మైత్రీం భజత
Lyrics:
మైత్రీం భజత అఖిలహృజ్జేత్రీం.
ఆత్మవదేవ పరానపి పశ్యత.
యుద్ధం త్యజత, స్పర్ధాం త్యజత.
త్యజత పరేష్వక్రమమాక్రమణం.
జననీ పృథివీ కామదుఘాఽఽస్తే.
జనకో దేవః సకలదయాలుః.
దామ్యత దత్త దయధ్వం జనతాః .
శ్రేయో భూయాత్ సకలజనానాం .
Meaning:
Verse 1
మైత్రీం భజత అఖిలహృజ్జేత్రీమ్। ఆత్మవదేవ పరానపి పశ్యత। యుద్ధం త్యజత, స్పర్ధాం త్యజత। త్యజత పరేష్వక్రమమాక్రమణమ్।
ఈ శ్లోకంలో ప్రతి పదం మనిషి జీవన విధానాన్ని మార్గదర్శనం చేసేలా ఉంది. ‘మైత్రీం భజత’ అంటే స్నేహాన్ని ఆచరించండి, అంటే సర్వభూతాల పట్ల స్నేహభావాన్ని పెంచుకోండి. ‘అఖిలహృజ్జేత్రీమ్’ అంటే అది ప్రతి హృదయాన్ని గెలుచుకునే శక్తి కలిగి ఉంది. ‘ఆత్మవదేవ పరానపి పశ్యత’ అంటే ఇతరులను కూడా మీలాగే చూడండి, అంటే సమానత్వ భావనను అలవరచుకోండి.
ఇది మహాభారతంలో చెప్పబడిన ‘ఆత్మవత్ సర్వభూతేషు’ అనే సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. భగవాన్ మనలో ఉన్నట్లే ఇతరులలో కూడా ఉన్నాడని తెలుసుకుంటే ద్వేషం, హింస స్వయంగా తగ్గిపోతాయి. ‘యుద్ధం త్యజత’ అంటే కలహాలను విడిచిపెట్టండి. ‘స్పర్ధాం త్యజత’ అంటే అసూయ, పోటీ భావనలను వదిలేయండి. ఇవే అన్ని విభేదాలకు మూలం.
ఈ శ్లోకం లోతైన తత్వం ఏమిటంటే, శాంతి బాహ్యంగా కాదు, అంతర్గతంగా మొదలవుతుంది. మనలో ఉన్న ద్వేషం, అసూయ తొలగితేనే ప్రపంచంలో శాంతి సాధ్యమవుతుంది. ‘పరేష్వక్రమమాక్రమణమ్’ అంటే ఇతరులపై అన్యాయంగా దాడి చేయడం మానుకోండి. ఇది కేవలం శారీరక హింస మాత్రమే కాదు, మాటలతో, ఆలోచనలతో చేసే హింస కూడా.
ఈ విధంగా ఈ శ్లోకం మనకు ఒక సారాంశ ధర్మాన్ని చెబుతోంది – స్నేహం, సమానత్వం, అహింస, మరియు అంతర్గత శాంతి. ఇవే నిజమైన ఆధ్యాత్మిక మార్గం.
Verse 2
జననీ పృథివీ కామదుఘాఽస్తే। జనకో దేవః సకలదయాలుః। దామ్యత దత్త దయధ్వం జనతాః। శ్రేయో భూయాత్ సకలజనానామ్।
ఈ శ్లోకంలో ప్రపంచాన్ని ఒక కుటుంబంగా చూపించే భావన ఉంది. ‘జననీ పృథివీ’ అంటే ఈ భూమి మన తల్లి. ‘కామదుఘా’ అంటే మన కోరికలను నెరవేర్చే దైవీ శక్తి. భూమి మనకు అన్నీ ఇస్తుంది – ఆహారం, నీరు, జీవనం. కాబట్టి ఆమె పట్ల కృతజ్ఞత, సంరక్షణ భావం ఉండాలి.
‘జనకో దేవః సకలదయాలుః’ అంటే భగవాన్ అన్నింటికీ తండ్రి, ఆయన సర్వదయామయుడు. ఇది ఉపనిషత్తులలో చెప్పబడిన ‘పితా నః’ అనే భావాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. ఈ ప్రపంచం మొత్తం ఒక కుటుంబం అని భావిస్తే, మనలో స్వార్థం తగ్గుతుంది.
‘దామ్యత’ అంటే ఇంద్రియ నియంత్రణ. ‘దత్త’ అంటే దానం చేయండి. ‘దయధ్వం’ అంటే దయ చూపండి. ఇవి త్రివిధ ధర్మాలు. బ్రహదారణ్యక ఉపనిషత్తులో బ్రహ్మ దేవుడు ఈ మూడు ఉపదేశాలను ఇచ్చాడు – దమ, దాన, దయ.
ఈ శ్లోకం లోతైన సందేశం ఏమిటంటే, మనిషి జీవితం కేవలం స్వార్థపూరితంగా కాకుండా, నియంత్రణ, పంచుకోవడం, మరియు కరుణతో నిండాలి. అప్పుడు మాత్రమే సమాజంలో శాంతి, సౌభ్రాతృత్వం ఏర్పడుతుంది.
చివరగా ‘శ్రేయో భూయాత్ సకలజనానామ్’ అంటే సమస్త ప్రజలకూ మేలు కలగాలి. ఇది వేదాల సారాంశం. ప్రతి మనిషి తనకే కాకుండా సమాజం మొత్తం మేలుకోసం ఆలోచించాలి. ఇదే నిజమైన ధర్మం, ఇదే నిజమైన ఆధ్యాత్మికత.
Other stotras
