దుర్గా సప్తశతీ - అధ్యాయం 5

అస్య శ్రీ ఉత్తరచరితస్య > రుద్ర-ఋషిః . శ్రీమహాసరస్వతీ దేవతా . అనుష్టుప్ ఛందః . భీమా శక్తిః . భ్రామరీ బీజం . సూర్యస్తత్త్వం . సామవేదః స్వరూపం . శ్రీమహాసరస్వతీప్రీత్యర్థే కామార్థే వినియోగః . ధ్యానం . ఘంటాశూలహలాని శంఖముసలే చక్రం ధనుః సాయకం హస్తాబ్జైర్దధతీం ఘనాంతవిలసచ్ఛీతాంశుతుల్యప్రభాం . గౌరీదేహసముద్భవాం త్రిజగతామాధారభూతాం మహా- పూర్వామత్ర సరస్వతీమనుభజే శుంభాదిదైత్యార్దినీం . ఓం క్లీం ఋషిరువాచ . పురా శుంభనిశుంభాభ్యామసురాభ్యాం శచీపతేః . త్రైలోక్యం యజ్ఞభాగాశ్చ హృతా మదబలాశ్రయాత్ . తావేవ సూర్యతాం తద్వదధికారం తథైందవం . కౌబేరమథ యామ్యం చ చక్రాతే వరుణస్య చ . తావేవ పవనర్ద్ధిం చ చక్రతుర్వహ్నికర్మ చ . తతో దేవా వినిర్ధూతా భ్రష్టరాజ్యాః పరాజితాః . హృతాధికారాస్త్రిదశాస్తాభ్యాం సర్వే నిరాకృతాః . మహాసురాభ్యాం తాం దేవీం సంస్మరంత్యపరాజితాం . తయాస్మాకం వరో దత్తో యథాపత్సు స్మృతాఖిలాః . భవతాం నాశయిష్యామి తత్క్షణాత్పరమాపదః . ఇతి కృత్వా మతిం దేవా హిమవంతం నగేశ్వరం . జగ్ముస్తత్ర తతో దేవీం విష్ణుమాయాం ప్రతుష్టువుః . దేవా ఊచుః . నమో దేవ్యై మహాదేవ్యై శివాయై సతతం నమః . నమః ప్రకృత్యై భద్రాయై నియతాః ప్రణతాః స్మ తాం . రౌద్రాయై నమో నిత్యాయై గౌర్యై ధాత్ర్యై నమో నమః . జ్యోత్స్నాయై చేందురూపిణ్యై సుఖాయై సతతం నమః . కల్యాణ్యై ప్రణతాం వృద్ధ్యై సిద్ధ్యై కుర్మో నమో నమః . నైరృత్యై భూభృతాం లక్ష్మ్యై శర్వాణ్యై తే నమో నమః . దుర్గాయై దుర్గపారాయై సారాయై సర్వకారిణ్యై . ఖ్యాత్యై తథైవ కృష్ణాయై ధూమ్రాయై సతతం నమః . అతిసౌమ్యాతిరౌద్రాయై నతాస్తస్యై నమో నమః . నమో జగత్ప్రతిష్ఠాయై దేవ్యై కృత్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు విష్ణుమాయేతి శబ్దితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు చేతనేత్యభిధీయతే . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు బుద్ధిరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు నిద్రారూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు క్షుధారూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు ఛాయారూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు శక్తిరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు తృష్ణారూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు క్షాంతిరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు జాతిరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు లజ్జారూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు శాంతిరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు శ్రద్ధారూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు కాంతిరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు లక్ష్మీరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు వృత్తిరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు స్మృతిరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు దయారూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు తుష్టిరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు మాతృరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . యా దేవీ సర్వభూతేషు భ్రాంతిరూపేణ సంస్థితా . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . ఇంద్రియాణామధిష్ఠాత్రీ భూతానాం చాఖిలేషు యా . భూతేషు సతతం తస్యై వ్యాప్త్యై దేవ్యై నమో నమః . చితిరూపేణ యా కృత్స్నమేతద్ వ్యాప్య స్థితా జగత్ . నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః . స్తుతా సురైః పూర్వమభీష్టసంశ్రయా- త్తథా సురేంద్రేణ దినేషు సేవితా . కరోతు సా నః శుభహేతురీశ్వరీ శుభాని భద్రాణ్యభిహంతు చాపదః . యా సాంప్రతం చోద్ధతదైత్యతాపితై- రస్మాభిరీశా చ సురైర్నమస్యతే . యా చ స్మృతా తత్క్షణమేవ హంతి నః సర్వాపదో భక్తివినమ్రమూర్తిభిః . ఋషిరువాచ . ఏవం స్తవాభియుక్తానాం దేవానాం తత్ర పార్వతీ . స్నాతుమభ్యాయయౌ తోయే జాహ్నవ్యా నృపనందన . సాబ్రవీత్తాన్ సురాన్ సుభ్రూర్భవద్భిః స్తూయతేఽత్ర కా . శరీరకోశతశ్చాస్యాః సముద్భూతాబ్రవీచ్ఛివా . స్తోత్రం మమైతత్క్రియతే శుంభదైత్యనిరాకృతైః . దేవైః సమేతైః సమరే నిశుంభేన పరాజితైః . శరీరకోశాద్యత్తస్యాః పార్వత్యా నిఃసృతాంబికా . కౌశికీతి సమస్తేషు తతో లోకేషు గీయతే . తస్యాం వినిర్గతాయాం తు కృష్ణాభూత్సాపి పార్వతీ . కాలికేతి సమాఖ్యాతా హిమాచలకృతాశ్రయా . తతోఽమ్బికాం పరం రూపం బిభ్రాణాం సుమనోహరం . దదర్శ చండో ముండశ్చ భృత్యౌ శుంభనిశుంభయోః . తాభ్యాం శుంభాయ చాఖ్యాతా సాతీవ సుమనోహరా . కాప్యాస్తే స్త్రీ మహారాజ భాసయంతీ హిమాచలం . నైవ తాదృక్ క్వచిద్రూపం దృష్టం కేనచిదుత్తమం . జ్ఞాయతాం కాప్యసౌ దేవీ గృహ్యతాం చాసురేశ్వర . స్త్రీరత్నమతిచార్వంగీ ద్యోతయంతీ దిశస్త్విషా . సా తు తిష్ఠతి దైత్యేంద్ర తాం భవాన్ ద్రష్టుమర్హతి . యాని రత్నాని మణయో గజాశ్వాదీని వై ప్రభో . త్రైలోక్యే తు సమస్తాని సాంప్రతం భాంతి తే గృహే . ఐరావతః సమానీతో గజరత్నం పురందరాత్ . పారిజాతతరుశ్చాయం తథైవోచ్చైఃశ్రవా హయః . విమానం హంససంయుక్తమేతత్తిష్ఠతి తేఽఙ్గణే . రత్నభూతమిహానీతం యదాసీద్వేధసోఽద్భుతం . నిధిరేష మహాపద్మః సమానీతో ధనేశ్వరాత్ . కింజల్కినీం దదౌ చాబ్ధిర్మాలామమ్లానపంకజాం . ఛత్రం తే వారుణం గేహే కాంచనస్రావి తిష్ఠతి . తథాయం స్యందనవరో యః పురాసీత్ప్రజాపతేః . మృత్యోరుత్క్రాంతిదా నామ శక్తిరీశ త్వయా హృతా . పాశః సలిలరాజస్య భ్రాతుస్తవ పరిగ్రహే . నిశుంభస్యాబ్ధిజాతాశ్చ సమస్తా రత్నజాతయః . వహ్నిరపి దదౌ తుభ్యమగ్నిశౌచే చ వాససీ . ఏవం దైత్యేంద్ర రత్నాని సమస్తాన్యాహృతాని తే . స్త్రీరత్నమేషా కల్యాణీ త్వయా కస్మాన్న గృహ్యతే . ఋషిరువాచ . నిశమ్యేతి వచః శుంభః స తదా చండముండయోః . ప్రేషయామాస సుగ్రీవం దూతం దేవ్యా మహాసురం . ఇతి చేతి చ వక్తవ్యా సా గత్వా వచనాన్మమ . యథా చాభ్యేతి సంప్రీత్యా తథా కార్యం త్వయా లఘు . స తత్ర గత్వా యత్రాస్తే శైలోద్దేశేఽతిశోభనే . తాం చ దేవీం తతః ప్రాహ శ్లక్ష్ణం మధురయా గిరా . దూత ఉవాచ . దేవి దైత్యేశ్వరః శుంభస్త్రైలోక్యే పరమేశ్వరః . దూతోఽహం ప్రేషితస్తేన త్వత్సకాశమిహాగతః . అవ్యాహతాజ్ఞః సర్వాసు యః సదా దేవయోనిషు . నిర్జితాఖిలదైత్యారిః స యదాహ శృణుష్వ తత్ . మమ త్రైలోక్యమఖిలం మమ దేవా వశానుగాః . యజ్ఞభాగానహం సర్వానుపాశ్నామి పృథక్ పృథక్ . త్రైలోక్యే వరరత్నాని మమ వశ్యాన్యశేషతః . తథైవ గజరత్నం చ హృతం దేవేంద్రవాహనం . క్షీరోదమథనోద్భూతమశ్వరత్నం మమామరైః . ఉచ్చైఃశ్రవససంజ్ఞం తత్ప్రణిపత్య సమర్పితం . యాని చాన్యాని దేవేషు గంధర్వేషూరగేషు చ . రత్నభూతాని భూతాని తాని మయ్యేవ శోభనే . స్త్రీరత్నభూతాం త్వాం దేవి లోకే మన్యామహే వయం . సా త్వమస్మానుపాగచ్ఛ యతో రత్నభుజో వయం . మాం వా మమానుజం వాపి నిశుంభమురువిక్రమం . భజ త్వం చంచలాపాంగి రత్నభూతాసి వై యతః . పరమైశ్వర్యమతులం ప్రాప్స్యసే మత్పరిగ్రహాత్ . ఏతద్బుద్ధ్యా సమాలోచ్య మత్పరిగ్రహతాం వ్రజ . ఋషిరువాచ . ఇత్యుక్తా సా తదా దేవీ గంభీరాంతఃస్మితా జగౌ . దుర్గా భగవతీ భద్రా యయేదం ధార్యతే జగత్ . దేవ్యువాచ . సత్యముక్తం త్వయా నాత్ర మిథ్యా కించిత్త్వయోదితం . త్రైలోక్యాధిపతిః శుంభో నిశుంభశ్చాపి తాదృశః . కిం త్వత్ర యత్ప్రతిజ్ఞాతం మిథ్యా తత్క్రియతే కథం . శ్రూయతామల్పబుద్ధిత్వాత్ప్రతిజ్ఞా యా కృతా పురా . యో మాం జయతి సంగ్రామే యో మే దర్పం వ్యపోహతి . యో మే ప్రతిబలో లోకే స మే భర్తా భవిష్యతి . తదాగచ్ఛతు శుంభోఽత్ర నిశుంభో వా మహాబలః . మాం జిత్వా కిం చిరేణాత్ర పాణిం గృహ్ణాతు మే లఘు . దూత ఉవాచ . అవలిప్తాసి మైవం త్వం దేవి బ్రూహి మమాగ్రతః . త్రైలోక్యే కః పుమాంస్తిష్ఠేదగ్రే శుంభనిశుంభయోః . అన్యేషామపి దైత్యానాం సర్వే దేవా న వై యుధి . తిష్ఠంతి సమ్ముఖే దేవి కిం పునః స్త్రీ త్వమేకికా . ఇంద్రాద్యాః సకలా దేవాస్తస్థుర్యేషాం న సంయుగే . శుంభాదీనాం కథం తేషాం స్త్రీ ప్రయాస్యసి సమ్ముఖం . సా త్వం గచ్ఛ మయైవోక్తా పార్శ్వం శుంభనిశుంభయోః . కేశాకర్షణనిర్ధూతగౌరవా మా గమిష్యసి . దేవ్యువాచ . ఏవమేతద్ బలీ శుంభో నిశుంభశ్చాపితాదృశః . కిం కరోమి ప్రతిజ్ఞా మే యదనాలోచితా పురా . స త్వం గచ్ఛ మయోక్తం తే యదేతత్సర్వమాదృతః . తదాచక్ష్వాసురేంద్రాయ స చ యుక్తం కరోతు యత్ . మార్కండేయపురాణే సావర్ణికే మన్వంతరే దేవీమాహాత్మ్యే పంచమః .

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi