దుర్గా సప్తశతీ - అధ్యాయం 2

ఓం అస్య మధ్యమచరిత్రస్య విష్ణు-ర్ఋషిః . మహాలక్ష్మీర్దేవతా . ఉష్ణిక్ ఛందః . శాకంభరీ శక్తిః . దుర్గా బీజం . వాయుస్తత్త్వం . యజుర్వేదః స్వరూపం . మహాలక్ష్మీప్రీత్యర్థం వాఽర్థే మధ్యచరిత్రజపే వినియోగః . . ధ్యానం . ఓం అక్షస్రక్పరశూ గదేషుకులిశం పద్మం ధనుః కుండికాం దండం శక్తిమసిం చ చర్మ జలజం ఘంటాం సురాభాజనం . శూలం పాశసుదర్శనే చ దధతీం హస్తైః ప్రవాలప్రభాం సేవే సైరిభమర్దినీమిహ మహాలక్ష్మీం సరోజస్థితాం . ఓం హ్రీం ఋషిరువాచ . దేవాసురమభూద్యుద్ధం పూర్ణమబ్దశతం పురా . మహిషేఽసురాణామధిపే దేవానాం చ పురందరే . తత్రాసురైర్మహావీర్యైర్దేవసైన్యం పరాజితం . జిత్వా చ సకలాన్ దేవానింద్రోఽభూన్మహిషాసురః . తతః పరాజితా దేవాః పద్మయోనిం ప్రజాపతిం . పురస్కృత్య గతాస్తత్ర యత్రేశగరుడధ్వజౌ . యథావృత్తం తయోస్తద్వన్మహిషాసురచేష్టితం . త్రిదశాః కథయామాసుర్దేవాభిభవవిస్తరం . సూర్యేంద్రాగ్న్యనిలేందూనాం యమస్య వరుణస్య చ . అన్యేషాం చాధికారాన్స స్వయమేవాధితిష్ఠతి . స్వర్గాన్నిరాకృతాః సర్వే తేన దేవగణా భువి . విచరంతి యథా మర్త్యా మహిషేణ దురాత్మనా . ఏతద్వః కథితం సర్వమమరారివిచేష్టితం . శరణం వః ప్రపన్నాః స్మో వధస్తస్య విచింత్యతాం . ఇత్థం నిశమ్య దేవానాం వచాంసి మధుసూదనః . చకార కోపం శంభుశ్చ భ్రుకుటీకుటిలాననౌ . తతోఽతికోపపూర్ణస్య చక్రిణో వదనాత్తతః . నిశ్చక్రామ మహత్తేజో బ్రహ్మణః శంకరస్య చ . అన్యేషాం చైవ దేవానాం శక్రాదీనాం శరీరతః . నిర్గతం సుమహత్తేజస్తచ్చైక్యం సమగచ్ఛత . అతీవ తేజసః కూటం జ్వలంతమివ పర్వతం . దదృశుస్తే సురాస్తత్ర జ్వాలావ్యాప్తదిగంతరం . అతులం తత్ర తత్తేజః సర్వదేవశరీరజం . ఏకస్థం తదభూన్నారీ వ్యాప్తలోకత్రయం త్విషా . యదభూచ్ఛాంభవం తేజస్తేనాజాయత తన్ముఖం . యామ్యేన చాభవన్ కేశా బాహవో విష్ణుతేజసా . సౌమ్యేన స్తనయోర్యుగ్మం మధ్యం చైంద్రేణ చాభవత్ . వారుణేన చ జంఘోరూ నితంబస్తేజసా భువః . బ్రహ్మణస్తేజసా పాదౌ తదంగుల్యోఽర్కతేజసా . వసూనాం చ కరాంగుల్యః కౌబేరేణ చ నాసికా . తస్యాస్తు దంతాః సంభూతాః ప్రాజాపత్యేన తేజసా . నయనత్రితయం జజ్ఞే తథా పావకతేజసా . భ్రువౌ చ సంధ్యయోస్తేజః శ్రవణావనిలస్య చ . అన్యేషాం చైవ దేవానాం సంభవస్తేజసాం శివా . తతః సమస్తదేవానాం తేజోరాశిసముద్భవాం . తాం విలోక్య ముదం ప్రాపురమరా మహిషార్దితాః . తతో దేవా దదుస్తస్యై స్వాని స్వాన్యాయుధాని చ . శూలం శూలాద్వినిష్కృష్య దదౌ తస్యై పినాకధృక్ . చక్రం చ దత్తవాన్ కృష్ణః సముత్పాట్య స్వచక్రతః . శంఖం చ వరుణః శక్తిం దదౌ తస్యై హుతాశనః . మారుతో దత్తవాంశ్చాపం బాణపూర్ణే తథేషుధీ . వజ్రమింద్రః సముత్పాట్య కులిశాదమరాధిపః . దదౌ తస్యై సహస్రాక్షో ఘంటామైరావతాద్గజాత్ . కాలదండాద్యమో దండం పాశం చాంబుపతిర్దదౌ . ప్రజాపతిశ్చాక్షమాలాం దదౌ బ్రహ్మా కమండలుం . సమస్తరోమకూపేషు నిజరశ్మీన్ దివాకరః . కాలశ్చ దత్తవాన్ ఖడ్గం తస్యై చర్మ చ నిర్మలం . క్షీరోదశ్చామలం హారమజరే చ తథాంబరే . చూడామణిం తథా దివ్యం కుండలే కటకాని చ . అర్ధచంద్రం తథా శుభ్రం కేయూరాన్ సర్వబాహుషు . నూపురౌ విమలౌ తద్వద్ గ్రైవేయకమనుత్తమం . అంగులీయకరత్నాని సమస్తాస్వంగులీషు చ . విశ్వకర్మా దదౌ తస్యై పరశుం చాతినిర్మలం . అస్త్రాణ్యనేకరూపాణి తథాభేద్యం చ దంశనం . అమ్లానపంకజాం మాలాం శిరస్యురసి చాపరాం . అదదజ్జలధిస్తస్యై పంకజం చాతిశోభనం . హిమవాన్ వాహనం సింహం రత్నాని వివిధాని చ . దదావశూన్యం సురయా పానపాత్రం ధనాధిపః . శేషశ్చ సర్వనాగేశో మహామణివిభూషితం . నాగహారం దదౌ తస్యై ధత్తే యః పృథివీమిమాం . అన్యైరపి సురైర్దేవీ భూషణైరాయుధైస్తథా . సమ్మానితా ననాదోచ్చైః సాట్టహాసం ముహుర్ముహుః . తస్యా నాదేన ఘోరేణ కృత్స్నమాపూరితం నభః . అమాయతాతిమహతా ప్రతిశబ్దో మహానభూత్ . చుక్షుభుః సకలా లోకాః సముద్రాశ్చ చకంపిరే . చచాల వసుధా చేలుః సకలాశ్చ మహీధరాః . జయేతి దేవాశ్చ ముదా తామూచుః సింహవాహినీం . తుష్టువుర్మునయశ్చైనాం భక్తినమ్రాత్మమూర్తయః . దృష్ట్వా సమస్తం సంక్షుబ్ధం త్రైలోక్యమమరారయః . సన్నద్ధాఖిలసైన్యాస్తే సముత్తస్థురుదాయుధాః . ఆః కిమేతదితి క్రోధాదాభాష్య మహిషాసురః . అభ్యధావత తం శబ్దమశేషైరసురైర్వృతః . స దదర్శ తతో దేవీం వ్యాప్తలోకత్రయాం త్విషా . పాదాక్రాంత్యా నతభువం కిరీటోల్లిఖితాంబరాం . క్షోభితాశేషపాతాలాం ధనుర్జ్యానిఃస్వనేన తాం . దిశో భుజసహస్రేణ సమంతాద్వ్యాప్య సంస్థితాం . తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తయా దేవ్యా సురద్విషాం . శస్త్రాస్త్రైర్బహుధా ముక్తైరాదీపితదిగంతరం . మహిషాసురసేనానీశ్చిక్షురాఖ్యో మహాసురః . యుయుధే చామరశ్చాన్యైశ్చతురంగబలాన్వితః . రథానామయుతైః షడ్భిరుదగ్రాఖ్యో మహాసురః . అయుధ్యతాయుతానాం చ సహస్రేణ మహాహనుః . పంచాశద్భిశ్చ నియుతైరసిలోమా మహాసురః . అయుతానాం శతైః షడ్భిర్బాష్కలో యుయుధే రణే . గజవాజిసహస్రౌఘైరనేకైః పరివారితః . వృతో రథానాం కోట్యా చ యుద్ధే తస్మిన్నయుధ్యత . బిడాలాఖ్యోఽయుతానాం చ పంచాశద్భిరథాయుతైః . యుయుధే సంయుగే తత్ర రథానాం పరివారితః . అన్యే చ తత్రాయుతశో రథనాగహయైర్వృతాః . యుయుధుః సంయుగే దేవ్యా సహ తత్ర మహాసురాః . కోటికోటిసహస్రైస్తు రథానాం దంతినాం తథా . హయానాం చ వృతో యుద్ధే తత్రాభూన్మహిషాసురః . తోమరైర్భిందిపాలైశ్చ శక్తిభిర్ముసలైస్తథా . యుయుధుః సంయుగే దేవ్యా ఖడ్గైః పరశుపట్టిశైః . కేచిచ్చ చిక్షిపుః శక్తీః కేచిత్ పాశాంస్తథాపరే . దేవీం ఖడ్గప్రహారైస్తు తే తాం హంతుం ప్రచక్రముః . సాపి దేవీ తతస్తాని శస్త్రాణ్యస్త్రాణి చండికా . లీలయైవ ప్రచిచ్ఛేద నిజశస్త్రాస్త్రవర్షిణీ . అనాయస్తాననా దేవీ స్తూయమానా సురర్షిభిః . ముమోచాసురదేహేషు శస్త్రాణ్యస్త్రాణి చేశ్వరీ . సోఽపి క్రుద్ధో ధుతసటో దేవ్యా వాహనకేసరీ . చచారాసురసైన్యేషు వనేష్వివ హుతాశనః . నిఃశ్వాసాన్ ముముచే యాంశ్చ యుధ్యమానా రణేఽమ్బికా . త ఏవ సద్యః సంభూతా గణాః శతసహస్రశః . యుయుధుస్తే పరశుభిర్భిందిపాలాసిపట్టిశైః . నాశయంతోఽసురగణాన్ దేవీశక్త్యుపబృంహితాః . అవాదయంత పటహాన్ గణాః శంఖాంస్తథాపరే . మృదంగాంశ్చ తథైవాన్యే తస్మిన్ యుద్ధమహోత్సవే . తతో దేవీ త్రిశూలేన గదయా శక్తివృష్టిభిః . ఖడ్గాదిభిశ్చ శతశో నిజఘాన మహాసురాన్ . పాతయామాస చైవాన్యాన్ ఘంటాస్వనవిమోహితాన్ . అసురాన్ భువి పాశేన బద్ధ్వా చాన్యానకర్షయత్ . కేచిద్ ద్విధాకృతాస్తీక్ష్ణైః ఖడ్గపాతైస్తథాపరే . విపోథితా నిపాతేన గదయా భువి శేరతే . వేముశ్చ కేచిద్రుధిరం ముసలేన భృశం హతాః . కేచిన్నిపతితా భూమౌ భిన్నాః శూలేన వక్షసి . నిరంతరాః శరౌఘేణ కృతాః కేచిద్రణాజిరే . శ్యేనానుకారిణః ప్రాణాన్ ముముచుస్త్రిదశార్దనాః . కేషాంచిద్ బాహవశ్ఛిన్నాశ్ఛిన్నగ్రీవాస్తథాపరే . శిరాంసి పేతురన్యేషామన్యే మధ్యే విదారితాః . విచ్ఛిన్నజంఘాస్త్వపరే పేతురుర్వ్యాం మహాసురాః . ఏకబాహ్వక్షిచరణాః కేచిద్దేవ్యా ద్విధాకృతాః . ఛిన్నేఽపి చాన్యే శిరసి పతితాః పునరుత్థితాః . కబంధా యుయుధుర్దేవ్యా గృహీతపరమాయుధాః . ననృతుశ్చాపరే తత్ర యుద్ధే తూర్యలయాశ్రితాః . కబంధాశ్ఛిన్నశిరసః ఖడ్గశక్త్యృష్టిపాణయః . తిష్ఠ తిష్ఠేతి భాషంతో దేవీమన్యే మహాసురాః . పాతితై రథనాగాశ్వైరసురైశ్చ వసుంధరా . అగమ్యా సాభవత్తత్ర యత్రాభూత్ స మహారణః . శోణితౌఘా మహానద్యః సద్యస్తత్ర ప్రసుస్రువుః . మధ్యే చాసురసైన్యస్య వారణాసురవాజినాం . క్షణేన తన్మహాసైన్యమసురాణాం తథాంబికా . నిన్యే క్షయం యథా వహ్నిస్తృణదారుమహాచయం . స చ సింహో మహానాదముత్సృజన్ ధుతకేసరః . శరీరేభ్యోఽమరారీణామసూనివ విచిన్వతి . దేవ్యా గణైశ్చ తైస్తత్ర కృతం యుద్ధం తథాసురైః . యథైషాం తుతుషుర్దేవాః పుష్పవృష్టిముచో దివి . మార్కండేయపురాణే సావర్ణికే మన్వంతరే దేవీమాహాత్మ్యే ద్వితీయః .

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi