ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ಪಂಚಕಂ

Lyrics:

ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಿವೇಕತೋ ಹಿ ನಿತರಾಂ ನಿರ್ವೇದಮಾಪದ್ಯ ಸದ್-
ವಿದ್ವಾನತ್ರ ಶಮಾದಿಷಟ್ಕಲಸಿತಃ ಸ್ಯಾನ್ಮುಕ್ತಿಕಾಮೋ ಭುವಿ.
ಪಶ್ಚಾದ್ಬ್ರಹ್ಮವಿದುತ್ತಮಂ ಪ್ರಣತಿಸೇವಾದ್ಯೈಃ ಪ್ರಸನ್ನಂ ಗುರುಂ
ಪೃಚ್ಛೇತ್ ಕೋಽಹಮಿದಂ ಕುತೋ ಜಗದಿತಿ ಸ್ವಾಮಿನ್ವದ ತ್ವಂ ಪ್ರಭೋ..1..

ತ್ವಂ ಹಿ ಬ್ರಹ್ಮ ನ ಚೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ನ ಮನೋ ಬುದ್ಧಿರ್ನ ಚಿತ್ತಂ ವಪುಃ
ಪ್ರಾಣಾಹಂಕೃತಯೋಽನ್ಯದಪ್ಯಸದವಿದ್ಯಾಕಲ್ಪಿತಂ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ.
ಸರ್ವಂ ದೃಶ್ಯತಯಾ ಜಡಂ ಜಗದಿದಂ ತ್ವತ್ತಃ ಪರಂ ನಾನ್ಯತೋ
ಜಾತಂ ನ ಸ್ವತ ಏವ ಭಾತಿ ಮೃಗತೃಷ್ಣಾಭಂ ದರೀದೃಶ್ಯತಾಂ..2..

ವ್ಯಪ್ತಂ ಯೇನ ಚರಾಚರಂ ಘಟಶರಾವಾದೀವ ಮೃತ್ಸತ್ತಯಾ
ಯಸ್ಯಾಂತಃಸ್ಫುರಿತಂ ಯದಾತ್ಮಕಮಿದಂ ಜಾತಂ ಯತೋ ವರ್ತತೇ.
ಯಸ್ಮಿನ್ ಯತ್ ಪ್ರಲಯೇಽಪಿ ಸದ್ಘನಮಜಂ ಸರ್ವಂ ಯದನ್ವೇತಿ ತತ್
ಸತ್ಯಂ ವಿಧ್ಯಮೃತಾಯ ನಿರ್ಮಲಧಿಯೋ ಯಸ್ಮೈ ನಮಸ್ಕುರ್ವತೇ..3..

ಸೃಷ್ಟ್ವೇದಂ ಪ್ರಕೃತೇರನುಪ್ರವಿಶತೀ ಯೇಯಂ ಯಯಾ ಧಾರ್ಯತೇ
ಪ್ರಾಣೀತಿ ಪ್ರವಿವಿಕ್ತಭುಗ್ಬಹಿರಹಂ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಸುಷುಪ್ತೌ ಯತಃ.
ಯಸ್ಯಾಮಾತ್ಮಕಲಾ ಸ್ಫುರತ್ಯಹಮಿತಿ ಪ್ರತ್ಯಂತರಂಗಂ ಜನೈ-
ರ್ಯಸ್ಯೈ ಸ್ವಸ್ತಿ ಸಮರ್ಥ್ಯತೇ ಪ್ರತಿಪದಾ ಪೂರ್ಣಾ ಶೃಣು ತ್ವಂ ಹಿ ಸಾ..4..

ಪ್ರಜ್ಞಾನಂ ತ್ವಹಮಸ್ಮಿ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಯಮಾತ್ಮೇತಿ ಸಂ-
ಗಾಯನ್ ವಿಪ್ರಚರ ಪ್ರಶಾಂತಮನಸಾ ತ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಬೋಧೋದಯಾತ್.
ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಕ್ವನು ಸಂಚಿತಂ ತವ ಕಿಮಾಗಾಮಿ ಕ್ವ ಕರ್ಮಾಪ್ಯಸತ್
ತ್ವಯ್ಯಧ್ಯಸ್ತಮತೋಽಖಿಲಂ ತ್ವಮಸಿ ಸಚ್ಚಿನ್ಮಾತ್ರಮೇಕಂ ವಿಭುಃ..5..

Meaning:

Verse 1
ನಿತಾನಿತೃವಿವೇಕ್ತೋ ಹಿ ನಿತರಾಂ ನಿರ್ವೇದಮಾಪದ್ಯ ಸದ್-
ವಿದ್ವಾನತ್ರ ಶಮಾದಿಷಟ್ಕಲಸಿತಃ ಸ್ಯಾನ್ಮುಕ್ತಿಕಾಮೋ ಭುವಿ।
ಪಶ್ಚಾದ್ಬ್ರಹ್ಮವಿದುತ್ತಮಂ ಪ್ರಣತಿಸೇವಾದ್ಯೈಃ ಪ್ರಸನ್ನಂ ಗುರುಂ
ಪೃಚ್ಛೇತ್ ಕೋಽಹಮಿದಂ ಕುತೋ ಜಗದಿತಿ ಸ್ವಾಮಿನ್ವದ ತ್ವಂ ಪ್ರಭೋ।।೧।।

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಸಾಧನಾ ಚತುಷ್ಟಯಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಧಕನು ಮೊದಲು ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನಿತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರಿಯುವ ವಿವೇಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ನಶ್ವರವಾದ ಪ್ರಪಂಚದ ನಡುವಿನ ಈ ವಿವೇಕವು ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಅಥವಾ ನಿರ್ವೇದವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಿವೇಕಿಯು ಶಮ, ದಮ, ಉಪರತಿ, ತಿತಿಕ್ಷೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಾನ ಎಂಬ ಆರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಗುಣಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವವು ಸಾಧಕನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಶಿಷ್ಯನು ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಗುರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಗುರುವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ವಿನಯದಿಂದ ಜೀವನದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ನಾನು ಯಾರು? ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿತು? ಈ ಸಂಸಾರದ ಮೂಲವೇನು? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವಿದುತ್ತಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಇದು ಶಿಷ್ಯನ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮತ್ತು ಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಯಾಣವು ಆರಂಭವಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭೋ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗಳು ಗುರುವಿನ ಮೇಲಿರುವ ಪರಮ ಗೌರವವನ್ನು ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾಸಕ್ತಿ ಉಂಟಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿಯುವ ಕುತೂಹಲವೇ ಮೋಕ್ಷದ ಹಾದಿಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

Verse 2
ತ್ವಂ ಹಿ ಬ್ರಹ್ಮ ನ ಚೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ನ ಮನೋ ಬುದ್ಧಿರ್ನ ಚಿತ್ತಂ ವಪುಃ
ಪ್ರಾಣಾಹಂಕೃತಯೋಽನ್ಯದಪ್ಯಸದವಿದ್ಯಾಕಲ್ಪಿತಂ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ।
ಸರ್ವಂ ದೃಶ್ಯತಯಾ ಜಡಂ ಜಗದಿದಂ ತ್ವತ್ತಃ ಪರಂ ನಾನ್ಯತೋ
ಜಾತಂ ನ ಸ್ವತ ಏವ ಭಾತಿ ಮೃಗತೃಷ್ಣಾಭಂ ದರೀದೃಶ್ಯತಾಮ್।।೨।।

ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾ ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ನೇತಿ-ನೇತಿ ಅಂದರೆ ಇದಲ್ಲ ಇದಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಚಿತ್ತ ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮನ ಮೇಲೆ ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆರೋಪಿತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಂತಹ ತತ್ವಗಳು ಅಸತ್ಯವಾದವುಗಳು. ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಆತ್ಮನು ಈ ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನನಾದ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಚೈತನ್ಯವಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಈ ದೃಶ್ಯ ಜಗತ್ತು ಜಡವಾದುದು ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದುದಲ್ಲ. ಆತ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಬೆಳಗುತ್ತಿದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲುಗುದುರೆಯು ನೀರಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ತೋರುತ್ತಿದೆ. ಮೃಗತೃಷ್ಣಾ ಎಂಬ ಉಪಮೆಯು ಜಗತ್ತಿನ ಮಿಥ್ಯಾತ್ವವನ್ನು ಅಥವಾ ಅಶಾಶ್ವತತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚವು ಆತ್ಮನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಕೊಡವು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಮಣ್ಣಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಲ್ಲದಂತೆ ಜಗತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ದಾರ್ಶನಿಕ ಮಹತ್ವವೆಂದರೆ ಆತ್ಮದ ಸರ್ವೋಚ್ಚತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಅವಿದ್ಯಾಕಲ್ಪಿತ ಎಂಬ ಪದವು ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಜ್ಞಾನದ ಅವಶೇಷವಾಗಿ ನಾವು ದೇಹವೇ ನಾನು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾದಾಗ ಈ ಭ್ರಮೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತು ಕೇವಲ ಒಂದು ತೋರಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಮನುಷ್ಯನು ನಿಜವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲಾಗದ ಸತ್ಯವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 3
ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಯೇನ ಚರಾಚರಂ ಘಟಶರಾವಾದೀವ ಮೃತ್ಸತ್ತಯಾ
ಯಸ್ಯಾಂತಃಸ್ಫುರಿತಂ ಯದಾತ್ಮಕಮಿದಂ ಜಾತಂ ಯತೋ ವರ್ತತೆ।
ಯಸ್ಮಿನ್ ಯತ್ ಪ್ರಲಯೇಽಪಿ ಸದ್ಘನಮಜಂ ಸರ್ವಂ ಯದನ್ವೇತಿ ತತ್
ಸತ್ಯಂ ವಿಧ್ಯಮೃತಾಯ ನಿರ್ಮಲಧಿಯೋ ಯಸ್ಮೈ ನಮಸ್ಕುರ್ವತೆ।।೩।।

ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಘಟ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಮಣ್ಣಿಲ್ಲದೆ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಲ್ಲದೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ. ಯಾವುದರಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಹುಟ್ಟಿದೆಯೋ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ ಮತ್ತು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಮೂಲ ಸತ್ವವೇ ಬ್ರಹ್ಮ. ಇದು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಯತೋ ವಾ ಇಮಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಜಾಯಂತೇ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮನು ಸದ್ಘನ ಅಂದರೆ ಅಖಂಡವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅಜಂ ಅಂದರೆ ಜನ್ಮರಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾದರೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಶಾಶ್ವತ ಸತ್ಯ. ನಿರ್ಮಲವಾದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇಂತಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅರಿತು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಅಥವಾ ಮರಣವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಸಕಲ ವೈವಿಧ್ಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಏಕೈಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉಪಾದಾನ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ನಿಮಿತ್ತ ಕಾರಣ ಎರಡೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಇದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಶುದ್ಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯಂ ಎಂಬ ಪದವು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲದ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾಗದದ್ದೇ ಸತ್ಯ. ಇಂತಹ ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದವರು ಮಾತ್ರ ಭವಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಆ ಪರಮ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುವುದೇ ಭಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಾಗಿದೆ.

Verse 4
ಸೃಷ್ಟ್ವೇದಂ ಪ್ರಕೃತೇರನುಪ್ರವಿಶತೀ ಯೇಯಂ ಯಯಾ ಧಾರ್ಯತೇ
ಪ್ರಾಣೀತಿ ಪ್ರವಿವಿಕ್ತಭುಗ್ಬಹಿರಹಂ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಸುಷುಪ್ತೌ ಯತಃ।
ಯಸ್ಯಾಮಾತ್ಮಕಲಾ ಸ್ಫುರತ್ಯಹಮಿತಿ ಪ್ರತ್ಯಂತರಂಗಂ ಜನೈ-
ರ್ಯಸ್ಯೈ ಸ್ವಸ್ತಿ ಸಮರ್ಥ್ಯತೇ ಪ್ರತಿಪದಾ ಪೂರ್ಣಾ ಶೃಣು ತ್ವಂ ಹಿ ಸಾ।।೪।।

ಪರಮಾತ್ಮನು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅದರೊಳಗೆ ಜೀವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವೇದಾಂತದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅನುಪ್ರವೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನಡೆಸುವವನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವನು ಅವನೇ. ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು ಸ್ವಪ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರಂಗದ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಸುಷುಪ್ತಿ ಅಥವಾ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು ಈ ಆತ್ಮನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿದ ತುರೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಆತ್ಮನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪ.
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಹಂ ಎಂಬ ಸ್ಫುರಣೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಆತ್ಮಕಲೆ. ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುವ ಈ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಅಥವಾ ಸ್ವಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಆ ಪೂರ್ಣತ್ವವೇ ನೀನಾಗಿದ್ದೀಯೆ ಎಂದು ಗುರುಗಳು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೂರ್ಣಾ ಎಂಬ ಪದವು ಆತ್ಮನು ದೇಶ ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮನು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಇದರ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಏನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ಪರಮಾತ್ಮನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ನಿದ್ರೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅರಿವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನಾವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತೇವೆ ಅದುವೇ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಭಯವು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಅಪೂರ್ಣರಲ್ಲ ನಾವು ಮೂಲತಃ ಪೂರ್ಣರು ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವೇ ಮುಕ್ತಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 5
ಪ್ರಜ್ಞಾನಂ ತ್ವಹಮಸ್ಮಿ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಯಮಾತ್ಮೇತಿ ಸಂ-
ಗಾಯನ್ ವಿಪ್ರಚರ ಪ್ರಶಾಂತಮನಸಾ ತ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಬೋಧೋದಯಾತ್।
ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಕ್ವನು ಸಂಚಿತಂ ತವ ಕಿಮಾಗಾಮಿ ಕ್ವ ಕರ್ಮಾಪ್ಯಸತ್
ತ್ವಯ್ಯಧ್ಯಸ್ತಮತೋಽಖಿಲಂ ತ್ವಮಸಿ सच्चिन्ಮಾತ್ರಮೇಕಂ ವಿಭುಃ।।೫।।

ಅಂತಿಮ ಶ್ಲೋಕವು ನಾಲ್ಕು ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಜ್ಞಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮ, ತತ್ ತ್ವಂ ಅಸಿ, ಅಯಮಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬದುಕು ಎಂದು ಗುರುಗಳು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವು ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಮನುಷ್ಯನು ಸಚರಾಚರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಹ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಕರ್ಮದ ಬಂಧನವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಚಿತ, ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಮತ್ತು ಆಗಾಮಿ ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಧದ ಕರ್ಮಗಳು ಆತ್ಮನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಆತ್ಮನು ಅಕರ್ತ ಅಂದರೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡದವನು ಮತ್ತು ಅಭೋಕ್ತ ಅಂದರೆ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಜ್ಞಾನಿಯಾದವನಿಗೆ ಕರ್ಮಗಳು ಅಸತ್ಯವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ದೇಹವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮನ ಮೇಲೆ ಆರೋಪಿತವಾದ ಕಲ್ಪನೆಗಳಷ್ಟೇ. ನೀನು ಕೇವಲ ಸತ್ ಅಂದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಚಿತ್ ಅಂದರೆ ಚೈತನ್ಯ ರೂಪನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಅಖಂಡ ಮತ್ತು ವಿಭು ಅಂದರೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಅಖಿಲ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಅಧ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾಶದಲ್ಲಿ ಈ ಭ್ರಮೆ ಅಳಿದು ಹೋಗಿ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಿಯ ಶಿಖರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಯು ಕರ್ಮಗಳ ಅತೀತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಸಚ್ಚಿನ್ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಪದವು ಆತ್ಮನ ನಿರ್ಗುಣ ಮತ್ತು ನಿರಾಕಾರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದು ಅಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷಗಳಿಲ್ಲದೆ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಬಾಳುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಬೋಧನೆಯು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಪರಮಾನಂದದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನನ ಮರಣದ ಚಕ್ರದಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras