ಬಾಲಾ ಭುಜಂಗ ಸ್ತೋತ್ರ
ಜಗದ್ಯೋನಿರೂಪಾಂ ಸುವೇಶೀಂ ಚ ರಕ್ತಾಂ ಗುಣಾತೀತಸಂಜ್ಞಾಂ ಮಹಾಗುಹ್ಯಗುಹ್ಯಾಮ್ ।
ಮಹಾಸರ್ಪಭೂಷಾಂ ಭವೇಶಾದಿಪೂಜ್ಯಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇऽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಮ್ ॥
ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮೂಲಕಾರಣಳಾದ, ಸುಂದರ ವೇಷಧಾರಿಣಿಯಾದ, ರಕ್ತವರ್ಣದವಳಾದ, ತ್ರಿಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ, ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಗೂಢಳಾದ, ಮಹಾ ಸರ್ಪಗಳನ್ನೇ ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ, ಶಿವನೇ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ, ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ನಿತ್ಯಳಾದ ಬಾಲಾ ದೇವಿಯನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ದೇವಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು 'ಜಗದ್ಯೋನಿ', ಅಂದರೆ ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣೀಭೂತಳಾದ ತಾಯಿ. ಅವಳ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವು ಸೃಷ್ಟಿ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣದ ಸಂಕೇತ. ಆದರೆ, ಅವಳು 'ಗುಣಾತೀತಳು', ಅಂದರೆ ಸತ್ವ, ರಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು ಎಂಬ ಮೂರೂ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಅತೀತಳಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ. 'ಮಹಾಸರ್ಪಭೂಷಾಂ' ಎಂಬುದು ಅವಳಿಗೂ ಶಿವನಿಗೂ ಇರುವ ಅಭೇದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತು ಕುಂಡಲಿನೀ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿವನೇ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವಳ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. 'ಉಗ್ರಬಾಲಾ' ಎಂಬುದು ಅವಳು ಬಾಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಭಯಂಕರಳಾದ ಮಹಾಶಕ್ತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಹಾಸುವರ್ಣವರ್ಣಾಂ ಶಿವಪೃಷ್ಠಸಂಸ್ಥಾಂ ಮಹಾಮುಂಡಮಾಲಾಂ ಗಲೇ ಶೋಭಮಾನಾಮ್ ।
ಮಹಾಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಾಂ ಮಹಾಶಂಖಹಸ್ತಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇऽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಮ್ ॥
ಅಪಾರವಾದ ಸುವರ್ಣಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವಳೂ, ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾದವಳೂ, ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿರುವವಳೂ, ಆನೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವಳೂ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಶಂಖವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವವಳೂ ಆದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ನಿತ್ಯಳಾದ ಬಾಲಾ ದೇವಿಯನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ದೇವಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. 'ಶಿವಪೃಷ್ಠಸಂಸ್ಥಾಂ' ಎಂದರೆ ನಿಶ್ಚಲ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾದ ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಚಲನಶೀಲ, ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಯಾದ ಅವಳು ವಿರಾಜಮಾನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶಿವನು 'ಶವ' ಸಮಾನ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. 'ಮಹಾಮುಂಡಮಾಲಾ' ಎನ್ನುವುದು ಅವಳು ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿದೇವತೆ ಎಂಬುದರ ಸಂಕೇತ. ಇದು ಅಹಂಕಾರದ ನಾಶವನ್ನೂ, ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನೂ (ಮಾತೃಕೆ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆನೆಯ ಚರ್ಮವು ಅಸುರೀ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಳ ವಿಜಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಶಂಖವು ನಾದಬ್ರಹ್ಮದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಸದಾ ಸುಪ್ರಸನ್ನಾಂ ಭೃತಾಸೂಕ್ಷ್ಮಸೂಕ್ಷ್ಮಾಂ ವರಾಭೀತಿಹಸ್ತಾಂ ಧೃತಾವಕ್ಷಪುಸ್ತಾಮ್ ।
ಮಹಾಕಿನ್ನರೇಶೀಂ ಭಗಾಕಾರವಿದ್ಯಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇऽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಮ್ ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಪ್ರಸನ್ನಳಾದವಳೂ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳೂ, ವರದ ಮತ್ತು ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿರುವವಳೂ, ಜಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವವಳೂ, ಕಿನ್ನರರಿಗೆ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದವಳೂ, ಯೋನಿ ಆಕಾರದ ಶ್ರೀಚಕ್ರ ವಿದ್ಯಾರೂಪಿಣಿಯೂ ಆದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ನಿತ್ಯಳಾದ ಬಾಲಾ ದೇವಿಯನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಅವಳ ಉಗ್ರ ರೂಪದ ಹಿಂದಿರುವ ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಅವಳು ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಉಗ್ರಳಾದರೂ, ಭಕ್ತರಿಗೆ 'ಸದಾ ಸುಪ್ರಸನ್ನಳು'. ವರದ ಮತ್ತು ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಗಳು ಭಕ್ತರನ್ನು ಹರಸಿ, ರಕ್ಷಿಸುವ ಅವಳ ಕಾರುಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಜಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕವು ಅವಳು ಜ್ಞಾನದಾಯಿನಿ, ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 'ಭಗಾಕಾರವಿದ್ಯಾಂ' ಎಂಬುದು ಶ್ರೀವಿದ್ಯೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಗೂಢವಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ಇದು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವಾದ ಯೋನಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಕೇಂದ್ರ ತ್ರಿಕೋನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮಹಾವಿದ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.
ತಿನೀಂ ತೀಕಿನೀನಾಂ ರವಾಂ ಕಿಂಕಿಣೀನಾಂ ಹಹಾಹಾಹಹಾಹಾ ಮಹಾಲಾಪಶಬ್ದಾಮ್ ।
ತಥೈಥೈ ತಥೈಥೈ ಮಹಾನೃತ್ಯನೃತ್ಯಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇऽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಮ್ ॥
'ತಿನೀ, ತೀಕಿನೀ' ಎಂಬ ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ನಾದವನ್ನು ಮಾಡುವವಳೂ, 'ಹಹಾಹಾಹಹಾಹಾ' ಎಂದು ಮಹಾ ಅಟ್ಟಹಾಸದಿಂದ ನಗುವವಳೂ, 'ತಥೈಥೈ ತಥೈಥೈ' ಎಂಬ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಹಾ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವವಳೂ ಆದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ನಿತ್ಯಳಾದ ಬಾಲಾ ದೇವಿಯನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ದೇವಿಯ ಚಲನಶೀಲ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿರೂಪದ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅವಳ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ನಾದ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ಸದ್ದು, ಅವಳ ಅಟ್ಟಹಾಸದ ನಗು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಅವಳ ಸಂಹಾರಕ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಲಯಬದ್ಧ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಅವಳ ರೌದ್ರ ನರ್ತನವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ನನಾನಾರಿರೀರೀಮಹಾಗೀಶಶಮ್ಬೂ ಹುಹೂವೂಹುಹೂವೂಪಶೋ ರಕ್ತಪಾನಾಮ್ ।
ಧಿಮಿನ್ಧೀಂ ಧಿಮಿನ್ಧೀಂ ಮೃದಙ್ಗಸ್ಯ ಶಬ್ದಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇऽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಮ್ ॥
'ನನಾನಾ ರಿರೀರೀ' ಎಂಬ ಮಹಾ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವವಳೂ, 'ಹುಹೂವೂ ಹುಹೂವೂ' ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಾ ಪಶುಗಳ (ಅಜ್ಞಾನಿಗಳ) ರಕ್ತವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡುವವಳೂ, 'ಧಿಮಿಂಧೀಂ ಧಿಮಿಂಧೀಂ' ಎಂಬ ಮೃದಂಗದ ನಾದಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪಳಾದವಳೂ ಆದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ನಿತ್ಯಳಾದ ಬಾಲಾ ದೇವಿಯನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ದೇವಿಯ ಅತ್ಯಂತ ರೌದ್ರ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಬ್ದಗಳು ಅವಳ ಉಗ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. 'ಪಶೋ ರಕ್ತಪಾನಾಮ್' ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಗೂಢಾರ್ಥವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 'ಪಶು' ಎಂದರೆ ಅಜ್ಞಾನದ ಪಾಶದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಜೀವಿ. ಅಂತಹ ಜೀವಿಗಳ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವೆಂಬ ರಕ್ತವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿ, ಅವರನ್ನು ಮುಕ್ತರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮೃದಂಗದ ಶಬ್ದವು ಯುದ್ಧದ ಅಥವಾ ತಾಂಡವದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದಂತೆ ಅವಳ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಲಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಹಾಚಕ್ರಸಂಸ್ಥಾಂ ತ್ರಿಮಾತ್ರಾಸ್ವರೂಪಾಂ ಶಿವಾರ್ಧಾಙ್ಗಭೂತಾಂ ಮಹಾಪುಷ್ಪಮಾಲಾಮ್ ।
ಮಹಾದುಃಖಹರ್ತ್ರೀಂ ಮಹಾಪ್ರೇತಸಂಸ್ಥಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇऽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಮ್ ॥
ಮಹಾಚಕ್ರವಾದ ಶ್ರೀಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವಳೂ, 'ಅ, ಉ, ಮ' ಎಂಬ ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಸ್ವರೂಪಳಾದ ಓಂಕಾರಸ್ವರೂಪಿಣಿಯೂ, ಶಿವನ ಅರ್ಧಾಂಗಿಯಾದವಳೂ, ದೊಡ್ಡ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳೂ, ಮಹತ್ತರವಾದ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವವಳೂ, ಮಹಾಪ್ರೇತದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾದವಳೂ ಆದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ನಿತ್ಯಳಾದ ಬಾಲಾ ದೇವಿಯನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಅವಳ ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಯೋಗಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 'ಮಹಾಚಕ್ರಸಂಸ್ಥಾಂ' ಎಂದರೆ ಅವಳು ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. 'ತ್ರಿಮಾತ್ರಾಸ್ವರೂಪಾಂ' ಎಂದರೆ ಅವಳೇ ಪ್ರಣವ ಅಥವಾ ಓಂಕಾರ. 'ಶಿವಾರ್ಧಾಂಗಭೂತಾಂ' ಎನ್ನುವುದು ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ತತ್ವವನ್ನು, ಅಂದರೆ ಶಿವ-ಶಕ್ತಿಯರ ಅಭೇದವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. 'ಮಹಾಪ್ರೇತಸಂಸ್ಥಾಂ' ಎಂದರೆ ನಿಶ್ಚಲವಾದ, ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದ (ಶಿವ ತತ್ವ) ಮೇಲೆ ಅವಳು ಆಸೀನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಭಕ್ತರ ಮಹಾ ದುಃಖಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ ಜನನ-ಮರಣ ಚಕ್ರದ ದುಃಖವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವಳು.
ಸ್ಫುರತ್ಪದ್ಮವಕ್ತ್ರಾಂ ಹಿಮಾಂಶೋಃ ಕಲಾಪಾಂ ಮಹಾಕೋಮಲಾಙ್ಗೀಂ ಸುರೇಶೇನ ಮಾನ್ಯಾಮ್ ।
ಜಗತ್ಪಾಲನೈಕಾಗ್ರಚಿತ್ತಾಂ ಸುಪುಷ್ಟಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇऽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಮ್ ॥
ಅರಳುತ್ತಿರುವ ಕಮಲದಂತಹ ಮುಖವುಳ್ಳವಳೂ, ಚಂದ್ರನ ಕಲೆಗಳಂತೆ ತಂಪಾದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವಳೂ, ಅತ್ಯಂತ ಕೋಮಲವಾದ ಶರೀರವುಳ್ಳವಳೂ, ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನಾದ ಇಂದ್ರನಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವವಳೂ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಏಕಾಗ್ರವಾದ ಚಿತ್ತವುಳ್ಳವಳೂ, ಪರಿಪೂರ್ಣಳಾದವಳೂ ಆದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ನಿತ್ಯಳಾದ ಬಾಲಾ ದೇವಿಯನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಅವಳ ಉಗ್ರ ರೂಪದ ಜೊತೆಗೇ ಇರುವ ಸೌಂದರ್ಯ, ಕಾರುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಜಗತ್ಪಾಲನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಮುಖವು ಅರಳಿದ ಕಮಲದಂತೆ ಸುಂದರ, ಅವಳ ದೇಹವು ಚಂದ್ರನಂತೆ ತಂಪು ಮತ್ತು ಕೋಮಲ. ಅವಳ ಉಗ್ರತೆ ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಮಾತ್ರ, ಆದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಪಾಲನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತಳಾದ ತಾಯಿ. ಇಂದ್ರನಂತಹ ದೇವತೆಗಳೂ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಶಾಲ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಹಾದೈತ್ಯನಾಶೀಂ ಸುರಾನಿತ್ಯಪಾಲೀಂ ಮಹಾಬುದ್ಧಿರಾಶಿಂ ಕವೀನಾಂ ಮುಖಸ್ಥಾಮ್ ।
ಜಟೀನಾಂ ಹೃದಿಸ್ಥಾಂ ಮನೂನಾಂ ಶಿರಃಸ್ಥಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇऽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಮ್ ॥
ಮಹಾದೈತ್ಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವಳೂ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಪಾಲಿಸುವವಳೂ, ಮಹಾ ಜ್ಞಾನರಾಶಿಯಾದವಳೂ, ಕವಿಗಳ ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವಳೂ, ತಪಸ್ವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವಳೂ, ಮಂತ್ರಗಳ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವಳೂ ಆದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ನಿತ್ಯಳಾದ ಬಾಲಾ ದೇವಿಯನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ದೇವಿಯ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವಳು ನೆಲೆಸಿರುವ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿ, ಶಿಷ್ಟರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳೇ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲ. ಕವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿ, ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಧ್ಯಾನದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಮಂತ್ರದ ಶಿರಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಬೀಜಾಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಪ್ರಣವ. ಅವಳೇ ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಭುಜಙ್ಗಾಖ್ಯಂ ಮಹಾಸ್ತೋತ್ರಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ದುರ್ಲಭಮ್ ।
ಮಹಾಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಂ ದಿವ್ಯಂ ಚತುರ್ವರ್ಗಫಲಪ್ರದಮ್ ॥
'ಭುಜಂಗ' ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಹಾ ಸ್ತೋತ್ರವು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದುದು. ಇದು ಮಹಾ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ದಿವ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿಂದ ಸ್ತೋತ್ರದ ಫಲಶ್ರುತಿ, ಅಂದರೆ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಇದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಧಕನಿಗೆ ಇಹ ಮತ್ತು ಪರದ ಎಲ್ಲ ಸುಖಗಳನ್ನೂ, ಕೊನೆಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನೂ ನೀಡಬಲ್ಲದು.
ಸರ್ವಕ್ರತುಫಲಂ ಭದ್ರೇ ಸರ್ವವ್ರತಫಲಂ ತಥಾ ।
ಸರ್ವದಾನೋದ್ಭವಂ ಪುಣ್ಯಂ ಲಭತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥
ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿಯೇ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲವನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ವ್ರತಗಳ ಫಲವನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ದಾನಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಪಠಣವು ಕಠಿಣವಾದ ಯಜ್ಞ, ವ್ರತ ಮತ್ತು ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಸ್ತೋತ್ರ ಪಾರಾಯಣವು ದೊಡ್ಡ ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳಷ್ಟೇ ಫಲಪ್ರದ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿವಾದೇ ಕಲಹೇ ಘೋರೇ ಮಹಾದುಃಖೇ ಪರಾಜಯೇ ।
ಗ್ರಹದೋಷೇ ಮಹಾರೋಗೇ ಪಠೇತ್ಸ್ತೋತ್ರಂ ವಿಚಕ್ಷಣಃ ॥
ವಿವಾದ, ಘೋರವಾದ ಜಗಳ, ದೊಡ್ಡ ದುಃಖ, ಸೋಲು, ಗ್ರಹದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾರೋಗಗಳು ಬಂದಾಗ ಜ್ಞಾನಿಯಾದವನು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಕೇವಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಲೌಕಿಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಹಕಾರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಸರ್ವೇ ದೋಷಾ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ಲಭತೇ ವಾಞ್ಛಿತಂ ಫಲಮ್ ।
ದೂತೀಯಾಗೇ ಪಠೇದ್ದೇವಿ ಸರ್ವಶತ್ರುಕ್ಷಯೋ ಭವತ್ ॥
(ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ) ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಯಸಿದ ಫಲವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಓ ದೇವಿ, 'ದೂತೀ ಯಾಗ'ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಶತ್ರುಗಳೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸರ್ವದೋಷ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ. 'ದೂತೀ ಯಾಗ'ವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪೂಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಶತ್ರುನಾಶದಂತಹ ಉಗ್ರ ಫಲಗಳೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮಹಾಚಕ್ರೇ ಪಠೇದ್ದೇವಿ ಲಭತೇ ಪರಮಂ ಪದಮ್ ।
ಪೂಜಾನ್ತೇ ಪಠತೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮಹಾಬಲಿಫಲಪ್ರದಮ್ ॥
ಓ ದೇವಿ, ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಮುಂದೆ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ, ಪಠಿಸುವವನು ಪರಮ ಪದವನ್ನು (ಮೋಕ್ಷವನ್ನು) ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸಿದರೆ, ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಫಲವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಮುಂದೆ ಪಠಿಸಿದರೆ ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ದಾರಿ. ದೈನಂದಿನ ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ತ್ಯಾಗ ಅಥವಾ ಬಲಿದಾನ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಿತೃಗೇಹೇ ತುರ್ಯಪಥೇ ಶೂನ್ಯಾಗಾರೇ ಶಿವಾಲಯೇ ।
ಬಿಲ್ವಮೂಲೇ ಚೈಕವೃಕ್ಷೇ ರತೌ ಮಧುಸಮಾಗಮೇ ॥
ಪಠೇತ್ಸ್ತೋತ್ರಂ ಮಹೇಶಾನಿ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಸ ಉಚ್ಯತೇ ।
ತ್ರಿಕಾಲಂ ಪಠತೇ ನಿತ್ಯಂ ದೇವೀಪುತ್ರತ್ವಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥
ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳು ಸೇರುವಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಜನವಾದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಬಿಲ್ವ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ, ಒಂಟಿ ಮರದ ಕೆಳಗೆ, ರತಿಕ್ರೀಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಸಂತ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಪಠಿಸುವವನು ದೇವಿಯ ಪುತ್ರನಾಗುವ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂಜೆಗೆ ವಿಹಿತವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ತಂತ್ರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇವು ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಗೂಢಾರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಿಯ ಸ್ಮರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ, ಸಾಧಕನು ಶುದ್ಧ-ಅಶುದ್ಧ ಎಂಬ ಭೇದವನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಪಠಿಸುವವನು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ತಾಯಿ-ಮಗನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅಂದರೆ ಅವನು ದೇವಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಜಗದ್ಯೋನಿರೂಪಾಂ ಸುವೇಶೀಂ ಚ ರಕ್ತಾಂ ಗುಣಾತೀತಸಂಜ್ಞಾಂ ಮಹಾಗುಹ್ಯಗುಹ್ಯಾಂ .
ಮಹಾಸರ್ಪಭೂಷಾಂ ಭವೇಶಾದಿಪೂಜ್ಯಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇಽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಂ ..
ಮಹಾಸ್ವರ್ಣವರ್ಣಾಂ ಶಿವಪೃಷ್ಠಸಂಸ್ಥಾಂ ಮಹಾಮುಂಡಮಾಲಾಂ ಗಲೇ ಶೋಭಮಾನಾಂ .
ಮಹಾಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಾಂ ಮಹಾಶಂಖಹಸ್ತಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇಽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಂ ..
ಸದಾ ಸುಪ್ರಸನ್ನಾಂ ಭೃತಾಸೂಕ್ಷ್ಮಸೂಕ್ಷ್ಮಾಂ ವರಾಭೀತಿಹಸ್ತಾಂ ಧೃತಾವಕ್ಷಪುಸ್ತಾಂ .
ಮಹಾಕಿನ್ನರೇಶೀಂ ಭಗಾಕಾರವಿದ್ಯಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇಽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಂ ..
ತಿನೀಂ ತೀಕಿನೀನಾಂ ರವಾಂ ಕಿಂಕಿಣೀನಾಂ ಹಹಾಹಾಹಹಾಹಾಮಹಾಲಾಪಶಬ್ದಾಂ .
ತಥೈಥೈ ತಥೈಥೈ ಮಹಾನೃತ್ಯನೃತ್ಯಾಂ ಮಹಾಟ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇಽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಂ ..
ನನಾನಾರಿರೀರೀಮಹಾಗೀಶಶಂಬೂ ಹುಹೂವೂಹುಹೂವೂಪಶೋ ರಕ್ತಪಾನಾಂ .
ಧಿಮಿಂಧೀಂ ಧಿಮಿಂಧೀಂ ಮೃದಂಗಸ್ಯ ಶಬ್ದಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇಽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಂ ..
ಮಹಾಚಕ್ರಸಂಸ್ಥಾಂ ತ್ರಿಮಾತ್ರಾಸ್ವರೂಪಾಂ ಶಿವಾರ್ಧಾಂಗಭೂತಾಂ ಮಹಾಪುಷ್ಪಮಾಲಾಂ .
ಮಹಾದುಃಖಹರ್ತ್ರೀಂ ಮಹಾಪ್ರೇತಸಂಸ್ಥಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇಽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಂ ..
ಸ್ಫುರತ್ಪದ್ಮವಕ್ತ್ರಾಂ ಹಿಮಾಂಶೋಃ ಕಲಾಪಾಂ ಮಹಾಕೋಮಲಾಂಗೀಂ ಸುರೇಶೇನ ಮಾನ್ಯಾಂ .
ಜಗತ್ಪಾಲನೈಕಾಗ್ರಚಿತ್ತಾಂ ಸುಪುಷ್ಟಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇಽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಂ ..
ಮಹಾದೈತ್ಯನಾಶೀಂ ಸುರಾನ್ನಿತ್ಯಪಾಲೀಂ ಮಹಾಬುದ್ಧಿರಾಶಿಂ ಕವೀನಾಂ ಮುಖಸ್ಥಾಂ .
ಜಟೀನಾಂ ಹೃದಿಸ್ಥಾಂ ಮನೂನಾಂ ಶಿರಃಸ್ಥಾಂ ಮಹಾತ್ಯುಗ್ರಬಾಲಾಂ ಭಜೇಽಹಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಾಂ ..
ಭುಜಂಗಾಖ್ಯಂ ಮಹಾಸ್ತೋತ್ರಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ದುರ್ಲಭಂ .
ಮಹಾಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಂ ದಿವ್ಯಂ ಚತುರ್ವರ್ಗಫಲಪ್ರದಂ ..
ಸರ್ವಕ್ರತುಫಲಂ ಭದ್ರೇ ಸರ್ವವ್ರತಫಲಂ ತಥಾ .
ಸರ್ವದಾನೋದ್ಭವಂ ಪುಣ್ಯಂ ಲಭತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ..
ವಿವಾದೇ ಕಲಹೇ ಘೋರೇ ಮಹಾದುಃಖೇ ಪರಾಜಯೇ .
ಗ್ರಹದೋಷೇ ಮಹಾರೋಗೇ ಪಠೇತ್ಸ್ತೋತ್ರಂ ವಿಚಕ್ಷಣಃ ..
ಸರ್ವೇ ದೋಷಾ ವಿನಶ್ಯಂತಿ ಲಭತೇ ವಾಂಛಿತಂ ಫಲಂ .
ದೂತೀಯಾಗೇ ಪಠೇದ್ದೇವಿ ಸರ್ವಶತ್ರುಕ್ಷಯೋ ಭವತ್ ..
ಮಹಾಚಕ್ರೇ ಪಠೇದ್ದೇವಿ ಲಭತೇ ಪರಮಂ ಪದಂ .
ಪೂಜಾಂತೇ ಪಠತೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮಹಾಬಲಿಫಲಪ್ರದಂ ..
ಪಿತೃಗೇಹೇ ತುರ್ಯಪಥೇ ಶೂನ್ಯಾಗಾರೇ ಶಿವಾಲಯೇ .
ಬಿಲ್ವಮೂಲೇ ಚೈಕವೃಕ್ಷೇ ರತೌ ಮಧುಸಮಾಗಮೇ ..
ಪಠೇತ್ಸ್ತೋತ್ರಂ ಮಹೇಶಾನಿ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಸ ಉಚ್ಯತೇ .
ತ್ರಿಕಾಲಂ ಪಠತೇ ನಿತ್ಯಂ ದೇವೀಪುತ್ರತ್ವಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ..
Other stotras
