ഹനുമാന്‍ ചാലിസ

ശ്രീഗുരു ചരന സരോജ രജ നിജ മന മുകുര സുധാരി .

ബരനഉം രഘുബര ബിമല ജസ ജോ ദായക ഫല ചാരി .

ശ്രീ ഗുരുവിന്‍റെ പാദകമലങ്ങളിലെ ധൂളി കൊണ്ട് എന്‍റെ മനസ്സാകുന്ന ദർപ്പണത്തെ ഞാൻ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നീ നാല് പുരുഷാർത്ഥങ്ങളെ നൽകുന്ന ഭഗവാൻ ശ്രീരാമചന്ദ്രന്‍റെ നിർമ്മലമായ കീർത്തിയെ ഞാൻ വർണ്ണിക്കുന്നു. ഭാരതീയ പാരമ്പര്യത്തിൽ ഏതൊരു കർമ്മവും ഗുരുവിനെ വന്ദിച്ചുകൊണ്ടാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ഗുരുവിന്‍റെ പാദധൂളി അജ്ഞാനമാകുന്ന അഴുക്കിനെ നീക്കം ചെയ്ത് ആത്മീയമായ ഉൾക്കാഴ്ച നൽകുന്നു.

മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കാതെ ഈശ്വരചൈതന്യം ദർശിക്കാൻ സാധ്യമല്ലെന്ന ദാർശനിക തത്വമാണ് ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. ഭഗവാന്‍റെ ഗുണഗാനങ്ങൾ ആലപിക്കുന്നത് ഭൗതികവും ആത്മീയവുമായ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. രഘുവരൻ എന്ന വിശേഷണം ശ്രീരാമൻ സൂര്യവംശത്തിന്‍റെ അഭിമാനമാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ വരികൾ ഭക്തന്‍റെ വിനയത്തെയും അർപ്പണബോധത്തെയും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

ആത്മീയ യാത്രയിൽ ആദ്യപടി സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കുക എന്നതാണ്. കണ്ണാടിയിലെ പൊടി നീക്കിയാൽ മാത്രമേ അതിൽ പ്രതിബിംബം തെളിയുകയുള്ളൂ എന്ന് ഈ വരികൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. മനസ്സാകുന്ന കണ്ണാടി ശുദ്ധമാകുമ്പോൾ അവിടെ പരമാത്മാവായ ശ്രീരാമന്‍റെ ചൈതന്യം തെളിയുന്നു. നാല് പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നേടുക എന്നത് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്‍റെ പരമമായ ലക്ഷ്യമാണ്. 

ബുദ്ധി ഹീന തനു ജാനികൈ സുമിരൗം പവനകുമാര .

ബല ബുധി ബിദ്യാ ദേഹു മോഹിം ഹരഹു കലേശ ബികാര . 

ബുദ്ധിഹീനനായ ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനായി എന്നെത്തന്നെ കണ്ടുകൊണ്ട് ഞാൻ വായുപുത്രനായ ഹനുമാനെ സ്മരിക്കുന്നു. എനിക്ക് ശക്തിയും ബുദ്ധിയും വിദ്യയും നൽകി അനുഗ്രഹിക്കണമെന്നും എന്‍റെ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും പാപങ്ങളും അകറ്റണമെന്നും ഞാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അറിവില്ലായ്മയാണ് മനുഷ്യന്‍റെ ഏറ്റവും വലിയ ദൗർബല്യം. ഹനുമാൻ ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ അഗ്രഗണ്യനായതിനാൽ അവിടുത്തെ സ്മരണ അജ്ഞാനത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

ആത്മീയമായി പവനകുമാരൻ എന്നാൽ പ്രാണവായുവിന്‍റെ ശക്തിയാണ്. പ്രാണനെ നിയന്ത്രിക്കുക വഴി മനസ്സിലെ വികാരങ്ങളെയും ക്ലേശങ്ങളെയും ജയിക്കാം. ബലം എന്നത് ശാരീരിക ശേഷിയേയും ബുദ്ധി എന്നത് വിവേചന ശക്തിയേയും വിദ്യ എന്നത് ആത്മീയ അറിവിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ ഭക്തൻ തന്‍റെ എല്ലാ പരിമിതികളും ഹനുമാന് സമർപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

വിനയമാണ് ആത്മീയ ഉയർച്ചയുടെ അടിസ്ഥാനമെന്ന് ഈ വരികൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. സ്വന്തം അജ്ഞത അംഗീകരിക്കുന്നവന് മാത്രമേ വിദ്യ തേടാൻ സാധിക്കൂ. ഹനുമാൻ സ്വാമി ശക്തിയുടെയും ബുദ്ധിയുടെയും സമന്വയമാണ്. ലൗകികമായ ക്ലേശങ്ങളും വികാരങ്ങളും ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന് തടസ്സമാണ്. അവയെ നീക്കം ചെയ്യാൻ ഹനുമാന്‍റെ അനുഗ്രഹം ഭക്തൻ തേടുന്നു. 

ജയ ഹനുമാന ജ്ഞാന ഗുണ സാഗര .

ജയ കപീശ തിഹും ലോക ഉജാഗര ..1.. 

അറിവിന്‍റെയും ഉൽകൃഷ്ടമായ ഗുണങ്ങളുടെയും സമുദ്രമായ ഹനുമാൻ സ്വാമിക്ക് ജയം. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും കീർത്തി പരന്ന വാനരന്മാരുടെ അധിപനായ അവിടുത്തേക്ക് ജയം. ഹനുമാൻ കേവലം ശക്തിയുടെ മാത്രമല്ല അറിവിന്‍റെയും വിവേകത്തിന്‍റെയും പ്രതീകമാണ്. സമുദ്രം പോലെ അഗാധമാണ് അവിടുത്തെ ഗുണങ്ങൾ. ജ്ഞാനം എന്നാൽ ലൗകിക അറിവ് മാത്രമല്ല അത് ആത്മീയമായ തിരിച്ചറിവ് കൂടിയാണ്.

കപീശൻ എന്നത് വാനരന്മാരുടെ ഈശ്വരൻ എന്നതിലുപരി മനസ്സാകുന്ന വാനരനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ എന്ന അർത്ഥവും നൽകുന്നു. സ്വർഗ്ഗം, ഭൂമി, പാതാളം എന്നീ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഹനുമാന്‍റെ തേജസ്സ് വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. ഭക്തന്‍റെ ഉള്ളിലെ തമസ്സിനെ മാറ്റി പ്രകാശം പരത്തുന്ന ചൈതന്യമായാണ് ഹനുമാനെ ഇവിടെ വന്ദിക്കുന്നത്. ഹനുമാൻ ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ ഉത്തമ മാതൃകയാണ്.

അവിടുത്തെ ഓരോ ചലനവും ലോകത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. സമുദ്രം പോലെ വിപുലമായ ഗുണങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ ഒരു പൂർണ്ണ വ്യക്തിത്വമാക്കുന്നു. ജ്ഞാനമുള്ളവർ വിനീതരായിരിക്കും എന്ന തത്വമാണ് ഹനുമാന്‍റെ ജീവിതം നമുക്ക് കാണിച്ചുതരുന്നത്. തിഹും ലോക ഉജാഗര എന്ന പ്രയോഗം ഹനുമാന്‍റെ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭാവത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. 

രാമ ദൂത അതുലിത ബല ധാമാ .

അഞ്ജനിപുത്ര പവനസുത നാമാ ..2.. 

ശ്രീരാമന്‍റെ ദൂതനും അളവറ്റ കരുത്തിന്‍റെ ഇരിപ്പിടവുമായ ഹനുമാനെ വന്ദിക്കുന്നു. അഞ്ജനാദേവിയുടെ പുത്രനെന്നും പവനപുത്രനെന്നും അവിടുന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. അളക്കാൻ കഴിയാത്ത ശക്തിയുടെ കേന്ദ്രമാണ് ഹനുമാൻ. അതുകൊണ്ടാണ് അവിടുത്തെ അതുലിത ബല ധാമാ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. രാമദൂതൻ എന്ന പദവി അവിടുത്തെ വിശ്വസ്തതയെയും സമർപ്പണത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

അഞ്ജനിപുത്രൻ എന്നത് അവിടുത്തെ ഭൗതികമായ ജനനത്തെയും പവനസുതൻ എന്നത് അവിടുത്തെ പ്രാണസ്വരൂപത്തെയും കാണിക്കുന്നു. വായുദേവന്‍റെ അനുഗ്രഹം ഹനുമാന് വേഗതയും സർവ്വവ്യാപിയായ ചൈതന്യവും നൽകുന്നു. ശ്രീരാമന്‍റെ സന്ദേശം വഹിക്കുന്നവൻ എന്ന നിലയിൽ ഭക്തനും ഭഗവാനും ഇടയിലുള്ള പാലമാണ് ഹനുമാൻ സ്വാമി. ഭക്തിയുടെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ് അവിടുന്ന്.

താരതമ്യം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത ബലം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചത് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ പവിത്രത കൊണ്ടാണ്. താൻ രാമന്‍റെ ദൂതനാണെന്ന് പറയുന്നതിലാണ് അദ്ദേഹം അഭിമാനം കൊള്ളുന്നത്. ഇത് അഹങ്കാരമില്ലാത്ത സേവനമനോഭാവത്തെ കാണിക്കുന്നു. വായുപുത്രൻ എന്നത് ആത്മീയമായി ചിന്തിച്ചാൽ ചൈതന്യവത്തായ ജീവനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 

മഹാബീര ബിക്രമ ബജരംഗീ .

കുമതി നിവാര സുമതി കേ സംഗീ ..3.. 

മഹാബീരനും പരാക്രമിയുമായ അവിടുത്തെ ശരീരം വജ്രം പോലെ ദൃഢമാണ്. ദുഷ്ടബുദ്ധിയെ അകറ്റുന്നവനും സൽബുദ്ധി ഉള്ളവർക്ക് തുണയാകുന്നവനുമാണ് അവിടുന്ന്. ബജരംഗീ എന്ന വാക്കിന് വജ്രം പോലെയുള്ള അവയവങ്ങൾ ഉള്ളവൻ എന്നാണ് അർത്ഥം. ഇത് ശാരീരികമായ കരുത്തിനെ മാത്രമല്ല മനസ്സിന്‍റെ അചഞ്ചലമായ നിശ്ചയദാർഢ്യത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

കുമതി അഥവാ ദുഷിച്ച ചിന്തകളാണ് മനുഷ്യന്‍റെ പതനത്തിന് കാരണം. ഹനുമാനെ സ്മരിക്കുന്നതിലൂടെ ഇത്തരം ദുഷ്ചിന്തകൾ മാറി സുമതി അഥവാ വിവേകം ഉണ്ടാകുന്നു. സദ്ചിന്തകളുടെ കൂടെ എന്നും ഹനുമാൻ ഉണ്ടാകുമെന്നാണ് ഇതിന്‍റെ സാരം. ആത്മീയ പാതയിലെ തടസ്സങ്ങൾ നീക്കി ചിത്തശുദ്ധി വരുത്താൻ ഹനുമാൻ അനുഗ്രഹം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. ഹീനമായ വികാരങ്ങളെ കീഴ്പ്പെടുത്താൻ ഈ സ്മരണ സഹായിക്കും.

ബജരംഗീ എന്ന നാമം ധീരതയുടെ പര്യായമാണ്. വൈഷമ്യങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ആത്മബലം ഹനുമാൻ നൽകുന്നു. സുമതി അഥവാ നല്ല ബുദ്ധി ലഭിക്കുന്നത് ഈശ്വരകൃപ കൊണ്ടാണ്. സൽബുദ്ധിയുള്ളവരിലേക്ക് ഹനുമാൻ ചൈതന്യം സ്വയം ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു. ദുഷ്ചിന്തകളെ നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്ത് മനസ്സിനെ ശുദ്ധമാക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനയാണിത്. 

കഞ്ചന ബരന ബിരാജ സുബേസാ .

കാനന കുണ്ഡല കുഞ്ചിത കേസാ ..4.. 

സ്വർണ്ണ നിറത്തിൽ ശോഭിക്കുന്നവനും മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചവനുമാണ് അവിടുന്ന്. കാതുകളിൽ കുണ്ഡലങ്ങളും ചുരുളൻ മുടിയും ഹനുമാന്‍റെ സൗന്ദര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹനുമാന്‍റെ രൂപം ഭയപ്പെടുത്തുന്നതല്ല മറിച്ച് ഭക്തർക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നതാണ്. കഞ്ചന ബരന എന്നത് അവിടുത്തെ ശുദ്ധമായ തേജസ്സിനെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണത്തിന്‍റെ തിളക്കം അവിടുത്തെ ആത്മീയ പരിശുദ്ധിയുടെ അടയാളമാണ്.

കുണ്ഡലങ്ങൾ ശ്രവണത്തിന്‍റെ അഥവാ കേൾവിയുടെ പ്രതീകമാണ്. എപ്പോഴും രാമനാമം ശ്രവിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് അവിടുത്തെ കാതുകൾ കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. വേഷഭൂഷാദികൾ ഹനുമാന്‍റെ ഐശ്വര്യത്തെയും ദിവ്യത്വത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ ശാരീരിക വർണ്ണന ഭക്തന്‍റെ മനസ്സിൽ ഹനുമാന്‍റെ മനോഹരമായ രൂപം പതിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ആത്മീയ ചൈതന്യം പുറത്തേക്ക് പ്രസരിക്കുന്നതിനെയാണ് സുവർണ്ണ വർണ്ണമായി വിവരിക്കുന്നത്.

ഭംഗിയുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ഹനുമാന്‍റെ മനോഹാരിതയെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ രൂപം ധ്യാനിക്കുമ്പോൾ ഭക്തന്‍റെ ഉള്ളിൽ ശാന്തിയും സന്തോഷവും നിറയുന്നു. ചുരുളൻ മുടി എന്നത് ഹനുമാന്‍റെ തേജസ്വിത്വത്തെയും വീര്യത്തെയും കൂടി കാണിക്കുന്നു. ബാഹ്യമായ സൗന്ദര്യത്തേക്കാൾ ആന്തരികമായ ഗുണങ്ങളുടെ തിളക്കമാണ് ഇവിടെ പ്രകടമാകുന്നത്. 

ഹാഥ ബജ്ര അരു ധ്വജാ ബിരാജൈ .

കാംധേ മൂംജ ജനേഊ ഛാജൈ ..5.. 

കൈകളിൽ വജ്രായുധവും വിജയത്തിന്‍റെ കൊടിയടയാളവും വഹിക്കുന്നവനാണ് ഹനുമാൻ. തോളിൽ മുത്തങ്ങപ്പുല്ല് കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ പൂണൂൽ അവിടുത്തേക്ക് ശോഭ നൽകുന്നു. വജ്രം എന്നത് ഇന്ദ്രന്‍റെ ആയുധത്തിന് തുല്യമായ ഗദയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ധ്വജം അഥവാ കൊടി ഹനുമാൻ അധർമ്മത്തിനെതിരെയുള്ള വിജയത്തിന്‍റെ പ്രതീകമാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. ശക്തിയും വിജയവും അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ കൈകളിൽ ഭദ്രമാണ്.

ബ്രാഹ്മണ പാരമ്പര്യത്തെയും അറിവിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ് പൂണൂൽ. ഹനുമാൻ കേവലം ഒരു വാനരനല്ല മറിച്ച് സകല വേദങ്ങളിലും പാണ്ഡിത്യമുള്ള ബ്രഹ്മചാരി കൂടിയാണ്. ജ്ഞാനവും കായികശക്തിയും ഒരേപോലെ ഒത്തുചേരുന്ന അപൂർവ്വ വ്യക്തിത്വമാണ് അവിടുത്തുടേത്. ഈ രൂപം ഭക്തർക്ക് സംരക്ഷണവും ജ്ഞാനവും ഒരേപോലെ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. അധർമ്മത്തെ തകർക്കാനുള്ള ശക്തി അദ്ദേഹം കൈകളിൽ വഹിക്കുന്നു.

കൊടി എന്നത് ലക്ഷ്യബോധത്തെയും വിജയത്തെയും കുറിക്കുന്നു. തോളിലെ പൂണൂൽ ഹനുമാൻ ഒരു ഉത്തമ ശിഷ്യനും ജ്ഞാനിയുമാണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ശാരീരികമായ ശക്തിയും ആത്മീയമായ അറിവും ഒരുപോലെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണെന്ന് ഇതിലൂടെ ഭക്തർ മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഏത് പ്രതിസന്ധിയിലും വിജയം നൽകാൻ ഹനുമാൻ പ്രാപ്തനാണ്. 

ശങ്കര സ്വയം കേസരീനന്ദന .

തേജ പ്രതാപ മഹാ ജഗ ബന്ദന ..6.. 

ശിവന്‍റെ അംശാവതാരവും കേസരിയുടെ പുത്രനുമായ ഹനുമാനെ ലോകം മുഴുവൻ വന്ദിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ തേജസ്സും പ്രതാപവും അത്യന്തം മഹത്തരമാണ്. ഹനുമാൻ ഭഗവാൻ ശിവന്‍റെ പതിനൊന്നാം രുദ്രാവതാരമാണെന്ന് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. കേസരീനന്ദനൻ എന്ന വിളിപ്പേര് അവിടുത്തെ പിതാവായ കേസരിയോടുള്ള ബഹുമാനത്തെ കാണിക്കുന്നു. ശിവന്‍റെ തന്നെ ചൈതന്യമാണ് ഹനുമാനിലൂടെ വെളിപ്പെടുന്നത്.

ലോകം മുഴുവൻ ഹനുമാനെ വന്ദിക്കുന്നത് അവിടുത്തെ നിസ്വാർത്ഥമായ ഭക്തിയും പരാക്രമവും കാരണമാണ്. ശിവൻ വൈരാഗ്യത്തിന്‍റെ മൂർത്തിയാണെങ്കിൽ ഹനുമാൻ ആ വൈരാഗ്യത്തെ ഭക്തിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ പ്രഭാവം സൂര്യനെപ്പോലെ ലോകത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. സകല ജീവരാശികളും ഹനുമാന്‍റെ ശക്തിയെയും കാരുണ്യത്തെയും ആദരവോടെ സ്മരിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ തേജസ്സ് ലൗകികമായ അതിർവരമ്പുകൾക്ക് അപ്പുറമാണ്.

ശിവാംശമായതിനാൽ ഹനുമാൻ സംഹാരശക്തിയുടെയും അനുഗ്രഹശക്തിയുടെയും പ്രതീകമാണ്. പ്രതാപം എന്ന വാക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ സ്വാധീനത്തെയും പ്രഭാവത്തെയും കാണിക്കുന്നു. ജഗ ബന്ദന എന്നത് ഹനുമാന്‍റെ സാർവ്വലൗകികമായ സ്വീകാര്യതയെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആത്മീയ ലോകത്തെയും ഭൗതിക ലോകത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കണ്ണിയാണ് അദ്ദേഹം. 

ബിദ്യാവാന ഗുണീ അതി ചാതുര .

രാമ കാജ കരിബേ കോ ആതുര ..7..

സകല വിദ്യകളും അഭ്യസിച്ചവനും ഗുണവാനും അത്യന്തം ബുദ്ധിമാനുമാണ് അവിടുന്ന്. ശ്രീരാമന്‍റെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തുതീർക്കാൻ എപ്പോഴും വ്യഗ്രത കാണിക്കുന്നവനാണ് ഹനുമാൻ. ഹനുമാൻ സർവ്വകലാ വല്ലഭനാണ്. അവിടുത്തെ ചതുരത അഥവാ കൗശലം ലങ്കാദഹനത്തിലും രാവണയുദ്ധത്തിലും നാം കണ്ടതാണ്. അറിവുണ്ടെങ്കിലും വിനയം അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ മുഖമുദ്രയാണ്.

ബുദ്ധിയുണ്ടെങ്കിലും അഹങ്കാരമില്ലാതെ രാമദാസനായി കഴിയാനാണ് ഹനുമാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ഭഗവാന്‍റെ സേവനത്തിനായി സദാ സന്നദ്ധനായിരിക്കുക എന്നത് ഒരു ഉത്തമ ഭക്തന്‍റെ ലക്ഷണമാണ്. ആത്മീയ സാധകർക്ക് തങ്ങളുടെ കഴിവുകൾ ഭഗവദ് സേവനത്തിനായി എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് ഹനുമാൻ കാണിച്ചുതരുന്നു. അലസതയില്ലാത്ത കർമ്മകുശലതയാണ് ഹനുമാന്‍റെ വലിയ പ്രത്യേകത.

വിദ്യയും ബുദ്ധിയും നന്മയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്‍റെ ഉത്തമ മാതൃകയാണിത്. ഭഗവാന്‍റെ കാര്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കാട്ടുന്ന വേഗത അവിടുത്തെ അഗാധമായ സ്നേഹത്തെ കാണിക്കുന്നു. സേവനമാണ് ആത്മീയതയുടെ സത്ത എന്ന് ഹനുമാൻ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ തെളിയിക്കുന്നു. ഒരു ലക്ഷ്യത്തിനായി സ്വയം സമർപ്പിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഗുണം. 

പ്രഭു ചരിത്ര സുനിബേ കോ രസിയാ .

രാമ ലഖന സീതാ മന ബസിയാ ..8.. 

ഭഗവാന്‍റെ ലീലകൾ കേൾക്കുന്നതിൽ അത്യന്തം താല്പര്യമുള്ളവനാണ് ഹനുമാൻ. ശ്രീരാമനും ലക്ഷ്മണനും സീതാദേവിയും ഹനുമാന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ സദാ വസിക്കുന്നു. രാമകഥ എവിടെ നടന്നാലും അവിടെ ഹനുമാന്‍റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേൾവിയിലൂടെ ഭക്തി വളർത്തുന്ന ശ്രവണഭക്തിയുടെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ് അവിടുന്ന്. രാമനാമത്തിന്‍റെ മാധുര്യം അദ്ദേഹം എന്നും നുണയുന്നു.

ഹനുമാന്‍റെ ഹൃദയം രാമലക്ഷ്മണന്മാരുടെയും സീതയുടെയും സിംഹാസനമാണ്. ഭക്തനും ഭഗവാനും തമ്മിലുള്ള അഭേദ്യമായ ബന്ധത്തെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ഈശ്വരനിൽ അർപ്പിച്ചാൽ ഭഗവാൻ ഭക്തന്‍റെ ഉള്ളിൽ വസിക്കുമെന്ന് ഈ വരികൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. രാമചരിതത്തിലെ ഓരോ നിമിഷവും ഹനുമാന് അമൃതിന് തുല്യമാണ്. ഈശ്വര ചിന്തയിൽ മുഴുകുന്നതാണ് ഹനുമാന് ഏറ്റവും വലിയ ആനന്ദം.

ഭഗവാന്‍റെ കഥകൾ ആവർത്തിച്ചു കേൾക്കുന്നതിലൂടെ ഭക്തി പക്വതയാർജ്ജിക്കുന്നു. ഹനുമാന്‍റെ ഉള്ളിൽ രാമനല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമില്ല. അദ്ദേഹം ഭഗവാന്‍റെ കഥകളിൽ ലയിച്ചു നിൽക്കുന്നു. ഈ വരികൾ നമ്മെ ഈശ്വരൻ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽത്തന്നെയുണ്ടെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. 

സൂക്ഷ്മ രൂപ ധരി സിയഹിം ദിഖാവാ .

ബികട രൂപ ധരി ലങ്ക ജരാവാ ..9.. 

അത്യന്തം ചെറിയ രൂപം ധരിച്ച് സീതാദേവിക്ക് ദർശനം നൽകിയ ഹനുമാൻ, ഭയങ്കരമായ രൂപം ധരിച്ച് ലങ്ക ദഹിപ്പിച്ചു. സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ച് രൂപം മാറാനുള്ള അവിടുത്തെ സിദ്ധി അസാമാന്യമാണ്. ലങ്കയിൽ സീതയെ കാണാൻ പോയപ്പോൾ വിനയത്തിന്‍റെ അടയാളമായി ചെറിയ രൂപം സ്വീകരിച്ചു. ശത്രുക്കളുടെ കണ്ണിൽപ്പെടാതെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റാൻ ഈ വിദ്യ സഹായിച്ചു.

എന്നാൽ അധർമ്മത്തെ നേരിടുമ്പോൾ അവിടുന്ന് വിശ്വരൂപം കൈക്കൊണ്ടു. ഇത് യോഗശാസ്ത്രത്തിലെ അണിമ, മഹിമ എന്നീ സിദ്ധികളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വിനയവും പ്രതാപവും എങ്ങനെ ഒരേസമയം കൊണ്ടുനടക്കാമെന്ന് ഹനുമാൻ ഇതിലൂടെ കാട്ടിത്തരുന്നു. ലങ്കാദഹനം അഹങ്കാരത്തിന്‍റെ നാശത്തെയും ധർമ്മത്തിന്‍റെ വിജയത്തെയുമാണ് ദാർശനികമായി പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ചുള്ള മാറ്റം ബുദ്ധിശക്തിയുടെ അടയാളമാണ്.

സീതയുടെ മുന്നിൽ ഒരു ചെറിയ കുഞ്ഞിനെപ്പോലെയും രാക്ഷസന്മാരുടെ മുന്നിൽ കാലനെപ്പോലെയും ഹനുമാൻ മാറി. ഇത് ലൗകികമായ തന്ത്രങ്ങളെയും ആത്മീയമായ കരുത്തിനെയും ഒരുപോലെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിനെ കാണിക്കുന്നു. തന്‍റെ കഴിവുകൾ ഭഗവാന്‍റെ ഇച്ഛയ്ക്കനുസരിച്ചാണ് അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഹനുമാന്‍റെ രൂപം ഭക്തർക്ക് ആത്മവിശ്വാസം നൽകുന്നു. 

ഭീമ രൂപ ധരി അസുര സംഹാരേ .

രാമചന്ദ്ര കേ കാജ സംവാരേ ..10..                                

ഭീമാകാരമായ രൂപം ധരിച്ച് അസുരന്മാരെ നിഗ്രഹിക്കുകയും ശ്രീരാമന്‍റെ ദൗത്യങ്ങൾ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു. രാക്ഷസന്മാരുടെ ക്രൂരതയ്ക്ക് അന്ത്യം കുറിക്കാൻ ഹനുമാൻ തന്‍റെ കരുത്ത് മുഴുവൻ പുറത്തെടുത്തു. രാമകാര്യം എന്നത് ലോകനന്മയ്ക്കും ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിനുമുള്ള പ്രവൃത്തിയാണ്. അസുരന്മാർ എന്നതുകൊണ്ട് മനുഷ്യത്വമില്ലാത്ത ശക്തികളെയാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.

ഹനുമാൻ ഒരു ഉപകരണം മാത്രമായി നിന്നുകൊണ്ട് ഭഗവാന്‍റെ ഇച്ഛകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നു. അസുരനിഗ്രഹം എന്നത് മനുഷ്യനുള്ളിലെ കാമക്രോധാലാദികളായ ആന്തരിക ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കൂടി അർത്ഥമാക്കുന്നു. തന്‍റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഭഗവാനിൽ അർപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഹനുമാൻ കർമ്മയോഗത്തിന്‍റെ ഉത്തമ മാതൃകയായി മാറുന്നു. അവിടുത്തെ ഓരോ ചലനവും ലോകഹിതത്തിന് വേണ്ടിയായിരുന്നു.

ഭീമ രൂപം അധർമ്മത്തിന് എതിരെ ഉയരുന്ന മഹാശക്തിയുടെ അടയാളമാണ്. രാമന്‍റെ കാര്യങ്ങൾ പരാജയപ്പെടാതെ പൂർത്തിയാക്കാൻ ഹനുമാൻ സദാ ജാഗ്രത പുലർത്തി. ഒരു യഥാർത്ഥ ഭക്തന് തന്‍റെ കർത്തവ്യങ്ങൾ ഭഗവാന്‍റെ അർച്ചനയാണ്. ഹനുമാന്‍റെ ജീവിതം തന്നെ ഭഗവാന്‍റെ കാര്യങ്ങൾക്കായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടതായിരുന്നു. ഏത് പ്രതിസന്ധിയെയും മറികടക്കാനുള്ള ശക്തി ഹനുമാൻ ഭക്തർക്ക് നൽകുന്നു. 

ലായ സംജീവനി ലഖന ജിയായേ .

ശ്രീരഘുബീര ഹരഷി ഉര ലായേ ..11.. 

യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രജിത്തിന്‍റെ അമ്പേറ്റു വീണ ലക്ഷ്മണനെ രക്ഷിക്കാനായി ഹനുമാൻ ദ്രോണഗിരി പർവ്വതത്തിൽ നിന്നും സഞ്ജീവനി ഔഷധം കൊണ്ടുവന്നു. മൃതപ്രായനായിരുന്ന ലക്ഷ്മണന് ഇതിലൂടെ ജീവൻ തിരികെ ലഭിച്ചു. ഈ സാഹസികമായ പ്രവൃത്തിയിൽ അത്യധികം ആനന്ദിതനായ ശ്രീരാമൻ ഹനുമാനെ ഹൃദയത്തോട് ചേർത്ത് കെട്ടിപ്പിടിച്ചു. തന്‍റെ പ്രിയ സഹോദരന്‍റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചതിലുള്ള നന്ദിയും സ്നേഹവും ആലിംഗനത്തിലൂടെ ഭഗവാൻ പ്രകടിപ്പിച്ചു.

ആത്മീയമായ തലത്തിൽ ഹനുമാൻ പ്രാണവായുവിന്‍റെ പ്രതീകമാണ്. ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട ജീവനെ ഉണർത്താനുള്ള ശക്തി അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടെന്ന് ഇത് കാണിക്കുന്നു. ശ്രീരാമന്‍റെ ആലിംഗനം ഭക്തന് ലഭിക്കാവുന്ന പരമോന്നതമായ അംഗീകാരമാണ്. ഭക്തനും ഭഗവാനും തമ്മിലുള്ള അന്തരമില്ലാതാകുന്ന നിമിഷമാണിത്. ലക്ഷ്മണൻ എന്ന വ്യക്തിയെ മാത്രമല്ല, രാമദൗത്യത്തെത്തന്നെയാണ് ഹനുമാൻ ഇവിടെ സംരക്ഷിച്ചത്. ജീവൻ നൽകുന്നവനും ദുഃഖം അകറ്റുന്നവനുമായി ഹനുമാൻ ഇവിടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. 

രഘുപതി കീൻഹീ ബഹുത ബഡാഈ .

തുമ മമ പ്രിയ ഭരതഹിം സമ ഭാഈ ..12.. 

ശ്രീരാമൻ ഹനുമാനെ അളവറ്റ രീതിയിൽ പ്രശംസിച്ചു. നീ എനിക്ക് എന്‍റെ സഹോദരനായ ഭരതനെപ്പോലെ പ്രിയപ്പെട്ടവനാണെന്ന് ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു. ഒരു ഭക്തന് ലഭിക്കാവുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പദവിയാണിത്. ഭരതൻ ത്യാഗത്തിന്‍റെയും സമർപ്പണത്തിന്‍റെയും പ്രതീകമാണ്. ഹനുമാനെ ഭരതനോട് തുലനം ചെയ്യുക വഴി അവിടുത്തെ ഭക്തിയുടെ ആഴമാണ് രാമൻ വ്യക്തമാക്കിയത്. ഭഗവാന്‍റെ ദൃഷ്ടിയിൽ ദാസനും സഹോദരനും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമില്ലെന്ന് ഇത് തെളിയിക്കുന്നു.

ഭരതൻ അയോദ്ധ്യയിലിരുന്ന് രാമനെ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ ഹനുമാൻ കൂടെ നടന്ന് രാമനെ സേവിച്ചു. ഭക്തിയുടെ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളെ രാമൻ ഒരേപോലെ ആദരിക്കുന്നു. താൻ കേവലം ഒരു വാനരനാണെന്ന ഹനുമാന്‍റെ വിനയത്തെ ഭഗവാൻ തന്‍റെ കുടുംബാംഗത്തെപ്പോലെ കണ്ട് ബഹുമാനിക്കുന്നു. ഇത് ജാതിയോ വർഗ്ഗമോ ഭക്തിക്ക് തടസ്സമല്ലെന്ന വലിയ സമാജിക സന്ദേശം കൂടി നൽകുന്നു. ഈശ്വരന് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവർ നിസ്വാർത്ഥമായി സേവനം ചെയ്യുന്നവരാണെന്ന് ഈ വരികൾ ഉറപ്പിക്കുന്നു. 

സഹസ ബദന തുമ്ഹരോ ജസ ഗാവൈം .

അസ കഹി ശ്രീപതി കണ്ഠ ലഗാവൈം ..13.. 

ആയിരം മുഖങ്ങളുള്ള ശേഷനാഗവും നിന്‍റെ കീർത്തി പാടുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ശ്രീരാമൻ വീണ്ടും ഹനുമാനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു. ഭൂമിയെ താങ്ങിനിർത്തുന്ന ശേഷനാഗത്തിന് പോലും ഹനുമാന്‍റെ ഗുണഗണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി വർണ്ണിക്കാൻ സാധിക്കില്ലെന്ന് ഇതിലൂടെ ഭഗവാൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അനന്തമായ കാലത്തോളം നിന്‍റെ യശസ്സ് നിലനിൽക്കുമെന്ന് രാമൻ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. ലക്ഷ്മിനാഥനായ ഭഗവാൻ ഹനുമാനെ കഴുത്തിൽ ചേർത്ത് പിടിക്കുന്നത് അത്യന്തം പവിത്രമായ കാഴ്ചയാണ്.

ശ്രീപതി എന്ന പ്രയോഗം ഭഗവാൻ മഹാവിഷ്ണുവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വൈകുണ്ഠനാഥനായ വിഷ്ണു തന്നെ തന്‍റെ ഭക്തനെ ആദരിക്കുന്നു എന്നത് ഭക്തിയുടെ മാഹാത്മ്യം വിളിച്ചോതുന്നു. അനന്തൻ പോലും വാഴ്ത്തുന്ന ഗുണങ്ങളാണ് ഹനുമാന്റേത്. ഇത് ഹനുമാൻ എന്ന വ്യക്തിത്വത്തിന്‍റെ വിശ്വവ്യാപിയായ പ്രഭാവത്തെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. തന്‍റെ ഭക്തന്‍റെ ഖ്യാതി ലോകമെങ്ങും പരത്താൻ ഭഗവാൻ തന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വാക്കുകൾക്ക് അതീതമാണ് ഹനുമാന്‍റെ മഹിമയെന്ന് ഈ വരികൾ നമ്മോട് പറയുന്നു. 

സനകാദിക ബ്രഹ്മാദി മുനീശാ .

നാരദ സാരദ സഹിത അഹീശാ ..14.. 

ബ്രഹ്മാവിന്‍റെ പുത്രന്മാരായ സനകാദികൾ, ബ്രഹ്മാവ് തുടങ്ങിയ ദേവന്മാർ, മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാർ എന്നിവരെല്ലാം നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു. നാരദമഹർഷിയും വിദ്യയുടെ ദേവിയായ സരസ്വതിയും ശേഷനാഗവും നിന്‍റെ ഗുണങ്ങൾ വാഴ്ത്തുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഉന്നതരായ സത്തകളെല്ലാം ഹനുമാന്‍റെ ശക്തിയെയും ഭക്തിയെയും അംഗീകരിക്കുന്നു. വിദ്യയുടെയും സംഗീതത്തിന്‍റെയും അധിപർ പോലും ഹനുമാന്‍റെ കീർത്തനം ചെയ്യുന്നത് അവിടുത്തെ ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ ആഴം കാരണമാണ്.

ഈ വരികൾ ഹനുമാന്‍റെ ആത്മീയ ഔന്നത്യത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടികർത്താവാണെങ്കിൽ സരസ്വതി അറിവിന്‍റെ ഉറവിടമാണ്. അവർ പോലും ഹനുമാനെ ബഹുമാനിക്കുന്നു എന്നത് അദ്ദേഹം പരമമായ സത്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞവനാണെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ജ്ഞാനികളും തപസ്വികളും ഹനുമാനെ ഒരു മാർഗ്ഗദർശിയായി കാണുന്നു. ലോകത്തിലെ സകല പുണ്യപുരുഷന്മാരും ഹനുമാന്‍റെ ഗുണഗാനങ്ങളിൽ പങ്കുചേരുന്നു. ഭക്തിയിലൂടെ ഒരാൾക്ക് ബ്രഹ്മാദികളേക്കാൾ വലിയവനാകാൻ കഴിയുമെന്ന് ഹനുമാൻ തെളിയിക്കുന്നു. 

ജമ കുബേര ദിഗപാല ജഹാം തേ .

കബി കോബിദ കഹി സകൈം കഹാം തേ ..15.. 

മരണത്തിന്‍റെ ദേവനായ യമനും സമ്പത്തിന്‍റെ ദേവനായ കുബേരനും എട്ടു ദിക്കുകളുടെയും പാലകരായ ദിഗ്പാലകരും നിന്‍റെ മഹിമയെ വാഴ്ത്തുന്നു. അങ്ങനെയുള്ളപ്പോൾ സാധാരണക്കാരായ കവികൾക്കും പണ്ഡിതന്മാർക്കും നിന്‍റെ ഗുണങ്ങൾ എങ്ങനെ പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ സാധിക്കും? ഹനുമാന്‍റെ പ്രഭാവം മരണത്തിനും സമ്പത്തിനും അതീതമാണെന്ന് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നു. ലോകത്തിലെ സകല ശക്തികളും ഹനുമാന്‍റെ മുന്നിൽ വിനീതരായി നിൽക്കുന്നു.

ദാർശനികമായി ചിന്തിച്ചാൽ കാലത്തെയും ധനത്തെയും അതിജീവിച്ചവനാണ് ഹനുമാൻ. യമന് പോലും അദ്ദേഹത്തെ സ്പർശിക്കാനാവില്ല, കാരണം അദ്ദേഹം ചിരഞ്ജീവിയാണ്. ലൗകികമായ കവിതകൾക്കോ വർണ്ണനകൾക്കോ ഹനുമാൻ എന്ന മഹാപ്രവാഹത്തെ ഉൾക്കൊള്ളാനാവില്ല. മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക് അപ്പുറമാണ് അവിടുത്തെ ചൈതന്യം. ഭൗതികമായ അളവുകോലുകൾ കൊണ്ട് അളക്കാൻ കഴിയാത്ത ദിവ്യത്വമാണ് ഹനുമാന്റേതെന്ന് ഈ വരികൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. പണ്ഡിതന്മാരുടെ വാക്കുകൾ പോലും അവിടെ നിശബ്ദമാകുന്നു. 

തുമ ഉപകാര സുഗ്രീവഹിം കീൻഹാ .

രാമ മിലായ രാജ-പദ ദീൻഹാ ..16.. 

നിങ്ങൾ സുഗ്രീവന് വലിയൊരു ഉപകാരം ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തെ ശ്രീരാമനുമായി കണ്ടുമുട്ടിക്കുകയും അതുവഴി നഷ്ടപ്പെട്ട രാജപദവി തിരികെ ലഭിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു. സുഗ്രീവൻ വലിയ ആപത്തിലായിരുന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് രക്ഷകനായത് ഹനുമാനാണ്. രാമനും സുഗ്രീവനും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം ഹനുമാന്‍റെ ബുദ്ധിപരമായ നീക്കത്തിന്‍റെ ഫലമായിരുന്നു. ഇത് ഹനുമാന്‍റെ നന്ദിയും കൂറും വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ആത്മീയമായി നോക്കിയാൽ ഹനുമാൻ ഇവിടെ ഒരു ഗുരുവിന്‍റെ സ്ഥാനത്താണ്. പരമാത്മാവായ രാമനെ ജീവാത്മാവായ സുഗ്രീവനുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് ഹനുമാനാണ്. ഒരു ഗുരുവിനേപ്പോലെ അദ്ദേഹം ശിഷ്യനെ ഈശ്വരനിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ലൗകികമായ തടസ്സങ്ങൾ നീക്കി ഐശ്വര്യം നൽകാൻ ഹനുമാന്‍റെ ഇടപെടൽ സഹായിക്കുന്നു. തന്‍റെ സുഹൃത്തിന് വേണ്ടി അദ്ദേഹം ചെയ്ത ഈ ഉപകാരം നിസ്വാർത്ഥമായ സൗഹൃദത്തിന്‍റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. ഈശ്വരസാമീപ്യം ലഭിച്ചാൽ സകലതും കൈവരുമെന്ന് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു. 

തുമ്ഹരോ മന്ത്ര ബിഭീഷന മാനാ .

ലങ്കേശ്വര ഭഏ സബ ജഗ ജാനാ ..17.. 

നിങ്ങളുടെ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ചതുകൊണ്ടാണ് വിഭീഷണൻ ലങ്കയുടെ രാജാവായി മാറിയതെന്ന് ലോകം മുഴുവൻ അറിയുന്നു. രാവണന്‍റെ സഹോദരനായിരുന്നിട്ടും അധർമ്മത്തിന്‍റെ പാത വിട്ട് രാമന്‍റെ പാത സ്വീകരിക്കാൻ വിഭീഷണനെ പ്രേരിപ്പിച്ചത് ഹനുമാനാണ്. ലങ്കയിൽ വച്ച് ഹനുമാൻ വിഭീഷണന് നൽകിയ ആത്മവിശ്വാസം അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ജീവിതത്തെ മാറ്റിമറിച്ചു. സജ്ജനങ്ങളുടെ ഉപദേശം സ്വീകരിക്കുന്നത് വലിയ വിജയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന് ഇത് കാണിക്കുന്നു.

മന്ത്രം എന്ന വാക്കിന് ഇവിടെ ഉപദേശം എന്നാണർത്ഥം. ഹനുമാൻ നൽകിയ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം വിഭീഷണനെ ഭക്തിയുടെ പാതയിലെത്തിച്ചു. രാവണന്‍റെ നാശത്തിന് ശേഷം വിഭീഷണൻ ലങ്കാധിപതിയായത് ഹനുമാന്‍റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. വിനാശത്തിന്‍റെ വഴിയിൽ നിന്ന് വിഭീഷണനെ രക്ഷിച്ചതിലൂടെ ഹനുമാൻ തന്‍റെ ദയ പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഒരു നല്ല ഉപദേശകന് ഒരാളുടെ ജീവിതം തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഈ വരികൾ ദാർശനികമായി വ്യക്തമാക്കുന്നു. 

ജുഗ സഹസ്ര ജോജന പര ഭാനൂ .

ലീല്യോ താഹി മധുര ഫല ജാനൂ ..18.. 

ആയിരക്കണക്കിന് യോജന അകലെയുള്ള സൂര്യനെ ഒരു മധുരമുള്ള പഴമാണെന്ന് കരുതി നിങ്ങൾ വിഴുങ്ങി. ഹനുമാന്‍റെ കുട്ടിക്കാലത്തെ ഈ സാഹസികത അവിടുത്തെ അളവറ്റ ശക്തിയെയും വേഗതയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സൂര്യനെപ്പോലെ ശക്തമായ ഒരു ഊർജ്ജസ്രോതസ്സിനെ പോലും തന്‍റെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കാൻ ഹനുമാന് സാധിച്ചു. ഈ പുരാണ കഥ ഹനുമാന്‍റെ ശാരീരിക വീര്യത്തിന്‍റെ അത്യുന്നത ഭാവത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

ദാർശനികമായി സൂര്യൻ അഹങ്കാരത്തിന്‍റെയോ അറിവിന്‍റെയോ പ്രതീകമാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ വലിയ ശക്തികളെപ്പോലും തന്‍റെ ഉള്ളിലൊതുക്കാൻ ഭക്തന് കഴിയുമെന്ന് ഇത് കാണിക്കുന്നു. സൂര്യനെ കീഴടക്കുക എന്നതിലൂടെ കാലത്തെയും പ്രകാശത്തെയും മറികടക്കുന്ന വേഗതയാണ് ഹനുമാൻ പ്രകടിപ്പിച്ചത്. ഭയമില്ലാത്ത മനസ്സും അദമ്യമായ ഇച്ഛാശക്തിയും ഉണ്ടെങ്കിൽ അസാധ്യമായ ഒന്നുമില്ലെന്ന് ഈ വരികൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഹനുമാന്‍റെ ഈ ലീല പ്രപഞ്ചശക്തികൾക്ക് മേലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ആധിപത്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 

പ്രഭു മുദ്രികാ മേലി മുഖ മാഹീം .

ജലധി ലാംഘി ഗയേ അചരജ നാഹീം ..19.. 

ശ്രീരാമന്‍റെ മോതിരം വായിൽ സൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ വലിയ സമുദ്രം ചാടിക്കടന്നു. ഇത്രയും വലിയൊരു കാര്യം നിങ്ങൾ ചെയ്തതിൽ അത്ഭുതപ്പെടാനൊന്നുമില്ല. കാരണം രാമനാമവും രാമമുദ്രയും കൂടെയുള്ളപ്പോൾ ഹനുമാന് സമുദ്രം ഒരു ചെറിയ കുഴിയെന്നപോലെ നിസ്സാരമാണ്. ഭഗവാനിലുള്ള വിശ്വാസമാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ഈ കരുത്ത് നൽകിയത്. ലങ്കയിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ പ്രതിബന്ധങ്ങളെ അദ്ദേഹം അതിജീവിച്ചത് രാമസ്മരണ കൊണ്ടാണ്.

ആത്മീയമായി സമുദ്രം എന്നത് സംസാരസാഗരത്തെയാണ് അഥവാ ജനനമരണങ്ങളുടെ ചക്രത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഭഗവാന്‍റെ നാമം ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നവന് ഈ ജീവിതസാഗരത്തെ എളുപ്പത്തിൽ കടക്കാൻ സാധിക്കും. മുദ്രിക അഥവാ മോതിരം ഭഗവാന്‍റെ അനുഗ്രഹത്തിന്‍റെ അടയാളമാണ്. ഈശ്വരന്‍റെ കൃപയുള്ളവർക്ക് അസാധ്യമായി ഒന്നുമില്ലെന്ന തത്വമാണ് ഇവിടെ വെളിപ്പെടുന്നത്. വിശ്വാസം മലകളെ മാറ്റും എന്നതുപോലെ ഹനുമാന്‍റെ ഭക്തി സമുദ്രങ്ങളെ നിസ്സാരമാക്കുന്നു. 

ദുർഗമ കാജ ജഗത കേ ജേ തേ .

സുഗമ അനുഗ്രഹ തുമ്ഹരേ തേ തേ ..20.. 

ഈ ലോകത്തിലെ കടന്നുപോകാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഏത് കാര്യവും നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ട് എളുപ്പമായിത്തീരുന്നു. ദുർഘടമായ പ്രതിസന്ധികളെയും തടസ്സങ്ങളെയും നീക്കാൻ ഹനുമാന്‍റെ കൃപയ്ക്ക് സാധിക്കും. മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ കഠിനമായ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ ഹനുമാനെ സ്മരിക്കുന്നത് വിജയം നൽകുന്നു. അസാധ്യമായതിനെ സാധ്യമാക്കുന്നവനാണ് ഹനുമാൻ എന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

ജീവിതയാത്രയിൽ പലപ്പോഴും നാം തളർന്നുപോകാറുണ്ട്. അത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഹനുമാൻ നൽകുന്ന ആത്മബലം അത്ഭുതകരമാണ്. ദുർഗമം എന്നാൽ പോകാൻ പ്രയാസമുള്ളത് എന്നാണ് അർത്ഥം. ഹനുമാൻ മാർഗ്ഗത്തിലെ വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കി സുഗമമായ പാതയൊരുക്കുന്നു. തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുന്ന വിഘ്നേശ്വരന്‍റെ സ്വഭാവം ഹനുമാനിലും ഭക്തർ ദർശിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ സ്മരിക്കുന്നവർക്ക് ഭയമില്ലാതെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് കുതിക്കാം. ലോകത്തിലെ എല്ലാ പ്രതിസന്ധികൾക്കും ഹനുമാന്‍റെ അനുഗ്രഹം പരിഹാരമാണെന്ന് ഈ വരികൾ ഉറപ്പുനൽകുന്നു. 

രാമ ദുആരേ തുമ രഖവാരേ .

ഹോത ന ആജ്ഞാ ബിനു പൈസാരേ ..21..  

ശ്രീരാമന്‍റെ പടിവാതിൽക്കൽ കാവൽക്കാരനായി നിൽക്കുന്നത് അവിടുന്നാണ്. അവിടുത്തെ അനുവാദം കൂടാതെ ആർക്കും ഭഗവാന്‍റെ അടുത്തേക്ക് കടന്നുചെല്ലാൻ സാധിക്കില്ല. ഹനുമാൻ ഒരു ദ്വാരപാലകനെപ്പോലെ രാമസാമ്രാജ്യം കാക്കുന്നു. ഭഗവാനെ ദർശിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ആദ്യം ഹനുമാനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് ഭക്തനും ഭഗവാനും ഇടയിലുള്ള ഹനുമാന്‍റെ മധ്യസ്ഥതയെ കാണിക്കുന്നു.

ആത്മീയമായി ചിന്തിച്ചാൽ ഹനുമാൻ ഗുരുസ്വരൂപമാണ്. ഗുരുവിന്‍റെ അനുഗ്രഹമില്ലാതെ പരമാത്മാവിലേക്ക് എത്താൻ സാധ്യമല്ല. ലൗകികമായ വാതിലുകളല്ല, മറിച്ച് ഭക്തിയുടെയും അറിവിന്‍റെയും വാതിലുകളാണ് ഹനുമാൻ കാക്കുന്നത്. നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ രാമചൈതന്യത്തെ ഉണർത്താൻ വായുപുത്രന്‍റെ അനുവാദം അഥവാ പ്രാണശക്തിയുടെ ഉണർവ് ആവശ്യമാണ്. വിനയവും അർപ്പണബോധവുമുള്ളവർക്ക് മാത്രമേ ഹനുമാൻ വഴികാട്ടിക്കൊടുക്കൂ. 

സബ സുഖ ലഹഹിം തുമ്ഹാരീ ശരനാ .

തുമ രക്ഷക കാഹൂ കോ ഡര നാ ..22.. 

നിങ്ങളുടെ ശരണത്തിൽ എത്തുന്നവർക്ക് സകല സുഖങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ രക്ഷകനായി കൂടെയുള്ളപ്പോൾ ഒന്നിനെയും ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. ഹനുമാൻ അഭയം നൽകുന്നവർക്ക് ലൗകികവും ആത്മീയവുമായ എല്ലാ സൗഭാഗ്യങ്ങളും കൈവരുന്നു. ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നവനാണ് ഹനുമാൻ. സംരക്ഷകനായി ഹനുമാൻ നിൽക്കുമ്പോൾ പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഒരു ശക്തിക്കും ഭക്തനെ ഉപദ്രവിക്കാൻ കഴിയില്ല.

സകല സുഖങ്ങളും എന്നതുകൊണ്ട് താൽക്കാലികമായ ഭൗതിക സുഖങ്ങൾ മാത്രമല്ല, മനശ്ശാന്തിയും ആനന്ദവുമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഹനുമാനിലുള്ള പൂർണ്ണമായ ശരണാഗതി ഭക്തനെ നിർഭയനാക്കുന്നു. മരണഭയം പോലും അകറ്റാൻ ഈ ഭക്തിക്ക് കരുത്തുണ്ട്. ഈശ്വരൻ കൂടെയുണ്ടെന്ന ബോധം നൽകുന്നത് ഹനുമാനാണ്. സംരക്ഷണം എന്നത് കേവലം ശരീരത്തിനല്ല, മറിച്ച് മനസ്സിനും ആത്മാവിനും കൂടിയുള്ളതാണ്. വിശ്വാസമുള്ളവർക്ക് ഹനുമാൻ വലിയൊരു കോട്ടപോലെ സംരക്ഷണം നൽകുന്നു.

ആപന തേജ സമ്ഹാരോ ആപേ .

തീനൗം ലോക ഹാംക തേ കാംപേ ..23.. 

നിങ്ങളുടെ അത്യധികമായ തേജസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് മാത്രമേ സാധിക്കൂ. നിങ്ങളുടെ ഒരു ഗർജ്ജനം കേട്ടാൽ തന്നെ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും വിറച്ചുപോകുന്നു. ഹനുമാന്‍റെ ശക്തി അപാരമാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ മറ്റാർക്കും അവിടുത്തെ വേഗതയെയും വീര്യത്തെയും തടഞ്ഞുനിർത്താൻ കഴിയില്ല. തന്‍റെ കരുത്തിനെ ലോകനന്മയ്ക്കായി ഹനുമാൻ സ്വയം നിയന്ത്രിച്ചു നിർത്തുന്നു.

ഈ തേജസ്സ് ജ്ഞാനത്തിന്‍റെ പ്രകാശമാണ്. അവിടുത്തെ ശബ്ദം അധർമ്മത്തിനുള്ള താക്കീതാണ്. ഭക്തർക്ക് ആ ശബ്ദം സംരക്ഷണമാണെങ്കിൽ ദുഷ്ടർക്ക് അത് നാശത്തിന്‍റെ സൂചനയാണ്. സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള കഴിവാണ് ഹനുമാന്‍റെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി. അളവറ്റ കരുത്തുണ്ടായിട്ടും വിനയത്തോടെ ഇരിക്കാൻ കഴിയുന്നതാണ് ഹനുമാൻ എന്ന വ്യക്തിത്വത്തിന്‍റെ മാഹാത്മ്യം. പ്രപഞ്ചത്തിലെ സകല ഘടകങ്ങളും അവിടുത്തെ ശക്തിക്ക് മുൻപിൽ വണങ്ങുന്നു. 

ഭൂത പിശാച നികട നഹീം ആവൈ .

മഹാബീര ജബ നാമ സുനാവൈ ..24.. 

മഹാബീരനായ ഹനുമാന്‍റെ നാമം എവിടെ കേൾക്കുന്നുവോ അവിടെ ഭൂതപ്രേതപിശാചുക്കൾക്ക് അടുക്കാൻ കഴിയില്ല. ദുർശക്തികളെ അകറ്റാൻ ഹനുമാന്‍റെ സ്മരണ മാത്രം മതിയാകും. വിപരീത ഊർജ്ജങ്ങളെയും നെഗറ്റീവ് ചിന്തകളെയും ഇല്ലാതാക്കാൻ ഹനുമാൻ മന്ത്രങ്ങൾക്ക് സവിശേഷമായ കരുത്തുണ്ട്. ഹനുമാനെ ആരാധിക്കുന്നവരുടെ പരിസരങ്ങളിൽ പോലും തിന്മയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാകില്ല.

ഭൂതപിശാചുക്കൾ എന്നത് കേവലം സങ്കല്പങ്ങളല്ല, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ദുഷ്ചിന്തകളും ഭയവുമാണ്. ഈ ആന്തരിക ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ ഹനുമാൻ എന്ന ധീരതയുടെ പ്രതീകത്തിന് സാധിക്കുന്നു. ഭക്തിയുണ്ടായിടത്ത് അന്ധകാരം നിലനിൽക്കില്ല. മഹാബീരൻ എന്ന നാമം തന്നെ ഭക്തന് വലിയ മാനസിക ബലം നൽകുന്നു. ഏത് തരം ദുഷ്ടബാധകളെയും നീക്കാൻ ഈ നാമജപം ഒരു കവചമായി വർത്തിക്കുന്നു. ആത്മവിശ്വാസം വളർത്താൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. 

നാസൈ രോഗ ഹരൈ സബ പീരാ .

ജപത നിരന്തര ഹനുമത ബീരാ ..25.. 

വീരനായ ഹനുമാന്‍റെ നാമം നിരന്തരം ജപിക്കുന്നതിലൂടെ സകല രോഗങ്ങളും വേദനകളും ശമിക്കുന്നു. ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ക്ലേശങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കാൻ ഹനുമാൻ സ്തുതിക്ക് കഴിവുണ്ട്. രോഗങ്ങൾ മനുഷ്യനെ തളർത്തുന്നവയാണ്. എന്നാൽ ഹനുമാന്‍റെ അനുഗ്രഹം രോഗപ്രതിരോധ ശേഷിയും മാനസിക കരുത്തും നൽകുന്നു. നിരന്തരമായ ജപം ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

രോഗം എന്നത് ശാരീരികമായ അവസ്ഥ മാത്രമല്ല, മനസ്സിന്‍റെ അശാന്തി കൂടിയാണ്. ഹനുമാൻ സഞ്ജീവനി കൊണ്ടുവന്നവൻ എന്ന നിലയിൽ എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും പ്രതിവിധിയാണ്. അവിടുത്തെ നാമം ഒരു ഔഷധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നിരന്തരമായ പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ ഭക്തൻ തന്‍റെ വേദനകളെ ഈശ്വരപാദത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്നു. വിശ്വാസവും നാമജപവും ചേരുമ്പോൾ അസാധ്യമായ രോഗശാന്തി പോലും സംഭവിക്കുമെന്നതാണ് ഈ വരികളുടെ സാരം. ആത്മീയ ചൈതന്യം ആരോഗ്യത്തിന് കാരണമാകുന്നു. 

സങ്കട തേം ഹനുമാന ഛുഡാവൈ .

മന ക്രമ ബചന ധ്യാന ജോ ലാവൈം ..26.. 

ചിന്തകൊണ്ടും പ്രവൃത്തികൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും ഹനുമാനെ ധ്യാനിക്കുന്നവരെ സകല സങ്കടങ്ങളിൽ നിന്നും അവിടുന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നു. പൂർണ്ണമായ സമർപ്പണത്തോടെ ഹനുമാനെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളിൽ നിന്ന് കരകയറാൻ സാധിക്കും. മനസ്സ്, കർമ്മം, വചനം എന്നീ മൂന്ന് തലങ്ങളിലും ഹനുമാൻ ചിന്ത നിറയണം. ഭാഗികമായ ഭക്തിയല്ല, മറിച്ച് പൂർണ്ണമായ അർപ്പണമാണ് ആവശ്യം.

സങ്കടം എന്നത് കർമ്മഫലമായി ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. എന്നാൽ ഹനുമാന്‍റെ കരുണയ്ക്ക് കർമ്മഫലങ്ങളെപ്പോലും ലഘൂകരിക്കാൻ കഴിയും. സത്യസന്ധമായ പ്രവൃത്തിയും ശുദ്ധമായ വാക്കും ഏകാഗ്രമായ മനസ്സും ഉണ്ടെങ്കിൽ ഹനുമാൻ ഭക്തനെ കൈവിടില്ല. ആപത്തുകളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ ഹനുമാൻ ഓടിയെത്തുമെന്നത് ഭക്തരുടെ അനുഭവമാണ്. ഭക്തി എന്നത് വെറുമൊരു വാക്കല്ല, അത് ഒരു ജീവിതരീതിയായി മാറണം എന്ന് ഈ വരികൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. നിസ്വാർത്ഥമായ ഭക്തി എല്ലാ ദുരിതങ്ങളെയും അകറ്റും. 

സബ പര രാമ രായ സിരതാജാ .

തിന കേ കാജ സകല തുമ സാജാ ..27.. 

എല്ലാവർക്കും മുകളിൽ നിൽക്കുന്ന ചക്രവർത്തിയാണ് ശ്രീരാമൻ. ആ ഭഗവാന്‍റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഹനുമാൻ ഭംഗിയായി പൂർത്തിയാക്കി. രാമൻ രാജാധിരാജനാണെങ്കിൽ ഹനുമാൻ അവിടുത്തെ വിശ്വസ്തനായ കാര്യദർശിയാണ്. കഠിനമായ കാര്യങ്ങൾ പോലും രാമനാമത്തിന്‍റെ ബലത്തിൽ ഹനുമാൻ എളുപ്പമാക്കി. ഭഗവാന്‍റെ ദൗത്യങ്ങൾ വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കാൻ ഹനുമാൻ എന്നും മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നു.

ദാർശനികമായി രാമൻ ആത്മാവാണെങ്കിൽ ഹനുമാൻ പ്രാണനാണ്. ആത്മാവിന്‍റെ ഇഷ്ടങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നത് പ്രാണനാണ്. ഈശ്വരൻ തന്നിൽ ഏൽപ്പിച്ച ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ ഒരു പരാതിയും കൂടാതെ നിർവ്വഹിക്കുന്നതാണ് ഹനുമാന്‍റെ മഹത്വം. ഒരു ഉത്തമ ശിഷ്യൻ തന്‍റെ ഗുരുവിനായി എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം എന്ന് ഇത് കാണിക്കുന്നു. ശ്രീരാമന്‍റെ സിംഹാസനം ഹനുമാന്‍റെ സേവനം കൊണ്ട് കൂടുതൽ ശോഭിച്ചു. എല്ലാ സങ്കീർണ്ണമായ ജോലികളും ഹനുമാൻ ഭക്തിയോടെ ഏറ്റെടുത്തു. 

ഔര മനോരഥ ജോ കോഇ ലാവൈ .

താസു അമിത ജീവന ഫല പാവൈ ..28.. 

മറ്റേതെങ്കിലും ആഗ്രഹങ്ങളുമായി ഹനുമാനെ സമീപിക്കുന്നവർക്ക് അളവറ്റ ജീവനഫലം ലഭിക്കുന്നു. ജീവിതത്തിൽ നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏത് സൽകാര്യങ്ങളും ഹനുമാന്‍റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ട് പൂർത്തിയാകും. ഭക്തരുടെ ആഗ്രഹങ്ങളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവ സാധിച്ചുകൊടുക്കുന്ന കൽപ്പവൃക്ഷമാണ് ഹനുമാൻ. ലൗകികമായ ആവശ്യങ്ങൾ മുതൽ ആത്മീയമായ ഉന്നതി വരെ ഹനുമാൻ പ്രധാനം ചെയ്യുന്നു.

മനോരഥം എന്നാൽ മനസ്സാകുന്ന രഥം സഞ്ചരിക്കുന്ന ലക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നാണ് അർത്ഥം. ശുദ്ധമായ ഉദ്ദേശ്യത്തോടെയുള്ള പ്രാർത്ഥനകൾ ഒരിക്കലും വിഫലമാകില്ല. അമിത ജീവന ഫലം എന്നത് പരിധികളില്ലാത്ത അനുഗ്രഹത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും ഐശ്വര്യം ഹനുമാൻ നൽകുന്നു. ആഗ്രഹങ്ങൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ അവ ഭക്തന് ഗുണകരമായ രീതിയിൽ നിറവേറ്റപ്പെടുന്നു. നിസ്വാർത്ഥനായ ഭക്തന് ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിൽ പോലും ഹനുമാൻ അവന് സകലതും നൽകുന്നു. 

ചാരിഉ ജുഗ പരതാപ തുമ്ഹാരാ .

ൈ പരസിദ്ധ ജഗത ഉജിയാരാ ..29.. 

നാല് യുഗങ്ങളിലും അവിടുത്തെ പ്രതാപം നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. ലോകത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന അവിടുത്തെ മഹിമ അത്യന്തം പ്രസിദ്ധമാണ്. കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം, ദ്വാപരയുഗം, കലിയുഗം എന്നീ നാല് കാലഘട്ടങ്ങളിലും ഹനുമാൻ ജീവിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. അവിടുന്ന് ഒരു കാലത്തിലും മരിക്കാത്ത ചിരഞ്ജീവിയാണ്. ലോകത്തിന് വെളിച്ചം നൽകുന്ന ആത്മീയ ജ്വാലയാണ് ഹനുമാൻ.

ഭൂതവും വർത്തമാനവും ഭാവിവും ഹനുമാന്‍റെ പ്രഭാവത്തിന് കീഴിലാണ്. ഓരോ യുഗത്തിലും ഹനുമാൻ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിൽ ഭക്തരെ സഹായിക്കുന്നു. ലോകത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത് അവിടുത്തെ സദ്ഗുണങ്ങളാണ്. ഹനുമാൻ ഒരു ചരിത്ര പുരുഷൻ മാത്രമല്ല, നിത്യമായ ഒരു സത്യമാണ്. കാലത്തിന് മാറ്റാൻ കഴിയാത്ത ആത്മീയ ശക്തിയെയാണ് ഈ വരികൾ സ്തുതിക്കുന്നത്. ഇരുളടഞ്ഞ ലോകത്ത് ഭക്തിയുടെ വെളിച്ചം പകരാൻ ഹനുമാന്‍റെ ഖ്യാതി എന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. 

സാധു സന്ത കേ തുമ രഖവാരേ .

അസുര നികന്ദന രാമ ദുലാരേ ..30.. 

സജ്ജനങ്ങളുടെയും വിശുദ്ധാത്മാക്കളുടെയും സംരക്ഷകനാണ് അവിടുന്ന്. അസുരന്മാരെ നിഗ്രഹിക്കുന്നവനും ശ്രീരാമന് അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ടവനുമാണ് ഹനുമാൻ. ലോകത്ത് നന്മ ചെയ്യുന്നവരെ സഹായിക്കാൻ ഹനുമാൻ സദാ സന്നദ്ധനാണ്. തിന്മയുടെ ശക്തികളെ നശിപ്പിച്ച് ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കാൻ അവിടുന്ന് പരിശ്രമിക്കുന്നു. രാമന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ ഹനുമാന് സവിശേഷമായ സ്ഥാനമുണ്ട്.

സാധുക്കൾ എന്നാൽ വിനയമുള്ളവരും സത്യസന്ധരുമാണ്. അവരെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ദൈവീകമായ കടമയാണ്. ഹനുമാൻ ദുഷ്ടശക്തികളെ അടിച്ചമർത്തി ലോകത്തിന് ശാന്തി നൽകുന്നു. രാമന്‍റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ എന്ന വിശേഷണം ഹനുമാന്‍റെ ഭക്തിയുടെ പൂർണ്ണതയെ കാണിക്കുന്നു. നന്മയുടെ പക്ഷത്ത് നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഹനുമാൻ എന്നും ഒരു കവചമാണ്. അസുരനിഗ്രഹം എന്നതുകൊണ്ട് ബാഹ്യമായ ശത്രുക്കളെ മാത്രമല്ല, ആന്തരികമായ മാലിന്യങ്ങളെയും നീക്കുന്നു എന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നു. 

അഷ്ട സിദ്ധി നവ നിധി കേ ദാതാ .

അസ ബര ദീൻഹ ജാനകീ മാതാ ..31.. 

അണിമ, മഹിമ തുടങ്ങി എട്ട് സിദ്ധികളും ഒൻപത് തരം നിധികളും നൽകാൻ കഴിവുള്ളവനാണ് ഹനുമാൻ. സീതാദേവി ഹനുമാന് നൽകിയ അനുഗ്രഹമാണിത്. യോഗാഭ്യാസത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന അത്ഭുത ശക്തികളാണ് സിദ്ധികൾ. കുബേരന്‍റെ പക്കലുള്ള സമ്പത്തുകളെയാണ് നിധികൾ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഹനുമാനെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് ഭൗതികമായ ഐശ്വര്യവും ആത്മീയമായ ശക്തിയും ഒരുപോലെ ലഭിക്കുന്നു.

ലങ്കയിൽ വച്ച് ഹനുമാന്‍റെ ഭക്തിയിൽ പ്രീതയായ സീതാദേവി തന്‍റെ പുത്രന് തുല്യം ഹനുമാനെ കരുതി ഈ വരം നൽകുകയായിരുന്നു. സാധാരണക്കാർക്ക് നേടാൻ കഴിയാത്ത അതീന്ദ്രിയമായ കഴിവുകൾ ഹനുമാന്‍റെ പക്കൽ സുരക്ഷിതമാണ്. തന്‍റെ ഭക്തർക്ക് ഇവ പകർന്നു നൽകാൻ അവിടുത്തേക്ക് സാധിക്കും. ഐശ്വര്യം എന്നത് കേവലം പണമല്ല, മറിച്ച് മനസ്സിന്‍റെ നിറവും ആത്മബലവുമാണെന്ന് ഈ വരികൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഹനുമാൻ സകല സമ്പത്തുകളുടെയും അധിപനാണെന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. 

രാമ രസായന തുമ്ഹരേ പാസാ .

സാദര ഹൗ രഘുപതി കേ ദാസാ ..32.. 

നിങ്ങളുടെ പക്കൽ രാമനാമമാകുന്ന ഔഷധമുണ്ട്. നിങ്ങൾ എപ്പോഴും ആദരവോടെ ശ്രീരാമന്‍റെ ദാസനായി വർത്തിക്കുന്നു. രസായനം എന്നത് വാർദ്ധക്യത്തെയും രോഗങ്ങളെയും മാറ്റുന്ന ദിവ്യ ഔഷധമാണ്. ഹനുമാനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം രാമനാമമാണ് ഏറ്റവും വലിയ മരുന്ന്. ഇത് സംസാരസാഗരത്തിലെ ദുരിതങ്ങൾക്കും ജനനമരണ ചക്രങ്ങൾക്കും ഉള്ള പരിഹാരമാണ്.

രഘുപതിയുടെ ദാസൻ എന്ന നിലയിൽ ഹനുമാൻ എപ്പോഴും വിനയാന്വിതനാണ്. ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന തലമാണ് ദാസ്യഭാവം. രാമരസായനം ഉള്ളിൽ ഉള്ളതുകൊണ്ടാണ് ഹനുമാന് തളർച്ചയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്നത്. ഭക്തർക്ക് ഈ ഔഷധം പകർന്നു നൽകാൻ ഹനുമാന് സാധിക്കും. രാമനാമത്തിന്‍റെ മാധുര്യം നുണയുന്നവർക്ക് ലൗകികമായ കഷ്ടപ്പാടുകൾ അനുഭവപ്പെടില്ല. ഹനുമാൻ തന്‍റെ കൈവശമുള്ള ഈ ദിവ്യരഹസ്യം ഭക്തർക്കായി കരുതിവെച്ചിരിക്കുന്നു. 

തുമ്ഹരേ ഭജന രാമ കോ പാവൈ .

ജനമ ജനമ കേ ദുഖ ബിസരാവൈ ..33.. 

നിങ്ങളെ ഭജിക്കുന്നതിലൂടെ ഒരാൾക്ക് ശ്രീരാമനെ പ്രാപിക്കാൻ സാധിക്കും. അത് ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളായി അനുഭവിച്ചുവരുന്ന ദുഃഖങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ഭഗവാനിലേക്ക് എത്താനുള്ള ഏറ്റവും എളുപ്പവഴി അവിടുത്തെ ഭക്തനെ സേവിക്കുക എന്നതാണ്. ഹനുമാൻ ഭക്തിയിലൂടെ രാമകൃപയിലേക്ക് വഴിതുറക്കുന്നു. പുനർജന്മങ്ങളുടെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകാൻ ഈ ഉപാസനയ്ക്ക് കരുത്തുണ്ട്.

കർമ്മഫലമായി മനുഷ്യൻ അനുഭവിക്കുന്ന ക്ലേശങ്ങൾ ഹനുമാന്‍റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ട് ഇല്ലാതാകുന്നു. രാമനെ കണ്ടെത്താൻ ഹനുമാൻ വഴികാട്ടിയായി മാറുന്നു. പല ജന്മങ്ങളിലെ പാപപുണ്യങ്ങൾ ഭക്തിയുടെ തീയിൽ വെന്തുരുകുന്നു. ഒരു ഭക്തൻ ഹനുമാന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം തേടുമ്പോൾ അയാൾക്ക് ഭഗവദ് സാക്ഷാത്കാരം അനായാസം ലഭിക്കുന്നു. ആത്മീയ യാത്രയിൽ ഹനുമാൻ ഒരു പാലമായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ വരികൾ ഭക്തന്‍റെ ആത്യന്തികമായ ലക്ഷ്യത്തെയും അതിനുള്ള മാർഗ്ഗത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 

അന്ത കാല രഘുബര പുര ജാഈ .

ജഹാം ജന്മ ഹരി ഭഗത കഹാഈ ..34.. 

ജീവിതാവസാനം ഇങ്ങനെയുള്ള ഭക്തർ ശ്രീരാമന്‍റെ ലോകമായ വൈകുണ്ഠത്തിൽ എത്തുന്നു. അവിടെ അവർ ഹരിഭക്തരായി അറിയപ്പെടുന്നു. എവിടെ ജന്മമെടുത്താലും അവർ ഈശ്വരചിന്തയിൽ മുഴുകുന്നവരായിരിക്കും. ഇത് മോക്ഷത്തെയും ആത്മീയമായ ഉന്നതിയെയും കുറിക്കുന്നു. മരണസമയത്ത് ഈശ്വരസ്മരണ ഉണ്ടാകുക എന്നത് വലിയൊരു ഭാഗ്യമാണ്. ഹനുമാൻ ഭക്തർക്ക് ആ ഭാഗ്യം ലഭിക്കുന്നു.

രഘുബര പുരം എന്നത് ഭഗവാൻ വസിക്കുന്ന പരമപദമാണ്. ഭൗതികമായ ലോകത്തോട് വിടപറയുമ്പോൾ ആത്മാവ് പ്രകാശത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു. ഹരിഭക്തൻ എന്ന പേര് ലഭിക്കുക എന്നത് ഒരു ആത്മാവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഏറ്റവും വലിയ ബഹുമതിയാണ്. നിരന്തരമായ ഭക്തിയിലൂടെ ചിത്തശുദ്ധി വരുത്തുന്നവർക്ക് മരണഭയമില്ലാതെ പരമാത്മാവിൽ ലയിക്കാം. ഹനുമാൻ തന്‍റെ ഭക്തരെ കൈപിടിച്ച് രാമന്‍റെ സന്നിധിയിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു. ഭക്തിയുടെ തുടർച്ച ജന്മങ്ങൾക്കപ്പുറവും നിലനിൽക്കുന്നു. 

ഔര ദേവതാ ചിത്ത ന ധരഈ .

ഹനുമത സേഇ സർബ സുഖ കരഈ ..35.. 

മറ്റു ദേവതകളെ ധ്യാനിച്ചില്ലെങ്കിലും ഹനുമാനെ മാത്രം സേവിക്കുന്നവർക്ക് സകല സുഖങ്ങളും ലഭിക്കും. ഹനുമാൻ സകല ദൈവങ്ങളുടെയും ചൈതന്യം ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനാണ്. ഏകമനസ്സോടെയുള്ള ഭക്തിയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനം. ഹനുമാൻ സന്തോഷിച്ചാൽ പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ ശക്തികളും സന്തോഷിക്കുന്നു. ഭക്തന് തന്‍റെ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കായി പല വാതിലുകൾ മുട്ടേണ്ടി വരുന്നില്ല.

ഇത് അന്യദേവതകളെ നിന്ദിക്കുന്നതല്ല, മറിച്ച് ഹനുമാനിലുള്ള അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. ശിവന്‍റെയും വിഷ്ണുവിന്‍റെയും വായുദേവന്‍റെയും അംശങ്ങൾ ഹനുമാനിലുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ഹനുമാനെ വന്ദിക്കുന്നത് സർവ്വദേവതാ പൂജയ്ക്ക് തുല്യമാണ്. പൂർണ്ണമായ ശരണാഗതിയിലൂടെ ഭക്തൻ സമാധാനം കണ്ടെത്തുന്നു. എല്ലാ സുഖങ്ങളും ഹനുമാൻ തന്‍റെ ഭക്തന് നൽകുന്നു. ഒരു മരത്തിന്‍റെ വേര നനയ്ക്കുമ്പോൾ കൊമ്പുകൾ തനിയെ തളിർക്കുന്നതുപോലെയാണിത്. 

സങ്കട കടൈ മിടൈ സബ പീരാ .

ജോ സുമിരൈ ഹനുമത ബലബീരാ ..36.. 

ബലവാനും വീരനുമായ ഹനുമാനെ സ്മരിക്കുന്നവർക്ക് സകല സങ്കടങ്ങളും വേദനകളും ഇല്ലാതാകുന്നു. ആപത്തുകളിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകാൻ ഹനുമാന്‍റെ നാമസ്മരണയ്ക്ക് അപാരമായ കരുത്തുണ്ട്. മാനസികമായ ആകുലതകളും ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ഹനുമാൻ നീക്കുന്നു. ഭയത്തെ ദൂരെയെറിയാൻ ഹനുമാൻ എന്ന മഹാശക്തിയുടെ സ്മരണ സഹായിക്കുന്നു.

സങ്കടങ്ങൾ പലപ്പോഴും മനുഷ്യനെ തളർത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ ഹനുമാൻ എന്ന ധീരതയുടെ പ്രതീകം ഭക്തന് ആത്മബലം നൽകുന്നു. പീഡകൾ അഥവാ വേദനകൾ എന്നത് കർമ്മഫലമായി ഉണ്ടാകുന്നവയാണ്. അവയെ നേരിടാനുള്ള കരുത്താണ് ഹനുമാൻ നൽകുന്നത്. നിരന്തരമായ പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ ഭക്തന്‍റെ അന്തരംഗം ശുദ്ധമാവുകയും സങ്കടങ്ങൾ അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹനുമാൻ ഒരു രക്ഷകനായി എപ്പോഴും കൂടെയുണ്ടാകുമെന്ന വാഗ്ദാനമാണിത്. 

ജയ ജയ ജയ ഹനുമാന ഗോസാഈം .

കൃപാ കരഹു ഗുരുദേവ കീ നാഈം ..37.. 

സ്വാമിയായ ഹനുമാന് ജയം, ജയം, ജയം. ഒരു ഗുരുവിനെപ്പോലെ എന്നോട് കൃപ കാണിക്കണമേ. ഹനുമാൻ ഇവിടെ ഒരു ആത്മീയ ഗുരുവായാണ് ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത്. അജ്ഞാനമാകുന്ന ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനമാകുന്ന പ്രകാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നവനാണ് ഗുരു. ഹനുമാൻ തന്‍റെ ഭക്തരെ സത്യത്തിന്‍റെ പാതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. വിനയത്തോടെയുള്ള ഈ പ്രാർത്ഥന ഭക്തന്‍റെ അർപ്പണബോധത്തെ കാണിക്കുന്നു.

ഗോസാമി എന്നാൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ വിജയിച്ചവൻ എന്നാണ് അർത്ഥം. ഹനുമാൻ തന്‍റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അടക്കി ഭക്തിയിൽ മുഴുകിയ വ്യക്തിയാണ്. അങ്ങനെയുള്ള ഒരാൾക്ക് മാത്രമേ മറ്റുള്ളവർക്ക് വഴികാട്ടിയാകാൻ കഴിയൂ. ഗുരുവിനെപ്പോലെ ഹനുമാൻ ഭക്തന്‍റെ തെറ്റുകൾ തിരുത്തുകയും അവന് അറിവ് പകർന്നു നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. മൂന്ന് തവണ ജയം പറയുന്നത് ഹനുമാന്‍റെ സർവ്വോപരിയായ വിജയത്തെ പ്രകീർത്തിക്കാനാണ്. കാരുണ്യത്തിന്‍റെ കടലായ ഹനുമാൻ ഭക്തനെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. 

ജോ ശത ബാര പാഠ കര കോഈ .

ഛൂടഹിം ബന്ദി മഹാ സുഖ ഹോഈ ..38.. 

ഈ ഹനുമാൻ ചാലീസ നൂറുതവണ പാരായണം ചെയ്യുന്നവർ സകല ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതരാകുന്നു. അവർക്ക് പരമമായ സുഖം ലഭിക്കുന്നു. ആവർത്തിച്ചുള്ള പ്രാർത്ഥന മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കുന്നു. ലൗകികമായ തടസ്സങ്ങളും പാപങ്ങളും നീങ്ങാൻ ഈ സാധന സഹായിക്കുന്നു. ജയിലിലെന്നപോലെ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ആത്മാവിന് ഈ സ്തോത്രം മോചനം നൽകുന്നു.

ബന്ദി എന്നത് ശാരീരികമായ തടവറയെ മാത്രമല്ല, മായയാകുന്ന വലയത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നൂറുതവണ ചൊല്ലുക എന്നത് ഭക്തന്‍റെ ക്ഷമയെയും നിശ്ചയദാർഢ്യത്തെയും കാണിക്കുന്നു. ഏത് പ്രവൃത്തിയും ഭക്തിയോടെ ആവർത്തിക്കുമ്പോൾ അത് സിദ്ധിയായി മാറുന്നു. മഹാസുഖം എന്നത് ആത്മീയമായ ആനന്ദമാണ്. ഇത് ഭൗതികമായ സന്തോഷങ്ങൾക്കപ്പുറം നിലനിൽക്കുന്നതാണ്. ഹനുമാന്‍റെ അനുഗ്രഹം ഭക്തനെ സകല പരിമിതികളിൽ നിന്നും സ്വതന്ത്രനാക്കുന്നു. 

ജോ യഹ പഢൈം ഹനുമാന ചാലീസാ .

ഹോയ സിദ്ധി സാഖീ ഗൗരീസാ ..39.. 

ആരാണോ ഈ ഹനുമാൻ ചാലീസ പാരായണം ചെയ്യുന്നത് അവർക്ക് സകല സിദ്ധികളും ലഭിക്കുന്നു. ഇതിന് സാക്ഷിയായിരിക്കുന്നത് പാർവ്വതീനാഥനായ ഭഗവാൻ ശിവനാണ്. ശിവന്‍റെ തന്നെ അംശമായ ഹനുമാനെ സ്തുതിക്കുന്നത് ശിവന് അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്. അതുകൊണ്ട് ഈ പ്രാർത്ഥന ഫലിക്കുമെന്ന് ശിവൻ ഉറപ്പുനൽകുന്നു. വിശ്വാസത്തോടെയുള്ള പാരായണം വിജയത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

സിദ്ധി എന്നാൽ ലക്ഷ്യപ്രാപ്തിയാണ്. ഹനുമാൻ ചാലീസ ചൊല്ലുന്നവർക്ക് തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ സഫലമാക്കാൻ സാധിക്കും. ഗൗരീശൻ അഥവാ ശിവൻ സാക്ഷിയായി നിൽക്കുന്നത് ഈ സ്തോത്രത്തിന്‍റെ മാഹാത്മ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് കേവലം ഒരു കവിതയല്ല, മറിച്ച് ഫലസിദ്ധിയുള്ള മന്ത്രമാണ്. ഭക്തർക്ക് ആത്മവിശ്വാസം നൽകുന്ന വരികളാണിത്. ശിവന്‍റെ അനുഗ്രഹം കൂടി ഇതിലൂടെ ഭക്തന് ലഭിക്കുന്നു. 

തുളസീദാസ സദാ ഹരി ചേരാ .

കീജൈ നാഥ ഹൃദയ മഹം ഡേരാ ..40.. 

തുളസീദാസ് എപ്പോഴും ഭഗവാൻ ഹരിയുടെ ദാസനാണ്. ഹേ നാഥാ, അവിടുന്ന് എന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കണമേ. ഈ സ്തോത്രത്തിന്‍റെ കർത്താവായ തുളസീദാസ് തന്‍റെ വിനയം ഇവിടെ പ്രകടമാക്കുന്നു. അദ്ദേഹം തന്നെത്തന്നെ ഹരിയുടെ ദാസനായി കാണുന്നു. ഭഗവാൻ തന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമായി വസിക്കണമെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ഏക ആഗ്രഹം. ഇത് ഭക്തിയുടെ ഉത്തമമായ അവസ്ഥയാണ്.

ഹൃദയ മഹം ഡേരാ എന്നത് ഹൃദയത്തെ ദൈവത്തിന്‍റെ വാസസ്ഥലമാക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ബാഹ്യമായ ലോകത്തല്ല, നമ്മുടെ ഉള്ളിലാണ് ഈശ്വരനെ കണ്ടെത്തേണ്ടത്. തുളസീദാസ് തന്‍റെ ഭക്തിയിലൂടെ ഹനുമാനെയും രാമനെയും ഒരേപോലെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു. അഹങ്കാരം വെടിഞ്ഞ് ദാസനായി മാറുമ്പോൾ മാത്രമേ ഈശ്വരൻ ഉള്ളിൽ പ്രവേശിക്കൂ. സകല ഭക്തരുടെയും ആഗ്രഹമാണ് ഈ വരികളിലൂടെ കവി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്. 

പവന തനയ സങ്കട ഹരന മംഗല മൂരതി രൂപ .

രാമ ലഖന സീതാ സഹിത ഹൃദയ ബസഹു സുര ഭൂപ .. 

വായുപുത്രനും സങ്കടങ്ങൾ അകറ്റുന്നവനും മംഗള സ്വരൂപനുമായ ഹനുമാൻ സ്വാമി, അവിടുന്ന് ശ്രീരാമ ലക്ഷ്മണന്മാരോടും സീതാദേവിയോടും കൂടി എന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കണമേ. ഇതൊരു പ്രാർത്ഥനാപൂർണ്ണമായ ഉപസംഹാരമാണ്. ഹനുമാൻ മംഗളത്തിന്‍റെ പ്രതീകമാണ്. അവിടുന്ന് എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ ഐശ്വര്യം ഉണ്ടാകുന്നു. ദേവന്മാരുടെ രാജാവായ ഹനുമാൻ തന്‍റെ ഭക്തന്‍റെ ഉള്ളിൽ വസിക്കാൻ ഇവിടെ അപേക്ഷിക്കുന്നു.

ആത്മീയമായി ചിന്തിച്ചാൽ രാമൻ ആത്മാവും സീത ബുദ്ധിയും ലക്ഷ്മണൻ ഏകാഗ്രതയുമാണ്. ഇവരെയെല്ലാം ഹൃദയത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഹനുമാൻ എന്ന പ്രാണശക്തി സഹായിക്കുന്നു. സങ്കടങ്ങൾ അകറ്റുന്നവനായ ഹനുമാൻ ഭക്തന്‍റെ ആന്തരിക ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. ഈ പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ ഭക്തൻ തന്‍റെ ജീവിതം മുഴുവൻ ഈശ്വരന് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഹനുമാൻ ചാലീസയുടെ സത്ത മുഴുവൻ ഈ വരികളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

ശ്രീഗുരു ചരന സരോജ രജ നിജ മന മുകുര സുധാരി .
ബരനഉം രഘുബര ബിമല ജസ ജോ ദായക ഫല ചാരി .

ബുദ്ധി ഹീന തനു ജാനികൈ സുമിരൗം പവനകുമാര .
ബല ബുധി ബിദ്യാ ദേഹു മോഹിം ഹരഹു കലേശ ബികാര .

ജയ ഹനുമാന ജ്ഞാന ഗുണ സാഗര .
ജയ കപീശ തിഹും ലോക ഉജാഗര ..1..

രാമ ദൂത അതുലിത ബല ധാമാ .
അഞ്ജനിപുത്ര പവനസുത നാമാ ..2..

മഹാബീര ബിക്രമ ബജരംഗീ .
കുമതി നിവാര സുമതി കേ സംഗീ ..3..

കഞ്ചന ബരന ബിരാജ സുബേസാ .
കാനന കുണ്ഡല കുഞ്ചിത കേസാ ..4..

ഹാഥ ബജ്ര അരു ധ്വജാ ബിരാജൈ .
കാംധേ മൂംജ ജനേഊ ഛാജൈ ..5..

ശങ്കര സ്വയം കേസരീനന്ദന .
തേജ പ്രതാപ മഹാ ജഗ ബന്ദന ..6..

ബിദ്യാവാന ഗുണീ അതി ചാതുര .
രാമ കാജ കരിബേ കോ ആതുര ..7..

പ്രഭു ചരിത്ര സുനിബേ കോ രസിയാ .
രാമ ലഖന സീതാ മന ബസിയാ ..8..

സൂക്ഷ്മ രൂപ ധരി സിയഹിം ദിഖാവാ .
ബികട രൂപ ധരി ലങ്ക ജരാവാ ..9..

ഭീമ രൂപ ധരി അസുര സംഹാരേ .
രാമചന്ദ്ര കേ കാജ സംവാരേ ..10..

ലായ സംജീവനി ലഖന ജിയായേ .
ശ്രീരഘുബീര ഹരഷി ഉര ലായേ ..11..

രഘുപതി കീൻഹീ ബഹുത ബഡാഈ .
തുമ മമ പ്രിയ ഭരതഹിം സമ ഭാഈ ..12..

സഹസ ബദന തുമ്ഹരോ ജസ ഗാവൈം .
അസ കഹി ശ്രീപതി കണ്ഠ ലഗാവൈം ..13..

സനകാദിക ബ്രഹ്മാദി മുനീശാ .
നാരദ സാരദ സഹിത അഹീശാ ..14..

ജമ കുബേര ദിഗപാല ജഹാം തേ .
കബി കോബിദ കഹി സകൈം കഹാം തേ ..15..

തുമ ഉപകാര സുഗ്രീവഹിം കീൻഹാ .
രാമ മിലായ രാജ-പദ ദീൻഹാ ..16..

തുമ്ഹരോ മന്ത്ര ബിഭീഷന മാനാ .
ലങ്കേശ്വര ഭഏ സബ ജഗ ജാനാ ..17..

ജുഗ സഹസ്ര ജോജന പര ഭാനൂ .
ലീല്യോ താഹി മധുര ഫല ജാനൂ ..18..

പ്രഭു മുദ്രികാ മേലി മുഖ മാഹീം .
ജലധി ലാംഘി ഗയേ അചരജ നാഹീം ..19..

ദുർഗമ കാജ ജഗത കേ ജേ തേ .
സുഗമ അനുഗ്രഹ തുമ്ഹരേ തേ തേ ..20..

രാമ ദുആരേ തുമ രഖവാരേ .
ഹോത ന ആജ്ഞാ ബിനു പൈസാരേ ..21..

സബ സുഖ ലഹഹിം തുമ്ഹാരീ ശരനാ .
തുമ രക്ഷക കാഹൂ കോ ഡര നാ ..22..

ആപന തേജ സമ്ഹാരോ ആപേ .
തീനൗം ലോക ഹാംക തേ കാംപേ ..23..

ഭൂത പിശാച നികട നഹീം ആവൈ .
മഹാബീര ജബ നാമ സുനാവൈ ..24..

നാസൈ രോഗ ഹരൈ സബ പീരാ .
ജപത നിരന്തര ഹനുമത ബീരാ ..25..

സങ്കട തേം ഹനുമാന ഛുഡാവൈ .
മന ക്രമ ബചന ധ്യാന ജോ ലാവൈം ..26..

സബ പര രാമ രായ സിരതാജാ .
തിന കേ കാജ സകല തുമ സാജാ ..27..

ഔര മനോരഥ ജോ കോഇ ലാവൈ .
താസു അമിത ജീവന ഫല പാവൈ ..28..

ചാരിഉ ജുഗ പരതാപ തുമ്ഹാരാ .
ഹൈ പരസിദ്ധ ജഗത ഉജിയാരാ ..29..

സാധു സന്ത കേ തുമ രഖവാരേ .
അസുര നികന്ദന രാമ ദുലാരേ ..30..

അഷ്ട സിദ്ധി നവ നിധി കേ ദാതാ .
അസ ബര ദീൻഹ ജാനകീ മാതാ ..31..

രാമ രസായന തുമ്ഹരേ പാസാ .
സാദര ഹൗ രഘുപതി കേ ദാസാ ..32..

തുമ്ഹരേ ഭജന രാമ കോ പാവൈ .
ജനമ ജനമ കേ ദുഖ ബിസരാവൈ ..33..

അന്ത കാല രഘുബര പുര ജാഈ .
ജഹാം ജന്മ ഹരി ഭഗത കഹാഈ ..34..

ഔര ദേവതാ ചിത്ത ന ധരഈ .
ഹനുമത സേഇ സർബ സുഖ കരഈ ..35..

സങ്കട കടൈ മിടൈ സബ പീരാ .
ജോ സുമിരൈ ഹനുമത ബലബീരാ ..36..

ജയ ജയ ജയ ഹനുമാന ഗോസാഈം .
കൃപാ കരഹു ഗുരുദേവ കീ നാഈം ..37..

ജോ ശത ബാര പാഠ കര കോഈ .
ഛൂടഹിം ബന്ദി മഹാ സുഖ ഹോഈ ..38..

ജോ യഹ പഢൈം ഹനുമാന ചാലീസാ .
ഹോയ സിദ്ധി സാഖീ ഗൗരീസാ ..39..

തുളസീദാസ സദാ ഹരി ചേരാ .
കീജൈ നാഥ ഹൃദയ മഹം ഡേരാ ..40..

പവന തനയ സങ്കട ഹരന മംഗല മൂരതി രൂപ .
രാമ ലഖന സീതാ സഹിത ഹൃദയ ബസഹു സുര ഭൂപ ..

Click on the image below to listen to Hanuman Chalisa - Normal chanting - No Music 

Click on the image below to listen to Hanuman Chalisa - Soorya Gayatri

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras