హనుమద్ రక్షా కవచం

ప్రణమ్య శ్రీగణేశం చ శ్రీరామం మారుతిం తథా .
రక్షామిమాం పఠేత్ప్రాజ్ఞః శ్రద్ధాభక్తి సమన్వితః ..

అర్థం: శ్రీ గణేశునికి, శ్రీరామచంద్రునికి, మరియు మారుతికి ప్రణామములు ఆచరించి, ప్రాజ్ఞులైన వారు ఈ రక్షా స్తోత్రాన్ని శ్రద్ధాభక్తులతో పఠించవలెను.

వివరణ: ఏ శుభకార్యానికైనా, స్తోత్ర పారాయణకైనా ముందుగా విఘ్నాధిపతి అయిన శ్రీ గణేశుని ప్రార్థించడం సనాతన సంప్రదాయం. ఆ తర్వాత, హనుమంతునికి ప్రాణాధారుడు మరియు ఆరాధ్య దైవం అయిన శ్రీరామునికి నమస్కరించడం జరిగింది. చివరగా, ఈ రక్షా స్తోత్రానికి అధిపతి అయిన మారుతికి వందనం చేయబడింది. ఈ స్తోత్రాన్ని కేవలం పైపైన చదవడం కాదని, సంపూర్ణమైన శ్రద్ధ, అచంచలమైన భక్తితో పఠించినప్పుడే దానిలో నిక్షిప్తమైన శక్తి మరియు అనుగ్రహం పూర్తిగా లభిస్తుందని ఈ శ్లోకం స్పష్టం చేస్తోంది.

శిరో మే హనుమాన్ పాతు భాలం పవననందనః .
ఆంజనేయో దృశౌ పాతు రామచంద్రప్రియశ్రుతీ ..

అర్థం: నా శిరస్సును హనుమంతుడు, నా ఫాలభాగమును (నుదుటిని) పవననందనుడు కాపాడుగాక. నా నేత్రములను ఆంజనేయుడు, నా కర్ణములను (చెవులను) శ్రీరామచంద్రునికి ప్రియమైన విషయాలనే వినువాడు రక్షించుగాక.

వివరణ: ఇక్కడ అంగాంగ రక్ష మొదలవుతుంది. 'హనుమాన్' అనగా విశిష్టమైన దవడలు కలవాడు అని అర్థం. ఆ బలమైన దవడలు కలిగిన వాడు, శిరస్సు అనబడే మన జ్ఞాన కేంద్రానికి రక్ష. 'పవననందనుడు' వాయు పుత్రుడు; వాయువు ప్రాణానికి, వేగానికి ప్రతీక. మన నుదుటి రాతను, మన ఆలోచనలను ఆ పవనసుతుడు నిర్మలంగా, వేగవంతంగా ఉంచుగాక అని ప్రార్థన. అంజనాదేవి గర్భాన పుట్టిన 'ఆంజనేయుడు' తన దివ్యమైన చూపుతో మన కళ్ళను కాపాడాలి. కేవలం రాముని కథలనే వినడానికి ఇష్టపడే 'రామచంద్రప్రియశ్రుతీ' అయిన హనుమంతుడు మన చెవులను కాపాడటం అంటే, మనం కూడా చెడు మాటలను వినకుండా, కేవలం మంచి విషయాలనే వినేలా మనకు స్ఫూర్తినివ్వాలని గూఢార్థం.

ఘ్రాణం పాతు మహావీరో ముఖం లక్ష్మణప్రాణదః .
జిహ్వాం మనోజవః పాతు కంఠం పాతు జితేంద్రియః ..

అర్థం: నా ఘ్రాణమును (ముక్కును) మహావీరుడు, నా ముఖమును లక్ష్మణ ప్రాణదాత రక్షించుగాక. నా జిహ్వను (నాలుకను) మనోజవుడు (మనోవేగము కలవాడు), నా కంఠమును జితేంద్రియుడు కాపాడుగాక.

వివరణ: శ్వాసకు, ప్రాణానికి ప్రవేశ ద్వారమైన ముక్కును 'మహావీరుడు' రక్షించాలి. సంజీవనిని తెచ్చి మూర్ఛపోయిన లక్ష్మణుని ప్రాణాలను నిలిపిన 'లక్ష్మణప్రాణదాత' మన ముఖానికి తేజస్సును, జీవకళను ప్రసాదించాలి. నాలుక రుచిని, మాటను నియంత్రిస్తుంది. మనోవేగంతో సమానమైన వేగం గల 'మనోజవుడు' మన నాలుకను కాపాడటమంటే, మన మాటలు కూడా వేగంగా, అర్థవంతంగా, సత్యంగా ఉండాలని అర్థం. ఇంద్రియాలను పూర్తిగా జయించిన 'జితేంద్రియుడు' మన కంఠాన్ని కాపాడాలి; అనగా, మనం తినే ఆహారంలో, మాట్లాడే మాటలో సంయమనం పాటించే శక్తిని ప్రసాదించమని కోరడం.

స్కంధౌ మహాబలీ పాతు భుజౌ సంకటమోచనః .
కరౌ విశ్వంభరః పాతు హృదయం సర్వశక్తిమాన్ ..

అర్థం: నా భుజస్కంధాలను మహాబలుడు, నా బాహువులను సంకటమోచనుడు కాపాడుగాక. నా చేతులను విశ్వంభరుడు, నా హృదయాన్ని సర్వశక్తిమంతుడు కాపాడుగాక.

వివరణ: గదను, పర్వతాలను అవలీలగా మోసిన 'మహాబలుడు' మన భుజాలను, బాధ్యతలను మోసే శక్తినివ్వాలి. భక్తుల కష్టాలన్నింటినీ తొలగించే 'సంకటమోచనుడు' మన బాహువులకు ఆపదలను ఎదుర్కొనే బలాన్నివ్వాలి. విశ్వాన్ని సైతం తన చేతులలో ఇముడ్చుకోగల 'విశ్వంభరుడు' మన చేతులను కాపాడాలి, అనగా మన చేతుల ద్వారా సత్కార్యాలు జరిగేలా చూడాలి. సమస్త శక్తులకు నిలయుడైన 'సర్వశక్తిమంతుడు' మన హృదయాన్ని కాపాడాలి. అనగా, భయం, అధైర్యం వంటివి మనసులోకి రాకుండా ధైర్యాన్ని, భక్తిని నింపాలని ప్రార్థన.

మధ్యం పాతు మహాతేజాః నాభిం సాగరలంఘనః .
రామదూతః కటీ పాతు సక్థినీ రాక్షసేంద్రజిత్ ..

అర్థం: నా శరీర మధ్యభాగాన్ని మహాతేజశాలి, నా నాభిని సముద్రాన్ని లంఘించినవాడు కాపాడుగాక. నా కటి ప్రదేశాన్ని (నడుము కింది భాగం) రామదూత, నా తొడలను రాక్షస రాజులను జయించినవాడు కాపాడుగాక.

వివరణ: సూర్యుని వంటి తేజస్సు గల 'మహాతేజాః' మన దేహ మధ్యభాగాన్ని, జీర్ణశక్తి కేంద్రాన్ని కాపాడాలి. నూరు యోజనాల సముద్రాన్ని одним махом దాటిన 'సాగరలంఘనుడు' మన నాభిని, మనలోని శక్తి కేంద్రాన్ని రక్షించాలి. రాముని ఆజ్ఞను శిరసావహించి పనిచేసే 'రామదూత' మన కటి భాగాన్ని కాపాడాలి; ఇది శరీరానికి స్థిరత్వాన్ని ఇస్తుంది. ఇంద్రజిత్తు వంటి మహా రాక్షసులను సైతం జయించిన పరాక్రమశాలి మన తొడలకు, అనగా మన నడకకు, నిలకడకు బలాన్నివ్వాలని భావం.

ఊరూ పుచ్ఛబలః పాతు భీమగర్వాపహారకః .
జానునీ శ్రీప్రదః పాతు జంఘే లంకాప్రదాహకః ..

అర్థం: నా తొడలను తన తోకయే బలముగా గలవాడు, భీముని గర్వమును అణచినవాడు కాపాడుగాక. నా మోకాళ్లను ఐశ్వర్యమును ఇచ్చేవాడు, నా పిక్కలను లంకను దహించినవాడు కాపాడుగాక.

వివరణ: తన తోకతోనే ఇంద్రజిత్తుని బంధించిన, లంకను దహించిన 'పుచ్ఛబలుడు' మన ఊరువులను రక్షించాలి. మహాభారత కాలంలో, వనవాసంలో ఉన్న తన తమ్ముడైన (వాయు పుత్రుడిగా) భీమసేనుని బలానికి గర్వపడగా, ఒక ముసలి వానరం రూపంలో దారికి అడ్డంగా పడుకొని తన తోకను కదపలేకుండా చేసి గర్వాన్ని అణచిన 'భీమగర్వాపహారకుడు' ఆయన. అటువంటి వాడు మనకు వినయాన్ని ప్రసాదించాలి. భక్తులకు అష్టైశ్వర్యాలను ప్రసాదించే 'శ్రీప్రదుడు' మన మోకాళ్ళను, నడకకు ఆధారమైన కీళ్ళను కాపాడాలి. తన సంకల్పంతో స్వర్ణ లంకను కాల్చివేసిన 'లంకాప్రదాహకుడు' మన పిక్కలకు అంతులేని శక్తినివ్వాలని ప్రార్థన.

పాదౌ శ్రీరామభక్తశ్చ సూర్యమండలభక్షకః .
హనుమాన్ పాతు మే కాయం మకరధ్వజ జన్మదః ..

అర్థం: నా పాదములను శ్రీరామభక్తుడు మరియు సూర్యమండలాన్ని భక్షించినవాడు రక్షించుగాక. నా సంపూర్ణ దేహమును హనుమంతుడు, మకరధ్వజునికి జన్మనిచ్చినవాడు కాపాడుగాక.

వివరణ: సదా రాముని పాదాల చెంత ఉండే 'శ్రీరామభక్తుడు' మన పాదాలను రక్షించాలి, అనగా మన పాదాలు ఎల్లప్పుడూ ధర్మ మార్గంలోనే నడిచేలా చూడాలి. బాల్యంలో సూర్యుడిని చూసి పండు అని భ్రమించి పట్టుకోవడానికి ఎగిరిన 'సూర్యమండలభక్షకుడు' మనకు అసాధ్యాలను సుసాధ్యం చేసే స్ఫూర్తినివ్వాలి. చివరగా, పాతాళ లోకంలో తన చెమట చుక్క నుండి జన్మించిన 'మకరధ్వజునికి జన్మనిచ్చినవాడు', అఖండ బ్రహ్మచారి అయిన హనుమంతుడు మన సంపూర్ణ శరీరాన్ని, ఆపాదమస్తకం రక్షించాలని ప్రార్థించడం జరిగింది.

ఏతాం రుద్రబలోపేతాం రక్షాం యః సుకృతీ పఠేత్ .
సదీర్ఘాయుసుఖీ పుత్రీ బలవాన్ బుద్ధిమాన్ భవేత్ ..

అర్థం: రుద్రుని బలముతో కూడుకున్న ఈ రక్షా స్తోత్రాన్ని ఏ పుణ్యాత్ముడైతే పఠిస్తాడో, అతడు దీర్ఘాయుష్షు, సుఖము, పుత్ర సంతానము, బలము, మరియు బుద్ధి కలవాడు అగును.

వివరణ: ఇది ఈ స్తోత్రం యొక్క ఫలశ్రుతి, అనగా పఠించడం వల్ల కలిగే ఫలాలు. హనుమంతుడు రుద్రాంశ సంభూతుడు, అనగా సాక్షాత్తూ పరమశివుని అంశతో జన్మించినవాడు. అందువలన ఈ స్తోత్రం 'రుద్రబలోపేతాం' అని చెప్పబడింది. ఇది కేవలం హనుమంతుని శక్తిని మాత్రమే కాక, ఆయనలో ఉన్న శివుని యొక్క ప్రళయకాల రుద్ర శక్తిని కూడా ఆవాహన చేస్తుంది. అందువల్ల, దీనిని పఠించే పుణ్యాత్ములు (సుకృతీ) శారీరకంగా దీర్ఘాయుష్షు, బలం; మానసికంగా సుఖం, బుద్ధి; మరియు సాంసారికంగా పుత్ర సంతానం పొంది పరిపూర్ణమైన జీవితాన్ని గడుపుతారని ఈ శ్లోకం హామీ ఇస్తోంది.

ప్రణమ్య శ్రీగణేశం చ శ్రీరామం మారుతిం తథా .
రక్షామిమాం పఠేత్ప్రాజ్ఞః శ్రద్ధాభక్తి సమన్వితః ..
శిరో మే హనుమాన్ పాతు భాలం పవననందనః .
ఆంజనేయో దృశౌ పాతు రామచంద్రప్రియశ్రుతీ ..
ఘ్రాణం పాతు మహావీరో ముఖం లక్ష్మణప్రాణదః .
జిహ్వాం మనోజవః పాతు కంఠం పాతు జితేంద్రియః ..
స్కంధౌ మహాబలీ పాతు భుజౌ సంకటమోచనః .
కరౌ విశ్వంభరః పాతు హృదయం సర్వశక్తిమాన్ ..
మధ్యం పాతు మహాతేజాః నాభిం సాగరలంఘనః .
రామదూతః కటీ పాతు సక్థినీ రాక్షసేంద్రజిత్ ..
ఊరూ పుచ్ఛబలః పాతు భీమగర్వాపహారకః .
జానునీ శ్రీప్రదః పాతు జంఘే లంకాప్రదాహకః ..
పాదౌ శ్రీరామభక్తశ్చ సూర్యమండలభక్షకః .
హనుమాన్ పాతు మే కాయం మకరధ్వజ జన్మదః ..
ఏతాం రుద్రబలోపేతాం రక్షాం యః సుకృతీ పఠేత్ .
సదీర్ఘాయుసుఖీ పుత్రీ బలవాన్ బుద్ధిమాన్ భవేత్ ..

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras