ಶರವನಭವ ಸ್ತೋತ್ರ

Lyrics:

ಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪಾಯ ಶರೋದ್ಭವಾಯ
ಶಕ್ರಾರ್ಚಿತಾಯಾಥ ಶಚೀಸ್ತುತಾಯ.
ಶಮಾಯ ಶಂಭುಪ್ರಣವಾರ್ಥದಾಯ
ಶಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ..1..

ರಣನ್ಮಣಿಪ್ರೋಜ್ಜ್ವಲಮೇಖಲಾಯ
ರಮಾಸನಾಥಪ್ರಣವಾರ್ಥದಾಯ.
ರತೀಶಪೂಜ್ಯಾಯ ರವಿಪ್ರಭಾಯ
ರಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ..2..

ವರಾಯ ವರ್ಣಾಶ್ರಮರಕ್ಷಕಾಯ
ವರತ್ರಿಶೂಲಾಭಯಮಂಡಿತಾಯ.
ವಲಾರಿಕನ್ಯಾಸುಕೃತಾಲಯಾಯ
ವಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ..3..

ನಗೇಂದ್ರಕನ್ಯೇಶ್ವರತತ್ತ್ವದಾಯ
ನಗಾಧಿರೂಢಾಯ ನಗಾರ್ಚಿತಾಯ.
ನಗಾಸುರಘ್ನಾಯ ನಗಾಲಯಾಯ
ನಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ..4..

ಭವಾಯ ಭರ್ಗಾಯ ಭವಾತ್ಮಜಾಯ
ಭಸ್ಮಾಯಮಾನಾದ್ಭುತವಿಗ್ರಹಾಯ.
ಭಕ್ತೇಷ್ಟಕಾಮಪ್ರದಕಲ್ಪಕಾಯ
ಭಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ..5..

ವಲ್ಲೀವಲಾರಾತಿಸುತಾರ್ಚಿತಾಯ
ವರಾಂಗರಾಗಾಂಚಿತವಿಗ್ರಹಾಯ.
ವಲ್ಲೀಕರಾಂಭೋರುಹಮರ್ದಿತಾಯ
ವಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ..6..

Meaning:

Verse 1
ಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪಾಯ ಶರೋದ್ಭವಾಯ
ಶಕ್ರಾರ್ಚಿತಾಯಾಥ ಶಚೀಸ್ತುತಾಯ।
ಶಮಾಯ ಶಂಭುಪ್ರಣವಾರ್ಥದಾಯ
ಶಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ।।೧।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ದೈವಿಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪಾಯ’ ಎಂದರೆ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪನೇ ಆಗಿರುವವನು. ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಬಲವಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ, ಇಚ್ಛೆ, ಕ್ರಿಯೆ — ಈ ಮೂರೂ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಸ್ವರೂಪನಾದ ದೇವರು. ಪರಾಶಕ್ತಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಜೀವಂತ ಪ್ರತಿರೂಪನೇ ಗುಹ.

‘ಶರೋದ್ಭವಾಯ’ ಎಂದರೆ ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನು. ಸ್ಕಂದಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವನ ತೇಜಸ್ಸು ಗಂಗೆಯ ಮೂಲಕ ಸರವನ ಎಂಬ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನು ಜನಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ‘ಶರವಣಭವ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ದಿವ್ಯಜನ್ಮದ ಸಂಕೇತ.

‘ಶಕ್ರಾರ್ಚಿತಾಯ’ ಮತ್ತು ‘ಶಚೀಸ್ತುತಾಯ’ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಾಣಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ತಾರಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು. ದೇವೇಂದ್ರನಿಗೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಈ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಸಾಧಿಸಿದನು.

‘ಶಮಾಯ’ ಎಂದರೆ ಶಾಂತಸ್ವರೂಪಿ. ಯುದ್ಧದ ದೇವನಾಗಿದ್ದರೂ ಒಳಗೆ ಪರಮಶಾಂತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು. ‘ಶಂಭುಪ್ರಣವಾರ್ಥದಾಯ’ ಎಂದರೆ ಶಿವನಿಗೇ ಪ್ರಣವ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಗುರು. ಸ್ವಾಮಿಮಲೈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಶಿವನಿಗೆ ‘ಓಂ’ ಎಂಬ ಪ್ರಣವದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ‘ಗುರುಗುಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

‘ಶಕಾರರೂಪಾಯ’ ಎಂಬುದು ಬೀಜಾಕ್ಷರದ ತತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಶಕಾರವು ಶಕ್ತಿಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಗುಹ ಎಂದರೆ ಗುಪ್ತವಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮತತ್ವ. ಹೊರಗೆ ಬಾಲಕನಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ದೇವರು ಒಳಗೆ ಅನಂತ ಜ್ಞಾನ ಸಾಗರ.

Verse 2
ರಣನ್ಮಣಿಪ್ರೋಜ್ಜ್ವಲಮೇಖಲಾಯ
ರಮಾಸನಾಥಪ್ರಣವಾರ್ಥದಾಯ।
ರತೀಶಪೂಜ್ಯಾಯ ರವಿಪ್ರಭಾಯ
ರಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ।।೨।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ದಿವ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಮಹಿಮೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ರಣನ್ಮಣಿಪ್ರೋಜ್ಜ್ವಲಮೇಖಲಾಯ’ ಎಂದರೆ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕಟಿಸೂತ್ರವು ಜಿಂಕಾರಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು. ದೇವರ ದೇಹದ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರವಲ್ಲ. ಅವು ದೈವಿಕ ಗುಣಗಳ ಸಂಕೇತ. ಮಣಿಗಳ ಪ್ರಕಾಶವು ಜ್ಞಾನಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

‘ರಮಾಸನಾಥಪ್ರಣವಾರ್ಥದಾಯ’ ಎಂಬುದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಣವದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ರಮಾಸನಾಥ ಎಂದರೆ ಕಮಲಾಸನನಾದ ಬ್ರಹ್ಮ. ಸ್ಕಂದನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಣವದ ನಿಜಾರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾರದೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದನು. ಆಗ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ತಾನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು ಎಂಬ ಪ್ರಸಂಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದು ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯರ್ಥವೆಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

‘ರತೀಶಪೂಜ್ಯಾಯ’ ಎಂದರೆ ಮನ್ಮಥನಿಂದಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ಸೌಂದರ್ಯ ದೇವತೆಗಳನ್ನೇ ಆಕರ್ಷಿಸುವಷ್ಟು ಅಪೂರ್ವ. ಆದರೆ ಆ ಸೌಂದರ್ಯ ಕಾಮವನ್ನೇ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ದೈವಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ.

‘ರವಿಪ್ರಭಾಯ’ ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು. ಈ ಪ್ರಕಾಶವು ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕಲ್ಲ. ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ಜ್ಞಾನತೇಜಸ್ಸು. ಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಆತ್ಮಪ್ರಕಾಶ.

‘ರಕಾರರೂಪಾಯ’ ಎಂಬುದು ರಕಾರ ಬೀಜದ ತತ್ವ. ರಕಾರವು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯದ ಸಂಕೇತ. ಅದು ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಹಸ್ವಾಮಿ ಭಕ್ತನೊಳಗಿನ ಸುಪ್ತಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವ ದೈವಿಕ ಜಾಗೃತಿ.

Verse 3
ವರಾಯ ವರ್ಣಾಶ್ರಮರಕ್ಷಕಾಯ
ವರತ್ರಿಶೂಲಾಭಯಮಂಡಿತಾಯ।
ವಲಾರಿಕನ್ಯಾಸುಕೃತಾಲಯಾಯ
ವಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ।।೩।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ಧರ್ಮರಕ್ಷಕ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಲಾಗಿದೆ. ‘ವರಾಯ’ ಎಂದರೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು. ಭಕ್ತನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುವ ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿ.

‘ವರ್ಣಾಶ್ರಮರಕ್ಷಕಾಯ’ ಎಂಬ ಪದ ಬಹಳ ಗಂಭೀರ. ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮವು ಸಮಾಜದ ಆಂತರಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು ಆ ಧರ್ಮಕ್ರಮದ ರಕ್ಷಕ. ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಮಾಡುವುದು.

‘ವರತ್ರಿಶೂಲಾಭಯಮಂಡಿತಾಯ’ ಎಂದರೆ ವರಮುದ್ರೆ, ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಅಭಯಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು. ತ್ರಿಶೂಲವು ಅಹಂಕಾರ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ ಇವುಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ. ಅಭಯಮುದ್ರೆ ಭಯವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ಕರುಣೆ. ವರಮುದ್ರೆ ಆಶೀರ್ವಾದದ ಸಂಕೇತ.

‘ವಲಾರಿಕನ್ಯಾಸುಕೃತಾಲಯಾಯ’ ಎಂಬುದು ದೇವಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಲಾರಿ ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರ. ಅವನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ದೇವಸೇನೆಯು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ಪತ್ನಿ. ದೇವಸೇನೆ ದೈವಿಕ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿಯಮದ ಸಂಕೇತ. ಅವಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯನಾದ ದೇವರು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ.

‘ವಕಾರರೂಪಾಯ’ ಎಂಬುದು ವಕಾರ ಬೀಜದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಕಾರವು ಚಲನಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೀವಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ಭಕ್ತನ ಜೀವನವನ್ನು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಚೈತನ್ಯವೇ ಈ ವಕಾರತತ್ವ.

Verse 4
ನಗೆಂದ್ರಕನ್ಯೇಶ್ವರತತ್ತ್ವದಾಯ
ನಗಾಧಿರೂಢಾಯ ನಗಾರ್ಚಿತಾಯ।
ನಗಾಸುರಘ್ನಾಯ ನಗಾಲಯಾಯ
ನಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ।।೪।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯದ ತತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ನಗೆಂದ್ರಕನ್ಯೇಶ್ವರತತ್ತ್ವದಾಯ’ ಎಂದರೆ ಪಾರ್ವತಿದೇವಿಯ ಪರಮತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುವವನು. ನಗೆಂದ್ರಕನ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಹಿಮವಂತನ ಪುತ್ರಿ ಪಾರ್ವತಿ. ಶಿವಶಕ್ತಿ ತತ್ವದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನೇ ಗುಹ.

‘ನಗಾಧಿರೂಢಾಯ’ ಎಂದರೆ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ವಿರಾಜಿಸುವವನು. ಅನೇಕ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲಿವೆ. ಪಳಣಿ, ತಿರುಚೆಂದೂರು, ಸ್ವಾಮಿಮಲೈ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಯ ಸಂಕೇತ. ಬೆಟ್ಟ ಏರುವುದು ಆತ್ಮಜಾಗೃತಿಯ ಪಥ.

‘ನಗರ್ಚಿತಾಯ’ ಎಂದರೆ ಪರ್ವತಗಳಿಂದಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು. ಪ್ರಕೃತಿಯೆಲ್ಲವೂ ಅವನ ದೈವಿಕತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವ. ಪರ್ವತ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿ.

‘ನಗಾಸುರಘ್ನಾಯ’ ಎಂದರೆ ಪರ್ವತದಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು. ತಾರಕಾಸುರ, ಸೂರಪದ್ಮ ಇಂತಹ ಅಸುರರು ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ದುರಾಸೆಯ ಸಂಕೇತಗಳು. ದೇವರು ಹೊರಗಿನ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನೂ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

‘ನಗಾಲಯಾಯ’ ಎಂದರೆ ಪರ್ವತವನ್ನೇ ನಿವಾಸವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡವನು. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವು ಯಾವಾಗಲೂ ಎತ್ತರದ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದಾರ್ಶನಿಕ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿದೆ.

‘ನಕಾರರೂಪಾಯ’ ಎಂಬುದು ನಕಾರ ಬೀಜತತ್ವ. ನಕಾರವು ಸ್ಥಿರತೆ, ಆಂತರಿಕ ಆಳ, ಧ್ಯಾನಶಕ್ತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಹಸ್ವಾಮಿ ಭಕ್ತನೊಳಗಿನ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 5
ಭವಾಯ ಭರ್ಗಾಯ ಭವಾತ್ಮಜಾಯ
ಭಸ್ಮಾಯಮಾನಾದ್ಭುತವಿಗ್ರಹಾಯ।
ಭಕ್ತೇಷ್ಟಕಾಮಪ್ರದಕಲ್ಪಕಾಯ
ಭಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ।।೫।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ಪರಮಶಿವಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಭಕ್ತವತ್ಸಲತೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಲಾಗಿದೆ. ‘ಭವಾಯ’ ಎಂದರೆ ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪಿ. ‘ಭರ್ಗಾಯ’ ಎಂದರೆ ಪಾಪವನ್ನು ದಹಿಸುವ ದಿವ್ಯತೇಜಸ್ಸು. ಗಾಯತ್ರೀಮಂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ‘ಭರ್ಗೋ ದೇವಸ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದದಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯ ತತ್ವವಿದೆ.

‘ಭವಾತ್ಮಜಾಯ’ ಎಂದರೆ ಶಿವನ ಪುತ್ರ. ಶಿವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಶಿವಜ್ಞಾನವೇ ಮಾನವರೂಪ ಪಡೆದಂತೆ. ಶಿವನಲ್ಲಿರುವ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

‘ಭಸ್ಮಾಯಮಾನಾದ್ಭುತವಿಗ್ರಹಾಯ’ ಎಂದರೆ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅದ್ಭುತ ವಿಗ್ರಹ. ಭಸ್ಮವು ಅನಿತ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತ. ಎಲ್ಲವೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.

‘ಭಕ್ತೇಷ್ಟಕಾಮಪ್ರದಕಲ್ಪಕಾಯ’ ಎಂದರೆ ಭಕ್ತರ ಸತ್ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ. ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವರು ಕೇವಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನು ಅಲ್ಲ. ಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಅವನ ನಿಜವಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವವನು.

‘ಭಕಾರರೂಪಾಯ’ ಎಂಬುದು ಭಕಾರ ಬೀಜತತ್ವ. ಭಕಾರವು ಭಾಸ್ವರತೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 6
ವಲ್ಲೀವಲಾರಾತಿಸುತಾರ್ಚಿತಾಯ
ವರಾಂಗರಾಗಾಂಚಿತವಿಗ್ರಹಾಯ।
ವಲ್ಲೀಕರಾಂಭೋರುಹಮರ್ದಿತಾಯ
ವಕಾರರೂಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹಾಯ।।೬।।

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಿದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ಮಧುರಭಾವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ವಲ್ಲೀವಲಾರಾತಿಸುತಾರ್ಚಿತಾಯ’ ಎಂದರೆ ವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಸೇನೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು. ವಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವಭಾವದ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ದೇವಸೇನೆ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಕ್ರಮದ ಸಂಕೇತ. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಎಂಬ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

‘ವರಾಂಗರಾಗಾಂಚಿತವಿಗ್ರಹಾಯ’ ಎಂದರೆ ಸುಂದರ ದೇಹವು ಸುಗಂಧದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವವನು. ದೈವಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವು ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದ ಶುದ್ಧತೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಭಕ್ತನು ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವಾಗ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಮಾಧುರ್ಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

‘ವಲ್ಲೀಕರಾಂಭೋರುಹಮರ್ದಿತಾಯ’ ಎಂಬುದು ವಲ್ಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರೇಮಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಲ್ಲಿಯ ಕಮಲದಂತೆ ಮೃದು ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ದೇವರು ಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿ. ವಲ್ಲೀಕಲ್ಯಾಣ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ವಲ್ಲಿಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಇದು ಭಕ್ತನನ್ನು ತಲುಪಲು ದೇವರು ಎಷ್ಟೇ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ.

‘ವಕಾರರೂಪಾಯ’ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜೀವಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ಪ್ರೀತಿ, ಭಕ್ತಿ, ಕರುಣೆ — ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮನು ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಹಸ್ವಾಮಿ ಭಕ್ತನ ಹೃದಯದ ಗುಪ್ತಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೈವಿಕ ಚೈತನ್ಯ.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras