షణ్ముఖ అష్టక స్తోత్రం
Lyrics:
దేవసేనానినం దివ్యశూలపాణిం సనాతనం.
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహం..1..
కార్తికేయం మయూరాధిరూఢం కారుణ్యవారిధిం.
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహం..2..
మహాదేవతనూజాతం పార్వతీప్రియవత్సలం.
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహం..3..
గుహం గీర్వాణనాథం చ గుణాతీతం గుణేశ్వరం.
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహం..4..
షడక్షరీప్రియం శాంతం సుబ్రహ్మణ్యం సుపూజితం.
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహం..5..
తేజోగర్భం మహాసేనం మహాపుణ్యఫలప్రదం.
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహం..6..
సువ్రతం సూర్యసంకాశం సురారిఘ్నం సురేశ్వరం.
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహం..7..
కుక్కుటధ్వజమవ్యక్తం రాజవంద్యం రణోత్సుకం.
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహం..8..
షణ్ముఖస్యాష్టకం పుణ్యం పఠద్భ్యో భక్తిదాయకం.
ఆయురారోగ్యమైశ్వర్యం వీర్యం ప్రాప్నోతి మానుషః..9..
Meaning:
Verse 1
దేవసేనానినం దివ్యశూలపాణిం సనాతనమ్।
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహమ్॥1॥
ఈ శ్లోకంలో భక్తుడు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామిని నమస్కరిస్తున్నాడు. “దేవసేనానినం” అంటే దేవతల సైన్యానికి నాయకుడు. తారకాసురుడు వంటి అసురులను సంహరించి దేవలోకాన్ని రక్షించినందున ఆయనకు ఈ బిరుదు వచ్చింది. “దివ్యశూలపాణి” అంటే దివ్యమైన ఆయుధాన్ని చేతిలో ధరించినవాడు. ఇది అజ్ఞానాన్ని నాశనం చేసే జ్ఞానశక్తికి సంకేతం.
“సనాతనమ్” అనే పదం ఆయన నిత్యస్వరూపాన్ని సూచిస్తుంది. కుమారస్వామి శివపార్వతుల కుమారుడిగా అవతరించినప్పటికీ, ఆయన పరబ్రహ్మస్వరూపుడని ఈ పదం తెలియజేస్తుంది. కాలానికి అతీతమైన దైవత్వమే సనాతనత్వం.
“శ్రీవల్లీదేవసేనేశం” అనే విశేషణం ఆయన రెండు దివ్యశక్తులైన వల్లీ మరియు దేవసేనల భర్త అని సూచిస్తుంది. పురాణాలలో వల్లీ ఇచ్చాశక్తికి, దేవసేన క్రియాశక్తికి ప్రతీకలుగా చెప్పబడతారు. వాటిని నియంత్రించే జ్ఞానశక్తి స్వామియే.
“షణ్ముఖం” అంటే ఆరు ముఖాలు కలవాడు. ఇవి ఆరు దిశలు, ఆరు వేదాంగాలు, ఆరు చక్రాలు లేదా ఆరు జ్ఞానశక్తులను సూచిస్తాయని ఆధ్యాత్మిక వ్యాఖ్యానాలు చెబుతాయి. భక్తుని దృష్టిలో ఈ ఆరు ముఖాలు సర్వజ్ఞత్వానికి చిహ్నం.
ఈ శ్లోకం ద్వారా భక్తుడు యుద్ధవీరుడైన, జ్ఞానస్వరూపుడైన, శాశ్వతమైన మరియు సమస్త శక్తులకు అధిపతియైన షణ్ముఖ స్వామికి నమస్కారం సమర్పిస్తున్నాడు.
Verse 2
కార్తికేయం మయూరాధిరూఢం కారుణ్యవారిధిమ్।
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహమ్॥2॥
ఈ శ్లోకంలో స్వామి యొక్క కరుణామూర్తి స్వరూపం వర్ణించబడింది. “కార్తికేయం” అంటే కృత్తికా దేవతలచే పెంచబడినవాడు. అందువల్ల ఆయనకు కార్తికేయుడు అనే నామం ప్రసిద్ధి చెందింది.
“మయూరాధిరూఢం” అంటే నెమలిపై అధిరోహించి ఉండేవాడు. నెమలి ఆయన వాహనం. పురాణార్థంలో ఇది అహంకారం, కామం, అసూయ వంటి దోషాలపై విజయం సాధించిన స్థితిని సూచిస్తుంది. నెమలిని అధిరోహించడం అంటే మనస్సుపై సంపూర్ణ నియంత్రణ.
“కారుణ్యవారిధి” అంటే కరుణాసముద్రుడు. భక్తుడు ఎంతటి పాపి అయినా, ఎంతటి బాధలో ఉన్నా, స్వామి కృపను పొందగలడనే విశ్వాసాన్ని ఈ పదం కలిగిస్తుంది. మురుగన్ భక్తి సంప్రదాయంలో ఆయనను త్వరగా అనుగ్రహించే దేవతగా భావిస్తారు.
వల్లీ మరియు దేవసేనల అధిపతిగా ఆయన భౌతిక మరియు ఆధ్యాత్మిక జీవితాల మధ్య సమతుల్యతను ప్రసాదిస్తాడు. వల్లీ భౌతిక జీవితాన్ని సూచిస్తే, దేవసేన దైవిక కర్తవ్యాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ రెండింటినీ సమన్వయపరిచే గురువు స్వామి.
షణ్ముఖుని ఆరు ముఖాలు భక్తుని ఆరు విధాలైన బాధలను తొలగిస్తాయని కూడా విశ్వాసం ఉంది. అందుకే ఈ శ్లోకం కరుణ, రక్షణ, దైవానుగ్రహం అనే మూడు ప్రధాన సందేశాలను అందిస్తుంది.
Verse 3
మహాదేవతనూజాతం పార్వతీప్రియవత్సలమ్।
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహమ్॥3॥
ఈ శ్లోకం శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యుని దివ్య జన్మ రహస్యాన్ని తెలియజేస్తుంది. “మహాదేవతనూజాతం” అంటే మహాదేవుడైన శివుని కుమారుడిగా జన్మించినవాడు. తారకాసుర సంహారం కోసం శివుని తేజస్సు నుండి ఆయన అవతరించాడని స్కంద పురాణం వివరిస్తుంది.
“పార్వతీప్రియవత్సలమ్” అంటే పార్వతీదేవికి అత్యంత ప్రియమైన కుమారుడు. తల్లిదండ్రుల పట్ల ప్రేమ, భక్తి, విధేయత వంటి సద్గుణాలకు ఆయన ఆదర్శంగా నిలుస్తాడు. భారతీయ సంస్కృతిలో కుమారస్వామి ఆదర్శపుత్రునిగా గౌరవింపబడతాడు.
ఈ జన్మకథలో లోతైన తాత్త్విక సందేశం ఉంది. శివుడు పరమచైతన్యానికి ప్రతీక. పార్వతి దివ్యశక్తికి ప్రతీక. ఈ రెండింటి సంగమం ద్వారా ఉద్భవించిన జ్ఞానమే స్కందస్వరూపం. అందువల్ల ఆయనను జ్ఞానదేవతగా కూడా ఆరాధిస్తారు.
వల్లీ మరియు దేవసేనల అధిపతిగా ఆయన భక్తునికి కర్తవ్యజీవితం మరియు భక్తిజీవితం రెండింటిలోనూ మార్గదర్శకత్వం అందిస్తాడు. ఆరు ముఖాలు జ్ఞానానికి సంబంధించిన ఆరు కోణాలను సూచిస్తాయి.
ఈ శ్లోకం ద్వారా స్వామి కేవలం యోధుడు మాత్రమే కాదని, దివ్య కుటుంబ ధర్మాన్ని ప్రతిష్ఠించిన పరమజ్ఞానస్వరూపుడని భక్తుడు స్మరిస్తాడు.
Verse 4
గుహం గీర్వాణనాథం చ గుణాతీతం గుణేశ్వరమ్।
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహమ్॥4॥
“గుహం” అనే పదానికి రహస్యములో నివసించేవాడు అనే అర్థం ఉంది. హృదయగుహలో ఉన్న పరమాత్మస్వరూపుడే గుహుడు. ఉపనిషత్తుల దృష్టిలో ఇది అత్యంత గంభీరమైన నామం.
“గీర్వాణనాథం” అంటే దేవతలకు నాయకుడు. దేవతలు కూడా ఆయనను ఆశ్రయించి రక్షణ పొందుతారని పురాణాలు వివరిస్తాయి. తారకాసుర వధ తరువాత ఆయనకు దేవసేనాధిపత్యం లభించింది.
“గుణాతీతం” అంటే సత్త్వ, రజస్, తమస్ అనే మూడు గుణాలకు అతీతుడు. ఇది పరబ్రహ్మ లక్షణం. భౌతిక ప్రపంచం గుణాల ఆధీనంలో ఉంటుంది. కానీ దైవస్వరూపం వాటిని అధిగమించి ఉంటుంది.
“గుణేశ్వరమ్” అంటే సమస్త గుణాలకు అధిపతి. ఆయన గుణాలకు అతీతుడే అయినప్పటికీ, వాటిని నియంత్రించే శక్తి కూడా ఆయనదే. ఇది వేదాంతంలోని పరమాత్మ తత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
వల్లీ మరియు దేవసేనల అధిపతిగా ఆయన శక్తి మరియు జ్ఞానం మధ్య సమన్వయాన్ని సూచిస్తాడు. ఆరు ముఖాలు సృష్టి యొక్క అన్ని పార్శ్వాలను దర్శించే దైవదృష్టికి చిహ్నాలు.
ఈ శ్లోకం భక్తునికి బాహ్య దేవతారాధన నుండి అంతర్ముఖ ధ్యానానికి దారి చూపిస్తుంది. గుహస్వరూపుడైన స్కందుడు మన హృదయంలోనే ఉన్నాడని గుర్తు చేస్తుంది.
Verse 5
షడక్షరీప్రియం శాంతం సుబ్రహ్మణ్యం సుపూజితమ్।
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహమ్॥5॥
“షడక్షరీప్రియం” అంటే ఆరు అక్షరాల మంత్రాన్ని ప్రీతిగా స్వీకరించేవాడు. “సరవణభవ” అనే ప్రసిద్ధ షడక్షరీ మంత్రం ఇక్కడ సూచించబడింది. ఈ మంత్రజపం ద్వారా భక్తుడు స్వామి కృపను పొందుతాడని సంప్రదాయం చెబుతుంది.
“శాంతం” అంటే పరిపూర్ణ ప్రశాంతస్వరూపుడు. యుద్ధవీరుడైనప్పటికీ, అంతరంగంలో సంపూర్ణ శాంతిని కలిగి ఉన్నవాడని ఈ పదం తెలియజేస్తుంది. నిజమైన వీరత్వం అంతర్మనస్సు యొక్క స్థిరత్వంలోనే ఉందనే సందేశం ఇందులో ఉంది.
“సుబ్రహ్మణ్యం” అంటే శ్రేష్ఠమైన బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని బోధించేవాడు. స్కందుడు శివుడికే ప్రణవార్థాన్ని ఉపదేశించిన గురువుగా కొన్ని పురాణాలలో వర్ణించబడుతాడు.
“సుపూజితమ్” అంటే దేవతలు, ఋషులు, మానవులు అందరూ ఆరాధించే మహాదేవత. ఆయన పూజ ద్వారా జ్ఞానం, ధైర్యం, విజయం లభిస్తాయని విశ్వాసం.
ఈ శ్లోకం భక్తికి, మంత్రజపానికి, అంతరశాంతికి ప్రాధాన్యతను బోధిస్తుంది. సుబ్రహ్మణ్యుడు కేవలం శక్తి స్వరూపుడు మాత్రమే కాదు, పరమగురువు కూడా అని తెలియజేస్తుంది.
Verse 6
తేజోగర్భం మహాసేనం మహాపుణ్యఫలప్రదమ్।
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహమ్॥6॥
“తేజోగర్భం” అంటే అపార దివ్యతేజస్సుతో నిండినవాడు. స్కందుని అవతారం శివుని తేజస్సు నుండి ప్రారంభమైందని పురాణాలు చెబుతాయి. అందువల్ల ఆయన తేజస్సుకు ప్రతిరూపంగా భావించబడతాడు.
“మహాసేనం” అంటే గొప్ప సైన్యానికి నాయకుడు. ఇది బాహ్యంగా దేవసేనాధిపత్యాన్ని సూచించినా, అంతర్గతంగా మనలోని సద్గుణాల సేనకు నాయకత్వం వహించే దైవశక్తిని సూచిస్తుంది.
“మహాపుణ్యఫలప్రదమ్” అంటే గొప్ప పుణ్యఫలాలను ప్రసాదించేవాడు. భక్తి, ధ్యానం, జపం, సేవ వంటి సత్కార్యాలకు ఆయన అనుగ్రహం ద్వారా ఫలసిద్ధి కలుగుతుంది.
తేజస్సు వేదాంతంలో జ్ఞానానికి ప్రతీక. అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించే వెలుగే దైవతేజస్సు. అందువల్ల స్కందారాధన జ్ఞానమార్గానికి కూడా సంబంధించినది.
ఈ శ్లోకం ద్వారా స్వామిని జ్ఞానవెలుగుకు మూలమైనవాడిగా, ధర్మరక్షకుడిగా, పుణ్యప్రదాతగా భక్తుడు స్తుతిస్తున్నాడు.
Verse 7
సువ్రతం సూర్యసంకాశం సురారిఘ్నం సురేశ్వరమ్।
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహమ్॥7॥
“సువ్రతం” అంటే మహత్తర వ్రతాలను ఆచరించేవాడు లేదా ధర్మనిష్ఠుడైనవాడు. దైవజీవితానికి క్రమశిక్షణ ఎంత ముఖ్యమో ఈ పదం తెలియజేస్తుంది.
“సూర్యసంకాశం” అంటే సూర్యునిలా ప్రకాశించేవాడు. సూర్యుడు చీకటిని తొలగించినట్లే, స్కందుడు అజ్ఞానాన్ని తొలగిస్తాడు. జ్ఞానప్రకాశానికి ఇది అందమైన ఉపమానం.
“సురారిఘ్నం” అంటే దేవతల శత్రువులను సంహరించేవాడు. తారకాసురుడు, సింహముఖుడు, సూరపద్ముడు వంటి అసురులను సంహరించిన పురాణకథలు దీనికి ఆధారం.
“సురేశ్వరమ్” అంటే దేవతలకు అధిపతి. ఇది ఆయన దైవాధికారాన్ని సూచిస్తుంది. ఆధ్యాత్మికంగా చూస్తే, మనలోని ఉన్నతమైన దైవగుణాలపై ఆయన పరిపాలనను సూచిస్తుంది.
ఈ శ్లోకం ధర్మం, జ్ఞానం, పరాక్రమం అనే మూడు దైవగుణాలను ఒకే రూపంలో చూపిస్తుంది. భక్తుడు ఈ గుణాలను తన జీవితంలో కూడా పెంపొందించుకోవాలని సూచిస్తుంది.
Verse 8
కుక్కుటధ్వజమవ్యక్తం రాజవంద్యం రణోత్సుకమ్।
శ్రీవల్లీదేవసేనేశం షణ్ముఖం ప్రణమామ్యహమ్॥8॥
“కుక్కుటధ్వజం” అంటే కోడి చిహ్నం కలిగిన పతాకాన్ని ధరించినవాడు. సూరపద్ముడు సంహరించబడిన తరువాత కోడి రూపంలో స్వామి పతాకంపై స్థానం పొందినట్లు పురాణకథ చెబుతుంది.
“అవ్యక్తం” అంటే ఇంద్రియాలకు పూర్తిగా అందని పరమతత్వం. దేవుని నిజస్వరూపం మాటలకు, మనస్సుకు అతీతమని వేదాంతం బోధిస్తుంది.
“రాజవంద్యం” అంటే రాజులు కూడా నమస్కరించే మహిమగలవాడు. భౌతిక అధికారం ఎంత గొప్పదైనా, దైవశక్తి ముందు తలవంచాల్సిందే అనే భావం ఇందులో ఉంది.
“రణోత్సుకం” అంటే ధర్మయుద్ధం కోసం ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండేవాడు. ఇది హింసకు కాదు, అధర్మాన్ని ఎదుర్కొనే ధైర్యానికి సంకేతం.
ఈ శ్లోకం ద్వారా స్వామి బాహ్యంగా యోధుడైనా, అంతర్గతంగా అవ్యక్త పరబ్రహ్మస్వరూపుడని తెలియజేస్తుంది. ధర్మరక్షణ మరియు ఆత్మజ్ఞానం రెండూ ఆయనలో ఏకమై ఉన్నాయని సూచిస్తుంది.
Verse 9
షణ్ముఖస్యాష్టకం పుణ్యం పఠద్భ్యో భక్తిదాయకమ్।
ఆయురారోగ్యమైశ్వర్యం వీర్యం ప్రాప్నోతి మానుషః॥9॥
ఈ ఫలశృతి శ్లోకం ఈ స్తోత్రపఠన ఫలితాలను వివరిస్తుంది. “షణ్ముఖస్య అష్టకం” అంటే షణ్ముఖ స్వామిని స్తుతించే ఈ ఎనిమిది శ్లోకాల సమాహారం. దీనిని భక్తితో పఠించే వారికి విశేష ఫలితాలు లభిస్తాయని చెప్పబడింది.
“భక్తిదాయకమ్” అంటే భక్తిని ప్రసాదించేది. ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో భక్తి అన్ని సాధనలకు పునాది. భక్తి లేకుండా జ్ఞానం, ధ్యానం, సేవ పరిపూర్ణతను పొందవు.
“ఆయుః” అంటే దీర్ఘాయుష్షు. “ఆరోగ్యం” అంటే శారీరక, మానసిక శ్రేయస్సు. “ఐశ్వర్యం” అంటే సంపద మాత్రమే కాదు, జీవితంలోని అన్ని విధాలైన సమృద్ధి. “వీర్యం” అంటే ధైర్యం, శక్తి, సంకల్పబలం.
ఈ ఫలితాలను కేవలం భౌతిక వరాలుగా మాత్రమే చూడకూడదు. ఆధ్యాత్మికంగా ఇవి సంపూర్ణ వ్యక్తిత్వ వికాసానికి సూచికలు. భక్తి ద్వారా మనస్సు శుద్ధి చెందుతుంది. శుద్ధమనస్సు ద్వారా జ్ఞానం లభిస్తుంది. జ్ఞానం ద్వారా నిజమైన ఐశ్వర్యం లభిస్తుంది.
అందువల్ల ఈ ఫలశృతి శ్లోకం స్తోత్రపఠనాన్ని కేవలం కోరికల సాధనంగా కాకుండా, ఆత్మోన్నతికి దారితీసే సాధనంగా అర్థం చేసుకోవాలని ఉపదేశిస్తుంది.
Other stotras
