അംബാ സ്തുതി

ശ്ലോകം 1

ചേടീ ഭവന്നിഖിലഖേടീ കദംബവനവാടീഷു നാകിപടലീ

കോടീരചാരുതരകോടീമണീകിരണകോടീകരമ്പിതപദാ ।

പാടീരഗന്ധികുചശാടീ കവിത്വപരിപാടീ മഗാധിപസുതാ

ഘോടീഖുരാദധികധാടീമുദാരമുഖവീടീരസേന തനുതാമ് ‖ 1 ‖

ഈ ശ്ലോകത്തിൽ കടമ്പവനത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവിയുടെ ദിവ്യമായ വാസസ്ഥാനത്തിന്‍റെ വർണ്ണനയാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. സകല ദേവഗണങ്ങളും ദേവിക്ക് ദാസന്മാരെപ്പോലെ സേവനം ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് ചേടീ ഭവന്നിഖിലഖേടീ എന്നതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഹിമവത്പുത്രിയായ ദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ നമിക്കുമ്പോൾ അവരുടെ കിരീടങ്ങളിലെ ലക്ഷക്കണക്കിന് മണികളിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശം ദേവിയുടെ പാദങ്ങളെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ചന്ദനത്തിന്‍റെ സുഗന്ധമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച ദേവി കുളിർമ്മയുടെയും സൗമ്യതയുടെയും പ്രതീകമാണ്. ദേവിയുടെ ഈ ഭൗതികവും ഐതിഹാസികവുമായ സൗന്ദര്യം സകല ലോകങ്ങളെയും ആകർഷിക്കുന്നതാണ്.

ദാർശനികമായി ചിന്തിക്കുമ്പോൾ സകല കലകളുടെയും കവിത്വത്തിന്‍റെയും യഥാർത്ഥ ഉറവിടം ദേവിയാണെന്ന് ഈ ശ്ലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അവളുടെ മന്ദഹാസവും മുഖത്തെ മാധുര്യവും ഭക്തനെ സംസാരദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് വാത്സല്യം നിറഞ്ഞ മാതൃഭാവത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. സമസ്ത ലോകത്തിലെയും സൗന്ദര്യത്തിന്‍റെയും ജ്ഞാനത്തിന്‍റെയും മൂലകാരണം ആ പരാശക്തിയാണെന്ന് ഈ വരികൾ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അവളുടെ അനുഗ്രഹം സാധകന്‍റെ ബുദ്ധിയെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും സത്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൾ പ്രപഞ്ചത്തിന്‍റെ നാഥയും ഭക്തരുടെ ജീവിതത്തിൽ ആനന്ദം പകരുന്ന കരുണാമയിയുമായ മാതാവുമാണ്. ദേവിയുടെ മുഖത്തെ താംബൂലരസത്തിന്‍റെ മാധുര്യം സംഹാരരുദ്രയായ ദേവിയിൽ നിന്ന് കരുണാമയിയായ അമ്മയിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ലൗകികമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ വെടിഞ്ഞ് ദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം പ്രാപിക്കുക എന്നതാണ് ജീവാത്മാവിന്‍റെ പരമമായ ലക്ഷ്യം.

ശ്ലോകം 2

ദ്വൈപായനപ്രഭൃതിശാപായുധത്രിദിവസോപാനധൂലിചരണാ

പാപാപഹസ്വമനുജാപാനുലീനജനതാപാപനോദനിപുണാ ।

നീപാലയാ സുരഭിധൂപാലകാ ദുരിതകൂപാദുദഞ്ചയതു മാം

രൂപാധികാ ശിഖരിഭൂപാലവംശമണിദീപായിതാ ഭഗവതീ ‖ 2 ‖

ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ദേവിയെ സംസാരദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും പാപങ്ങളിൽ നിന്നും ഭക്തരെ ഉദ്ധരിക്കുന്ന പരമമായ ശക്തിയായി സ്തുതിക്കുന്നു. വ്യാസൻ തുടങ്ങിയ മഹർഷിമാരുടെ ശാപത്തിനും അനുഗ്രഹത്തിനുമുള്ള ശക്തിപോലും ദേവിയുടെ പാദധൂളികളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. ദേവിയുടെ പാദങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കും മോക്ഷത്തിലേക്കുമുള്ള പടവുകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ അത്യന്തം നിപുണയായ ദേവി തന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സകല സന്താപങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ദുരിതകൂപം എന്നത് അജ്ഞാനത്തിന്‍റെയും അധർമ്മത്തിന്‍റെയും ആഴമേറിയ കിണറാണ്. ഈ കിണറ്റിൽ അകപ്പെട്ട ജീവനെ കരകയറ്റാൻ അമ്മയുടെ കാരുണ്യത്തിന് മാത്രമേ കഴിയൂ.

പർവ്വതരാജാവിന്‍റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച ദേവി ആ കുലത്തെ മുഴുവൻ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ഉജ്ജ്വലമായ മണിദീപമായി ശോഭിക്കുന്നു എന്നാണ് ഐതിഹ്യപരമായ അർത്ഥം. ദാർശനികമായി നോക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം കർമ്മബന്ധങ്ങളിൽ കുടുങ്ങി മോചനം നേടാനാവാതെ വലയുന്ന ജീവാത്മാവിന്‍റെ നിസ്സഹായതയാണ് ഇവിടെ പ്രകടമാകുന്നത്. അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് പ്രകാശത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹമാണ് ഏക ആശ്രയം. ഭൗതികമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ വെടിഞ്ഞ് പൂർണ്ണമായ ആത്മാർപ്പണം നടത്തുന്നതിലൂടെ അജ്ഞാനം ഇല്ലാതാകുന്നു. തന്നിൽ തന്നെ കുടികൊള്ളുന്ന ദേവീചൈതന്യത്തെ തിരിച്ചറിയാനും കർമ്മബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനും ദേവീസ്മരണ അനിവാര്യമാണ് എന്ന് ഈ ശ്ലോകം നമ്മെ ഉത്ബോധിപ്പിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 3

യാലീഭിരാത്മതനുതാലീനകൃത്പ്രിയകപാലീഷു ഖേലതി ഭവാ

വ്യാലീനകുല്യസിതചൂലീഭരാ ചരണധൂലീലസന്മണിഗണാ ।

യാലീഭൃതി ശ്രവസി താലീദലം വഹതി യാലീകശോഭിതിലകാ

സാലീകരോതു മമ കാലീ മനഃ സ്വപദനാളീകസേവനവിധൗ ‖ 3 ‖

ഇവിടെ ഭഗവതിയെ കാളീരൂപത്തിലാണ് സ്മരിക്കുന്നത്. പരമശിവനോടൊപ്പം ലീലകളാടുന്ന ദേവി ഭയങ്കരമായ രൂപം ധരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഭക്തർക്ക് പരമദയാലുവാകുന്നു. സർപ്പങ്ങളെ ആഭരണമായി ധരിക്കുകയും പാദധൂളികളാൽ മണികളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശക്തിയാണ് കാളി. കാതുകളിൽ പനയോല കൊണ്ടുള്ള കുണ്ഡലങ്ങളും നെറ്റിയിലെ തിലകവും ദേവിയുടെ അലൗകികമായ സൗന്ദര്യത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു. സർവ്വത്തെയും സംഹരിക്കുന്ന കാലത്തിന്‍റെ അധിപയാണെങ്കിലും അവൾ ഭക്തരോട് അങ്ങേയറ്റം വാത്സല്യം കാണിക്കുന്നു. തന്‍റെ ചഞ്ചലമായ മനസ്സിനെ ആ പാദകമലങ്ങളുടെ സേവനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്താൻ സാധകനാകുന്ന കവി ദേവിയോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതാണ് വരികളുടെ സാരാംശം.

ആധ്യാത്മികമായി ചിന്തിക്കുമ്പോൾ ഈ ശ്ലോകം ദ്വൈതത്തിന്‍റെയും അദ്വൈതത്തിന്‍റെയും സംഗമത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. കാളിയുടെ ഭയാനകമായ രൂപം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭക്തന്‍റെ അഹങ്കാരത്തെയും മായയെയും നശിപ്പിക്കാനുള്ളതാണ്. എപ്പോഴാണോ ഒരു സാധകൻ ദേവിയുടെ പാദങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി ആശ്രയിക്കുന്നത് അപ്പോൾ അവൻ കാലചക്രത്തിൽ നിന്നും ജനനമരണങ്ങളുടെ ഭയത്തിൽ നിന്നും സ്വതന്ത്രനാകുന്നു. ഭൗതികമായ വിഷയവാസനകളിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ച് ദേവീഭക്തിയിലേക്ക് നയിക്കാൻ ദേവിയുടെ പാദസ്മരണയ്ക്ക് മാത്രമേ കഴിയൂ. ഈ ഭക്തിയാകട്ടെ അജ്ഞാനമാകുന്ന ഇരുട്ടിനെ അകറ്റി ഹൃദയത്തിൽ ബോധത്തിന്‍റെ പ്രകാശം നിറയ്ക്കുന്നു. അതിലൂടെ സാധകന്‍റെ മനസ്സിലെ എല്ലാവിധ ചാഞ്ചല്യങ്ങളും എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.

ശ്ലോകം 4

ബാലാമൃതാംശുനിഭഫാലാമനാഗരുണചേലാ നിതമ്പഫലകേ

കോലാഹലക്ഷപിതകാലാമരാകുശലകീലാലശോഷണരവിഃ ।

സ്ഥൂലാ കുചേ ജലദനീലാകചേ കലിതവീലാ കദംബവിപിനേ

ശൂലായുധപ്രണതിശീലാ ദധാതു ഹൃദി ശൈലാധിരാജതനയാ ‖ 4 ‖

ദേവിയുടെ മോഹനവും അത്യന്തം തേജസ്സുറ്റതുമായ രൂപമാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിൽ വർണ്ണിച്ചിരിക്കുന്നത്. ബാലചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്ന നെറ്റിയും ചുവന്ന വസ്ത്രവും ദേവിയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. ദേവന്മാരുടെ ഭയത്തെ നീക്കുന്നതിലും അവരുടെ സങ്കടങ്ങളാകുന്ന മഹാസമുദ്രത്തെ വറ്റിക്കുന്നതിലും ദേവി ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ തേജസ്വിനിയാണ്. കാർമേഘങ്ങളെപ്പോലെ കറുത്ത കേശഭാരവും മാതൃഭാവം നിറഞ്ഞ വിശാലമായ സ്തനങ്ങളും ദേവിയുടെ ലാവണ്യത്തെയും വാത്സല്യത്തെയും വിളിച്ചോതുന്നു. ത്രിശൂലം ധരിച്ച പരമശിവനോട് നമസ്കരിക്കുന്ന പ്രകൃതമുള്ള ദേവി സൗമ്യതയുടെയും സമർപ്പണത്തിന്‍റെയും ഏറ്റവും വലിയ മാതൃകയാണ്. കടമ്പവനത്തിൽ വിഹരിക്കുന്ന ആ ഹിമവത്പുത്രി എപ്പോഴും തന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കേണമേ എന്നാണ് കവിയുടെ പ്രാർത്ഥന.

ദാർശനികമായി നോക്കുമ്പോൾ ദേവി പ്രകൃതിയുടെയും പുരുഷന്‍റെയും സംഗമസ്ഥാനത്തെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. സാധകന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ ദേവി കുടികൊള്ളുക എന്നത് ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന്‍റെ ആദ്യപടിയാണ്. ശക്തിയും സൗമ്യതയും ഒത്തുചേരുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ പൂർണ്ണത എന്ന് ഈ വരികൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. എപ്പോഴാണോ ഭക്തൻ തന്‍റെ ഹൃദയത്തിൽ ദേവിയെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നത് അപ്പോൾ അവന്‍റെ ഉള്ളിലെ സകല ദ്വന്ദ്വങ്ങളും അശാന്തിയും ഇല്ലാതാകുന്നു. സാംസരികമായ കോലാഹലങ്ങൾക്കിടയിലും ഭക്തന്‍റെ ഉള്ളിൽ നിറയുന്ന പരമമായ ശാന്തിയുടെ പ്രതീകമാണ് ദേവി. ഹൃദയത്തിൽ ദേവിയുടെ വാസം എന്നതിലൂടെ മനുഷ്യൻ തന്നിൽ തന്നെയുള്ള ദേവീചൈതന്യത്തെ തിരിച്ചറിയുകയും ആ പരംപൊരുളുമായി ഒന്നായിത്തീരുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നാണ് വിവക്ഷിക്കുന്നത്.

ശ്ലോകം 5

കമ്പാവതീവ സവിഡമ്പാ ഗലേന നവതുമ്പാഭവീണസവിധാ

ബിമ്പാധരാ വിനതശമ്പായുധാദിനികുരുമ്പാ കദംബവിപിനേ ।

അമ്പാ കുരങ്ഗമദജമ്പാലരോചിരിഹ ലമ്പാലകാ ദിശതു മേ

ശം ബാഹുലേയശശിബിമ്പാഭിരാമമുഖസമ്പാധിതാ സ്തനഭരാ ‖ 5 ‖

ശബ്ദമാധുര്യം കൊണ്ടും അർത്ഥഗാംഭീര്യം കൊണ്ടും അതിമനോഹരമായ ഈ ശ്ലോകം ദേവിയുടെ ശാരീരികശോഭയെയാണ് പ്രകീർത്തിക്കുന്നത്. ശംഖുപോലുള്ള കണ്ഠവും ബിംബഫലം പോലെ ചുവന്നു തുടുത്ത അധരങ്ങളും ദേവിക്ക് കൂടുതൽ അലങ്കാരമേകുന്നു. ഇന്ദ്രനാദിയായ ദേവന്മാരാൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നവളും കസ്തൂരിയുടെ സുഗന്ധം വമിക്കുന്നവളുമാണ് ഭഗവതി. തന്‍റെ പുത്രനായ കാർത്തികേയന്‍റെ മാതാവ് എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ദേവിയുടെ അനന്തമായ വാത്സല്യം വെളിപ്പെടുന്നു. ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്ന മുഖവും ലോകത്തെ മുഴുവൻ ഊട്ടി വളർത്താൻ പോന്ന വിശാലമായ സ്തനഭാരവും അങ്ങേയറ്റത്തെ കരുണയുടെയും മാതൃഭാവത്തിന്‍റെയും ലക്ഷണങ്ങളാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ദേവി തനിക്ക് എല്ലാവിധ മംഗളങ്ങളും നൽകട്ടെ എന്ന് കവി ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

ഈ ശ്ലോകത്തിൽ അമ്മയുടെ സ്നേഹവും ദിവ്യമായ സൗന്ദര്യവും ഒന്നായി ചേരുന്നു. അംബാ എന്ന സംബോധന ദേവി വെറുമൊരു നിർഗ്ഗുണശക്തിയല്ല മറിച്ച് മക്കളുടെ ദുഃഖങ്ങളകറ്റാൻ സദാ സന്നദ്ധയായ കാരുണ്യമൂർത്തിയാണെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ദാർശനികതലത്തിൽ സഗുണബ്രഹ്മത്തിലുള്ള ഭക്തിയാണ് ഇവിടെ പ്രകടമാകുന്നത്. ഈ അലൗകികമായ സൗന്ദര്യത്തിലും വാത്സല്യത്തിലും മുഴുകുമ്പോൾ ഭക്തന്‍റെ അഹങ്കാരം പൂർണ്ണമായും നശിക്കുകയും അവൻ ദേവിയിൽ ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭക്തിയുടെ ഈ ഉന്നതമായ അവസ്ഥയിൽ സാധകന് ദേവിയിൽ തന്‍റെ പ്രിയപ്പെട്ട രൂപത്തെ ദർശിക്കാനാകും. അതോടെ ഭൗതികലോകത്തോടുള്ള അവന്‍റെ സകല ആകർഷണങ്ങളും അവസാനിക്കുകയും ഹൃദയം ദേവീപ്രേമത്താൽ നിറയുകയും ചെയ്യുന്നു.

ശ്ലോകം 6

ദാസായമാനസുമഹാസാ കദംബവനവാസാ കുസുംഭസുമനോ-

വാസാ വിപഞ്ചികൃതരാസാ വിധൂതമധുമാസാരവിനിദമധുരാ ।

കാസാരസൂനതതിഭാസാഭിരാമതനുരാസാരശീതകരുണാ

നാസാമണിപ്രവരഭാസാ ശിവാ തിമിരമാസാദയേദുപരതിമ് ‖ 6 ‖

കടമ്പവനത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവിയുടെ ദിവ്യമായ പുഞ്ചിരി ദേവന്മാരെ പോലും അവിടുത്തെ ദാസന്മാരാക്കി മാറ്റുന്നു. കുസുംഭപ്പൂവിന്‍റെ നിറമുള്ള വസ്ത്രമണിഞ്ഞ് വീണാനാദത്തിലും രാസലീലയിലും ആനന്ദിക്കുന്ന ദേവിയുടെ വർണ്ണനയാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിലുള്ളത്. ദേവിയുടെ കാരുണ്യം വേനൽമഴ പോലെ കുളിർമ്മ നൽകുന്നതും ഭക്തരുടെ സകല സങ്കടങ്ങളെയും കഴുകിക്കളയുന്നതുമാണ്. ദേവിയുടെ മൂക്കുത്തിയിലുള്ള രത്നത്തിന്‍റെ തിളക്കം സംസാരമാകുന്ന അജ്ഞാനത്തിന്‍റെ ഇരുട്ടിനെ ഇല്ലാതാക്കാൻ പര്യാപ്തമാണ്. ശിവസ്വരൂപിണിയായ ആ ഭഗവതി അജ്ഞാനമാകുന്ന അന്ധകാരത്തെ അകറ്റി മനസ്സിന് സ്ഥിരതയും ശാന്തിയുമേകട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതാണ് വരികളുടെ സാരാംശം.

ജ്ഞാനത്തിന്‍റെയും ഭക്തിയുടെയും മനോഹരമായ സമന്വയമാണ് ഇവിടെ കാണാൻ കഴിയുന്നത്. ദേവിയുടെ മന്ദഹാസം അന്ധകാരത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ആത്മജ്ഞാനത്തിന്‍റെ പ്രകാശമാണ്. ദാർശനികമായി നോക്കുമ്പോൾ തിമിരം അഥവാ ഇരുട്ട് എന്നത് ജീവനെ മായയിൽ തളച്ചിടുന്ന അജ്ഞാനമാണ്. ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവുമായി വീണ്ടും കൂട്ടിയിണക്കുന്ന സഞ്ജീവനിയാണ് ദേവിയുടെ കൃപ. ബാഹ്യമായ കർമ്മങ്ങളിൽ നിന്നും ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും മനസ്സിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ച് അമ്മയുടെ ശാന്തമായ സ്വരൂപത്തെ ധ്യാനിക്കാൻ ഈ ശ്ലോകം സാധകനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ സാധകന്‍റെ ബോധമണ്ഡലം ഉയരുകയും അവൻ ലൗകികമായ ആകർഷണങ്ങൾക്ക് ഉപരിയായി ആത്മീയമായ ശാന്തി പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആത്മശാന്തിയിലൂടെയാണ് സാധകൻ തന്‍റെ ഉള്ളിലെ ദിവ്യപ്രകാശത്തെ പൂർണ്ണമായി അനുഭവിക്കുന്നത്.

ശ്ലോകം 7

ന്യങ്കാകരേ വപുഷി കങ്കാലരക്തപുഷി കങ്കാദിപക്ഷിവിഷയേ

ത്വം കാമനാമയസി കിം കാരണം ഹൃദയപങ്കാരിമേ ഹി ഗിരിജാമ് ।

ശങ്കാശിലാനിശിതടങ്കായമാനപദസങ്കാശമാനസുമനോ-

ഝങ്കാരിഭൃങ്ഗതതിമങ്കാനുപേതശശിസങ്കാശവക്ത്രകമലാമ് ‖ 7 ‖

വളരെ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു ചോദ്യമാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിൽ കവി തന്നോട് തന്നെ ചോദിക്കുന്നത്. മാംസവും രക്തവും അസ്ഥിയും നിറഞ്ഞ ഈ നശ്വരമായ ശരീരത്തിന് പിന്നാലെ എന്തിനാണ് മനുഷ്യൻ പാഴാശകളുമായി പോകുന്നത്? അർത്ഥശൂന്യമായ ഇത്തരം ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പർവ്വതരാജപുത്രിയായ ഗിരിജയുടെ പാദങ്ങളിൽ ശരണം പ്രാപിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ദേവിയുടെ പാദങ്ങൾ കല്ലുപോലെയുള്ള സംശയങ്ങളെ വെട്ടിമാറ്റുന്ന ഉളിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്ന ദേവിയുടെ മുഖകമലത്തിൽ ഭക്തരുടെ മനസ്സുകൾ ഭക്തിയാകുന്ന വണ്ടുകളായി എപ്പോഴും മൂളിപ്പറന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

തീവ്രമായ വൈരാഗ്യത്തിന്‍റെയും ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന്‍റെയും പാതയാണ് ഈ വരികൾ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്. ലൗകികമായ ശരീരവും അതിനോടുള്ള ആസക്തികളും നശ്വരമാണെന്ന് കവി സാധകനെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ശാശ്വതമായ സത്യം എന്നത് ദേവിയുടെ സ്വരൂപം മാത്രമാണ്. ദാർശനികമായി ചിന്തിക്കുമ്പോൾ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കാനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ഉപാധിയാണിത്. ശരീരത്തിന്‍റെ നശ്വരതയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് മനസ്സിനെ ദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ ഉറപ്പിക്കുമ്പോൾ ഭൗതികവികാരങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടന്ന അതേ മനസ്സ് ദിവ്യമായ ആനന്ദം അനുഭവിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ശരീരം നശിക്കുന്നതാണെങ്കിലും ദേവിയുടെ അംശമായ ആത്മാവ് അമരമാണ്. അതിനാൽ ക്ഷണികമായ സുഖങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച് മോക്ഷം നൽകാൻ കഴിവുള്ള ആ നിത്യശക്തിയെ ആശ്രയിക്കാനാണ് ഈ ശ്ലോകം ഉപദേശിക്കുന്നത്.

ശ്ലോകം 8

ജംഭാരികുംഭിപൃഥുകുംഭാപഹാസി കുചസംഭാവ്യഹാരലതികാ

രംഭാകരീന്ദ്രകരദംഭാപഹോരുഗതിഡിംഭാനുരഞ്ജിതപദാ .

ശംഭാ ഉദാരപരിരംഭാങ്കുരത്പുലകദംഭാനുരാഗപിശുനാ

ശം ഭാസുരാഭരണഗുംഭാ സദാ ദിശതു ശുംഭാസുരപ്രഹരണാ ‖ 8 ‖

ശുംഭാസുരനെ വധിച്ച ധീരയായ യോദ്ധാവായാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ദേവിയെ വർണ്ണിക്കുന്നത്. ദേവിയുടെ നടപ്പ് ആനയുടെ ഗാംഭീര്യത്തെയും വാഴത്തണ്ടിന്‍റെ ഭംഗിയെയും തോൽപ്പിക്കുന്ന തരത്തിൽ അത്രമേൽ മനോഹരമാണ്. ദേവിയുടെ ആഭരണങ്ങളും രൂപവും അതിതേജസ്സ്വിയായി കാണപ്പെടുന്നു. ഭക്തരെ ഉദാരമായി വാരിപ്പുണരുന്ന ആ അമ്മയുടെ സാമീപ്യം സാധകനിൽ പ്രേമത്തിന്‍റെ രോമാഞ്ചങ്ങൾ ഉണർത്തുന്നു. സകലവിധ ഐശ്വര്യങ്ങളും മംഗളങ്ങളും പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന അമ്മ തന്‍റെ ഭക്തർക്ക് എപ്പോഴും സുഖവും ശാന്തിയും നൽകട്ടെ എന്നാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിന്‍റെ പൊരുൾ.

പുരാണകഥകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ ശുമ്ഭാസുരവധം എന്നത് അഹങ്കാരത്തിന്‍റെ പൂർണ്ണമായ നാശത്തെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. ദാർശനികതലത്തിൽ ദേവി കേവലം സൗമ്യയായ ഒരു മാതാവ് മാത്രമല്ല മറിച്ച് ഭക്തന്‍റെ ഉള്ളിലെ ദുഷ്പ്രവണതകളെ നശിപ്പിക്കുന്ന പോരാളി കൂടിയാണെന്ന് ഈ വരികൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. സാധകന്‍റെ ആത്മീയയാത്രയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തടസ്സങ്ങളാണ് ശുമ്ഭാസുരൻ. ദേവിയെ നിരന്തരം സ്മരിക്കുന്നത് ആ തടസ്സങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. തന്നോട് അഭയം ചോദിക്കുന്നവർക്ക് നിർഭയത്വം നൽകാനും അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ ശാന്തി നിറയ്ക്കാനും ആ സ്നേഹത്തിന് കഴിയും. സാധകന് തന്‍റെ ഉള്ളിലെ ദുർഗ്ഗുണങ്ങളാകുന്ന ശത്രുക്കളെ ഇല്ലാതാക്കാനും ദേവീകൃപയിലൂടെ മോക്ഷം നേടാനുമുള്ള ഊർജ്ജം ഈ ശ്ലോകം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.

ശ്ലോകം 9

ദാക്ഷായണീ ദനുജശിക്ഷാവിധൗ വികൃതദീക്ഷാ മനോഹരഗുണാ

ഭിക്ഷാശിനോ നടനവീക്ഷാവിനോദമുഖി ദക്ഷാധ്വരപ്രഹരണാ ।

വീക്ഷാം വിധേഹി മയി ദക്ഷാ സ്വകീയജനപക്ഷാ വിപക്ഷവിമുഖീ

യക്ഷേശസേവിതനിരാക്ഷേപശക്തി ജയ ലക്ഷാവധാനകലനാ ‖ 9 ‖

ദക്ഷന്‍റെ പുത്രിയായ ദാക്ഷായണിയാണ് ദേവി. എന്നാൽ ശിവനെ അപമാനിച്ച സ്വന്തം പിതാവിന്‍റെ യാഗത്തെത്തന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ ദേവി മടിച്ചില്ല. അസുരന്മാരെ ശിക്ഷിക്കുന്നതിൽ കർക്കശക്കാരിയായ ദേവി ഭിക്ഷുവായ പരമശിവന്‍റെ പ്രിയതമയുമാണ്. കാരുണ്യം നിറഞ്ഞ ആ നോട്ടം എന്നിൽ പതിയേണമേ എന്നും എന്നെ അവിടുത്തെ സ്വന്തം പക്ഷത്ത് നിർത്തേണമേ എന്നും കവി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. യക്ഷരാജാവായ കുബേരനാൽ പോലും പൂജിക്കപ്പെടുന്നവളും ആർക്കും ചോദ്യം ചെയ്യാനാവാത്ത ശക്തിക്ക് ഉടമയുമാണ് ദേവി.

ഭക്തൻ തന്‍റെ ഉദ്ധാരത്തിനായുള്ള അങ്ങേയറ്റത്തെ പ്രാർത്ഥനയാണ് ഈ വരികളിലൂടെ നടത്തുന്നത്. അഹങ്കാരത്തിന്‍റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതീകമായിരുന്നു ദക്ഷയാഗം അതിനെ ദേവി പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കി. ദേവിയോട് ഭക്തിയോ ബഹുമാനമോ ഇല്ലാതെ ചെയ്യുന്ന ഏത് കർമ്മവും വ്യർത്ഥമാണെന്ന് ദാർശനികമായി ഈ ശ്ലോകം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. എതിർപ്പുകളെ ഇല്ലാതാക്കി ഭക്തനെ സത്യത്തിന്‍റെ വഴിയിലൂടെ നടത്താൻ ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിന് മാത്രമേ കഴിയൂ. ആത്മീയയാത്രയിലെ തടസ്സങ്ങളെല്ലാം നീക്കി ഭക്തനെ സംരക്ഷിക്കുന്നവളാണ് ദേവി. ഈ സ്തുതിയിലൂടെ സാധകൻ ദേവിയിലുള്ള തന്‍റെ അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ മോചിപ്പിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ശ്ലോകം 10

വന്ദാരുലോകവരസന്ധായിനീ വിമലകുന്ദാവദാതരദനാ

ബൃന്ദാരുബൃന്ദമണിബൃന്ദാരവിന്ദമകരന്ദാഭിഷിക്തചരണാ ।

മന്ദാനിലാ കലിതമന്ദാരദാമഭിരമന്ദാഭിരാമമകുടാ

മന്ദാകിനീജവനഭിന്ദാനവാചമരവിന്ദാനനാ ദിശതു മേ ‖ 10 ‖

തന്നെ ഭജിക്കുന്ന ഭക്തർക്ക് വരങ്ങൾ വാരിക്കോരി നൽകുന്ന ദേവിയുടെ പല്ലുകൾ കുന്ദപുഷ്പം പോലെ വെളുത്തതും നിർമ്മലവുമാണ്. ദേവഗണങ്ങൾ വണ്ടുകളെപ്പോലെ ദേവിയുടെ പാദകമലങ്ങളിലെ തേൻ നുകരാൻ എപ്പോഴും സേവനനിരതരായി നിൽക്കുന്നു. ദേവിയുടെ ശിരസ്സിലെ കിരീടം മന്ദാരപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചതാണ്. മന്ദാകിനി നദിയുടെ പ്രവാഹം പോലെ കുളിർമ്മയുള്ളതും താമരപ്പൂവ് പോലെ മനോഹരവുമായ ആ മുഖം എനിക്ക് എപ്പോഴും ശാന്തിയും അനുഗ്രഹവും നൽകട്ടെ എന്നാണ് കവിയുടെ അപേക്ഷ.

അതീവ നിർമ്മലമായ ഭക്തിയുടെ ആനന്ദമാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നത്. തങ്ങളുടെ സമർപ്പണമാകുന്ന അമൃത് ദേവന്മാരും ദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ അർപ്പിക്കുന്നു. ദാർശനികമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഒരു സാധകൻ ദേവിയുടെ ദിവ്യരൂപം ദർശിക്കുകയും തന്‍റെ സർവ്വസ്വവും ആ പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഉന്നതമായ അവസ്ഥയാണിത്. ഇത് തികഞ്ഞ പരിശുദ്ധിയുടെയും ശാന്തിയുടെയും സമാധാനത്തിന്‍റെയും തലമാണ്. ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹം സാധകന്‍റെ ജീവിതത്തെ അമൃത് പോലെ മാധുര്യമുള്ളതാക്കി തീർക്കുന്നു. ആ രൂപത്തിന്‍റെ ദർശനം കൊണ്ട് മാത്രം ഭക്തന്‍റെ സകല പാപങ്ങളും ഇല്ലാതാവുകയും അവൻ പരമശാന്തിയിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഓരോ അണുവിലും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന അനന്തമായ ദേവീസൗന്ദര്യത്തെ തിരിച്ചറിയാൻ ഈ സ്തുതി നമ്മെ സഹായിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 11

യത്രാശയോ ലഗതി തത്രാഗജാ ഭവതു കുത്രാപി നിസ്തുലശുകാ

സുത്രാമകാലമുഖസത്രാസകപ്രകരസുത്രാണകാരിചരണാ ।

ഛത്രാനിലാതിരയപത്ത്രാഭിഭിരാമഗുണമിത്രമാമരീസമവധൂഃ

കുത്രാസഹീണമണിചിത്രകൃതിസ്ഫുരിതപുത്രാദിദാനനിപുണാ ‖ 11 ‖

തന്‍റെ മനസ്സ് എവിടെയെല്ലാം വ്യാപരിക്കുന്നുവോ അവിടെയെല്ലാം ഗിരിപുത്രിയായ ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകട്ടെ എന്ന് കവി ആഗ്രഹിക്കുന്നു. കാലത്തിന്‍റെ പിടിയിൽ നിന്നുള്ള ഭയത്തിൽ നിന്ന് ഭക്തരെ സംരക്ഷിക്കാൻ കരുത്തുള്ളതാണ് ആ പാദങ്ങൾ. എവിടെയായാലും സ്വന്തം ഭക്തരെ കാത്തുരക്ഷിക്കാനും അവർക്ക് പുത്രന്മാരും ഐശ്വര്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ സൗഭാഗ്യങ്ങളും നൽകാനും ദേവിക്ക് കഴിയും. തന്‍റെ കരുണയുടെ വിസ്തൃതികൊണ്ട് ഭക്തരുടെ സകല ആഗ്രഹങ്ങളും സാധിപ്പിച്ചുകൊടുക്കാൻ നിപുണയാണ് ലോകമാതാവ്.

ആത്മീയതലത്തിൽ ദേവിയുടെ സർവ്വവ്യാപിത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധമാണ് ഇവിടെ പ്രകടമാകുന്നത്. ഒരു ഭക്തന്‍റെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ദേവിയിൽ ലയിച്ചുചേരുമ്പോൾ അവന് ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും എല്ലാ ഇടങ്ങളിലും അവൻ മാതൃസ്വരൂപത്തെ ദർശിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഏത് പ്രതിസന്ധിയിലും ഏത് സാഹചര്യത്തിലും ദേവി തന്നെ സംരക്ഷിക്കുമെന്ന വിശ്വാസത്തിന്‍റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ് ഈ ശ്ലോകം. ഭക്തന്‍റെ ജീവിതത്തിൽ ഭൗതികവും ആത്മീയവുമായ എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളും നിറയ്ക്കുന്ന അതിശയകരവും ദിവ്യവുമായ രൂപമാണ് ദേവിയുടേത്. ദുഃഖങ്ങളെ അകറ്റുക മാത്രമല്ല ജീവിതത്തിലെ എല്ലാവിധ മംഗളങ്ങളുടെയും അധിപയാണവൾ. ദേവിയിലുള്ള ഈ അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസമാണ് ഒരു സാധകനെ ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നത്.

ശ്ലോകം 12

ഇന്ധാനകീരമണിബന്ധാ ഭവേ ഹൃദയബന്ധാവതീവ രസികാ

സന്ധാവതീ ഭുവനസന്ധാരണേഽപ്യമൃതസിന്ധാവുദാരനിലയാ ।

ഗന്ധാനുഭാവമുഹുരന്ധാലിപീതകചബന്ധാ സമർപയതു മേ

ശം ധാമ ഭാനുമപിരുന്ധാനമാശു പദസന്ധാനമപ്യനുഗതാ ‖ 12 ‖

സ്തോത്രത്തിന്‍റെ അവസാന ശ്ലോകത്തിൽ ദേവിയുമായുള്ള ആത്മാവിന്‍റെ പൂർണ്ണമായ ലയനത്തിനാണ് കവി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത്. സ്വന്തം ഭക്തരുടെ ഹൃദയങ്ങളെ സ്നേഹം കൊണ്ട് ബന്ധിക്കുന്നവളും പരമാനന്ദരസത്തിന്‍റെ നാഥയുമാണ് ദേവി. ലോകത്തെ മുഴുവൻ താങ്ങിനിർത്തുന്നവളാണെങ്കിലും അവൾ വസിക്കുന്നത് അമൃതസമുദ്രത്തിലാണ്. അവിടുത്തെ സുഗന്ധവും സൗന്ദര്യവും സൂര്യന്‍റെ പ്രകാശത്തെപ്പോലും മങ്ങലേൽപ്പിക്കാൻ പോന്നതാണ്. ആ ദേവി എനിക്ക് അവളുടെ പാദങ്ങളിലുള്ള അചഞ്ചലമായ ഭക്തി ഉടൻ നൽകി അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ എന്ന് കവി ആത്മാർത്ഥമായി അപേക്ഷിക്കുന്നു.

സമ്പൂർണ്ണമായ സമർപ്പണത്തിന്‍റെയും മോക്ഷപ്രാപ്തിയുടെയും അർത്ഥവത്തായ പ്രാർത്ഥനയാണിത്. സൂര്യന്‍റെ പ്രകാശം പോലും ദേവിയുടെ തേജസ്സിന് മുന്നിൽ ഒന്നുമല്ലാതാകുന്നു എന്നത് ദേവി നൽകുന്ന ആത്മീയജ്ഞാനത്തിന്‍റെ അനന്തമായ പ്രകാശത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. തന്‍റെ മനസ്സ് സദാസമയവും ദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ തന്നെ ആയിരിക്കണമെന്നും സാംസരികമായ ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തനായി ആ ദിവ്യമായ ധാമത്തിൽ എത്തിച്ചേരണമെന്നും കവി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അഹംബോധത്തെ ഇല്ലാതാക്കി സ്വയം അമ്മയുടെ കാരുണ്യത്തിൽ ലയിച്ചുചേരുന്ന ഒരു ഭക്തന്‍റെ അവസാനയാത്രയാണിത്. ദേവിയുടെ പാദങ്ങൾ പ്രാപിക്കുക എന്നതാണ് ജീവിതാന്ത്യത്തിലെ ഒരേയൊരു ലക്ഷ്യം. ശാശ്വതമായ ആ സത്യത്തിൽ ഒന്നാകാനുള്ള മഹത്തായ സങ്കൽപ്പത്തോടെയാണ് ഈ സ്തോത്രം പൂർണ്ണമാകുന്നത്.

ചേടീ ഭവന്നിഖിലഖേടീ കദംബവനവാടീഷു നാകപടലീ
കോടീരചാരുതരകോടീമണീകിരണകോടീകരംബിതപദാ .
പാടീരഗന്ധികുചശാടീ കവിത്വപരിപാടീ മഗാധിപസുതാ
ഘോടീഖുരാദധികധാടീമുദാരമുഖവീടീരസേന തനുതാം ‖ 1 ‖

ദ്വൈപായനപ്രഭൃതിശാപായുധത്രിദിവസോപാനധൂലിചരണാ
പാപാപഹസ്വമനുജാപാനുലീനജനതാപാപനോദനിപുണാ .
നീപാലയാ സുരഭിധൂപാലകാ ദുരിതകൂപാദുദഞ്ചയതു മാം
രൂപാധികാ ശിഖരിഭൂപാലവംശമണിദീപായിതാ ഭഗവതീ ‖ 2 ‖

യാലീഭിരാത്മതനുതാലീനകൃത്പ്രിയകപാലീഷു ഖേലതി ഭവാ
വ്യാലീനകുല്യസിതചൂലീഭരാ ചരണധൂലീലസന്മണിഗണാ .
യാലീഭൃതി ശ്രവസി താലീദലം വഹതി യാലീകശോഭിതിലകാ
സാലീകരോതു മമ കാലീ മനഃ സ്വപദനാലീകസേവനവിധൗ ‖ 3 ‖

ബാലാമൃതാംശുനിഭഫാലാമനാഗരുണചേലാ നിതംബഫലകേ
കോലാഹലക്ഷപിതകാലാമരാകുശലകീലാലശോഷണരവിഃ .
സ്ഥൂലാ കുചേ ജലദനീലാകചേ കലിതവീലാ കദംബവിപിനേ
ശൂലായുധപ്രണതിശീലാ ദധാതു ഹൃദി ശൈലാധിരാജതനയാ ‖ 4 ‖

കംബാവതീവ സവിഡംബാ ഗലേന നവതുംബാഭവീണസവിധാ
ബിംബാധരാ വിനതശംബായുധാദിനികുരുംബാ കദംബവിപിനേ .
അംബാ കുരംഗമദജംബാലരോചിരിഹ ലംബാലകാ ദിശതു മേ
ശം ബാഹുലേയശശിബിംബാഭിരാമമുഖസംബാധിതാ സ്തനഭരാ ‖ 5 ‖

ദാസായമാനസുമഹാസാ കദംബവനവാസാ കുസുംഭസുമനോ-
വാസാ വിപഞ്ചികൃതരാസാ വിധൂതമധുമാസാരവിന്ദമധുരാ .
കാസാരസൂനതതിഭാസാഭിരാമതനുരാസാരശീതകരുണാ
നാസാമണിപ്രവരഭാസാ ശിവാ തിമിരമാസാദയേദുപരതിം ‖ 6 ‖

ന്യങ്കാകരേ വപുഷി കങ്കാലരക്തപുഷി കങ്കാദിപക്ഷിവിഷയേ
ത്വം കാമനാമയസി കിം കാരണം ഹൃദയപങ്കാരിമേ ഹി ഗിരിജാം .
ശങ്കാശിലാനിശിതടങ്കായമാനപദസങ്കാശമാനസുമനോ-
ഝങ്കാരിഭൃംഗതതിമങ്കാനുപേതശശിസങ്കാശവക്ത്രകമലാം ‖ 7 ‖

ജംഭാരികുംഭിപൃഥുകുംഭാപഹാസി കുചസംഭാവ്യഹാരലതികാ
രംഭാകരീന്ദ്രകരദംഭാപഹോരുഗതിഡിംഭാനുരഞ്ജിതപദാ .
ശംഭാ ഉദാരപരിരംഭാങ്കുരത്പുലകദംഭാനുരാഗപിശുനാ
ശം ഭാസുരാഭരണഗുംഭാ സദാ ദിശതു ശുംഭാസുരപ്രഹരണാ ‖ 8 ‖

ദാക്ഷായണീ ദനുജശിക്ഷാവിധൗ വികൃതദീക്ഷാ മനോഹരഗുണാ
ഭിക്ഷാശിനോ നടനവീക്ഷാവിനോദമുഖി ദക്ഷാധ്വരപ്രഹരണാ .
വീക്ഷാം വിധേഹി മയി ദക്ഷാ സ്വകീയജനപക്ഷാ വിപക്ഷവിമുഖീ
യക്ഷേശസേവിതനിരാക്ഷേപശക്തി ജയ ലക്ഷാവധാനകലനാ ‖ 9 ‖

വന്ദാരുലോകവരസന്ധായിനീ വിമലകുന്ദാവദാതരദനാ
വൃന്ദാരുവൃന്ദമണിവൃന്ദാരവിന്ദമകരന്ദാഭിഷിക്തചരണാ .
മന്ദാനിലാ കലിതമന്ദാരദാമഭിരമന്ദാഭിരാമമകുടാ
മന്ദാകിനീജവനഭിന്ദാനവാചമരവിന്ദാനനാ ദിശതു മേ ‖ 10 ‖

യത്രാശയോ ലഗതി തത്രാഗജാ ഭവതു കുത്രാപി നിസ്തുലശുകാ
സുത്രാമകാലമുഖസത്രാസകപ്രകരസുത്രാണകാരിചരണാ .
ഛത്രാനിലാതിരയപത്ത്രാഭിരാമഗുണമിത്രാമരീസമവധൂഃ
കുത്രാസഹീനമണിചിത്രാകൃതിസ്ഫുരിതപുത്രാദിദാനനിപുണാ ‖ 11 ‖

ഇന്ധാനകീരമണിബന്ധാ ഭവേ ഹൃദയബന്ധാവതീവ രസികാ
സന്ധാവതീ ഭുവനസന്ധാരണേഽപ്യമൃതസിന്ധാവുദാരനിലയാ .
ഗന്ധാനുഭാവമുഹുരന്ധാലിപീതകചബന്ധാ സമർപയതു മേ
ശം ധാമ ഭാനുമപി രുന്ധാനമാശു പദസന്ധാനമപ്യനുഗതാ ‖ 12 ‖

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras