ರಾಮ ದ್ವಾದಶ ನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರ
ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿಃ ಸೀತಾನಾಯಕೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಗ್ರಜಃ .
ದಶಗ್ರೀವಹರಶ್ಚೈವ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪ್ರಪೂಜಿತಃ ..1..
ನೃಪಾಣಾಮುತ್ತಮೋ ಧೀರೋ ಹನುಮನ್ನಾಯಕಸ್ತಥಾ .
ಕೌಸಲ್ಯಾನಂದನೋ ವಿಷ್ಣುರಯೋಧ್ಯಾಪುರಮಂದಿರಃ ..2..
ದ್ವಾದಶೈತಾನಿ ನಾಮಾನಿ ಶ್ರೀರಾಮಸ್ಯ ಸದಾ ಪಠೇತ್ .
ಕಲಾಸು ಸಿದ್ಧಿಮಾಪ್ನೋತಿ ಸ ಮನುಷ್ಯಸ್ತ್ವಸಂಶಯಂ ..3..
ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿಃ ಸೀತಾನಾಯಕೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಗ್ರಜಃ ।
ದಶಗ್ರೀವಹರಶ್ಚೈವ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪ್ರಪೂಜಿತಃ ।।
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮರನ್ನು ದಾಶರಥಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜರ ಪುತ್ರ. ಪರಮವಿಷ್ಣು ಮಾನವ ಅವತಾರವಾಗಿ ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸೀತಾನಾಯಕನು ಎಂದರೆ ಸೀತೆಯ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ. ಸೀತೆ ಧರ್ಮ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಗ್ರಜನು ಎಂದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅಣ್ಣ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾದ ನಾಯಕ.
ದಶಗ್ರೀವಹರನು ಎಂದರೆ ಹತ್ತು ತಲೆಯ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು. ರಾವಣನ ಹತ್ತು ತಲೆಗಳು ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಇಂದ್ರಿಯಾಸಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ರಾಮನ ವಿಜಯವು ಧರ್ಮವು ಅಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಪಡೆದ ಜಯ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪ್ರಪೂಜಿತನು ಎಂದರೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹರ್ಷಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು. ಯಜ್ಞರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ರಾಮನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ ಪ್ರಸಂಗ ದೈವಶಕ್ತಿ ಸದಾ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ನೃಪಾಣಾಮುತ್ತಮೋ ಧೀರೋ ಹನುಮನ್ನಾಯಕಸ್ತಥಾ ।
ಕೌಸಲ್ಯಾನಂದನೋ ವಿಷ್ಣುರಯೋಧ್ಯಾಪುರಮಂದಿರಃ ।।
ನೃಪಾಣಾಂ ಉತ್ತಮನಂದರೆ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ರಾಮನು ಆದರ್ಶ ರಾಜ. ಅವರ ಆಡಳಿತ ರಾಮರಾಜ್ಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಧೀರನು ಎಂದರೆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನು. ವನವಾಸ, ಸೀತಾಪಹರಣ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಧರ್ಮದಿಂದ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.
ಹನುಮನ್ನಾಯಕನು ಎಂದರೆ ಹನುಮಂತನ ಸ್ವಾಮಿ. ಹನುಮಂತನ ಭಕ್ತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿಯ ಮಾದರಿ. ಕೌಸಲ್ಯಾನಂದನನು ಎಂದರೆ ತಾಯಿ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡಿದ ಪುತ್ರ. ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಹೆಸರು ರಾಮನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪರಮತತ್ತ್ವ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಯೋಧ್ಯಾಪುರಮಂದಿರನು ಎಂದರೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಆಲಯ. ರಾಮನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ, ಒಳಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದ ಹೃದಯವೇ ಅಯೋಧ್ಯೆ; ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಸಿಸಿದರೆ ಅದು ದಿವ್ಯ ಮಂದಿರವಾಗುತ್ತದೆ.
ದ್ವಾದಶೈತಾನಿ ನಾಮಾನಿ ಶ್ರೀರಾಮಸ್ಯ ಸದಾ ಪಠೇತ್ ।
ಕಲಾಸು ಸಿದ್ಧಿಮಾಪ್ನೋತಿ ಸ ಮನुष्यಸ್ತ್ವಸಂಶಯಂ ।।
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಹೇಳುವುದು, ಶ್ರೀರಾಮನ ಈ ಹನ್ನೆರಡು ನಾಮಗಳನ್ನು ಸದಾ ಜಪಿಸುವ ಮಾನವನು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಎಂದರೆ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಗಳು.
ಈ ನಾಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಮಹತ್ತಾದ ಗುಣಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಅವನ್ನು ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ಆ ಗುಣಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಹೊರಗಿನ ಯಶಸ್ಸಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಒಳಗಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯೂ ಆಗಿದೆ.
Other stotras
