ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನೃಸಿಂಹ ಕರಾವಲಂಬ ಸ್ತೋತ್ರ

ಶ್ಲೋಕ 1

ಶ್ರೀಮತ್ಪಯೋನಿಧಿ ನಿಕೇತನ ಚಕ್ರಪಾಣೇ ಭೋಗೀಂದ್ರಭೋಗಮಣಿರಾಜಿತ ಪುಣ್ಯಮೂರ್ತೇ। ಯೋಗೀಶ ಶಾಶ್ವತ ಶರಣ್ಯ ಭವಾಬ್ಧಿಪೋತ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಪವಡಿಸಿರುವ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಭಗವಂತನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಆದಿಶೇಷನ ಹೆಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಣಿಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಪುಣ್ಯಸ್ವರೂಪನು ನೀನು. ಯೋಗೀಶ್ವರನೂ, ಶಾಶ್ವತನೂ, ಶರಣಾಗಲು ಯೋಗ್ಯನೂ ಆದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಈ ಭಯಂಕರವಾದ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳೇ ನನಗೆ ಏಕೈಕ ದೋಣಿ. ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಕಾಪಾಡಲು ನಿನ್ನ ಅಭಯಹಸ್ತಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸು.

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿನ ಪದಗಳಿಗೆ ಆಳವಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ. ಕ್ಷೀರಸಾಗರವು ಭಗವಂತನ ದಿವ್ಯವಾದ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವು ಕಾಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಯೋಗೀಶ ಎಂಬ ಪದವು ಭಗವಂತನು ಪರಮ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗವಂತನ ನಿವಾಸವು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕವಲ್ಲ, ಅದು ಪರಮಾತ್ಮನ ತತ್ವವೆಂದು ಸರ್ಪರಾಜನಾದ ಆದಿಶೇಷನ ಇರುವಿಕೆ ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಸಂಸಾರವೆಂದರೆ ಜನನ ಮರಣಗಳ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಚಕ್ರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಜೀವಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಾರಾಗುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಂತನ ಕರುಣೆಯೆಂಬ ದೋಣಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೊಡನಿರುವ ನರಸಿಂಹನು ತನ್ನ ಉಗ್ರರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಶಾಂತಮೂರ್ತಿ. ಭಕ್ತರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಶ್ರಯಿಸಬಹುದಾದ ಈ ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿಯ ಬೆಂಬಲ ಮಾತ್ರವೇ ಅಂತಿಮವಾದ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗವೆಂದು ಆದಿಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ನಮಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 2

ಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರರುದ್ರಮರುದರ್ಕ ಕಿರೀಟಕೋಟಿ ಸಂಘಟ್ಟಿತಾಂಘ್ರಿಕಮಲಾಮಲ ಕಾಂತಿಕಾಂತ। ಲಕ್ಷ್ಮೀಲಸತ್ಕುಚ ಸರೋರುಹರಾಜಹಂಸ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ಶಿವ, ವಾಯುದೇವ, ಸೂರ್ಯ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳ ಕೋಟ್ಯಾನುಕೋಟಿ ಕಿರೀಟಗಳು ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಕಿರೀಟಗಳಲ್ಲಿನ ರತ್ನಗಳ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಾಯಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿವೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ವಕ್ಷಸ್ಥಳವೆಂಬ ಕಮಲದ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ ರಾಜಹಂಸದಂತಿರುವ ಭಗವಂತನೇ, ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಿನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ ನನಗೆ ಆಸರೆಯಾಗು.

ದೇವತೆಗಳು ಸಹ ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವರ್ಣನೆಯು ಪುರಾಣಗಳ ಈಶ್ವರ ಸಂಕಲ್ಪದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಪಾಲಕರಾದ ಇಂದ್ರಾದಿಗಳು ಭಗವಂತನ ಸೇವಕರು ಎಂದು ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವುದು ಭಗವಂತನ ಐಶ್ವರ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆಗಿದೆ.

ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಈ ಸಾಲುಗಳು ಪರಮಾತ್ಮನ ಸರ್ವಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾಯಾದೇವಿಯೊಂದಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜಹಂಸವು ಪರಮಹಂಸನಾದ ಈಶ್ವರನನ್ನು, ಕಮಲವು ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ದೇವತೆಗಳ ನಮಸ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಆಚಾರ್ಯರು ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಅತೀತನಾದ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಶ್ಲೋಕ 3

ಸಂಸಾರದಾವಗಹನಾಕರ ಭೀಕರೋರು ಜ್ವಾಲಾವಲೀಭಿರತಿದಗ್ಧತನೂರುಹಸ್ಯ। ತ್ವತ್ಪಾದಪದ್ಮಸರಸೀರುಹಮಾಗತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಸಂಸಾರವೆಂಬ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನ ಭಯಂಕರವಾದ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ತಾಪಕ್ಕೆ ನನ್ನ ದೇಹವೆಲ್ಲ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ತಾಪತ್ರಯಗಳಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿರುವ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳೆಂಬ ಕಮಲದ ಕೊಳವನ್ನು ಶರಣು ಹೊಕ್ಕಿದ್ದೇನೆ. ಎಲೈ ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹನೇ, ಈ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಲು ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯವಾದ ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು.

ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಭಯಂಕರವಾದ ಒಂದು ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಜೀವನದ ನಶ್ವರತೆಯನ್ನು, ದುಃಖಗಳನ್ನು ದಾವಾಗ್ನಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಕಮಲದ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲು ಕಾರಣ ಅದರ ತಂಪು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತತೆ.

ವೇದಾಂತ ದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ಅವಿದ್ಯೆ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿನ ಈ ತಾಪಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಆಧಿಭೌತಿಕ, ಆಧಿದೈವಿಕ ಎಂಬ ಮೂರು ಬಗೆಯ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಜೀವಾತ್ಮನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದು. ಈಶ್ವರಸ್ಮರಣೆಯೆಂಬ ಅಮೃತ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಭೌತಿಕ ದುಃಖಗಳು ಶಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಶರಣಾಗತಿ ಮಾತ್ರ ತಾಪತ್ರಯಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 4

ಸಂಸಾರಜಾಲಪತಿತಸ್ಯ ಜಗನ್ನಿವಾಸ ಸರ್ವೇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಬಡಿಶಾಗ್ರಝಷೋಪಮಸ್ಯ। ಪ್ರೋತ್ಕಂಪಿತಪ್ರಚುರತಾಲುಕಮಸ್ತಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಲೋಕಕ್ಕೆಲ್ಲ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವ ಭಗವಂತನೇ, ಸಂಸಾರವೆಂಬ ದೊಡ್ಡ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಗಾಳಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ಎರೆಹುಳುವನ್ನು ನುಂಗಲು ಹೋಗಿ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಮೀನಿನಂತಿದೆ ನನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖಗಳೆಂಬ ಗಾಳಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದೆ. ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ಈ ಭಯಾನಕವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಿನ್ನ ಅಭಯಹಸ್ತಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸು.

ಮೀನು ರುಚಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನು ಭೌತಿಕ ಸುಖಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು ತನ್ನ ವಿನಾಶವನ್ನು ತಾನೇ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಗನ್ನಿವಾಸ ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯು ಭಗವಂತನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧ ಎಂಬ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸಂಸಾರ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸುವ ಗಾಳಗಳು. ಇದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಷ್ಟೂ ಜೀವವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಈ ಮೋಹವಲಯದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಕೇವಲ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಲದು, ಈಶ್ವರನ ಕೃಪೆ ಕೂಡ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾಗುವುದೇ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 5

ಸಂಸಾರಕೂಪಮತಿಘೋರಮಗಾಧಮೂಲಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ದುಃಖಶತಸರ್ಪಸಮಾಕುಲಸ್ಯ। ದೀನಸ್ಯ ದೇವ ಕೃಪಯಾ ಪದಮಾಗತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಅತಿ ಭಯಂಕರವಾದ ಮತ್ತು ಆಳವನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗದ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಕತ್ತಲ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದ್ದೇನೆ. ನೂರಾರು ದುಃಖಗಳೆಂಬ ವಿಷಸರ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಒಂದು ಭಯಾನಕವಾದ ಬಾವಿ ಇದು. ದೀನನೂ ಮತ್ತು ನಿಸ್ಸಹಾಯಕನೂ ಆದ ನಾನು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಶರಣು ಹೊಕ್ಕಿದ್ದೇನೆ. ಎಲೈ ದಯಾಮಯನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ಈ ಕಠೋರವಾದ ಸಂಕಟಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಲು ನಿನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡು.

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಆಗಾಗ ಅಂಧಕೂಪ ಅಂದರೆ ಕತ್ತಲ ಬಾವಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಬಿದ್ದರೆ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಬರಲಾಗದ ಒಂದು ದುರ್ಭರ ಸ್ಥಿತಿ ಇದು. ಹಾವುಗಳು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಅಗಾಧವಾದ ಬಾವಿಯು ಮನುಷ್ಯನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು, ಅವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾವುಗಳು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕೆಟ್ಟ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕರ್ಮಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳು. ಅವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಚ್ಚುತ್ತಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ನಿಸ್ಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ದೀನದಯಾಳುವಾದ ಭಗವಂತನ ಕರುಣೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಸಂಸಾರಕೂಪದಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ.

ಶ್ಲೋಕ 6

ಸಂಸಾರಭೀಕರಕರೀಂದ್ರಕರಾಭಿಘಾತ ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯಮಾನವಪುಷಃ ಸಕಲಾರ್ತಿನಾಶ। ಪ್ರಾಣಪ್ರಯಾಣಭವಭೀತಿಸಮಾಕುಲಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಸಕಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಭಗವಂತನೇ, ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಮದವೇರಿದ ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ನನ್ನ ದೇಹವೆಲ್ಲ ಜರ್ಜರಿತವಾಗಿದೆ. ಮರಣಭಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ ಯಾವಾಗ ಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ ಎಂಬ ಆತಂಕದಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡಿದೆ. ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ಈ ಭಯಂಕರವಾದ ಭೀತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಕಟಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಿನ್ನ ಅಭಯ ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಚಾಚು.

ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದಂತಹ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಸಾಲುಗಳಿವು. ಮದವೇರಿದ ಆನೆ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ, ಕಾಲವು ಮನುಷ್ಯನ ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಕಲಾರ್ತಿನಾಶ ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯು ಈಶ್ವರನು ಮಾತ್ರವೇ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸಬಲ್ಲವನು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಮರಣಭಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿರುವ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭೌತಿಕ ಶರೀರದ ಮೇಲಿರುವ ವಿಪರೀತವಾದ ವ್ಯಾಮೋಹವೇ ಮರಣಭಯಕ್ಕೆ ಮೂಲ. ಭಗವನ್ನಾಮ ಸ್ಮರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಈ ಭಯವನ್ನು ಓಡಿಸಬಹುದು. ದೇಹವು ನಶ್ವರ, ಆತ್ಮವು ಶಾಶ್ವತ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈಶ್ವರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೊನೆಯ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯವನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಭಗವಂತನ ಆಶ್ರಯ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಬೇಕು.

ಶ್ಲೋಕ 7

ಸಂಸಾರಸರ್ಪವಿಷದಿಗ್ಧಮಹೋಗ್ರತೀವ್ರ ದಂಷ್ಟ್ರಾಗ್ರಕೋಟಿಪರಿದಷ್ಟವಿನಷ್ಟಮೂರ್ತೇಃ। ನಾಗಾರಿವಾಹನ ಸುಧಾಬ್ಧಿನಿವಾಸ ಶೌರೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಗರುಡನನ್ನು ವಾಹನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ, ಅಮೃತಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಶೌರಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮಗಳು. ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಮಹಾಸರ್ಪದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರವಾದ, ತೀವ್ರವಾದ ವಿಷದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ನನ್ನ ದೇಹವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಆಸೆಗಳೆಂಬ ವಿಷವು ನನ್ನ ನರನರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಭಗವಂತನೇ, ಈ ವಿಷದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಮುಕ್ತನನ್ನಾಗಿಸಿ ನನಗೆ ನೂತನ ಜೀವನವನ್ನು ಕರುಣಿಸಲು ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡು.

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ನಾಗಾರಿವಾಹನ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಶತ್ರುವಾದ ಗರುಡನು ಭಗವಂತನ ವಾಹನ. ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಹಾವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು ಗರುಡವಾಹನನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಭಾವನೆ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸುಧಾಬ್ಧಿನಿವಾಸ ಎಂಬುದು ಮರಣವಿಲ್ಲದ ಅಮೃತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸರ್ಪವೆಂಬುದು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಷಯಸುಖಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಹಂಕಾರವೆಂಬ ವಿಷವು ಮನುಷ್ಯನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಮೃತವೆಂದರೆ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ. ಅವಿದ್ಯೆ ಎಂಬ ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಅಮೃತದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕರುಣಿಸಿ ಜೀವಾತ್ಮನನ್ನು ಜನನ ಮರಣ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆನಂದದೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು ಭಗವಂತನ ದಯೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಈ ಸಾಲುಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ.

ಶ್ಲೋಕ 8

ಸಂಸಾರವೃಕ್ಷಮಘಬೀಜಮನಂತಕರ್ಮ ಶಾಖಾಯುತಂ ಕರಣಪತ್ರಮನಂಗಪುಷ್ಪಂ। ಆರುಹ್ಯ ದುಃಖಫಲಿತಂ ಚಕಿತಂ ದಯಾಲೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ದಯಾಮಯನಾದ ಭಗವಂತನೇ, ಪಾಪವೆಂಬ ಬೀಜದಿಂದ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದದ್ದೇ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಈ ಮಹಾ ವೃಕ್ಷ. ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಕರ್ಮಗಳೇ ಇದರ ಕೊಂಬೆಗಳು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳೇ ಇದರ ಎಲೆಗಳು. ಕಾಮವೆಂಬ ಹೂವುಗಳು ಬಿಡುವ ಈ ಮರಕ್ಕೆ ದುಃಖವೆಂಬ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮರವೇರಿ ದಿಕ್ಕುತೋಚದೆ ಭಯಭೀತನಾಗಿರುವ ನನಗೆ, ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ನೀಡು.

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಸಂಸಾರವೃಕ್ಷದ ಅದ್ಭುತವಾದ ವರ್ಣನೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಒಂದು ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಶ್ವತ್ಥ ಎಂದರೆ ನಾಳೆಗೆ ಉಳಿಯದಿರುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಅನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಕರ್ಮಗಳೇ ಜನನಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಕಾಮವೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮರಳಿ ಕರ್ಮಗಳತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವು ಯಾವಾಗಲೂ ದುಃಖಕಾರಕವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಮರದ ಮೇಲೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೆಳಗಿರುವವರ ಸಹಾಯ ಬೇಕಾಗುವಂತೆ, ಕರ್ಮಬಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಜೀವಾತ್ಮನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ಲಭಿಸಲು ಈಶ್ವರನ ಸಹಾಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಈ ಸಂಸಾರ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 9

ಸಂಸಾರಸಾಗರವಿಶಾಲಕರಾಲಕಾಲ ನಕ್ರಗ್ರಹಗ್ರಸಿತನಿಗ್ರಹವಿಗ್ರಹಸ್ಯ। ವ್ಯಗ್ರಸ್ಯ ರಾಗನಿಚಯೋರ್ಮಿನಿಪೀಡಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಅನಂತವಾದ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಕಾಲವೆಂಬ ಭಯಂಕರವಾದ, ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊಸಳೆಯು ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ನುಂಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಸೆಗಳ, ವ್ಯಾಮೋಹಗಳ ಅಲೆಗಳ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಂಗೆಟ್ಟಿದೆ. ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ಈ ಘೋರವಾದ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ಯಮನ ಬಾಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಿನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡು.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದಂತಹ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲನನ್ನು ಅಂದರೆ ಯಮಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು ಸರ್ವನಾಶಕನಾದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲವನ್ನು ಕ್ರೂರವಾದ ಮೊಸಳೆಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಬಲವಿರುವಂತೆ, ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಲನಿಗೆ ಸರ್ವಾಧಿಪತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಲನನ್ನು ಯಾರೂ ಎದುರಿಸಲಾರರು ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಜೀವಾತ್ಮನು ಜನನ ಮರಣಗಳೆಂಬ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ರಾಗದ್ವೇಷಗಳೆಂಬ ಅಲೆಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಗುರಿಮಾಡುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಕಾಲವೆಂಬ ಮೊಸಳೆಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಮರಣದತ್ತ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಭೌತಿಕವಾದ ಆಸೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು, ಈಶ್ವರನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಈ ಕಾಲಚಕ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಬಹುದೆಂದು ಆಚಾರ್ಯರು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಗವಂತನನ್ನು ಶರಣಾಗುವುದು ಮಾತ್ರ ಅಶಾಂತವಾದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 10

ಸಂಸಾರಸಾಗರನಿಮಜ್ಜನಮುಹ್ಯಮಾನಂ ದೀನಂ ವಿಲೋಕಯ ವಿಭೋ ಕರುಣಾನಿಧೇ ಮಾಂ। ಪ್ರಹ್ಲಾದಖೇದಪರಿಹಾರಪರಾವತಾರ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಕರುಣಾಸಾಗರನಾದ ಪ್ರಭುವೇ, ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಈ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನಿದ್ದೇನೆ. ದೀನನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕಟಾಕ್ಷಿಸು. ತನ್ನ ಪರಮ ಭಕ್ತನಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತೀರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅದ್ಭುತವಾದ ಅವತಾರವೆತ್ತಿದ ಭಗವಂತನು ನೀನು. ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿಯೇ, ಅಂದಿನ ನಿನ್ನ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಈ ಭಕ್ತನ ಮೇಲೂ ತೋರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಿನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚು.

ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಕಥೆಯೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಪ್ರಧಾನ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಹೆತ್ತ ತಂದೆಯಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನಿಂದ ಎಷ್ಟೇ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಈಶ್ವರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಭಕ್ತನ ಕರೆ ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಕಂಬವನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಭಗವಂತನು ನರಸಿಂಹನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದನು. ಭಕ್ತವಾತ್ಸಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಈ ಅವತಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ದೃಢವಾದ ಭಕ್ತಿಗೆ, ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಂಕೇತ. ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಜೀವನದ ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಭಗವಂತನ ಮೇಲಿರುವ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಅಚಲವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ಎಂತಹ ವಿಪತ್ಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಾದರೂ ಭಗವಂತನು ಒದಗಿಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈಶ್ವರನನ್ನೇ ನಂಬಿದ ಭಕ್ತನನ್ನು ಭಗವಂತನು ಎಂದಿಗೂ ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 11

ಸಂಸಾರಘೋರಗಹನೇ ಚರತೋ ಮುರಾರೇ ಮಾರೋಗ್ರಭೀಕರಮೃಗಪ್ರಚುರಾರ್ದಿತಸ್ಯ। ಆರ್ತಸ್ಯ ಮತ್ಸರನಿದಾಘಸುದುಃಖಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। 

ಮುರಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಿದ ಭಗವಂತನೇ, ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಈ ಭಯಂಕರವಾದ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅನಾಥನಂತೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ನಾನು. ಕಾಮವೆಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾದ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕವಾದ ಕಾಡುಮೃಗದ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ನಾನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಮತ್ಸರವೆಂಬ ಬೇಸಿಗೆಯ ತಾಪಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಳಲಿದೆ. ದುಃಖಿತನೂ, ನಿಸ್ಸಹಾಯಕನೂ ಆದ ನನಗೆ, ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವೆಂಬ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

ಭಗವಂತನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುರಾರಿ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು ಮುರಾರಿ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು ಮನುಷ್ಯನೊಳಗಿನ ದುರ್ಗುಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಅಸುರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು ಎಂದು ಈ ಹೆಸರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ. ಲೌಕಿಕ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿರುವ ಕಾಮವನ್ನು ಕ್ರೂರ ಮೃಗವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವೇದಾಂತ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ ಎಂಬವುಗಳನ್ನು ಜ್ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಶತ್ರುಗಳಾದ ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮಾತ್ಸರ್ಯ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಮವೆಂಬ ಮೃಗವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾತ್ಸರ್ಯವೆಂಬ ಬೇಸಿಗೆಯ ತಾಪವು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಶಾಂತಿಯೆಂಬ ಜಲವನ್ನು ಬತ್ತಿಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಲದು, ಭಗವಂತನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕರುಣೆ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಆಚಾರ್ಯರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 12

ಬದ್ಧ್ವಾ ಗಲೇ ಯಮಭಟಾ ಬಹು ತರ್ಜಯಂತಃ ಕರ್ಷಂತಿ ಯತ್ರ ಭವಪಾಶಶತೈರ್ಯುತಂ ಮಾಂ। ಏಕಾಕಿನಂ ಪರವಶಂ ಚಕಿತಂ ದಯಾಲೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಕರುಣಾಮಯನಾದ ಭಗವಂತನೇ, ನನ್ನ ಕೊನೆಯ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಮಕಿಂಕರರು ನನ್ನ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕುಣಿಕೆ ಬಿಗಿದು ನನ್ನನ್ನು ಹೆದರಿಸುತ್ತಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನೂರಾರು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ, ಪರವಶನಾಗಿ, ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ದಿಕ್ಕುತೋಚದ ಈ ಭಯಂಕರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ನಿನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡು.

ಗರುಡ ಪುರಾಣದಂತಹ ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಗಳಾದ ಮನುಷ್ಯರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿವು. ಯಮದೂತರು ಭಯಂಕರವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಬಂಧುಗಳು, ಹಣ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರ ಯಾವುದೂ ಈ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪುರಾಣಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಬಂಧಗಳು, ವ್ಯಾಮೋಹಗಳೇ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವನನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪಾಶಗಳು. ಜನನ ಮರಣ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಜೀವಾತ್ಮನು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಹೋಗಬೇಕು. ಲೌಕಿಕವಾದ ಸಾಧನೆಗಳಾವುವೂ ಅಂದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯವನ್ನು, ಒಂಟಿತನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಜೀವಿತಾವಧಿಯಿಡೀ ಈಶ್ವರಚಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಳೆಯುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಭಗವಂತನ ಮೇಲಿರುವ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಶರಣಾಗತಿ ಮಾತ್ರ ಮರಣಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 13

ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತೇ ಕಮಲನಾಭ ಸುರೇಶ ವಿಷ್ಣೋ ಯಜ್ಞೇಶ ಯಜ್ಞ ಮಧುಸೂದನ ವಿಶ್ವರೂಪ। ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕೇಶವ ಜನಾರ್ದನ ವಾಸುದೇವ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯೇ, ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೇ, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವೇ, ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಪ್ರಭುವೇ, ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪನೇ, ಮಧು ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನೇ, ವಿಶ್ವವೇ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವವನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪ್ರಿಯನೇ, ಕೇಶವನೇ, ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಜನಾರ್ದನನೇ, ವಾಸುದೇವನೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಅನೇಕ ನಾಮಗಳಿಂದ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನನಗೆ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯವಾದ ಅಭಯಹಸ್ತವನ್ನು ಕರುಣಿಸು.

ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಮುಖ್ಯವಾದ ನಾಮಗಳನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಧುಕೈಟಭರನ್ನು ವಧಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಧುಸೂದನ ಎಂಬ ನಾಮವು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗವಂತನ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಮಲದಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು ಎಂದು ಕಮಲನಾಭ ಎಂಬ ಪದವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವರೂಪ ದರ್ಶನವನ್ನು ಸಹ ಈ ಸಾಲುಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ನಾಮಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪರಮಾತ್ಮನ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಯಜ್ಞೇಶ್ವರನು, ಯಜ್ಞವೂ ಭಗವಂತನೇ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕರ್ಮ, ಕರ್ಮಫಲಗಳೆರಡೂ ಈಶ್ವರನೇ ಎಂಬ ಅದ್ವೈತ ಭಾವನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವರೂಪವೆಂದರೆ ಈ ಕಾಣುವ ಪ್ರಪಂಚವೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳೇ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಕಲ ನಾಮರೂಪಗಳಿಗೂ ಅತೀತನಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೇ ಭಕ್ತರನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲು ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಈ ಸ್ತುತಿಯ ಮೂಲಕ ಆಚಾರ್ಯರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 14

ಏಕೇನ ಚಕ್ರಮಪರೇಣ ಕರೇಣ ಶಂಖಮನ್ಯೇನ ಸಿಂಧುತನಯಾಮವಲಂಬ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್। ವಾಮೇತರೇಣ ವರದಾಭಯಪದ್ಮಚಿಹ್ನಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು, ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಚಜನ್ಯವೆಂಬ ಶಂಖವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಭಗವಂತನು. ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಸಮುದ್ರರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಕೈಯಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು, ಅಭಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ಚಿನ್ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಪದ್ಮಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತಿರುವ ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ನಿನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಚಾಚು.

ಭಗವಂತನ ದಿವ್ಯವಾದ ರೂಪವರ್ಣನೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಚತುರ್ಭುಜನಾದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹನಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಅಮೃತಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಮಥಿಸಿದಾಗಲೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಆವಿರ್ಭವಿಸಿದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿಂಧುತನಯ (ಸಮುದ್ರನ ಮಗಳು) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಶಂಖಚಕ್ರಗಳು ದುಷ್ಟಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ, ಶಿಷ್ಟರಕ್ಷಣೆಗೆ ಭಗವಂತನು ಧರಿಸುವ ಆಯುಧಗಳು.

ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಈ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು ಮಾನವ ಜೀವನದ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಾದ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಚಕ್ರವು ಧರ್ಮ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾಲಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಶಂಖವು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾದವಾದ ಓಂಕಾರ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಕೇತ. ಅಭಯಮುದ್ರೆಯೆಂಬುದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭಗವಂತನು ನೀಡುವ ಭರವಸೆ. ಈಶ್ವರನನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಭಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಉನ್ನತವಾದ ವೇದಾಂತ ತತ್ವವು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 15

ಅಂಧಸ್ಯ ಮೇ ಹೃತವಿವೇಕಮಹಾಧನಸ್ಯ ಚೋರೈರ್ಮಹಾಬಲಿಭಿರಿಂದ್ರಿಯನಾಮಧೇಯೈಃ। ಮೋಹಾಂಧಕಾರಕುಹರೇ ವಿನಿಪಾತಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಅಂಧನಾದ ನನ್ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ವಿವೇಕವೆಂಬ ಮಹಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ಕಳ್ಳರು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ಕಳ್ಳರು ನನ್ನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ, ಮೋಹವೆಂಬ ಕಾರ್ಗತ್ತಲೆಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆಗೆ ತಳ್ಳಿದ್ದಾರೆ. ದಾರಿ ಕಾಣದೆ ನಿಸ್ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ನನಗೆ, ಎಲೈ ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯವಾದ ಕೈಗಳನ್ನು ನೀಡು.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಕಳ್ಳರೊಡನೆ ಮತ್ತು ಅವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕತ್ತಲ ಗುಹೆಯೊಡನೆ ಹೋಲಿಸುವ ಕಾವ್ಯ ಕಲ್ಪನೆ ಇದು. ಅಂಧತ್ವ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಣ್ಣು ಕಾಣಿಸದಿರುವುದಲ್ಲ, ಯಾವುದು ಸತ್ಯ, ಯಾವುದು ಅಸತ್ಯ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ ಅಜ್ಞಾನ ಸ್ಥಿತಿ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಸುಖಗಳ ಕಡೆಗೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಪ್ರಧಾನ ತತ್ವವು ಈ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನಿಗಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತು ಯಾವುದು ಸತ್ಯ, ಯಾವುದು ಮಿಥ್ಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲ ವಿವೇಕ. ಕಣ್ಣುಗಳು, ಕಿವಿಗಳಂತಹ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಈ ವಿವೇಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಭೌತಿಕ ವ್ಯಾಮೋಹಗಳತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಮೋಹವೆಂಬ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಜೀವಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಿವೇಕವನ್ನು, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಕೃಪೆ ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 16

ಪ್ರಹ್ಲಾದನಾರದಪರಾಶರಪುಂಡರೀಕ ವ್ಯಾಸಾದಿಭಾಗವತಪುಂಗವಹೃನ್ನಿವಾಸ। ಭಕ್ತಾನುರಕ್ತಪರಿಪಾಲನಪಾರಿಜಾತ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ।

ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ನಾರದ ಮಹರ್ಷಿ, ಪರಾಶರ, ಪುಂಡರೀಕ, ವೇದವ್ಯಾಸರಂತಹ ಪರಮ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ವಾಸಿಸುವವನು ಭಗವಂತನು. ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಚಲವಾದ ಪ್ರೀತಿ, ಭಕ್ತಿ ಇರುವವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆತನು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತಿರುವವನು. ಭಕ್ತರ ಆಸೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಈಡೇರಿಸುವ ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ಸಹ ಕರುಣಿಸಿ ಕಾಪಾಡಲು ನಿನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡು.

ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಭಕ್ತರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ನಾರದ, ವ್ಯಾಸರಂತಹವರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಪಣಾ ಭಾವವು ಇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಪಾರಿಜಾತ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷವು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೀಡುವಂತೆ, ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭೀಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಈಶ್ವರನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶವಾದ ಭಕ್ತರು ಇಬ್ಬರೂ ಈಶ್ವರನ ಕರುಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೃದಯಶುದ್ಧಿ ಇರುವವರು ಮಾತ್ರ ಭಗವಂತನನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು. ಭಕ್ತಾನುರಕ್ತನಾದ ಭಗವಂತನು ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದವರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ದೃಢ ವಿಶ್ವಾಸವೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಗೆ ಬುನಾದಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಭಕ್ತರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಶರಣಾಗಬೇಕೆಂದು ಆಚಾರ್ಯರು ನಮಗೆ ಉದ್ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 17

ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹಚರಣಾಬ್ಜಮಧುವ್ರತೇನ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಕೃತಂ ಶುಭಕರಂ ಭುವಿ ಶಂಕರೇಣ। ಯೇ ತತ್ಪಠಂತಿ ಮನುಜಾ ಹರಿಭಕ್ತಿಯುಕ್ತಾಸ್ತೇ ಯಾಂತಿ ತತ್ಪದಸರೋಜಮಖಂಡರೂಪಂ।

ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕರಂದವನ್ನು ಸವಿಯುವ ದುಂಬಿಯಂತೆ ಆ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಈ ಶುಭಕರವಾದ ಸ್ತೋತ್ರ. ಯಾವ ಮಾನವರು ಹರಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಜನನ ಮರಣಗಳಿಲ್ಲದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆ ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ರಚನೆಕಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ಇದರ ಫಲಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದೇ ಈ ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಒಂದು ದುಂಬಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಆಚಾರ್ಯರ ಅತ್ಯಂತ ವಿನಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕಮಲದ ಹೂವಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೇನಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾದ ದುಂಬಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುವಂತೆ, ಭಕ್ತನು ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಕಾವ್ಯ ಕಲ್ಪನೆ ಇದು.

ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣೆಯ ಅಂತಿಮ ಫಲವು ಭೌತಿಕ ಲಾಭಗಳಲ್ಲ, ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿಯೇ ಎಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಖಂಡ ರೂಪವೆಂಬುದು ಭೇದಗಳಿಲ್ಲದ ಪರಮಾತ್ಮನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪ. ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಜೀವಾತ್ಮ, ಪರಮಾತ್ಮ ಒಂದಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ ಇದು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವದಿಂದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಯಾವ ಸಾಮಾನ್ಯನಾದರೂ ಈ ಪರಮಪದವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅರ್ಹನೇ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಆದಿಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ರೀಮತ್ಪಯೋನಿಧಿ ನಿಕೇತನ ಚಕ್ರಪಾಣೇ ಭೋಗೀಂದ್ರಭೋಗಮಣಿರಾಜಿತ ಪುಣ್ಯಮೂರ್ತೇ।
ಯೋಗೀಶ ಶಾಶ್ವತ ಶರಣ್ಯ ಭವಾಬ್ಧಿಪೋತ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (1)

ಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರರುದ್ರಮರುದರ್ಕ ಕಿರೀಟಕೋಟಿ ಸಂಘಟ್ಟಿತಾಂಘ್ರಿಕಮಲಾಮಲ ಕಾಂತಿಕಾಂತ।
ಲಕ್ಷ್ಮೀಲಸತ್ಕುಚ ಸರೋರುಹರಾಜಹಂಸ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (2)

ಸಂಸಾರದಾವಗಹನಾಕರ ಭೀಕರೋರು ಜ್ವಾಲಾವಲೀಭಿರತಿದಗ್ಧತನೂರೂಹಸ್ಯ।
ತ್ವತ್ಪಾದಪದ್ಮಸರಸೀರುಹಮಾಗತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (3)

ಸಂಸಾರಜಾಲಪತಿತಸ್ಯ ಜಗನ್ನಿವಾಸ ಸರ್ವೇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಬಡಿಶಾಗ್ರಝಷೋಪಮಸ್ಯ।
ಪ್ರೋತ್ಕಂಪಿತಪ್ರಚುರತಾಲುಕಮಸ್ತಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (4)

ಸಂಸಾರಕೂಪಮತಿಘೋರಮಗಾಧಮೂಲಂ ಸಂಪಾಪ್ಯ ದುಃಖಶತಸರ್ಪಸಮಾಕುಲಸ್ಯ।
ದೀನಸ್ಯ ದೇವ ಕೃಪಯಾ ಪದಮಾಗತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (5)

ಸಂಸಾರಭೀಕರಕರೀಂದ್ರಕರಾಭಿಘಾತ ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯಮಾನವಪುಷಃ ಸಕಲಾರ್ತಿನಾಶ।
ಪ್ರಾಣಪ್ರಯಾಣಭವಭೀತಿಸಮಾಕುಲಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (6)

ಸಂಸಾರಸರ್ಪವಿಷದಿಗ್ಧಮಹೋಗ್ರತೀವ್ರ ದಂಷ್ಟ್ರಾಗ್ರಕೋಟಿಪರಿದಷ್ಟವಿನಷ್ಟಮೂರ್ತೇಃ।
ನಾಗಾರಿವಾಹನ ಸುಧಾಬ್ಧಿನಿವಾಸ ಶೌರೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (7)

ಸಂಸಾರವೃಕ್ಷಮಘಬೀಜಮನಂತಕರ್ಮ ಶಾಖಾಯುತಂ ಕരണಪತ್ರಮನಂಗಪುಷ್ಪಂ।
ಆರುಹ್ಯ ದುಃಖಫಲಿತಂ ಚಕಿತಂ ದಯಾಲೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (8)

ಸಂಸಾರಸಾಗರವಿಶಾಲಕರಾಲಕಾಲ ನಕ್ರಗ್ರಹಗ್ರಸಿತನಿಗ್ರಹವಿಗ್ರಹಸ್ಯ।
ವ್ಯಗ್ರಸ್ಯ ರಾಗನಿಚಯೋರ್ಮಿನಿಪೀಡಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (9)

ಸಂಸಾರಸಾಗರಣಿಮಜ್ಜನಮುಹ್ಯಮಾನಂ ದೀನಂ ವಿಲೋಕಯ ವಿಭೋ ಕರುಣಾನಿಧೇ ಮಾಂ।
ಪ್ರಹ್ಲಾದಖೇದಪರಿಹಾರಪರಾವತಾರ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (10)

ಸಂಸಾರಘೋರಗಹನೇ ಚರತೋ ಮುರಾರೇ ಮಾರೋಗ್ರಭೀಕರಮೃಗಪ್ರಚುರಾರ್ದಿತಸ್ಯ।
ಆರ್ತಸ್ಯ ಮತ್ಸರನಿದಾಘಸುದುಃಖಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (11)

ಬದ್ಧ್ವಾ ಗಲೇ ಯಮಭಟಾ ಬಹು ತರ್ಜಯಂತಃ ಕರ್ಷಂತಿ ಯತ್ರ ಭವಪಾಶಶತೈರ್ಯುತಂ ಮಾಂ।
ಏಕಾಕಿನಂ ಪರವಶಂ ಚಕಿತಂ ದಯಾಲೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (12)

ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತೇ ಕಮಲನಾಭ ಸುರೇಶ ವಿಷ್ಣೋ ಯಜ್ಞೇಶ ಯಜ್ಞ ಮಧುಸೂದನ ವಿಶ್ವರೂಪ।
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕೇಶವ ಜನಾರ್ದನ ವಾಸುದೇವ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (13)

ಏಕೇನ ಚಕ್ರಮಪರೇಣ ಕರೇಣ ಶಂಖಮನ್ಯೇನ ಸಿಂಧುತನಯಾಮವಲಂಬ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್।
ವಾಮೇತರೇಣ ವರದಾಭಯಪದ್ಮಚಿಹ್ನಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (14)

ಅಂಧಸ್ಯ ಮೇ ಹೃತವಿವೇಕಮಹಾಧನಸ್ಯ ಚೋರೈರ್ಮಹಾಬಲಿಭಿರಿಂದ್ರಿಯನಾಮಧೇಯೈಃ।
ಮೋಹಾಂಧಕಾರಕುಹರೇ ವಿನಿಪಾತಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (15)

ಪ್ರಹ್ಲಾದನಾರದಪರಾಶರಪುಂಡರೀಕ ವ್ಯಾಸಾದಿಭಾಗವತಪುಂಗವಹೃನ್ನಿವಾಸ।
ಭಕ್ತಾನುರಕ್ತಪರಿಪಾಲನಪಾರಿಜಾತ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ। (16)

ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹಚರಣಾಬ್ಜಮಧುವ್ರತೇನ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಕೃತಂ ಶುಭಕರಂ ಭುವಿ ಶಂಕರೇಣ।
ಯೇ ತತ್ಪಠಂತಿ ಮನುಜಾ ಹರಿಭಕ್ತಿಯುಕ್ತಾಸ್ತೇ ಯಾಂತಿ ತತ್ಪದಸರೋಜಮಖಂಡರೂಪಂ। (17)

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi

Other stotras