ತೋಟಕಾಷ್ಟಕಂ
ವಿದಿತಾಖಿಲಶಾಸ್ತ್ರಸುಧಾಜಲಧೇ
ಮಹಿತೋಪನಿಷತ್ಕಥಿತಾರ್ಥನಿಧೇ.
ಹೃದಯೇ ಕಲಯೇ ವಿಮಲಂ ಚರಣಂ
ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಂ.
ಕರುಣಾವರುಣಾಲಯ ಪಾಲಯ ಮಾಂ
ಭವಸಾಗರದುಃಖವಿದೂನಹೃದಂ.
ರಚಯಾಖಿಲದರ್ಶನತತ್ತ್ವವಿದಂ
ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಂ.
ಭವತಾ ಜನತಾ ಸುಹಿತಾ ಭವಿತಾ
ನಿಜಬೋಧವಿಚಾರಣಚಾರುಮತೇ.
ಕಲಯೇಶ್ವರಜೀವವಿವೇಕವಿದಂ
ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಂ.
ಭವ ಏವ ಭವಾನಿತಿ ಮೇ ನಿತರಾಂ
ಸಮಜಾಯತ ಚೇತಸಿ ಕೌತುಕಿತಾ.
ಮಮ ವಾರಯ ಮೋಹಮಹಾಜಲಧಿಂ
ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಂ.
ಸುಕೃತೇಽಧಿಕೃತೇ ಬಹುಧಾ ಭವತೋ
ಭವಿತಾ ಸಮದರ್ಶನಲಾಲಸತಾ.
ಅತಿದೀನಮಿಮಂ ಪರಿಪಾಲಯ ಮಾಂ
ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಂ.
ಜಗತೀಮವಿತುಂ ಕಲಿತಾಕೃತಯೋ
ವಿಚರಂತಿ ಮಹಾಮಹಸಶ್ಛಲತಃ.
ಅಹಿಮಾಂಶುರಿವಾತ್ರ ವಿಭಾಸಿ ಗುರೋ
ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಂ.
ಗುರುಪುಂಗವ ಪುಂಗವಕೇತನ ತೇ
ಸಮತಾಮಯತನ್ನಹಿ ಕೋಽಪಿ ಸುಧೀಃ.
ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲ ತತ್ತ್ವನಿಧೇ
ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಂ.
ವಿದಿತಾ ನ ಮಯಾ ವಿಶದೈಕಕಲಾ
ನ ಚ ಕಿಂಚನ ಕಾಂಚನಮಸ್ತಿ ಗುರೋ .
ದ್ರುತಮೇವ ವಿಧೇಹಿ ಕೃಪಾಂ ಸಹಜಾಂ
ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಂ.
ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಗಿರಿ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಶಿಷ್ಯನಿದ್ದನು. ಉಳಿದ ಶಿಷ್ಯರು ಪಾಠ ಓದುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಗಿರಿ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಗುರುಗಳಾದ ಆದಿಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಸೇವೆಯಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದನು. ಒಂದು ದಿನ ಗುರುಗಳ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಗಿರಿಯ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಈ 'ತೋಟಕಷ್ಟಕಮ್' ಮೂಡಿಬಂತು.
ಶ್ಲೋಕ 1:
ವಿದಿತಾಖಿಲಶಾಸ್ತ್ರಸುಧಾಜಲಧೇ ಮಹಿತೋಪನಿಷತ್ಕಥಿತಾರ್ಥನಿಧೇ।
ಹೃದಯೇ ಕಲಯೇ ವಿಮಲಂ ಚರಣಂ ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್।
ವಿವರಣೆ:
'ಓ ಗುರುದೇವ! ನೀವು ಸಕಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೆಂಬ ಅಮೃತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮುದ್ರದಂತಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ಪಾದಗಳನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶಂಕರ ಗುರುಗಳೇ, ನೀವೇ ನನಗೆ ಶರಣು.'
ಶ್ಲೋಕ 2:
ಕರುಣಾವರುಣಾಲಯ ಪಾಲಯ ಮಾಂ ಭವಸಾಗರದುಃಖವಿಧೂನಹೃದಮ್।
ರಚಯಾಖಿಲದರ್ಶನತತ್ತ್ವವಿದಂ ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್।
ವಿವರಣೆ:
'ದಯಾ ಸಮುದ್ರರಾದ ಗುರುಗಳೇ! ಈ ಪ್ರಪಂಚವು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಭಯಾನಕ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ನನಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಿ. ಶಂಕರ ಗುರುಗಳೇ, ನೀವೇ ನನಗೆ ಶರಣು.'
ಶ್ಲೋಕ 3:
ಭವತಾ ಜನತಾ ಸುಹಿತಾ ಭವಿತಾ ನಿಜಬೋಧವಿಚಾರಣಚಾರುಮತೇ।
ಕಲಯೇಶ್ವರಜೀವವಿವೇಕವಿದಂ ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್।
ವಿವರಣೆ:
'ನಿಮ್ಮಿಂದಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತು ಸುಖವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಟ್ಟ 'ನಾನು' ಮತ್ತು ಆ ದೊಡ್ಡ 'ದೇವರು' ಒಬ್ಬರೇ ಎಂಬ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡಿ. ಶಂಕರ ಗುರುಗಳೇ, ನೀವೇ ನನಗೆ ಶರಣು.'
ಶ್ಲೋಕ 4:
ಭವ ಏವ ಭವಾನಿತಿ ಮೇ ನಿತರಾಂ ಸಮಜಾಯತ ಚೇತಸಿ ಕೌತುಕಿತಾ।
ಮಮ ವಾರಯ ಮೋಹಮಹಾಜಲಧಿಂ ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್।
ವಿವರಣೆ:
'ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ವಿಚಾರ ಬಂದಿದೆ! ನೀವು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಆ ಶಿವನೇ ಎಂದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ. ಶಂಕರ ಗುರುಗಳೇ, ನೀವೇ ನನಗೆ ಶರಣು.'
ಶ್ಲೋಕ 5:
ಸುಕೃತೇऽಧಿಕೃತೇ ಬಹುಧಾ ಭವತೋ ಭವಿತಾ ಸಮದರ್ಶನಲಾಲಸತಾ।
ಅತಿದೀನಮಿಮಂ ಪರಿಪಾಲಯ ಮಾಂ ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್।
ವಿವರಣೆ:
'ನಾನು ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವಾಗಿ ನನಗೆ ನೀವು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೀರಿ. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮನಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಿ. ಶಂಕರ ಗುರುಗಳೇ, ನೀವೇ ನನಗೆ ಶರಣು.'
ಶ್ಲೋಕ 6:
ಜಗತೀಮವಿತುಂ ಕಲಿತಾಕೃತಯೋ ವಿಚರಂತಿ ಮಹಾಮಹಸಶ್ಛಲತಃ।
ಅಹಿಮಾಂಶುರಿವಾತ್ರ ವಿಭಾಸಿ ಗುರೋ ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್।
ವಿವರಣೆ:
'ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಮಗಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನೀವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೀರಿ. ಶಂಕರ ಗುರುಗಳೇ, ನೀವೇ ನನಗೆ ಶರಣು.'
ಶ್ಲೋಕ 7:
ಗುರುಪುಂಗವ ಪುಂಗವಕೇತನ ತೇ ಸಮತಾಮಯತನ್ನಹಿ ಕೋऽಪಿ ಸುಧೀಃ।
ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲ ತತ್ತ್ವನಿಧೇ ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್।
ವಿವರಣೆ:
'ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಗುರುದೇವ! ನಿಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಸಾಟಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಶರಣಾದವರನ್ನು ನೀವು ತಾಯಿಯಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೀರಿ. ಶಂಕರ ಗುರುಗಳೇ, ನೀವೇ ನನಗೆ ಶರಣು.'
ಶ್ಲೋಕ 8:
ವಿದಿತಾ ನ ಮಯಾ ವಿಶದೈಕಕಲಾ ನ ಚ ಕಿಞ್ಚನ ಕಾಂಚನಮಸ್ತಿ ಗುರೋ ।
ದ್ರುತಮೇವ ವಿಧೇಹಿ ಕೃಪಾಂ ಸಹಜಾಂ ಭವ ಶಂಕರದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್।
ವಿವರಣೆ:
'ಗುರುಗಳೇ, ನನಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಇರುವುದು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೇಮ ಮಾತ್ರ. ಶಂಕರ ಗುರುಗಳೇ, ನೀವೇ ನನಗೆ ಶರಣು.'
ಮುಗಿಂಬು:
ಗುರುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರೆ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಬಹುದು. ಓಂ ಶಂ ಶಂಕರಾದೇಶಿಕಾಯ ನಮಃ.
Other stotras
