮ ದಯೆಯುಳ್ಳವನು. ಆಶುಕಾವ್ಯಪ್ರದಾಯ ಎಂದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಜ್ಞಾನವನ್ನು, ವಾಕ್ಪಟುತೆಯನ್ನು ನೀಡುವವನು. ಇದು ತೋಟಕಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಜ್ಞಾನಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಣಮ್ರಾಖಿಲಾಭೀಷ್ಟಸಂದಾಯಕಾಯ ಎಂದರೆ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವರ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನೂ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವವನು. ಇದು ಭಕ್ತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಯತೀಂದ್ರರು ಕೂಡ ಅವರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಗುರುನ ಸ್ಥಾನ ಎಷ್ಟು ಉನ್ನತ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಬೋಧಪ್ರದಾತ್ರೇ ಎಂದರೆ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವವನು. ಇಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಲಾಭವಲ್ಲ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವೇ ಮುಖ್ಯ. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ತತ್ತ್ವವೆಂದರೆ ನಿಜವಾದ ಗುರು ಜೀವನವನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವವನು.

Verse 2
ಚಿದಾನಂದರೂಪಾಯ ಚಿನ್ಮುದ್ರಿಕೋದ್ಯತ್ಕರಾಯೇಶಪರ್ಯಾಯರೂಪಾಯ ತುಭ್ಯಂ।
ಮುದಾ ಗೀಯಮಾನಾಯ ವೇದೋತ್ತಮಾಂಗೈಃ ಶೃತಾನಂದದಾತ್ರೇ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ।।2।।

ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕರರನ್ನು ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ ಎಂದರೆ ಚೈತನ್ಯ, ಆನಂದ ಎಂದರೆ ಪರಮಾನಂದ. ಇವೆರಡರ ಸಂಯೋಗವೇ ಅವರ ಸ್ವಭಾವ. ಚಿನ್ಮುದ್ರೆಯು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ‘ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮವೇ’ ಎಂಬ ಮಹಾವಾಕ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈಶಪರ್ಯಾಯರೂಪಾಯ ಎಂದರೆ ಅವರು ಈಶ್ವರನ ರೂಪವೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಗುರು ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ ಒಂದೇ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ವೇದಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರ ಬೋಧನೆಗಳು ವೇದಾಂತದ ಸಾರವಾಗಿವೆ.

ಶೃತಾನಂದದಾತ್ರೇ ಎಂದರೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು. ಇದು ಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಾಗಿರದೆ, ಅನುಭವವಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 3
ಜಟಾಜೂಟಮಧ್ಯೇ ಪುರಾ ಯಾ ಸುರಾಣಾಂ ಧುನೀ ಸಾದ್ಯ ಕರ್ಮೇಂದ್ರರೂಪಸ್ಯ ಶಂಭೋಃ।
ಗಲೇ ಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲಿಕಾವ್ಯಾಜತಸ್ತೇ ವಿಭಾತೀತಿ ಮನ್ಯೇ ಗುರು ಕಿಂ ತಥೈವ।।3।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಂಕರರನ್ನು ಶಿವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕವಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿವನ ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗುರುನ ಕಂಠದಲ್ಲಿರುವ ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹಾರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಉಪಮೆ.

ಗಂಗೆಯು ಶುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕೇತ. ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುನ ಜ್ಞಾನವೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಕರ್ಮೇಂದ್ರರೂಪಸ್ಯ ಶಂಭೋಃ ಎಂದರೆ ಗುರುನೇ ಶಿವನ ರೂಪ. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಒಳಗಿನ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಗುರುನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಣವೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

Verse 4
ನಖೇಂದುಪ್ರಭಾಧೂತನಮ್ರಾಲಿಹಾರ್ದಾಂಧಕಾರವ್ರಜಾಯಾಬ್ಜಮಂದಸ್ಮಿತಾಯ।
ಮಹಾಮೋಹಪಾಥೋನಿಧೇರ್ಬಾಡಬಾಯ ಪ್ರಶಾಂತಾಯ ಕುರ್ಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ।।4।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗುರುನ ಕಿರಣವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಪಾದನಖಗಳ ಕಾಂತಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಬ್ಜಮಂದಸ್ಮಿತ ಎಂದರೆ ಕಮಲದಂತೆ ಮೃದು ನಗು. ಇದು ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾಮೋಹಪಾಥೋನಿಧೇರ್ಬಾಡಬಾಯ ಎಂದರೆ ಸಂಸಾರ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಒಣಗಿಸುವ ಅಗ್ನಿ.

ಪ್ರಶಾಂತಾಯ ಎಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿಯ ಸ್ವರೂಪ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಜ್ಞಾನವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Verse 5
ಪ್ರಣಮ್ರಾಂತರಂಗಾಬ್ಜಬೋಧಪ್ರದಾತ್ರೇ ದಿವಾರಾತ್ರಮವ್ಯಾಹತೋಸ್ರಾಯ ಕಾಮಮ್।
ಕ್ಷಪೇಶಾಯ ಚಿತ್ರಾಯ ಲಕ್ಷ್ಮಕ್ಷಯಾಭ್ಯಾಂ ವಿಹೀನಾಯ ಕುರ್ಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ।।5।।

ಇಲ್ಲಿ ಗುರುನು ಭಕ್ತರ ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉದಯಗೊಳಿಸುವವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಃಕರಣದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಆಗುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ದಿವಾರಾತ್ರಿ ಎಂದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಕೃಪೆ ಲಭ್ಯ. ಕ್ಷಪೇಶಾಯ ಎಂದರೆ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಶಾಂತ. ಲಕ್ಷ್ಮಕ್ಷಯಾಭ್ಯಾಂ ವಿಹೀನಾಯ ಎಂದರೆ ಲಾಭ-ನಷ್ಟಗಳ ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ಮೀರಿ ಇರುವವನು.

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಗುರುನು ದ್ವಂದ್ವಗಳಾಚೆ ಇರುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಕೂಡ ಆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬಲ್ಲನು.

Verse 6
ಪ್ರಣಮ್ರಾಸ್ಯ ಪಾಥೋಜಮೋದಪ್ರದಾತ್ರೇ ಸದಾಂತಸ್ತಮಸ್ತೋಮಸಂಹಾರಕರ್ತ್ರೇ।
ರಜನ್ಯಾಮಪೀದ್ಧಪ್ರಕಾಶಾಯ ಕುರ್ಮೋ ಹ್ಯಪೂರ್ವಾಯ ಪೂಷ್ಣೇ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ।।6।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗುರುನನ್ನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿ ಅವನಿಗೆ ಇದೆ.

ಅಂತರಂಗದ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು ಗುರು. ಪಾಥೋಜಮೋದಪ್ರದಾತ್ರೇ ಎಂದರೆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆನಂದ ನೀಡುವವನು.

ಅಪೂರ್ವಾಯ ಎಂದರೆ ವಿಶಿಷ್ಟ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಗುರುನು ಜೀವನವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ದೀಪ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 7
ನತಾನಾಂ ಹೃದಬ್ಜಾನಿ ಫುಲ್ಲಾನಿ ಶೀಘ್ರಂ ಕರೋಮ್ಯಾಶು ಯೋಗಪ್ರದಾನೇನ ನೂನಮ್।
ಪ್ರಬೋಧಾಯ ಚೇತ್ಥಂ ಸರೋಜಾನಿ ಧತ್ಸೇ ಪ್ರಫುಲ್ಲಾನಿ ಕಿಂ ಭೋ ಗುರು ಬ್ರೂಹಿ ಮಹ್ಯಮ್।।7।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯೋಗವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ನೀವು ನಮ್ಮ ಹೃದಯಕಮಲಗಳನ್ನು ಅರಳಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಸరోజ ಎಂಬುದು ಕಮಲ. ಮನಸ್ಸು ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅದು ಅರಳುತ್ತದೆ. ಯೋಗಪ್ರದಾನ ಎಂದರೆ ಸಾಧನೆಯ ಮಾರ್ಗ.

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಳಗಿನ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಗುರುನ ಬೋಧನೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಏನು ಎಂಬುದು. ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟ – ಶಿಷ್ಯನ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ.

Verse 8
ಪ್ರಭಾಧೂತಚಂದ್ರಾಯುತಾಯಾಖಿಲೇಷ್ಠಪ್ರದಾಯಾನತಾನಾಂ ಸಮೂಹಾಯ ಶೀಘ್ರಮ್।
ಪ್ರತೀಪಾಯ ನಮ್ರೌಘದುಃಖಾಘಪಂಕ್ತೇರ್ಮುದಾ ಸರ್ವದಾ ಸ್ಯಾನ್ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ।।8।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗುರುನನ್ನು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ಆಶೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವವನು.

ನಮ್ರರ ದುಃಖಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವವನು. ಇದು ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ ಗುರುನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 9
ವಿನಿಷ್ಕಾಸಿತಾನೀಶ ತತ್ತ್ವಾವಬೋಧಾನ್ನತಾನಾಂ ಮನೋಭ್ಯೋ ಹ್ಯನನ್ಯಾಶ್ರಯಾಣಿ।
ರಜಾಂಸಿ ಪ್ರಪನ್ನಾನಿ ಪಾದಾಂಬುಜಾತಂ ಗುರು ರಕ್ತವಸ್ತ್ರಾಪದೇಶಾದ್ಬಿಭರ್ಷಿ।।9।।

ಇಲ್ಲಿ ಗುರುನು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಜಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಅಶುದ್ಧತೆ.

ಪಾದಾಂಬುಜ ಎಂದರೆ ಪಾದಪದ್ಮ. ಅದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ರಕ್ತವಸ್ತ್ರವು ಸನ್ಯಾಸದ ಸಂಕೇತ.

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಗುರುನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 10
ಮತೇರ್ವೇದಶೀರ್ಷಾಧ್ವಸಂಪ್ರಾಪಕಾಯಾನತಾನಾಂ ಜನಾನಾಂ ಕೃಪಾರ್ದ್ರೈಃ ಕಟಾಕ್ಷೈಃ।
ತತೇಃ ಪಾಪವೃಂದಸ್ಯ ಶೀಘ್ರಂ ನಿಹಂತ್ರೇ ಸ್ಮಿತಾಸ್ಯಾಯ ಕುರ್ಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ।।10।।

ಇಲ್ಲಿ ಗುರುನು ವೇದಾಂತದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕೃಪೆಯ ಕಟಾಕ್ಷವು ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ಮಿತಾಸ್ಯ ಎಂದರೆ ಮೃದು ನಗು. ಅದು ಭಯವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಗುರುನ ದಯೆಯು ಶಿಷ್ಯನ ಜೀವನವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Verse 11
ಸುಪರ್ವೋಕ್ತಿಗಂಧೇನ ಹೀನಾಯ ತೂರ್ಣಂ ಪುರಾ ತೋಟಕಾಯಾಖಿಲಜ್ಞಾನದಾತ್ರೇ।
ಪ್ರವಾಲೀಯಗರ್ವಾಪಹಾರಸ್ಯ ಕತ್ರೇ ಪದಾಬ್ಜಮೃದಿಮ್ನಾ ನಮಃ ಶಂಕರಾಯ।।11।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತೋಟಕಾಚಾರ್ಯನ ಕಥೆ ಇದೆ. ಅವನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಗುರುನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ ಆದನು.

ಗರ್ವವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವವನು ಗುರು. ಪದಾಬ್ಜಮೃದಿಮ್ನಾ ಎಂದರೆ ಪಾದಗಳ ಸೌಮ್ಯತೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಗುರುನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಉನ್ನತಿಗೆ ಏರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Verse 12
ಭವಾಂಭೋಧಿಮಗ್ನಾಂಜನಾಂದುಃಖಯುಕ್ತಾಂಜವಾದುದ್ದಿಧೀರ್ಷುರ್ಭವಾನಿತ್ಯಹೋऽಹಮ್।
ವಿದಿತ್ವಾ ಹಿ ತೇ ಕೀರ್ತಿಮನ್ಯಾದೃಶಾಂ ಭೋ ಸುಖಂ ನಿರ್ವಿಶಂಕಃ ಸ್ವಪಿಮ್ಯಸ್ತಯತ್ನಃ।।12।।

ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಸಾರಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು ಗುರು.

ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಭಯ ಇಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅಂತಿಮ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ ಗುರುನೇ ಆಶ್ರಯ. ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದವನು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras