തോടകാഷ്ടകം

വിദിതാഖിലശാസ്ത്രസുധാജലധേ
മഹിതോപനിഷത്കഥിതാർഥനിധേ।
ഹൃദയേ കലയേ വിമലം ചരണം
ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
കരുണാവരുണാലയ പാലയ മാം
ഭവസാഗരദുഃഖവിദൂനഹൃദം।
രചയാഖിലദർശനതത്ത്വവിദം
ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
ഭവതാ ജനതാ സുഹിതാ ഭവിതാ
നിജബോധവിചാരണചാരുമതേ।
കലയേശ്വരജീവവിവേകവിദം
ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
ഭവ ഏവ ഭവാനിതി മേ നിതരാം
സമജായത ചേതസി കൗതുകിതാ।
മമ വാരയ മോഹമഹാജലധിം
ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
സുകൃതേഽധികൃതേ ബഹുധാ ഭവതോ
ഭവിതാ സമദർശനലാലസതാ।
അതിദീനമിമം പരിപാലയ മാം
ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
ജഗതീമവിതും കലിതാകൃതയോ
വിചരന്തി മഹാമഹസശ്ഛലതഃ।
അഹിമാംശുരിവാത്ര വിഭാസി ഗുരോ
ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
ഗുരുപുംഗവ പുംഗവകേതന തേ
സമതാമയതന്നഹി കോഽപി സുധീഃ।
ശരണാഗതവത്സല തത്ത്വനിധേ
ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
വിദിതാ ന മയാ വിശദൈകകലാ
ന ച കിഞ്ചന കാഞ്ചനമസ്തി ഗുരോ ।
ദ്രുതമേവ വിധേഹി കൃപാം സഹജാം
ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।

പണ്ട് ഗിരി എന്നൊരു ശിഷ്യനുണ്ടായിരുന്നു. മറ്റുള്ളവർ വലിയ പുസ്തകങ്ങൾ പഠിക്കുമ്പോൾ, ഗിരി ത'ന്‍റെ ഗുരുവായ ആദിശങ്കര ഭഗവദ്പാദരുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ അലക്കിയും പാദങ്ങൾ കഴുകിയും സ്നേഹത്തോടെ സേവിച്ചു. മറ്റുള്ളവർ ഗിരിയെ പരിഹസിക്കുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഒരു ദിവസം ഗുരുവി'ന്‍റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ട് ഗിരിയുടെ ഉള്ളിലെ ഭക്തി അതിമനോഹരമായ ഒരു കവിതയായി ഒഴുകി വന്നു. അതാണ് ഈ 'തോടകാഷ്ടകം'.  

ശ്ലോകം 1:
വിദിതാഖിലശാസ്ത്രസുധാജലധേ മഹിതോപനിഷത്കഥിതാർത്ഥനിധേ।
ഹൃദയേ കലയേ വിമലം ചരണം ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
അർത്ഥം:
'അല്ലയോ ഗുരുദേവാ! അവിടുന്ന് വെറുമൊരു കടലല്ല, സകല ശാസ്ത്രങ്ങളുമാകുന്ന അമൃത് നിറഞ്ഞ ഒരു വലിയ സമുദ്രം പോലെയാണ്. ഉപനിഷത്തുകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രഹസ്യങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു നിധിപേടകമാണ് അവിടുത്തെ തിരുഹൃദയം. അവിടുത്തെ പരിശുദ്ധമായ തൃപ്പാദങ്ങളെ അടിയൻ എന്‍റെ കൊച്ചു ഹൃദയത്തിൽ സ്നേഹത്തോടെ വണങ്ങുന്നു. തൃപ്പാദങ്ങളിൽ നിന്നും പൂക്കളുടെ സുഗന്ധം വരുന്നത് പോലെ അടിയന് തോന്നുന്നു. ശങ്കരഗുരുവേ, അവിടുന്ന് അടിയന് അഭയം നൽകിയാലും.'

ശ്ലോകം 2:
കരുണാ വരുണാലയ പാലയ മാം ഭവസാഗര ദുഃഖ വിദൂന ഹൃദം।
രചയാഖില ദർശന തത്വവിദം ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
അർത്ഥം:
'കരുണയുടെ കടലായ ഗുരുദേവാ! ഈ ലോകം ചിലപ്പോൾ വലിയ തിരമാലകളുള്ള ഒരു വലിയ കടൽ പോലെ അടിയനെ പേടിപ്പിക്കുന്നു. വിഷമങ്ങൾ വരുമ്പോൾ എ'ന്‍റെ ഹൃദയം പേടിച്ചുപോകുന്നു. അവിടുന്ന് അടിയന്‍റെ കൈ പിടിച്ചാലും. പ്രപഞ്ചത്തിലെ സത്യങ്ങൾ കാണാൻ അടിയനെ പഠിപ്പിച്ചാലും. അവിടുത്തെ തണലിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ അടിയന് ഒന്നിനെയും പേടിയില്ല. ശങ്കരഗുരുവേ, അവിടുന്ന് അടിയന് അഭയം നൽകിയാലും.'

ശ്ലോകം 3:
ഭവതാ ജനതാ സുഹിതാ ഭവിതാ നിജബോധവിചാരണ ചാരുമതേ।
കലയേശ്വരജീവിവിവേകവിദം ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
അർത്ഥം:
'ഗുരുദേവൻ ഈ ഭൂമിയിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ ലോകം മുഴുവൻ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നു. അവിടുത്തെ ബുദ്ധി അതിമനോഹരമാണ്. ഈ ലോകത്തിലെ സകല ജീവജാലങ്ങളും ദൈവത്തിന്‍റെ ഭാഗമാണെന്ന അറിവ് അടിയന് നൽകിയാലും. ശങ്കരഗുരുവേ, അവിടുന്ന് അടിയന് അഭയം നൽകിയാലും.'

ശ്ലോകം 4:
ഭവ ഏവ ഭവാനിതി മേ നിതരാം സമജായത ചേതസി കൗതുകിതാ।
മമ വാരയ മോഹമഹാജലധിം ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
അർത്ഥം:
'അടിയന്‍റെ ഉള്ളിൽ ഒരു വലിയ രഹസ്യമുണ്ട്! അവിടുന്ന് സാക്ഷാൽ ശിവഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് എന്‍റെ മനസ്സ് പറയുന്നു. ഇതാലോചിക്കുമ്പോൾ അടിയന് വലിയ സന്തോഷം തോന്നുന്നു. ഇടയ്ക്ക് അടിയൻ ഇതെല്ലാം മറന്നുപോകുമ്പോൾ അവിടുന്ന് അടിയന്‍റെ ഉള്ളിലെ അറിവില്ലായ്മയാകുന്ന ഇരുട്ടിനെ മാറ്റിയാലും. അവിടുത്തെ തൃക്കണ്ണുകളിലെ പ്രകാശം അടിയന് വഴി കാട്ടട്ടെ. ശങ്കരഗുരുവേ, അവിടുന്ന് അടിയന് അഭയം നൽകിയാലും.'

ശ്ലോകം 5:
സുകൃതോധികൃതോ ബഹുധാ ഭവതോ ഭവിതാ സമദർശന ലാലസതാ।
അതിദീനമിമം പരിപാലയ മാം ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
അർത്ഥം:
'പണ്ട് ചെയ്ത പുണ്യങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് അടിയന് അവിടുത്തെ ലഭിച്ചത്. ചെറിയൊരു ഉറുമ്പിനെയും വലിയ ആനയെയും ഒരുപോലെ സ്നേഹിക്കാനുള്ള മനസ്സ് അടിയന് നൽകിയാലും. പാവപ്പെട്ട ഈ ശിഷ്യനെ അവിടുത്തെ തിരുമേനിയോട് ചേർത്ത് പിടിച്ചാലും. ശങ്കരഗുരുവേ, അവിടുന്ന് അടിയന് അഭയം നൽകിയാലും.'

ശ്ലോകം 6:
ജഗതീമവിതും കലിതാകൃതയോ വിചരന്തി മഹമഹസച്ഛലതഃ।
അഹിമാംശുരിവാത്ര വിഭാസി ഗുരോ ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
അർത്ഥം:
'നമ്മെ സഹായിക്കാൻ ആകാശത്തെ ദേവതകൾ മനുഷ്യവേഷത്തിൽ വരുമെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അടിയനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അവിടുന്ന് ആകാശത്ത് പ്രകാശിക്കുന്ന സ്വർണ്ണ സൂര്യനെപ്പോലെയാണ്. സൂര്യൻ വന്നാൽ ഇരുട്ട് മാറുന്നത് പോലെ അവിടുത്തെ ചിരി കണ്ടാൽ അടിയ'ന്‍റെ ഉള്ളിലെ പേടി മാറും. ശങ്കരഗുരുവേ, അവിടുന്ന് അടിയന് അഭയം നൽകിയാലും.'

ശ്ലോകം 7:
ഗുരുപുങ്ഗവ പുങ്ഗവകേതന തേ സമതാമയതന്നഹി കോപി സുധീഃ।
ശരണാഗതവത്സല തത്വനിധേ ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
അർത്ഥം:
'ഗുരുക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഗുരുദേവാ! അവിടുന്ന് ശിവഭഗവാന്‍റെ കൊടി ഏന്തിയവനെപ്പോലെയാണ്. അവിടുത്തോളം അറിവുള്ളവർ ആരുമില്ല. ശരണാഗതരെ അവിടുന്ന് ഒരു അമ്മയെപ്പോലെ സ്നേഹിക്കുന്നു. അവിടുന്ന് അറിവിന്‍റെ വലിയൊരു ഖജനാവാണ്. ശങ്കരഗുരുവേ, അവിടുന്ന് അടിയന് അഭയം നൽകിയാലും.'

ശ്ലോകം 8:
വിദിതാ ന മയാ വിശദൈകകലാ ന ച കിഞ്ചന കാഞ്ചനമസ്തി ഗുരോ।
ദ്രുതമേവ വിധേഹി കൃപാം സഹജാം ഭവ ശങ്കരദേശിക മേ ശരണം।
അർത്ഥം:
'ഗുരുദേവാ, സത്യം പറയാം - അടിയന് വലിയ വിദ്യകളൊന്നും അറിയില്ല, കയ്യിൽ അവിടുത്തേക്ക് നൽകാൻ പൊന്നോ പണമോ ഒന്നുമില്ല. അടിയന്‍റെ പക്കൽ സ്നേഹം മാത്രമേയുള്ളൂ. അവിടുത്തെ സ്നേഹം അടിയന് ഇപ്പോൾത്തന്നെ നൽകിയാലും. ശങ്കരഗുരുവേ, അവിടുന്ന് അടിയന് അഭയം നൽകിയാലും.'

ഫലശ്രുതി
ഗുരുവിനോടുള്ള സ്നേഹമാണ് ഏറ്റവും വലിയ അറിവ്. ഈ വരികൾ ചൊല്ലുമ്പോൾ നമ്മുടെ മനസ്സ് ശാന്തമാകും. ഗുരുവി'ന്‍റെ തൃപ്പാദങ്ങളിൽ മനസ്സ് അർപ്പിച്ചാൽ ലോകത്തിലെ എല്ലാ വിഷമങ്ങളും നമുക്ക് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് നേരിടാൻ സാധിക്കും.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras