ലക്ഷ്മീ നൃസിംഹ കരാവലംബ സ്തോത്രം

ശ്ലോകം 1

ശ്രീമത്പയോനിധി നികേതന ചക്രപാണേ ഭോഗീന്ദ്രഭോഗമണിരാജിത പുണ്യമൂർതേ।

യോഗീശ ശാശ്വത ശരണ്യ ഭവാബ്ധിപോത ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (1)

ക്ഷീരസാഗരത്തിൽ പള്ളികൊള്ളുന്നവനും കൈകളിൽ സുദർശനചക്രം ധരിച്ചവനുമായ ഭഗവാനേ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. അനന്തൻ എന്ന സർപ്പശ്രേഷ്ഠന്‍റെ പത്തികളിലെ രത്നങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്ന പുണ്യസ്വരൂപനാണ് അവിടുന്ന്. യോഗീശ്വരനും ശാശ്വതനും അഭയം പ്രാപിക്കാൻ യോഗ്യനുമായ അങ്ങയെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. സംസാരമാകുന്ന മഹാസമുദ്രത്തെ തരണം ചെയ്യാനുള്ള ഏക തോണി അവിടുത്തെ പാദകമലങ്ങളാണ്. അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ മൂർത്തേ, എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കാനായി അങ്ങയുടെ തൃക്കൈകൾ എനിക്ക് നീട്ടിത്തന്നാലും.

ഈ ശ്ലോകത്തിലെ പദങ്ങൾക്ക് ആഴത്തിലുള്ള പുരാണ പശ്ചാത്തലമുണ്ട്. ക്ഷീരസാഗരം എന്നത് ഭഗവാന്‍റെ ദിവ്യമായ വാസസ്ഥാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ചക്രം കാലത്തിന്‍റെ പ്രതീകമാണ്. യോഗീശ്വരൻ എന്ന പദം ഭഗവാൻ പരമമായ ജ്ഞാനസ്വരൂപനാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഭഗവാന്‍റെ വാസസ്ഥാനം കേവലം ഭൗതികമല്ലെന്നും പരമാത്മാവിന്‍റെ തലത്തിലാണെന്നും സർപ്പരാജനായ അനന്തന്‍റെ സാന്നിധ്യം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ആത്മീയമായ അർത്ഥത്തിൽ സംസാരം എന്നത് ജനനമരണങ്ങളുടെ അവസാനമില്ലാത്ത ചക്രമാണ്. ഇതിൽ പെട്ടുഴലുന്ന ജീവാത്മാവിന് സ്വന്തം കഴിവുകൊണ്ട് മാത്രം രക്ഷപ്പെടുക അസാധ്യമാണ്. അതിനാൽ ഭഗവാന്‍റെ കാരുണ്യമാകുന്ന തോണി അത്യാവശ്യമായി തീരുന്നു. ലക്ഷ്മീദേവിയോട് കൂടിയ നരസിംഹം ഉഗ്രഭാവം വെടിഞ്ഞ ശാന്തസ്വരൂപനാണ്. ഭക്തർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ആശ്രയിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഈ കാരുണമൂർത്തിയുടെ കൈത്താങ്ങ് മാത്രമാണ് ആത്യന്തികമായ മോക്ഷമാർഗ്ഗമെന്ന് ആദിശങ്കരാചാര്യർ ഈ വരികളിലൂടെ നമ്മെ ഉദ്ബോധിപ്പിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 2

ബ്രഹ്മേന്ദ്രരുദ്രമരുദർക്ക കിരീടകോടി സംഘട്ടിതാംഘ്രികമലാമല കാന്തികാന്ത। ലക്ഷ്മീലസത്കുച സരോരുഹരാജഹംസ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (2)

ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, ശിവൻ, വായുദേവൻ, സൂര്യൻ തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരുടെ കോടിക്കണക്കിന് കിരീടങ്ങൾ ഭഗവാന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ സ്പർശിക്കുന്നു. ആ സമയം ആ കിരീടങ്ങളിലെ രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശത്താൽ അവിടുത്തെ പാദകമലങ്ങൾ അത്യന്തം ശോഭയോടെ വിളങ്ങുന്നു. ലക്ഷ്മീദേവിയുടെ മാറിടമാകുന്ന താമരപ്പൂവിലെ രാജഹംസമായി വിഹരിക്കുന്ന ഭഗവാനേ, അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ മൂർത്തേ, അടിയന് അങ്ങയുടെ തൃക്കൈകൾ നീട്ടിത്തന്നാലും.

ദേവന്മാർ പോലും ഭഗവാന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിക്കുന്നു എന്ന പരാമർശം പുരാണങ്ങളിലെ ഈശ്വര സങ്കല്പത്തിന്‍റെ വ്യാപ്തി കാണിക്കുന്നു. ത്രിമൂർത്തികളിൽ പെട്ട ബ്രഹ്മാവും ശിവനും പ്രപഞ്ചത്തിന്‍റെ ഭരണകർത്താവായ ഇന്ദ്രനും ഭഗവാന്‍റെ ദാസന്മാർ മാത്രമാണെന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീദേവിയെ പരാമർശിക്കുന്നത് ഭഗവാന്‍റെ ഐശ്വര്യപൂർണ്ണമായ ഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കാനാണ്.

ദാർശനികമായി ഈ വരികൾ പരമാത്മാവിന്‍റെ സർവ്വാധിപത്യത്തെയും മായാദേവിയുമായുള്ള ബന്ധത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രാജഹംസം എന്നത് പരമഹംസനായ ഈശ്വരനെയും താമര എന്നത് പരിശുദ്ധിയെയുമാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. അഹങ്കാരം വെടിഞ്ഞ് സർവ്വസ്വവും ഈശ്വരനിൽ അർപ്പിക്കുന്നവർക്കേ മോക്ഷം സാധ്യമാകൂ എന്ന് ദേവന്മാരുടെ നമസ്കാരത്തിലൂടെ ആചാര്യൻ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ എല്ലാറ്റിനും അതീതനായ പരമാത്മാവിന്‍റെ കൈത്താങ്ങിനായി നാം എപ്പോഴും പ്രാർത്ഥിക്കണം.

ശ്ലോകം 3

സംസാരദാവഗഹനാകര ഭീകരോരു ജ്വാലാവലീഭിരതിദഗ്ധതനൂരുഹസ്യ। ത്വത്പാദപദ്മസരസീരുഹമാഗതസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (3)

സംസാരമാകുന്ന മഹാവിപിനത്തിൽ പടർന്നുപിടിച്ച കാട്ടുതീയുടെ ഭയാനകമായ ജ്വാലകളേറ്റ് എന്‍റെ ശരീരം മുഴുവൻ ചുട്ടുപൊള്ളിയിരിക്കുന്നു. താപത്രയങ്ങളാൽ വലഞ്ഞ ഞാൻ അല്പം ആശ്വാസത്തിനായി അങ്ങയുടെ പാദങ്ങളാകുന്ന താമരപ്പൊയ്കയെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുകയാണ്. അല്ലയോ കാരുണമൂർത്തിയായ ലക്ഷ്മീനരസിംഹമേ, ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് എന്നെ കരകയറ്റാനായി അങ്ങയുടെ ദിവ്യമായ കൈത്താങ്ങ് എനിക്ക് നൽകിയാലും.

ഭൗതിക ലോകത്തെ ഭയാനകമായ ഒരു കാട്ടുതീ ആയിട്ടാണ് ഇവിടെ ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്. പുരാണങ്ങളിൽ ലൗകിക ജീവിതത്തിന്‍റെ നശ്വരതയെയും ദുഃഖങ്ങളെയും ദാവാഗ്നിയായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ഭഗവാന്‍റെ പാദങ്ങളെ താമരപ്പൊയ്കയോട് ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത് അതിന്‍റെ കുളിർമയും ശാന്തിയുമൊകൊണ്ടാണ്.

വേദാന്ത ദർശനപ്രകാരം അവിദ്യ അഥവാ അജ്ഞാനമാണ് സംസാരത്തിലെ താപങ്ങൾക്ക് കാരണം. ആധ്യാത്മികം, ആധിഭൗതികം, ആധിദൈവികം എന്നീ മൂന്നുതരം ദുഃഖങ്ങളാൽ ജീവാത്മാവ് നിരന്തരം പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ നിന്നുള്ള ഏക മോചനമാർഗ്ഗം ഭഗവത് പാദങ്ങളെ പ്രാപിക്കുക എന്നതാണ്. ഈശ്വരസ്മരണയാകുന്ന അമൃതസരോവരത്തിൽ മുങ്ങുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ഭൗതികമായ ദുഃഖങ്ങൾ ശമിക്കുന്നത്. പരമാത്മാവിനോടുള്ള സമ്പൂർണ്ണമായ ശരണാഗതി മാത്രമാണ് താപത്രയങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരേയൊരു വഴിയെന്ന് ഈ ശ്ലോകം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 4

സംസാരജാലപതിതസ്യ ജഗന്നിവാസ സർവേന്ദ്രിയാർത്ഥബഡിശാഗ്രഝഷോപമസ്യ। പ്രോത്കമ്പിതപ്രചുരതാലുകമസ്തകസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (4)

ലോകത്തിന് മുഴുവൻ വാസസ്ഥാനമായ അല്ലയോ ഭഗവാനേ, സംസാരമാകുന്ന വലിയൊരു വലയിൽ ഞാൻ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചൂണ്ടക്കൊളുത്തിൽ കോർത്ത ഇരയെ വിഴുങ്ങാൻ ശ്രമിച്ച് കുരുക്കിലകപ്പെട്ട ഒരു മത്സ്യത്തെപ്പോലെയാണ് എന്‍റെ അവസ്ഥ. ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളാകുന്ന ചൂണ്ടയിൽ കുടുങ്ങി എന്‍റെ പ്രാണൻ പിടയുകയാണ്. അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ ഭഗവാനേ, ഈ ഭയാനകമായ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കാൻ അങ്ങയുടെ കൈകൾ നീട്ടിത്തന്നാലും.

മത്സ്യം ഇരയുടെ രുചിയിൽ ആകൃഷ്ടനായി സ്വന്തം ജീവൻ അപകടത്തിലാക്കുന്നതുപോലെ മനുഷ്യൻ ഭൗതിക സുഖങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ പോയി നാശം ക്ഷണിച്ചുവരുത്തുന്നു എന്ന പുരാണ തത്വമാണ് ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നത്. ജഗന്നിവാസൻ എന്ന വിളി ഭഗവാൻ സർവ്വവ്യാപിയാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ദാർശനികമായി ഈ ശ്ലോകം ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹത്തിന്‍റെ പ്രാധാന്യം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, ഗന്ധം എന്നീ പഞ്ചേന്ദ്രിയ വിഷയങ്ങളാണ് മനുഷ്യനെ സംസാരബന്ധനത്തിൽ കുരുക്കുന്ന ചൂണ്ടക്കൊളുത്തുകൾ. ഇതിൽ നിന്നും കുതറിമാറാൻ ശ്രമിക്കുന്തോറും ജീവൻ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ കുരുങ്ങുന്നു. അജ്ഞാനമാകുന്ന ഈ മോഹവലയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ സ്വന്തം പ്രയത്നം മാത്രം പോരാ, ഈശ്വരന്‍റെ കൃപ കൂടി അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. ഭഗവാനോട് പൂർണ്ണമായി കീഴടങ്ങുക മാത്രമാണ് ഏക പോംവഴി.

ശ്ലോകം 5

സംസാരകൂപമതിഘോരമഗാധമൂലം സമ്പ്രാപ്യ ദുഃഖശതസർപസമാകുലസ്യ। ദീനസ്യ ദേവ കൃപയാ പദമാഗതസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (5)

അഗാധവും ഭയാനകവുമായ സംസാരമാകുന്ന ഇരുണ്ട കിണറ്റിൽ ഞാൻ വീണുപോയിരിക്കുന്നു. നൂറുകണക്കിന് ദുഃഖങ്ങളാകുന്ന വിഷപ്പാമ്പുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഒരു ഭീകരമായ കിണറ്റിലാണിത്. ദീനനും നിസ്സഹായനുമായ ഞാൻ ഒരു രക്ഷാമാർഗ്ഗവുമില്ലാതെ അങ്ങയുടെ പാദങ്ങളിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അല്ലയോ കാരുണ്യവാനായ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ ഭഗവാനേ, ഈ കൊടുംദുരിതത്തിൽ നിന്നും എന്നെ കരകയറ്റാനായി അങ്ങയുടെ കൈകൾ എനിക്ക് നൽകിയാലും.

പുരാണങ്ങളിലും ഇതിഹാസങ്ങളിലും ലൗകിക ജീവിതത്തെ പലപ്പോഴും അന്ധകൂപം അഥവാ ഇരുണ്ട കിണറിനോട് ഉപമിക്കാറുണ്ട്. ഒരിക്കൽ വീണാൽ സ്വന്തം ശക്തികൊണ്ട് മാത്രം പുറത്തുകടക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു ദുരവസ്ഥയാണിത്. പാമ്പുകൾ ലൗകിക ജീവിതത്തിലെ വിഷമങ്ങളെയും ആപത്തുകളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

ആത്മീയ തലത്തിൽ, അഗാധമായ കിണർ മനുഷ്യന്‍റെ അജ്ഞാനത്തെയും അവിദ്യയെയുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. പാമ്പുകൾ നമ്മുടെ ദുഷ്ചിന്തകളും കർമ്മഫലങ്ങളും ആസക്തികളുമാണ്. അവ നിരന്തരം നമ്മെ ദംശിക്കുകയും ആത്മീയ പുരോഗതിയെ തടയുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്വന്തം നിസ്സഹായത തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അഹങ്കാരം വെടിഞ്ഞ് ഭഗവാന്‍റെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥ മോക്ഷം സാധ്യമാകുന്നത്. ദീനദയാലുവായ ഭഗവാന്‍റെ കാരുണ്യം മാത്രമാണ് ഈ സംസാരകൂപത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏക രക്ഷാമാർഗ്ഗം.

ശ്ലോകം 6

സംസാരഭീകരകരീന്ദ്രകരാഭിഘാത നിഷ്പീഡ്യമാനവപുഷഃ സകലാർതിനാശ। പ്രാണപ്രയാണഭവഭീതിസമാകുലസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (6)

സകല ദുഃഖങ്ങളെയും ഇല്ലാതാക്കുന്നവനായ അല്ലയോ ഭഗവാനേ, സംസാരമാകുന്ന ഭ്രാന്തനായ കൊമ്പനാനയുടെ തുമ്പിക്കൈകൊണ്ടുള്ള പ്രഹരമേറ്റ് എന്‍റെ ശരീരം മുഴുവൻ തകർന്നിരിക്കുകയാണ്. മരണഭയത്താലും പ്രാണൻ വിട്ടുപോകുമെന്നുള്ള ഉത്കണ്ഠയാലും എന്‍റെ മനസ്സ് അത്യന്തം വ്യാകുലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ മൂർത്തേ, ഈ കൊടിയ ഭയത്തിൽ നിന്നും പീഡകളിൽ നിന്നും എന്നെ രക്ഷിക്കാനായി അങ്ങയുടെ തൃക്കൈകൾ എനിക്ക് നീട്ടിത്തന്നാലും.

ഗജേന്ദ്രമോക്ഷം പോലുള്ള പുരാണ കഥകളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന വരികളാണിത്. മദമിളകിയ ആന എല്ലാറ്റിനെയും നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ കാലം മനുഷ്യന്‍റെ എല്ലാ ലൗകിക സമ്പാദ്യങ്ങളെയും ഇല്ലാതാക്കുന്നു. സകലാർതിനാശൻ എന്ന വിളി ഈശ്വരൻ മാത്രമാണ് ദുഃഖങ്ങളെ ശാശ്വതമായി ഇല്ലാതാക്കുന്നവൻ എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ദാർശനികമായി ഈ ശ്ലോകം മരണഭയത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്‍റെ കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചർച്ചചെയ്യുന്നു. ഭൗതിക ശരീരത്തോടുള്ള അമിതമായ താത്പര്യമാണ് മരണഭയത്തിന് അടിസ്ഥാനം. ഭഗവത് സ്മരണയിലൂടെയും ആത്മജ്ഞാനത്തിലൂടെയും മാത്രമേ ഈ ഭയം അകറ്റാൻ സാധിക്കൂ. ശരീരം നശ്വരമാണെന്നും ആത്മാവ് ശാശ്വതമാണെന്നുമുള്ള തിരിച്ചറിവ് ഈശ്വരാനുഗ്രഹത്താൽ മാത്രമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. അതിനാൽ അവസാന നിമിഷത്തിൽ പ്രാണൻ പിരിയുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന ഭയത്തെ മറികടക്കാൻ ഭഗവാന്‍റെ പരമമായ ആശ്രയം കൂടിയേ തീരൂ.

ശ്ലോകം 7

സംസാരസർപവിഷദിഗ്ധമഹോഗ്രതീവ്ര ദംഷ്ട്രാഗ്രകോടിപരിദഷ്ടവിനഷ്ടമൂർതേഃ। നാഗാരിവാഹന സുധാബ്ധിനിവാസ ശൗരേ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (7)

ഗരുഡനെ വാഹനമാക്കിയവനും അമൃതസാഗരത്തിൽ വാഴുന്നവനുമായ ശൗരേ, അങ്ങേക്ക് പ്രണാമം. സംസാരമാകുന്ന മഹാസർപ്പത്തിന്‍റെ തീവ്രവും ഉഗ്രവുമായ വിഷപ്പല്ലുകളേറ്റ് എന്‍റെ ശരീരം പൂർണ്ണമായും നശിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ആസക്തികളാകുന്ന വിഷം എന്‍റെ സിരകളിൽ പടർന്നിരിക്കുന്നു. അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ ഭഗവാനേ, ഈ വിഷത്തിൽ നിന്നും എന്നെ മുക്തനാക്കി പുതുജീവൻ നൽകാനായി അങ്ങയുടെ ദിവ്യമായ കൈത്താങ്ങ് എനിക്ക് നൽകിയാലും.

ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ഭഗവാനെ നാഗാരിവാഹനൻ എന്നാണ് സംബോധന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. നാഗങ്ങളുടെ ശത്രുവായ ഗരുഡൻ ഭഗവാന്‍റെ വാഹനമാണ്. സംസാരമാകുന്ന പാമ്പിനെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ഗരുഡവാഹനനായ ഭഗവാന് മാത്രമേ സാധിക്കൂ എന്ന പുരാണ സങ്കല്പമാണിവിടെ പ്രകടമാകുന്നത്. സുധാബ്ധിനിവാസൻ എന്നത് മരണമില്ലാത്ത അവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ആത്മീയമായി സർപ്പം എന്നത് അഹങ്കാരത്തെയും വിഷയസുഖങ്ങളെയുമാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. ഈ അഹങ്കാരമാകുന്ന വിഷം മനുഷ്യന്‍റെ ആത്മീയമായ ഉണർവിനെ പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിക്കുന്നു. അമൃത് എന്നത് പരമമായ ജ്ഞാനമാണ്. അവിദ്യയാകുന്ന വിഷത്തെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ബ്രഹ്മജ്ഞാനമാകുന്ന അമൃതം ആവശ്യമാണ്. ആത്മജ്ഞാനം നൽകി ജീവാത്മാവിനെ ജനനമരണ ചക്രങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിപ്പിച്ച് ശാശ്വതമായ ആനന്ദത്തിലേക്ക് നയിക്കാൻ ഭഗവാന്‍റെ കാരുണ്യത്തിന് മാത്രമേ കഴിയുകയുള്ളൂ എന്ന് ഈ വരികൾ സമർത്ഥിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 8

സംസാരവൃക്ഷമഘബീജമനന്തകർമ ശാഖായുതം കരണപത്രമനംഗപുഷ്പം। ആരുഹ്യ ദുഃഖഫലിതം ചകിതം ദയാലോ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (8)

അല്ലയോ ദയാലുവായ ഭഗവാനേ, പാപമാകുന്ന വിത്തിൽ നിന്നും മുളച്ചുണ്ടായതാണ് സംസാരമാകുന്ന ഈ വൻമരം. അവസാനമില്ലാത്ത കർമ്മങ്ങളാണ് ഇതിന്‍റെ ശാഖകൾ. ഇന്ദ്രിയങ്ങളാണ് ഇതിലെ ഇലകൾ. കാമമാകുന്ന പുഷ്പങ്ങൾ വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഈ മരത്തിൽ ദുഃഖമാകുന്ന ഫലങ്ങളാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. ഈ മരത്തിൽ കയറി ഭയചകിതനായിരിക്കുന്ന എനിക്ക്, അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ മൂർത്തേ, രക്ഷയ്ക്കായി അങ്ങയുടെ കൈകൾ നീട്ടിത്തന്നാലും.

ഭഗവദ്ഗീതയിലും ഉപനിഷത്തുകളിലും പരാമർശിക്കുന്ന സംസാരവൃക്ഷത്തിന്‍റെ മനോഹരമായ വർണ്ണനയാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിലുള്ളത്. പുരാണങ്ങളിൽ പ്രപഞ്ചത്തെ ഒരു അശ്വത്ഥവൃക്ഷമായി ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അശ്വത്ഥം എന്നാൽ നാളത്തേക്ക് നിലനിൽക്കാത്തത് എന്നാണർത്ഥം. ഭൗതിക ലോകത്തിന്‍റെ അനിത്യതയെയാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നത്.

ദാർശനികമായി ഈ ശ്ലോകം കർമ്മസിദ്ധാന്തത്തെ വളരെ ലളിതമായി വിശദീകരിക്കുന്നു. അവിദ്യയും പാപകർമ്മങ്ങളുമാണ് ജനനത്തിന് കാരണം. കാമമാണ് മനുഷ്യനെ വീണ്ടും കർമ്മങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്. ഈ കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം എപ്പോഴും ദുഃഖകരമായിരിക്കും. മരത്തിൽ കുടുങ്ങിയ ഒരാൾക്ക് താഴെ നിൽക്കുന്ന ഒരാളുടെ സഹായം ആവശ്യമായി വരുന്നതുപോലെ, കർമ്മബന്ധനങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയ ജീവാത്മാവിന് മോചനം ലഭിക്കാൻ ഈശ്വരന്‍റെ സഹായം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. നിഷ്കാമകർമ്മത്തിലൂടെയും ഭഗവത് ഭക്തിയിലൂടെയും മാത്രമേ ഈ സംസാരവൃക്ഷത്തെ വെട്ടിമാറ്റാൻ സാധിക്കൂ.

ശ്ലോകം 9

സംസാരസാഗരവിശാലകരാലകാല നക്രഗ്രഹഗ്രസിതനിഗ്രഹവിഗ്രഹസ്യ। വ്യഗ്രസ്യ രാഗനിചയോർമിനിപീഡിതസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (9)

അനന്തമായ സംസാരമാകുന്ന മഹാസമുദ്രത്തിൽ ഞാൻ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കാലമാകുന്ന ഭയാനകവും ഭീമാകാരവുമായ മുതല എന്‍റെ ശരീരത്തെ വിഴുങ്ങാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ചുറ്റും അലയടിക്കുന്ന ആസക്തികളുടെയും മോഹങ്ങളുടെയും തിരമാലകളിൽ പെട്ട് എന്‍റെ മനസ്സ് അങ്ങേയറ്റം വ്യാകുലപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ ഭഗവാനേ, ഈ ഘോരമായ സമുദ്രത്തിൽ നിന്നും കാലന്‍റെ പിടിയിൽ നിന്നും എന്നെ രക്ഷിക്കാൻ അങ്ങയുടെ കൈകൾ എനിക്ക് നൽകിയാലും.

മാർക്കണ്ഡേയ പുരാണം പോലെയുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കാലനെ അഥവാ യമദേവനെ സർവ്വനാശകനായ ശക്തിയായി ചിത്രീകരിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവിടെ കാലത്തെ ക്രൂരനായ ഒരു മുതലയോടാണ് ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്. വെള്ളത്തിൽ മുതലയ്ക്ക് അപാരമായ ശക്തിയുള്ളതുപോലെ, സംസാരത്തിൽ കാലത്തിന് സർവ്വാധിപത്യമുണ്ട്. ആർക്കും കാലത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്ന സത്യം ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ആത്മീയ തലത്തിൽ, ജീവാത്മാവ് ജനനമരണങ്ങളാകുന്ന സമുദ്രത്തിൽ പെട്ട് ഉഴലുകയാണ്. രാഗദ്വേഷങ്ങളാകുന്ന തിരമാലകൾ മനുഷ്യന്‍റെ മനസ്സിനെ എപ്പോഴും അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നു. പ്രായം ചെല്ലുന്തോറും കാലമാകുന്ന മുതല നമ്മെ മരണത്തിലേക്ക് വലിച്ചടുപ്പിക്കുന്നു. ഭൗതികമായ ആഗ്രഹങ്ങളെല്ലാം വ്യർത്ഥമാണെന്നും ഈശ്വരന്‍റെ കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമേ ഈ കാലചക്രത്തിൽ നിന്നും മോചനം നേടാൻ സാധിക്കൂ എന്നും ആചാര്യൻ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഭഗവത് ശരണാഗതി മാത്രമാണ് അശാന്തമായ മനസ്സിന് ശാന്തി നൽകുന്നത്.

ശ്ലോകം 10

സംസാരസാഗരണിമജ്ജനമുഹ്യമാനം ദീനം വിലോകയ വിഭോ കരുണാനിധേ മാം। പ്രഹ്ലാദഖേദപരിഹാരപരാവതാര ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (10)

കരുണാസാഗരനായ അല്ലയോ പ്രഭോ, സംസാരമാകുന്ന ഈ മഹാസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിത്താഴ്ന്ന് ബോധം നശിച്ച അവസ്ഥയിലാണ് ഞാൻ. ദീനനായ എന്നെ അവിടുന്ന് കടാക്ഷിച്ചാലും. തന്‍റെ പരമഭക്തനായ പ്രഹ്ലാദന്‍റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം അകറ്റാൻ വേണ്ടി മാത്രം അത്ഭുതകരമായ അവതാരമെടുത്ത ഭഗവാനാണല്ലോ അവിടുന്ന്. അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ മൂർത്തേ, ആ പഴയ കാരുണ്യം ഈ അടിയനിലും കാണിച്ച് എന്നെ രക്ഷിക്കാനായി അങ്ങയുടെ കൈകൾ നീട്ടിത്തന്നാലും.

ഭക്തപ്രഹ്ലാദന്‍റെ കഥയാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിന്‍റെ പ്രധാന പുരാണ പശ്ചാത്തലം. സ്വന്തം പിതാവായ ഹിരണ്യകശിപുവിൽ നിന്നും കൊടിയ പീഡനങ്ങൾ ഏറ്റിട്ടും പ്രഹ്ലാദൻ ഈശ്വരവിശ്വാസം കൈവിട്ടില്ല. ഭക്തന്‍റെ വിളി കേട്ടമാത്രയിൽ തൂണ് പിളർന്ന് ഭഗവാൻ നരസിംഹമായി അവതരിച്ചു. ഭക്തവാത്സല്യത്തിന്‍റെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണമായി ഈ അവതാരം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ദാർശനികമായി പ്രഹ്ലാദൻ എന്നത് അടിയുറച്ച ഭക്തിയുടെയും ശരണാഗതിയുടെയും പ്രതീകമാണ്. ലൗകിക ജീവിതത്തിലെ ദുഃഖങ്ങളിൽ മുങ്ങിത്താഴുമ്പോഴും ഈശ്വരനിലുള്ള വിശ്വാസം നാം കൈവിടാൻ പാടില്ല. അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ ഏത് പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിലും ഭഗവാൻ സഹായത്തിനെത്തും എന്ന വലിയ സത്യമാണ് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നത്. സ്വന്തം അഹങ്കാരം വെടിഞ്ഞ് പരിപൂർണ്ണമായി ഈശ്വരനിൽ ആശ്രയിക്കുന്ന ഭക്തനെ ഭഗവാൻ ഒരിക്കലും കൈവിടുകയില്ല എന്ന ഉറപ്പ് ഈ ശ്ലോകം നൽകുന്നു.

ശ്ലോകം 11

സംസാരഘോരഗഹനേ ചരതോ മുരാരേ മാരോഗ്രഭീകരമൃഗപ്രചുരാർദിതസ്യ। ആർതസ്യ മത്സരനിദാഘസുദുഃഖിതസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (11)

മുരാസുരനെ വധിച്ച അല്ലയോ ഭഗവാനേ, സംസാരമാകുന്ന ഈ ഭയാനകമായ കൊടുംകാട്ടിലൂടെ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നവനാണ് ഞാൻ. കാമമാകുന്ന ഏറ്റവും ക്രൂരനും ഭീകരനുമായ വന്യമൃഗത്താൽ ഞാൻ നിരന്തരം ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, മാത്സര്യമാകുന്ന വേനൽച്ചൂടേറ്റ് എന്‍റെ മനസ്സ് അതികഠിനമായി തളർന്നിരിക്കുകയാണ്. ദുഃഖിതനും നിസ്സഹായനുമായ എനിക്ക്, അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ ഭഗവാനേ, അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹമാകുന്ന കൈത്താങ്ങ് നൽകി എന്നെ രക്ഷിച്ചാലും.

ഭഗവാനെ ഇവിടെ മുരാരി എന്ന് വിളിച്ചിരിക്കുന്നു. മുരൻ എന്ന അസുരനെ നിഗ്രഹിച്ചവനാണ് മുരാരി. പുരാണങ്ങളിൽ അസുരന്മാർ മനുഷ്യന്‍റെ ദുർഗുണങ്ങളുടെ പ്രതീകങ്ങളാണ്. അതിനാൽ മനുഷ്യനിലെ അസുരഭാവങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നവൻ എന്നാണ് ഈ പേരിന്‍റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം. ലൗകിക ലോകത്തെ കൊടുംകാടായും അവിടെയുള്ള കാമത്തെ വന്യമൃഗമായും ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

വേദാന്ത ദർശനത്തിൽ കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, മോഹം, മദം, മാത്സര്യം എന്നിവയെ അറിവിന്‍റെ ശത്രുക്കളായ ഷഡ്വൈരികൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇതിൽ കാമവും മാത്സര്യവുമാണ് മനുഷ്യനെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വഴിതെറ്റിക്കുന്നത്. കാമം എന്ന വന്യമൃഗം ആത്മീയ ചിന്തകളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. മത്സരം എന്ന വേനൽച്ചൂട് മനസ്സിലെ ശാന്തിയാകുന്ന ജലത്തെ വറ്റിച്ചുകളയുന്നു. ഇവയിൽ നിന്നും രക്ഷനേടാൻ സ്വന്തം പ്രയത്നം മതിയാകില്ല, ഭഗവാന്‍റെ പരമമായ കാരുണ്യം തന്നെ വേണമെന്ന് ആചാര്യൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 12

ബദ്ധ്വാ ഗലേ യമഭടാ ബഹുതർജയന്തഃ കർഷന്തി യത്ര ഭവപാശശതൈര്യുതം മാം। ഏകാകിനം പരവശം ചകിതം ദയാലോ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (12)

കരുണാമയനായ അല്ലയോ ഭഗവാനേ, എന്‍റെ അവസാന കാലത്ത് യമകിങ്കരന്മാർ എന്‍റെ കഴുത്തിൽ കയറിട്ട് കെട്ടി ഭയപ്പെടുത്തുകയും ക്രൂരമായി വലിച്ചിഴയ്ക്കുകയും ചെയ്യുകയാണ്. നൂറുകണക്കിന് ലൗകിക ബന്ധനങ്ങളാൽ വരിഞ്ഞുമുറുക്കപ്പെട്ട ഞാൻ തീർത്തും ഏകാകിയും പരവശനുമായി ഭയന്ന് വിറച്ചുനിൽക്കുകയാണ്. ആരും തുണയില്ലാത്ത ഈ ഭയാനകമായ അവസ്ഥയിൽ, അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ മൂർത്തേ, എന്നെ കാത്തുരക്ഷിക്കാനായി അങ്ങയുടെ കൈകൾ എനിക്ക് നീട്ടിത്തന്നാലും.

ഗരുഡപുരാണം പോലുള്ള ഹൈന്ദവ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പാപികളായ മനുഷ്യരുടെ മരണാനന്തര അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്ന രംഗങ്ങളാണിത്. കാലന്‍റെ ദൂതന്മാർ ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ വന്ന് ജീവനെ കൊണ്ടുപോകുന്ന അവസ്ഥ ഇവിടെ വരച്ചുകാട്ടുന്നു. മനുഷ്യൻ ജീവിതകാലത്ത് സമ്പാദിച്ച ബന്ധുക്കളോ പണമോ അധികാരമോ ഒന്നും ഈ യാത്രയിൽ കൂട്ടിനുണ്ടാകില്ല എന്ന സത്യം പുരാണങ്ങൾ എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ആത്മീയമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, മനുഷ്യൻ ജീവിതത്തിൽ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്ന ബന്ധങ്ങളും ആസക്തികളുമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അവനെ വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്ന കയറുകൾ. ജനനമരണ ചക്രങ്ങളിലെ ഈ അനിവാര്യമായ അവസ്ഥയെ നേരിടാൻ ജീവാത്മാവ് എപ്പോഴും ഏകാകിയായിരിക്കും. ലൗകികമായ നേട്ടങ്ങളൊന്നും അന്ന് സഹായത്തിനുണ്ടാകില്ല. മരണസമയത്തെ ഭയവും ഏകാന്തതയും ഇല്ലാതാക്കാൻ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഈശ്വരചിന്തയോടെ ജീവിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ഭഗവാനിലുള്ള പരിപൂർണ്ണമായ ശരണാഗതി മാത്രമാണ് മരണഭയത്തെ അകറ്റി മോക്ഷം നൽകുന്നത്.

ശ്ലോകം 13

ലക്ഷ്മീപതേ കമലനാഭ സുരേശ വിഷ്ണോ യജ്ഞേശ യജ്ഞ മധുസൂദന വിശ്വരൂപ। ബ്രഹ്മണ്യ കേശവ ജനാർദന വാസുദേവ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (13)

ലക്ഷ്മീപതേ, നാഭിയിൽ താമരയുള്ളവനേ, ദേവന്മാരുടെ നാഥനേ, സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണോ, യജ്ഞങ്ങളുടെ നാഥനേ, യജ്ഞസ്വരൂപനേ, മധു എന്ന അസുരനെ നിഗ്രഹിച്ചവനേ, പ്രപഞ്ചം തന്നെ ശരീരമായുള്ളവനേ, ബ്രാഹ്മണപ്രിയനേ, കേശവനേ, ജനങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്ന ജനാർദ്ദനനേ, വസുദേവപുത്രനായ വാസുദേവനേ അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. അനേകം നാമങ്ങളിൽ വാഴ്ത്തപ്പെടുന്ന അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ ഭഗവാനേ, എനിക്ക് അങ്ങയുടെ ദിവ്യമായ കൈത്താങ്ങ് നൽകിയാലും.

വിഷ്ണുസഹസ്രനാമത്തിലെ പല പ്രധാന നാമങ്ങളും ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മധുകൈടഭന്മാരെ നിഗ്രഹിച്ച കഥയാണ് മധുസൂദനൻ എന്ന നാമം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്. ഭഗവാന്‍റെ നാഭിയിലെ താമരയിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടികർത്താവായ ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചതെന്ന് കമലനാഭൻ എന്ന പദം വ്യക്തമാക്കുന്നു. മഹാഭാരതത്തിലെ വിശ്വരൂപ ദർശനത്തെയും ഈ വരികൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ഈ നാമങ്ങളെല്ലാം പരമാത്മാവിന്‍റെ വിവിധ ഭാവങ്ങളെയാണ് ദാർശനികമായി പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. യജ്ഞേശ്വരനും യജ്ഞവും ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് പറയുന്നത് കർമ്മവും കർമ്മഫലവും ഈശ്വരനാണെന്ന അദ്വൈത ചിന്തയെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. വിശ്വരൂപം എന്നത് ഈ കാണുന്ന പ്രപഞ്ചമെല്ലാം ഈശ്വരന്‍റെ തന്നെ പല രൂപങ്ങളാണെന്ന സത്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. സകല നാമരൂപങ്ങൾക്കും അതീതനായ പരബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ലക്ഷ്മീനരസിംഹമായി അവതരിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്ന് ഈ സ്തുതിയിലൂടെ ആചാര്യൻ സമർത്ഥിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 14

ഏകേന ചക്രമപരേണ കരേണ ശംഖമന്യേന സിന്ധുതനയാമവലംബ്യ തിഷ്ഠൻ। വാമേതരേണ വരദാഭയപദ്മചിഹ്നം ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (14)

ഒരു കയ്യിൽ സുദർശന ചക്രവും മറ്റേ കയ്യിൽ പാഞ്ചജന്യം എന്ന ശംഖും ധരിച്ച് ശോഭിക്കുന്നവനാണ് ഭഗവാൻ. മറ്റൊരു കൈകൊണ്ട് സമുദ്രരാജന്‍റെ പുത്രിയായ ലക്ഷ്മീദേവിയെ ചേർത്തുപിടിച്ചിരിക്കുന്നു. നാലാമത്തെ കൈകൊണ്ട് ഭക്തർക്ക് അനുഗ്രഹവും അഭയവും നൽകുന്ന ചിന്മുദ്ര അഥവാ പത്മചിഹ്നം കാണിച്ചുകൊണ്ട് നിൽക്കുന്ന അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ ഭഗവാനേ, അടിയനെ കാത്തുരക്ഷിക്കാനായി അങ്ങയുടെ കൈകൾ നീട്ടിത്തന്നാലും.

ഭഗവാന്‍റെ ദിവ്യമായ രൂപവർണ്ണനയാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിൽ കാണുന്നത്. ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവിന്‍റെ രൂപം തന്നെയാണ് ലക്ഷ്മീനരസിംഹത്തിനും സങ്കല്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ദേവന്മാർ അമൃതത്തിനായി പാലാഴി കടഞ്ഞപ്പോഴാണ് ലക്ഷ്മീദേവി അവതരിച്ചത്. അതിനാൽ സിന്ധുതനയ എന്ന വിളി ഇവിടെ വളരെ അനുയോജ്യമാണ്. ശംഖും ചക്രവും ദുഷ്ടനിഗ്രഹത്തിനും ശിഷ്ടപരിപാലനത്തിനുമുള്ള ഭഗവാന്‍റെ ആയുധങ്ങളാണ്.

ദാർശനികമായി ഈ നാല് കൈകളും ജീവിതത്തിന്‍റെ നാല് പുരുഷാർത്ഥങ്ങളായ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ചക്രം ധർമ്മത്തിന്‍റെ നിലനിൽപ്പിനെയും കാലത്തിന്‍റെ മാറ്റങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ശംഖ് അജ്ഞാനത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ആത്മീയമായ നാദമായ ഓംകാരമാണ്. ലക്ഷ്മീദേവി പ്രപഞ്ചത്തിന്‍റെ മായാശക്തിയും ഐശ്വര്യവുമാണ്. അഭയമുദ്ര ഭക്തർക്കുള്ള ഭഗവാന്‍റെ ഉറപ്പാണ്, ഈശ്വരനെ പൂർണ്ണമായി ആശ്രയിക്കുന്നവർക്ക് യാതൊന്നും ഭയക്കേണ്ടതില്ല എന്ന ഉന്നതമായ വേദാന്തതത്വമാണ് ഇവിടെ പ്രകടമാകുന്നത്.

ശ്ലോകം 15

അന്ധസ്യ മേ ഹൃതവിവേകമഹാധനസ്യ ചോരൈർമഹാബലിഭിരിന്ദ്രിയനാമധേയൈഃ। മോഹാന്ധകാരകുഹരേ വിനിപാതിതസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (15)

അന്ധനായ എന്‍റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന വിവേകമാകുന്ന മഹാസമ്പത്ത് അത്യന്തം കരുത്തരായ കള്ളന്മാർ അപഹരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്ന് പേരുള്ള ആ മോഷ്ടാക്കൾ എന്നെ ആകർഷിച്ച്, മോഹമാകുന്ന കൂരിരുട്ട് നിറഞ്ഞ വലിയൊരു ഗുഹയിലേക്ക് തള്ളിയിട്ടിരിക്കുകയാണ്. വഴി കാണാൻ കഴിയാതെ നിസ്സഹായനായിരിക്കുന്ന എനിക്ക്, അല്ലയോ കാരുണമൂർത്തിയായ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ ഭഗവാനേ, രക്ഷയ്ക്കായി അങ്ങയുടെ ദിവ്യമായ കൈകൾ നൽകിയാലും.

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ കള്ളന്മാരായും അവിദ്യയെ ഇരുണ്ട ഗുഹയായും ഉപമിക്കുന്ന കാവ്യഭാവനയാണിത്. അന്ധത എന്നത് കേവലം കണ്ണുകാണായ്മയല്ല, മറിച്ച് ശരിയും തെറ്റും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത അജ്ഞാനാവസ്ഥയാണ്. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എപ്പോഴും ബാഹ്യലോകത്തെ സുഖങ്ങളിലേക്കാണ് മനുഷ്യനെ വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നത് എന്ന പുരാണ ചിന്തയാണ് ഇവിടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.

ശങ്കരാചാര്യരുടെ അദ്വൈത വേദാന്തത്തിലെ കാതലായ തത്വമാണ് ഈ വരികളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നത്. മനുഷ്യന്‍റെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് എന്നത് എന്താണ് സത്യം, എന്താണ് മിഥ്യ എന്ന് തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിവേകമാണ്. കണ്ണുകൾ, ചെവികൾ തുടങ്ങിയ പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങൾ ഈ വിവേകത്തെ നശിപ്പിച്ച് മനുഷ്യനെ ഭൗതികമായ ആസക്തികളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. മോഹമാകുന്ന അന്ധകാരത്തിൽ പെട്ട ജീവാത്മാവിന് സ്വന്തം ശക്തികൊണ്ട് മാത്രം പുറത്തുകടക്കാൻ സാധിക്കില്ല. വിവേകാനന്ദവും ആത്മജ്ഞാനവും തിരികെ ലഭിക്കാൻ പരമാത്മാവിന്‍റെ കൃപമാത്രമാണ് ഏക മാർഗ്ഗമെന്ന് ഈ ശ്ലോകം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 16

പ്രഹ്ളാദനാരദപരാശരപുണ്ഡരീക വ്യാസാദിഭാഗവതപുംഗവഹൃന്നിവാസ। ഭക്താനുരക്തപരിപാലനപാരിജാത ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (16)

പ്രഹ്ളാദൻ, നാരദ മഹർഷി, പരാശരൻ, പുണ്ഡരീകൻ, വേദവ്യാസൻ തുടങ്ങിയ പരമഭക്തന്മാരുടെ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നവനാണ് ഭഗവാൻ. തന്നിൽ തികഞ്ഞ സ്നേഹവും ഭക്തിയുമുള്ളവരെ സംരക്ഷിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ അവിടുന്ന് കൽപകവൃക്ഷം പോലെയാണ്. ഭക്തരുടെ ആഗ്രഹങ്ങളെല്ലാം സാധിച്ചുകൊടുക്കുന്ന അല്ലയോ ലക്ഷ്മീനരസിംഹ ഭഗവാനേ, എന്നെയും സംരക്ഷിക്കാനായി അങ്ങയുടെ കൈകൾ എനിക്ക് നീട്ടിത്തന്നാലും.

ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിലെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരായ ഭക്തന്മാരുടെ നിരയാണ് ഇവിടെ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രഹ്ലാദന്‍റെയും നാരദന്‍റെയും വ്യാസന്‍റെയും ഭക്തിയും സമർപ്പണവും ഇതിഹാസങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഭഗവാൻ വിഷ്ണു എപ്പോഴും സ്വന്തം ഭക്തരുടെ ഹൃദയത്തിലാണ് വസിക്കുന്നത് എന്ന വിശ്വാസമാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നത്. സ്വർഗ്ഗത്തിലെ പാരിജാതം അഥവാ കൽപകവൃക്ഷം ചോദിക്കുന്നതെന്തും നൽകുന്നതുപോലെ ഭഗവാൻ ഭക്തർക്ക് അഭീഷ്ടവരങ്ങൾ നൽകുന്നു.

ഈശ്വരനെ സാക്ഷാത്കരിക്കാൻ യഥാർത്ഥ ഭക്തിയാണ് ആവശ്യമെന്ന് ഈ ശ്ലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ജ്ഞാനികളായ ഋഷിമാരും നിഷ്കളങ്കരായ ഭക്തരും ഒരുപോലെ ഈശ്വരന്‍റെ കാരുണ്യത്തിന് പാത്രമാകുന്നു. ഹൃദയശുദ്ധിയുള്ളവർക്ക് മാത്രമേ ഭഗവാനെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ സാധിക്കൂ. ഭക്താനുരക്തനായ ഭഗവാൻ ഒരിക്കലും തന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവരെ കൈവിടില്ല എന്ന ഉത്തമ വിശ്വാസമാണ് ആത്മീയ സാധനയുടെ അടിസ്ഥാനം. അതിനാൽ ഉത്തമ ഭക്തന്മാരുടെ പാത പിന്തുടർന്ന് നിഷ്കളങ്കമായ ഭക്തിയോടെ ഭഗവാനെ ശരണം പ്രാപിക്കണമെന്ന് ആചാര്യൻ നമ്മെ ഉദ്ബോധിപ്പിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 17

ലക്ഷ്മീനൃസിംഹചരണാബ്ജമധുവ്രതേന സ്തോത്രം കൃതം ശുഭകരം ഭുവി ശങ്കരേണ। യേ തത്പഠന്തി മനുജാ ഹരിഭക്തിയുക്താസ്തേ യാന്തി തത്പദസരോജമഖണ്ഡരൂപം। (17)

ലക്ഷ്മീനരസിംഹ ഭഗവാന്‍റെ പാദകമലങ്ങളിലെ തേൻ നുകരുന്ന വണ്ടിനെപ്പോലെ ആ പാദങ്ങളിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന ശങ്കരാചാര്യരാൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ് മംഗളകരമായ ഈ സ്തോത്രം. ഹരിഭക്തിയോടെ ഈ സ്തോത്രം ഭൂമിയിൽ എപ്രകാരമുള്ള മനുഷ്യർ പാരായണം ചെയ്യുന്നുവോ, അവർ ജനനമരണമില്ലാത്തതും ശാശ്വതവുമായ ആ ഭഗവത് പാദങ്ങളെ തീർച്ചയായും പ്രാപിക്കുന്നതാണ്.

സ്തോത്രത്തിന്‍റെ രചയിതാവിനെയും അതിലെ ഫലശ്രുതിയെയും കുറിക്കുന്നതാണ് അവസാനത്തെ ഈ ശ്ലോകം. തന്നെത്തന്നെ ഒരു വണ്ടിനോട് ഉപമിക്കുന്നതിലൂടെ ആചാര്യന്‍റെ കടുത്ത വിനയവും ഭക്തിയുമാണ് ഇവിടെ പ്രകടമാകുന്നത്. താമരയിലെ തേനിൽ ആകൃഷ്ടനായി വണ്ട് പൂർണ്ണമായും അതിൽ അലിഞ്ഞുചേരുന്നതുപോലെ ഒരു ഭക്തൻ ഈശ്വരനിൽ ലയിച്ചുചേരണം എന്ന മനോഹരമായ കാവ്യസങ്കല്പമാണിത്.

സ്തോത്രപാരായണത്തിന്‍റെ ആത്യന്തികമായ ഫലം ലൗകിക നേട്ടങ്ങളല്ല, മറിച്ച് മോക്ഷപ്രാപ്തിയാണെന്ന് ഫലശ്രുതി വ്യക്തമാക്കുന്നു. അഖണ്ഡരൂപം എന്നത് ഭേദങ്ങളില്ലാത്ത പരമാത്മാവിന്‍റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപമാണ്. അദ്വൈത വേദാന്തപ്രകാരം ജീവാത്മാവും പരമാത്മാവും ഒന്നായിത്തീരുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. തികഞ്ഞ ഭക്തിയോടെയും അർപ്പണമനോഭാവത്തോടെയും ഭഗവാനെ സ്തുതിക്കുന്ന ഏതൊരു സാധാരണക്കാരനും ഈ പരമപദം പ്രാപിക്കാൻ അർഹതയുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുനൽകിക്കൊണ്ടാണ് ആദിശങ്കരാചാര്യർ ഈ മഹത്തായ സ്തോത്രം ഉപസംഹരിക്കുന്നത്.

ശ്രീമത്പയോനിധി നികേതന ചക്രപാണേ ഭോഗീന്ദ്രഭോഗമണിരാജിത പുണ്യമൂർതേ।
യോഗീശ ശാശ്വത ശരണ്യ ഭവാബ്ധിപോത ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (1)

ബ്രഹ്മേന്ദ്രരുദ്രമരുദർക്ക കിരീടകോടി സംഘട്ടിതാംഘ്രികമലാമല കാന്തികാന്ത।
ലക്ഷ്മീലസത്കുച സരോരുഹരാജഹംസ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (2)

സംസാരദാവഗഹനാകര ഭീകരോരു ജ്വാലാവലീഭിരതിദഗ്ധതനൂരുഹസ്യ।
ത്വത്പാദപദ്മസരസീരുഹമാഗതസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (3)

സംസാരജാലപതിതസ്യ ജഗന്നിവാസ സർവേന്ദ്രിയാർത്ഥബഡിശാഗ്രഝഷോപമസ്യ।
പ്രോത്കമ്പിതപ്രചുരതാലുകമസ്തകസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (4)

സംസാരകൂപമതിഘോരമഗാധമൂലം സമ്പ്രാപ്യ ദുഃഖശതസർപസമാകുലസ്യ।
ദീനസ്യ ദേവ കൃപയാ പദമാഗതസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (5)

സംസാരഭീകരകരീന്ദ്രകരാഭിഘാത നിഷ്പീഡ്യമാനവപുഷഃ സകലാർതിനാശ।
പ്രാണപ്രയാണഭവഭീതിസമാകുലസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (6)

സംസാരസർപവിഷദിഗ്ധമഹോഗ്രതീവ്ര ദംഷ്ട്രാഗ്രകോടിപരിദഷ്ടവിനഷ്ടമൂർതേഃ।
നാഗാരിവാഹന സുധാബ്ധിനിവാസ ശൗരേ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (7)

സംസാരവൃക്ഷമഘബീജമനന്തകർമ ശാഖായുതം കരണപത്രമനംഗപുഷ്പം।
ആരുഹ്യ ദുഃഖഫലിതം ചകിതം ദയാലോ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (8)

സംസാരസാഗരവിശാലകരാലകാല നക്രഗ്രഹഗ്രസിതനിഗ്രഹവിഗ്രഹസ്യ।
വ്യഗ്രസ്യ രാഗനിചയോർമിനിപീഡിതസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (9)

സംസാരസാഗരണിമജ്ജനമുഹ്യമാനം ദീനം വിലോകയ വിഭോ കരുണാനിധേ മാം।
പ്രഹ്ലാദഖേദപരിഹാരപരാവതാര ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (10)

സംസാരഘോരഗഹനേ ചരതോ മുരാരേ മാരോഗ്രഭീകരമൃഗപ്രചുരാർദിതസ്യ।
ആർതസ്യ മത്സരനിദാഘസുദുഃഖിതസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (11)

ബദ്ധ്വാ ഗലേ യമഭടാ ബഹുതർജയന്തഃ കർഷന്തി യത്ര ഭവപാശശതൈര്യുതം മാം।
ഏകാകിനം പരവശം ചകിതം ദയാലോ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (12)

ലക്ഷ്മീപതേ കമലനാഭ സുരേശ വിഷ്ണോ യജ്ഞേശ യജ്ഞ മധുസൂദന വിശ്വരൂപ।
ബ്രഹ്മണ്യ കേശവ ജനാർദന വാസുദേവ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (13)

ഏകേന ചക്രമപരേണ കരേണ ശംഖമന്യേന സിന്ധുതനയാമവലംബ്യ തിഷ്ഠൻ।
വാമേതരേണ വരദാഭയപദ്മചിഹ്നം ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (14)

അന്ധസ്യ മേ ഹൃതവിവേകമഹാധനസ്യ ചോരൈർമഹാബലിഭിരിന്ദ്രിയനാമധേയൈഃ।
മോഹാന്ധകാരകുഹരേ വിനിപാതിതസ്യ ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (15)

പ്രഹ്ലാദനാരദപരാശരപുണ്ഡരീക വ്യാസാദിഭാഗവതപുംഗവഹൃന്നിവാസ।
ഭക്താനുരക്തപരിപാലനപാരിജാത ലക്ഷ്മീനൃസിംഹ മമ ദേഹി കരാവലംബം। (16)

ലക്ഷ്മീനൃസിംഹചരണാബ്ജമധുവ്രതേന സ്തോത്രം കൃതം ശുഭകരം ഭുവി ശങ്കരേണ।
യേ തത്പഠന്തി മനുജാ ഹരിഭക്തിയുക്താസ്തേ യാന്തി തത്പദസരോജമഖണ്ഡരൂപം। (17)

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras