ಪಾಂಡು: ರಾಜರ್ಷಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯೆಡೆಗಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷ
ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಪಾಂಡುವನ್ನು ಕೇವಲ ಪಂಚ ಪಾಂಡವರ ತಂದೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಆದಿಪರ್ವದ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಯಾಮವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತಪಸ್ಸು, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಫಲಗಳ ನಡುವಿನ ತೀವ್ರ ಹೋರಾಟದ ಕಥೆ. ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಕಥೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಮಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಆತ್ಮದ ಕಥೆಯೂ ಹೌದು.
1. ರಾಜವೈಭವದ ನಡುವೆಯೂ ಬೆಳಗಿದ ಋಷಿಹೃದಯ
ಪಾಂಡು ಮಹಾರಾಜನು ಶತಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಒಬ್ಬ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಂತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಿದ್ಧಪುರುಷನಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ:
'ಸುಶ್ರೂಷುರನಹಂವಾದೀ ಸಂಯತಾತ್ಮಾ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯಃ' (ಅವನು ಸೇವಾಮನೋಭಾವದವನು, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವನು, ಸಂಯಮಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನಾಗಿದ್ದನು.)
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವು ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 'ಅಧಿಕಾರವು ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪವಿತ್ರತೆಯು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ' ಎಂಬುದನ್ನು ಪಾಂಡು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದನು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿನ ಋಷಿಮುನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಒಬ್ಬ ರಾಜನಂತೆ ನೋಡದೆ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮಗನಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
2. ಒಬ್ಬ ರಾಜ 'ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ'ಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಪಾಂಡು ತನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ 'ಅಹಂ'ಅನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ ಅವನು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದನು. ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾಠವಿದೆ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಎಂದರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಓಡಿಹೋಗುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು 'ನಿಷ್ಕಾಮ' ಭಾವದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಪಾಂಡು ರಾಜಪೋಷಾಕನ್ನು ತೊರೆದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಧರ್ಮದ ಹಾದಿಯನ್ನಲ್ಲ.
3. ಸ್ವರ್ಗದ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ಮಿತಿ
ಒಮ್ಮೆ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನದಂದು ಋಷಿಮುನಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ 'ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ'ಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಪಾಂಡು ಕೂಡ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಕುಂತಿ ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಆ ದುರ್ಗಮ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆ ಹಾದಿಯು ಕೇವಲ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಪುರುಷರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸವಲತ್ತು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು.
ಆಗ ಋಷಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು — 'ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರತೆಯು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಋಣಮುಕ್ತಿಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ತೆರೆಯುತ್ತವೆ.'
4. ಸಂತಾನಹೀನತೆ: ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಡೆತಡೆ
ಪಾಂಡು ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಸ್ವರ್ಗಯಾನವು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ — 'ಪಿತೃ ಋಣ'. ಪಾಂಡು ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು:
'ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ತೆರೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ನೋವು ನನ್ನನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ದಹಿಸುತ್ತಿದೆ.'
ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನದ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಸತ್ಯವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂತಾನ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ, ಅದು ಧರ್ಮದ ನಿರಂತರತೆ. ನಮ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮೂರು ವಿಧದ ಋಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ:
- ದೇವ ಋಣ (ಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ ತೀರಿಸುವುದು)
- ಋಷಿ ಋಣ (ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ತೀರಿಸುವುದು)
- ಪಿತೃ ಋಣ (ವಂಶ ಪಾರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತೀರಿಸುವುದು)
ಪಾಂಡುವಿನ ತಪಸ್ಸು ಮಹತ್ತರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವನ 'ಪಿತೃ ಋಣ' ಬಾಕಿಯಿತ್ತು. ಅವನ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳು (ಮೃಗ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಋಷಿಯ ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆ ಶಾಪ) ಅವನ ಹಾದಿಗೆ ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದವು.
5. ನಿಯತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಸಮನ್ವಯ
ಪಾಂಡುವಿನ ದುಃಖವನ್ನು ಕಂಡ ಋಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ 'ಅನಘ' (ದೋಷರಹಿತ) ಸಂತಾನ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಜ್ಞಾನಿಯಾದವನು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಚಂಚಲಗೊಳಿಸದೆ, ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಬೋಧಿಸಿದರು.
ಸ್ವರ್ಗ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷವು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ವಸ್ತುವಲ್ಲ; ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಪ್ರಾರಬ್ಧವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದಾಗ ಅದು ಸಹಜವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪಾಂಡು ಅರಿತುಕೊಂಡನು.
ಮುಕ್ತಾಯ: ಪಾಂಡುವಿನ ಜೀವನದ ಸಾರ
ಪಾಂಡುವಿನ ಈ ಕಥೆ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವ ಪಾಠಗಳು:
ತಪಸ್ಸು ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕರ್ಮವು ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿ ಎಂದರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ.
ವಿಧಿಯನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಧರ್ಮಬದ್ಧ ಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಹಾದಿಯು ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಋಣಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕವೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪಾಂಡುವಿನ ಜೀವನವೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಕನ್ನಡ
ಇತಿಹಾಸಗಳು
Click on any topic to open
7
30
Astrology
Bhagavad Gita
Bhagavatam
Bharat Matha
Devi
Devi Mahatmyam
Ganapathy
Garuda Puranam
Glory of Venkatesha
Hanuman
Kathopanishad
Mahabharatam
Mantra Shastra
Mystique
Practical Wisdom
Purana Stories
Radhe Radhe
Ramayana
Rare Topics
Rigveda Explained
Rituals
Sages and Saints
Shiva
Spiritual books
Sri Suktam
Story of Sri Yantra
Temples
Vedas
Vishnu Sahasranama
Yoga Vasishta
26
17
10
0
