దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం

శ్లోకం 1
విశ్వం దర్పణదృశ్యమాననగరీతుల్యం నిజాంతర్గతం
పశ్యన్నాత్మని మాయయా బహిరివోద్భూతం యథా నిద్రయా।
యః సాక్షాత్కురుతే ప్రబోధసమయే స్వాత్మానమేవాద్వయం
తస్మై శ్రీగురుమूर्तయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే॥

అర్థం: ఈ సమస్త విశ్వం అద్దంలో కనిపించే నగరం వలె తనలోనే ఉన్నప్పటికీ, నిద్రలో కనిపించే స్వప్నంలా మాయచేత బయట వ్యక్తమైనట్లుగా ఎవరు చూస్తారో; జ్ఞానోదయం కలిగినప్పుడు ఎవరు తన అద్వితీయమైన (రెండవది లేని) ఆత్మను సాక్షాత్కరింపజేసుకుంటారో, అటువంటి గురు స్వరూపులైన శ్రీ దక్షిణామూర్తికి నా ఈ నమస్కారం.

ఈ శ్లోకం వేదాంతంలోని ఒక ముఖ్యమైన సిద్ధాంతాన్ని వివరిస్తుంది. మనం చూసే ఈ జగత్తు మనకు బయట ఉన్నట్లుగా అనిపిస్తుంది, కానీ అది నిజానికి మన ఆత్మలోనే ఉన్న ఒక ప్రతిబింబం మాత్రమే. అద్దంలో కనిపించే నగరం అద్దంలోనే ఉంటుంది కానీ బయట ఉన్నట్లు భ్రాంతిని కలిగిస్తుంది. అలాగే, మనలో ఉన్న ఆత్మ చైతన్యమే మాయ అనే శక్తి వలన బయట ప్రపంచంగా కనిపిస్తుంది. నిద్రలో మన మనస్సే ఒక ప్రపంచాన్ని సృష్టించి, దానిని మనం నిజమని అనుభవిస్తాము. మేల్కొనగానే ఆ స్వప్న ప్రపంచం అసత్యమని తెలుస్తుంది. అదే విధంగా, గురువు కృప వలన అజ్ఞానమనే నిద్ర నుండి మేల్కొనినప్పుడు, ఈ జగత్తు మన ఆత్మ కంటే భిన్నం కాదనే అద్వైత సత్యాన్ని మనం గ్రహిస్తాము. ఆ జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే ఆదిగురువైన శ్రీ దక్షిణామూర్తికి ఈ శ్లోకం నమస్కరిస్తోంది.

శ్లోకం 2
బీజస్యాంతరివాంకురో జగదిదం ప్రాఙ్నిర్వికల్పం పునః
మాయాకల్పితదేశకాలకలనావైచిత్ర్యచిత్రీకృతమ్।
మాయావీవ విజృంభయత్యపి మహాయోగీవ యః స్వేచ్ఛయా
తస్మై శ్రీగురుమूर्तయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే॥

అర్థం: విత్తనంలోపల అంకురం ఉన్నట్లుగా, ఈ జగత్తు సృష్టికి ముందు నిర్వికల్పంగా (భేదాలు లేకుండా) ఉండి, ఆ తర్వాత మాయచే కల్పించబడిన దేశ, కాలాల గణన వలన అనేక విచిత్రాలతో కూడిన చిత్రంగా రూపుదిద్దుకుంది. ఎవరు ఒక మాయావి వలె లేదా ఒక మహాయోగి వలె తన ఇచ్ఛానుసారం ఈ జగత్తును విస్తరింపజేస్తారో, అటువంటి గురు స్వరూపులైన శ్రీ దక్షిణామూర్తికి నా ఈ నమస్కారం.

ఈ శ్లోకంలో సృష్టి ప్రక్రియ వివరించబడింది. ఒక విత్తనంలో ఒక మహావృక్షం అవ్యక్తంగా దాగి ఉన్నట్లు, ఈ బ్రహ్మాండం మొత్తం సృష్టికి పూర్వం పరమాత్మలో నామరూపాలు లేకుండా లీనమై ఉంది. తరువాత, మాయ అనే శక్తి దేశాన్ని (ప్రదేశం), కాలాన్ని (సమయం) సృష్టించింది. ఈ దేశకాలాల చట్రంలోనే, ఒకే పరమాత్మ అనేక రూపాలుగా, విభిన్న వస్తువులుగా కనిపిస్తాడు. ఈ సృష్టిని చేసేవాడిని ఒక మాయావి (ఇంద్రజాలికుడు)తో పోల్చారు. ఎందుకంటే, ప్రేక్షకులకు ఇంద్రజాలం నిజంగా అనిపించినా, అది కేవలం ఒక భ్రాంతి అని ఇంద్రజాలికుడికి తెలుసు. అలాగే, ఈ జగత్తు మనకు నిజంగా అనిపించినా, పరమాత్మ దృష్టిలో ఇది ఒక లీల మాత్రమే. అదే సమయంలో, ఆయన ఒక మహాయోగి వలె తన సంకల్పంతో దీనిని సృష్టిస్తాడు. దీని అర్థం ఈ సృష్టి యాదృచ్ఛికం కాదు, ఒక చైతన్యవంతమైన శక్తి యొక్క సంకల్పిత కార్యం అని.

శ్లోకం 3
యస్యైవ స్ఫురణం సదాత్మకమసత్కల్పార్థకం భాసతే
సాక్షాత్తత్త్వమసీతి వేదవచసా యో బోధయత్యాశ్రితాన్।
యत्साక్షాత్కరణాద్భవేన్న పునరావృత్తిర్భవాంభోనిధౌ
తస్మై శ్రీగురుమूर्तయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే॥

అర్థం: ఎవరి సద్రూపమైన స్ఫురణ చేతనే, అసత్యమైన ఈ జగత్తు సత్యమైనదిగా భాసిస్తుందో; ఎవరు తనను ఆశ్రయించిన వారికి 'తత్ త్వమ్ అసి' (ఆ బ్రహ్మము నీవే) అనే వేదవాక్యం ద్వారా సాక్షాత్తుగా బోధపరుస్తారో; దేనిని సాక్షాత్కరించుకోవడం వలన ఈ సంసార సముద్రంలో తిరిగి పుట్టడం అనేది ఉండదో, అటువంటి గురు స్వరూపులైన శ్రీ దక్షిణామూర్తికి నా ఈ నమస్కారం.

ఈ జగత్తుకు స్వంతంగా ఉనికి లేదు. చీకటిలో తాడును చూసి పాము అని భ్రమపడతాము. అక్కడ పాము లేదు, కానీ తాడు అనే అసలైన వస్తువు ఉండటం వలన పాము అనే భ్రాంతి కలుగుతుంది. అదే విధంగా, సత్య స్వరూపమైన ఆత్మ ఉండటం వలన, అసత్యమైన ఈ జగత్తు నిజమైనదిగా కనిపిస్తుంది. ఈ ప్రాథమిక అజ్ఞానాన్ని గురువు తొలగిస్తాడు. ఆయన తన శిష్యులకు 'తత్ త్వమ్ అసి' అనే మహావాక్యం ద్వారా "ఆ పరమాత్మవే నువ్వు" అనే సత్యాన్ని అనుభవపూర్వకంగా తెలియజేస్తాడు. ఈ జ్ఞానం కలిగినప్పుడు, "నేను ఒక పరిమిత జీవుడిని" అనే భ్రాంతి తొలగిపోయి, జనన మరణ చక్రం అనే సంసార సాగరం నుండి జీవుడు శాశ్వతంగా విముక్తి పొందుతాడు. శిష్యులను సంసార దుఃఖం నుండి రక్షించే ఆ కరుణామూర్తి అయిన గురువుకు ఈ శ్లోకం నమస్కరిస్తోంది.

శ్లోకం 4
నానాచ్ఛిద్రఘటోదరస్థితమహాదీపప్రభాభాస్వరం
జ్ఞానం యస్య తు చక్షురాదికరణద్వారా బహిః స్ఫందతే।
జానామీతి తమేవ భాంతమనుభాత్యేతత్సమస్తం జగత్
తస్మై శ్రీగురుమूर्तయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే॥

అర్థం: అనేక రంధ్రాలు గల కుండ లోపల ఉంచిన గొప్ప దీపం యొక్క కాంతి ఆ రంధ్రాల ద్వారా బయటకు ప్రసరించినట్లు, ఎవరి జ్ఞానమైతే కన్ను మొదలైన ఇంద్రియాల ద్వారా బయటకు ప్రసరిస్తుందో; 'నేను తెలుసుకుంటున్నాను' అని చెప్పినప్పుడు, స్వయంగా ప్రకాశించే ఆ ఆత్మను అనుసరించే ఈ సమస్త జగత్తు ప్రకాశిస్తుంది (తెలియబడుతుంది). అటువంటి గురు స్వరూపులైన శ్రీ దక్షిణామూర్తికి నా ఈ నమస్కారం.

మన జ్ఞానానికి మూలం ఎక్కడ ఉందో ఈ శ్లోకం ఒక అద్భుతమైన ఉపమానంతో వివరిస్తుంది. ఆత్మ అనేది స్వయంగా ప్రకాశించే ఒక గొప్ప దీపం. మన శరీరం అనేక రంధ్రాలు గల కుండ. కన్ను, చెవి, ముక్కు వంటి ఇంద్రియాలు ఆ రంధ్రాలు. ఆత్మ అనే దీపం యొక్క జ్ఞానకాంతి ఈ ఇంద్రియాల ద్వారా బయటకు ప్రవహించి, ప్రపంచాన్ని మనకు చూపిస్తుంది. ప్రపంచానికి స్వంతంగా ప్రకాశం లేదు, అది ఆత్మ యొక్క కాంతితో ప్రకాశింపబడుతుంది. 'నేను చూస్తున్నాను', 'నేను వింటున్నాను' అని మనం చెప్పినప్పుడు, నిజానికి తెలుసుకునేది ఆత్మ చైతన్యమే. శరీరం కేవలం ఒక ఉపకరణం. ప్రపంచం తెలియబడే వస్తువు అయితే, ఆత్మ తెలుసుకునే కర్త. సర్వ జ్ఞానానికి మూలమైన, స్వయంప్రకాశమైన ఆ పరమ చైతన్యమే శ్రీ దక్షిణామూర్తి. ఆయనకు ఈ శ్లోకం నమస్కారం అర్పిస్తోంది.

శ్లోకం 5
దేహం ప్రాణమపీంద్రియాణ్యపి చలాం బుద్ధిం చ శూన్యం విదుః
స్త్రీబాలాంధజడోపమాస్త్వహమితి భ్రాంతా భృశం వాదినః।
మాయాశక్తివిలాసకల్పితమహా వ్యామోహసంహారిణే
తస్మై శ్రీగురుమूर्तయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే॥

అర్థం: శరీరాన్ని, ప్రాణాన్ని, ఇంద్రియాలను, చంచలమైన బుద్ధిని, లేదా శూన్యాన్ని 'నేను' అని భావించే కొందరు వాదులు, స్త్రీలు, బాలురు, అంధులు మరియు జడులతో సమానంగా మిక్కిలి భ్రాంతి చెందినవారు. మాయాశక్తి యొక్క విలాసం చేత కల్పించబడిన ఈ గొప్ప మోహాన్ని సంహరించేవాడైన, గురు స్వరూపులైన ఆ శ్రీ దక్షిణామూర్తికి నా ఈ నమస్కారం.

ఈ శ్లోకం ఆత్మ గురించి ఉండే వివిధ రకాల అపోహలను ఖండిస్తుంది. సామాన్య మానవులు మరియు కొందరు తత్వవేత్తలు కూడా 'నేను' అనే భావాన్ని స్థూల శరీరంతో, ప్రాణశక్తితో, ఇంద్రియాలతో లేదా నిరంతరం మారే బుద్ధితో ముడిపెడతారు. శూన్యవాదులు అయితే, ఇవేవీ ఆత్మ కానందున, 'నేను' అనేది ఏమీ లేని శూన్యమని వాదిస్తారు. ఇటువంటి ఆలోచనలన్నీ అజ్ఞానం వలన కలిగిన భ్రాంతులని శంకరాచార్యులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. ఈ గొప్ప భ్రాంతికి కారణం మాయా శక్తి. అది మన నిజ స్వరూపమైన ఆత్మను కప్పివేసి, అనాత్మలైన శరీరం, మనస్సు మొదలైనవాటిపై 'నేను' అనే భావాన్ని ఆరోపింపజేస్తుంది. ఈ మోహమే సర్వ దుఃఖాలకు మూల కారణం. శ్రీ దక్షిణామూర్తి ఈ మహా మోహాన్ని నాశనం చేసేవాడు. ఆయన కృప వలన సాధకుడు ఈ తప్పుడు గుర్తింపుల నుండి విముక్తుడై, తాను వీటన్నింటికీ సాక్షిగా ఉన్న శుద్ధ చైతన్యమని గ్రహిస్తాడు.

శ్లోకం 6
రాహుగ్రస్తదివాకరేందుసదృశో మాయాసమాచ్ఛాదనాత్
సన్మాత్రః కరణోపసంహరణతో యోఽభూత్సుషుప్తః పుమాన్।
ప్రాగస్వాప్సమితి ప్రబోధసమయే యః ప్రత్యభిజ్ఞాయతే
తస్మై శ్రీగురుమूर्तయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే॥

అర్థం: రాహువుచే గ్రహించబడిన సూర్యచంద్రుల వలె, మాయచే కప్పబడటం వలన, సుషుప్తి (గాఢ నిద్ర) అవస్థలో ఇంద్రియాలన్నీ ఉపసంహరించబడినప్పుడు ఎవరు కేవలం సత్తామాత్రంగా (ఉనికి మాత్రమే కలవాడిగా) ఉంటారో; మేల్కొన్నప్పుడు 'నేను నిద్రపోయాను' అని ఎవరు గుర్తుంచుకుంటారో, అటువంటి గురు స్వరూపులైన శ్రీ దక్షిణామూర్తికి నా ఈ నమస్కారం.

ఆత్మ యొక్క నిత్య మరియు నిరంతర స్వభావాన్ని ఈ శ్లోకం గాఢ నిద్ర అనే అవస్థ ద్వారా నిరూపిస్తుంది. గాఢ నిద్రలో మనకు ప్రపంచం, శరీరం, మనస్సు ఏవీ అనుభవంలోకి రావు. గ్రహణం సూర్యుడిని తాత్కాలికంగా కప్పివేసినట్లు, మాయ అనే నిద్ర ఆత్మ చైతన్యాన్ని తాత్కాలికంగా కప్పివేస్తుంది. కానీ ఆత్మ అక్కడ కూడా ప్రకాశిస్తూనే ఉంటుంది. దీనికి గొప్ప నిదర్శనం, మనం మేల్కొన్న తర్వాత 'నేను సుఖంగా నిద్రపోయాను' అని గుర్తుంచుకోవడమే. ఒక అనుభవాన్ని గుర్తుంచుకోవాలంటే, ఆ అనుభవం జరుగుతున్నప్పుడు దానికి సాక్షిగా ఒకరు ఉండాలి. గాఢ నిద్రలోని 'ఏమీ లేనితనాన్ని' అనుభవించిన ఆ సాక్షియే ఆత్మ. జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అనే మూడు అవస్థలలోనూ మార్పు లేకుండా కొనసాగే ఆ నిత్య సాక్షియే మన నిజ స్వరూపం. ఆ సాక్షీ చైతన్య స్వరూపమైన శ్రీ దక్షిణామూర్తికి ఈ శ్లోకం నమస్కరిస్తోంది.

శ్లోకం 7
బాల్యాదిష్వపి జాగ్రదాదిషు తథా సర్వాస్వవస్థాస్వపి
వ్యావృత్తాస్వనువర్తమానమహమిత్యంతః స్ఫురంతం సదా।
స్వాత్మానం ప్రకటీకరోతి భజతాం యో ముద్రయా భద్రయా
తస్మై శ్రీగురుమूर्तయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే॥

అర్థం: బాల్యం మొదలైన వయోవస్థలలో, జాగ్రత్ మొదలైన చైతన్యావస్థలలో, మరియు అన్ని ఇతర అవస్థలలోనూ, అవి మారుతున్నప్పటికీ, వాటిలో నిరంతరం కొనసాగుతూ 'నేను' అని లోపల సదా స్ఫురించే తన ఆత్మను, ఎవరు తన భక్తులకు శుభకరమైన ముద్ర ద్వారా ప్రకటిస్తారో, అటువంటి గురు స్వరూపులైన శ్రీ దక్షిణామూర్తికి నా ఈ నమస్కారం.

మన జీవితంలో మారని ఏకైక సత్యం ఆత్మ అని ఈ శ్లోకం స్పష్టం చేస్తుంది. మన శరీరం బాల్యం, యవ్వనం, వృద్ధాప్యం అని నిరంతరం మారుతూ ఉంటుంది. మన మనస్సు జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అనే అవస్థల గుండా వెళుతుంది. సుఖదుఃఖాలు, ఆరోగ్యానారోగ్యాలు వంటి ఎన్నో అవస్థలు వస్తూ పోతూ ఉంటాయి. ఇవన్నీ మారుతున్నా, 'నేను' అనే భావం మాత్రం చిన్నప్పటి నుండి వృద్ధాప్యం వరకు ఎలాంటి మార్పు లేకుండా నిలిచి ఉంటుంది. ఈ నిరంతరం లోపల ప్రకాశించే 'నేను' అనే భావమే మన నిజమైన ఆత్మ. ఆదిగురువైన శ్రీ దక్షిణామూర్తి మాటలతో కాకుండా, తన మంగళకరమైన చిన్ముద్ర (జ్ఞానముద్ర) ద్వారా ఈ పరమ సత్యాన్ని శిష్యులకు వెల్లడిస్తాడు. బొటనవేలు పరమాత్మను, చూపుడువేలు జీవాత్మను సూచిస్తాయి. వాటి కలయిక జీవబ్రహ్మైక్యాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ మహోన్నత సత్యాన్ని మౌనంగానే బోధించే ఆ గురువుకు ఈ శ్లోకం వందనం చేస్తోంది.

శ్లోకం 8
విశ్వం పశ్యతి కార్యకారణతయా స్వస్వామిసంబంధతః
శిష్యాచార్యతయా తథైవ పితృపుత్రాద్యాత్మనా భేదతః।
స్వప్నే జాగ్రతి వా య ఏష పురుషో మాయాపరిభ్రామితః
తస్మై శ్రీగురుమूर्तయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే॥

అర్థం: మాయచే భ్రమింపజేయబడిన ఏ పురుషుడైతే, జాగ్రదావస్థలో గానీ, స్వప్నావస్థలో గానీ ఈ విశ్వాన్ని కార్యకారణ సంబంధంగా, యజమాని-సేవక సంబంధంగా, శిష్య-ఆచార్య సంబంధంగా, అలాగే తండ్రి-కొడుకు మొదలైన భేదాలతో చూస్తాడో, (ఆ పురుషుని యొక్క నిజ స్వరూపమైన) గురురూపుడైన ఆ శ్రీ దక్షిణామూర్తికి నా ఈ నమస్కారం.

అజ్ఞానంలో ఉన్న జీవుడి స్థితిని ఈ శ్లోకం వర్ణిస్తుంది. మాయ ప్రభావం వల్ల, మానవుడు ఈ ప్రపంచాన్ని భేదబుద్ధితో, అంటే విభజన దృష్టితో చూస్తాడు. అతను ప్రతిదాన్నీ సంబంధాల ఆధారంగా అర్థం చేసుకుంటాడు. ఇది కార్యం, ఇది కారణం; ఇతను యజమాని, ఇతను సేవకుడు; ఈయన గురువు, ఇతను శిష్యుడు; వీరు తల్లిదండ్రులు, వీరు పిల్లలు అని ఎన్నో విభజనలతో ప్రపంచాన్ని అనుభవిస్తాడు. ఈ భేదబుద్ధి మెలకువగా ఉన్నప్పుడే కాదు, కలలో కూడా కొనసాగుతుంది. ఈ విభజనలన్నీ వాస్తవానికి మాయ యొక్క సృష్టి. పరమ సత్యంలో ఇటువంటి భేదాలు లేవు. అన్నీ ఒకే ఆత్మ చైతన్యం యొక్క విభిన్న రూపాలే. మాయచే భ్రమించి ఈ సంబంధాల వలలో చిక్కుకున్న జీవుడి నిజ స్వరూపం ఆ పరమాత్మ అయిన శ్రీ దక్షిణామూర్తే. జీవుడు తన భ్రాంతిలో కొట్టుమిట్టాడుతుండగా, అతనిలో ఉన్న ఆత్మ స్వరూపుడైన గురువుకే ఈ శ్లోకం నమస్కరిస్తోంది. గురుకృప వల్ల మాత్రమే ఈ భేదబుద్ధి నశించి, సర్వం ఒక్కటే అనే అద్వైత సత్యం బోధపడుతుంది.

శ్లోకం 9
భూరంభాంస్యనలోఽనిలోఽంబరమహర్నాథో హిమాంశుః పుమాన్
ఇత్యాభాతి చరాచరాత్మకమిదం యస్యైవ మూర్త్యష్టకమ్।
నాన్యత్ కించన విద్యతే విమృశతాం యస్మాత్పరస్మాద్విభోః
తస్మై శ్రీగురుమूर्तయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే॥

అర్థం: భూమి, జలం, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం, సూర్యుడు, చంద్రుడు మరియు పురుషుడు (జీవాత్మ) అనేవి ఎవరి ఎనిమిది మూర్తులుగా ప్రకాశిస్తున్నాయో; చరాచరాత్మకమైన ఈ ప్రపంచం ఎవరి అష్టమూర్తి స్వరూపమో; లోతుగా విచారించేవారికి, ఆ పరమ మరియు సర్వవ్యాపి అయిన ప్రభువు కంటే అన్యంగా ఏదీ లేదని తెలుస్తుందో, అటువంటి గురు స్వరూపులైన శ్రీ దక్షిణామూర్తికి నా ఈ నమస్కారం.

ఈ శ్లోకం శ్రీ దక్షిణామూర్తి యొక్క విశ్వరూపాన్ని వర్ణిస్తుంది. ఈ ప్రపంచం మొత్తం ఆయన శరీరమేనని ఇక్కడ స్పష్టం చేయబడింది. పంచభూతాలైన భూమి, జలం, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం, కాలాన్ని మరియు జీవాన్ని నియంత్రించే సూర్యచంద్రులు, మరియు ఈ ప్రపంచాన్ని అనుభవించే జీవాత్మ - ఈ ఎనిమిదింటినీ శివుని అష్టమూర్తి స్వరూపంగా శైవ సిద్ధాంతం వర్ణిస్తుంది. కదిలే, కదలని ఈ ప్రపంచంలోని ప్రతి అణువు ఆ పరమేశ్వరుని రూపమే. కాబట్టి, లోతుగా ఆలోచించే జ్ఞానికి, ఆ పరమాత్మ కంటే భిన్నంగా ఏదీ లేదని స్పష్టమవుతుంది. మనం చూసే వైవిధ్యమంతా ఒకే సత్యం యొక్క విభిన్న రూపాలే. ఈ శ్లోకం, ప్రపంచాన్ని కేవలం భౌతిక వస్తువుల సముదాయంగా చూడకుండా, ప్రతి అణువులోనూ ఈశ్వర చైతన్యాన్ని దర్శించమని మనల్ని ప్రేరేపిస్తుంది. తనలో ఉన్న జీవాత్మ మరియు ఈ విశ్వమంతా నిండి ఉన్న పరమాత్మ ఒక్కటేననే అద్వైత సత్యాన్ని ఈ అష్టమూర్తి భావన వెల్లడిస్తుంది.

శ్లోకం 10
సర్వాత్మత్వమితి స్ఫుటీకృతమిదం యస్మాదముష్మిన్ స్తవే
తేనాస్య శ్రవణాత్తదర్థమననాద్ధ్యానాచ్చ సంకీర్తనాత్।
సర్వాత్మత్వమహావిభూతిసహితం స్యాదీశ్వరత్వం స్వతః
సిద్ధ్యేత్తత్పునరష్టధా పరిణతం చైశ్వర్యమవ్యాహతమ్॥

అర్థం: ఈ స్తోత్రంలో 'సర్వాత్మభావం' (అన్నీ తానే అయి ఉన్నాననే భావం) స్పష్టంగా వివరించబడినందున, దీనిని శ్రవణం చేయడం, దీని అర్థాన్ని మననం చేయడం, ధ్యానం చేయడం మరియు సంకీర్తనం చేయడం వలన, సర్వాత్మభావం అనే మహా వైభవంతో కూడిన ఈశ్వరత్వం వాటంతట అవే సిద్ధిస్తుంది. దానితో పాటు, ఎటువంటి ఆటంకం లేని అష్టసిద్ధులతో కూడిన ఐశ్వర్యం కూడా సిద్ధిస్తుంది.

ఈ చివరి శ్లోకం ఈ స్తోత్రం యొక్క "ఫలశ్రుతి", అనగా దీనిని పఠించడం వలన కలిగే ప్రయోజనాలను వర్ణిస్తుంది. ముందు తొమ్మిది శ్లోకాలలో, జీవాత్మ మరియు పరమాత్మ ఒక్కటేనని మరియు ఆ ఆత్మయే ఈ సమస్త ప్రపంచమనే 'సర్వాత్మభావం' అనే అద్వైత సత్యం స్పష్టంగా వివరించబడిందని ఈ శ్లోకం చెబుతోంది. ఈ మహోన్నత సత్యాన్ని సాక్షాత్కరించుకోవడానికి మార్గాన్ని కూడా ఇది సూచిస్తుంది. గురువు ద్వారా శ్రద్ధగా వినడం (శ్రవణం), విన్న విషయాలపై సందేహాలు నివృత్తి అయ్యేవరకు ఆలోచించడం (మననం), ఆ సత్యాన్ని పూర్తిగా ఆకళింపు చేసుకోవడానికి ధ్యానం చేయడం (నిదిధ్యాసనం) మరియు భక్తితో కీర్తించడం అనే సాధనల ద్వారా, "నేను ఈ శరీరం లేదా మనస్సు కాదు, సర్వ జీవరాశుల యొక్క ఆత్మ అయిన ఈశ్వరుడినే" అనే జ్ఞానం సహజంగా ఉదయిస్తుంది. ఈ జ్ఞానోదయం ఫలితంగా, అణిమ, మహిమ వంటి అష్టసిద్ధులు కూడా సాధకునికి అప్రయత్నంగా సిద్ధిస్తాయి.

విశ్వం దర్పణదృశ్యమాననగరీతుల్యం నిజాంతర్గతం
పశ్యన్నాత్మని మాయయా బహిరివోద్భూతం యథా నిద్రయా.
యః సాక్షాత్కురుతే ప్రబోధసమయే స్వాత్మానమేవాద్వయం
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే.
బీజస్యాంతరివాంకురో జగదిదం ప్రాఙ్నిర్వికల్పం పునః
మాయాకల్పితదేశకాల-
కలనావైచిత్ర్యచిత్రీకృతం.
మాయావీవ విజృంభయత్యపి మహాయోగీవ యః స్వేచ్ఛయా
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే.
యస్యైవ స్ఫురణం సదాత్మకమసత్కల్పార్థకం భాసతే
సాక్షాత్తత్త్వమసీతి వేదవచసా యో బోధయత్యాశ్రితాన్.
యత్సాక్షాత్కరణాద్భవేన్న పునరావృత్తిర్భవాంభోనిధౌ
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే.
నానాచ్ఛిద్రఘటోదరస్థిత-
మహాదీపప్రభాభాస్వరం
జ్ఞానం యస్య తు చక్షురాదికరణద్వారా బహిః స్పందతే.
జానామీతి తమేవ భాంతమనుభాత్యేతత్సమస్తం జగత్
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే.
దేహం ప్రాణమపీంద్రియాణ్యపి చలాం బుద్ధిం చ శూన్యం విదుః
స్త్రీబాలాంధజడోపమాస్త్వహమితి భ్రాంతా భృశం వాదినః.
మాయాశక్తివిలాసకల్పితమహా వ్యామోహసంహారిణే
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే.
రాహుగ్రస్తదివాకరేందుసదృశో మాయాసమాచ్ఛాదనాత్
సన్మాత్రః కరణోపసంహరణతో యోఽభూత్సుషుప్తః పుమాన్.
ప్రాగస్వాప్సమితి ప్రబోధసమయే యః ప్రత్యభిజ్ఞాయతే
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే.
బాల్యాదిష్వపి జాగ్రదాదిషు తథా సర్వాస్వవస్థాస్వపి
వ్యావృత్తాస్వనువర్తమాన-
మహమిత్యంతః స్ఫురంతం సదా.
స్వాత్మానం ప్రకటీకరోతి భజతాం యో ముద్రయా భద్రయా
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే.
విశ్వం పశ్యతి కార్యకారణతయా స్వస్వామిసంబంధతః
శిష్యాచార్యతయా తథైవ పితృపుత్రాద్యాత్మనా భేదతః.
స్వప్నే జాగ్రతి వా య ఏష పురుషో మాయాపరిభ్రామితః
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే.
భూరంభాస్యనలో-
ఽనిలోఽమ్బరమహర్నాథో హిమాంశుః పుమాన్
ఇత్యాభాతి చరాచరాత్మకమిదం యస్యైవ మూర్త్యష్టకం.
నాన్యత్కించన విద్యతే విమృశతాం యస్మాత్పరస్మాద్విభోః
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే.
సర్వాత్మత్వమితి స్ఫుటీకృతమిదం యస్మాదముష్మింస్స్తవే
తేనాస్య శ్రవణాత్తదర్థ-
మననాద్ధ్యానాచ్చ సంకీర్తనాత్.
సర్వాత్మత్వమహావిభూతిసహితం స్యాదీశ్వరత్వం స్వతః
సిద్ధ్యేత్తత్పునరష్టధా పరిణతం చైశ్వర్యమవ్యాహతం.