പുറത്ത് ആഘോഷം, അകത്ത് വിലാപം

അയോദ്ധ്യാകാണ്ഡത്തിന്‍റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാൻ, ശ്രീരാമന്‍റെ പട്ടാഭിഷേകത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങളെല്ലാം പൂർത്തിയായ ഒരു രംഗം നാം ഭാവനയിൽ കാണേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ അവിടുത്തെ യഥാർത്ഥ സാഹചര്യം ആരുംതന്നെ അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിനും കൊട്ടാരത്തിനും ഇടയിൽ, ഒരു പ്രഭാതസമയത്ത് നിൽക്കുന്ന രാജകീയമായ ഒരു ശ്വേതഗജത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ ദൃശ്യം ആരംഭിക്കുന്നത്.

പുഷ്യ നക്ഷത്രം ഉദിച്ചുകഴിഞ്ഞു. അയോദ്ധ്യയിലെ വീഥികൾ രാത്രി മുഴുവൻ കഴുകി വെടിപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു. ഗോപുരവാതിലുകളിൽ കൊടികളും തോരണങ്ങളും നിരന്നുകഴിഞ്ഞു. വൈദികരായ ബ്രാഹ്മണരും മന്ത്രിമാരും രാജസേവകരും ഒരേയൊരു ലക്ഷ്യത്തിനായി ഒത്തുചേരുകയാണ് - ശ്രീരാമ പട്ടാഭിഷേകം.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളും പൂക്കളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു വെള്ളാന ശാന്തനായി നിൽക്കുന്നു. ഇതൊരു വാഹനം മാത്രമല്ല, രാജധർമ്മത്തിന്‍റെ പ്രതീകം കൂടിയാണ്. പട്ടാഭിഷേകം ആരംഭിക്കാൻ പോകുന്നു എന്നൊരു നിശബ്ദ സന്ദേശമാണ് അത് അയോദ്ധ്യയ്ക്ക് നൽകുന്നത്. ആനയുടെ നെറ്റിപ്പട്ടവും പുറത്തെ സ്വർണ്ണപ്പട്ടുതുണികളും കഴുത്തിലെ താമരമാലകളും ആ ദിനം എത്രത്തോളം ശുഭകരമാണെന്ന് വിളിച്ചോതുന്നു.

ആനപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന പാപ്പാനും ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന പങ്കുണ്ട്. വെളുത്ത തലപ്പാവും വൃത്തിയുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച്, യാതൊരു പരിഭ്രമവുമില്ലാതെ ഗൗരവത്തോടെയാണ് അയാൾ ഇരിക്കുന്നത്. പാപ്പാൻ ഒരു യോദ്ധാവോ മന്ത്രിയോ അല്ലായിരിക്കാം, എന്നാൽ ഈ നിമിഷം അയാൾ ഭരണസംവിധാനത്തിന്‍റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ്. ആന മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയാൽ മാത്രമേ ഘോഷയാത്ര ആരംഭിക്കൂ, പാപ്പാൻ ആജ്ഞ നൽകിയാൽ മാത്രമേ ആന ചുവടുവെക്കുകയുള്ളൂ.

ഈ ശാന്തമായ ദൃശ്യം രാമായണത്തിൽ അക്ഷരപ്പടി വിവരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലായിരിക്കാം, എങ്കിലും അതിന്‍റെ ആത്മാവ് അവിടെയുണ്ട്. ഇതിന്‍റെ അർത്ഥതലം വളരെ വലുതാണ്. രാമായണം എന്നത് യുദ്ധത്തിന്‍റെയും വനവാസത്തിന്‍റെയും കഥ മാത്രമല്ല, അത് ഭരണസംവിധാനത്തിന്‍റെയും രാഷ്ട്രീയത്തിന്‍റെയും സാമൂഹിക ക്രമത്തിന്‍റെയും കൂടി കഥയാണ്.

ഒരു യുവരാജാവ് അഭിഷേകത്തിനായി തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ മന്ത്രിമാരോ സൈനികരോ മാത്രമല്ല, ചില അടയാളങ്ങളും പ്രതീകങ്ങളും കൂടെയുണ്ടാകും. സമാധാനത്തിന്‍റെയും ശക്തിയുടെയും പരിശുദ്ധിയുടെയും പ്രതീകമാണ് ആ ശ്വേതഗജം. ആ ദൃശ്യത്തിൽ ആന അനങ്ങാതെ നിൽക്കുന്നത് ഒരു സൂചനയാണ്. ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ അസ്വസ്ഥതയോ അരാജകത്വമോ പാടില്ല. രാഷ്ട്രീയം സമയത്തിനനുസരിച്ചാണ് നീങ്ങുന്നത്. അന്നത്തെ ആ പ്രഭാതം ഒരു പുതിയ തുടക്കത്തിന്റേതായിരുന്നു. അയോദ്ധ്യയിലെ ജനങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അതായിരുന്നു സത്യം.

ഇനി നമുക്ക് കൊട്ടാരത്തിനുള്ളിലേക്ക് കടക്കാം. അവിടെ ദശരഥ മഹാരാജാവ് തകർന്നുപോയിരിക്കുന്നു. കൈകേയി തന്‍റെ വരങ്ങൾ ചോദിച്ചു കഴിഞ്ഞു. രാമനെ വനവാസത്തിന് അയക്കാനുള്ള തീരുമാനം എടുത്തു കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ കൊട്ടാരത്തിന് പുറത്തുള്ള ആരും ഇതറിയുന്നില്ല.

ഇതാണ് അയോദ്ധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ ഏറ്റവും തീക്ഷ്ണമായ വൈരുദ്ധ്യം. ഒരു വശത്ത് നഗരം മുഴുവൻ ആഘോഷത്തിലാണ്, മറുവശത്ത് രാജകൊട്ടാരം ശോകത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പുറത്ത് കൊടികളും പൂക്കളും ശംഖനാദവും ആനയുമാണെങ്കിൽ, അകത്ത് വിലാപവും വേദനയും പിടച്ചിലുമാണ്. പുറത്ത് കാണുന്നത് സത്യമല്ല, അത് ജനങ്ങളുടെ വെറുമൊരു ധാരണ മാത്രമാണ്.

ഈ കാഴ്ചയെ ശ്രദ്ധിച്ചു നോക്കൂ. ദൂരെയുള്ള ജനക്കൂട്ടത്തിന്‍റെ മുഖങ്ങളിൽ ആശങ്കയില്ല, കാത്തിരിപ്പ് മാത്രമേയുള്ളൂ. ബുദ്ധസാഹിത്യത്തിൽ പറയുന്നതുപോലെ, 'അറിവില്ലായ്മ ചിലപ്പോൾ ശാന്തിയുടെ ഒരു രൂപമാണ്.' അയോദ്ധ്യ ആ ശാന്തിയിലാണ്. കൊട്ടാരത്തിന്‍റെ വാതിലുകൾക്കുള്ളിൽ മറ്റൊരു യാഥാർത്ഥ്യം വളരുന്നത് അവർ അറിയുന്നില്ല.

അയോദ്ധ്യ രാമനെ യുവരാജാവായി അംഗീകരിച്ചു എന്നതിന്‍റെ തെളിവാണ് ആ വെള്ളാന. അതുകൊണ്ടുതന്നെ രാമന്‍റെ വനവാസം എന്നത് ഒരു കുടുംബത്തിന്‍റെ മാത്രം പ്രതിസന്ധിയല്ല, മറിച്ച് ഒരു രാജ്യത്തിന്‍റെ തന്നെ തകർച്ചയായി മാറുന്നു. ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസവും കൂറും രാമനെ നേരത്തെ തന്നെ യുവരാജാവായി വാഴിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ആ വിശ്വാസത്തിന്‍റെ ദൃശ്യരൂപമാണ് ആ ആന.

ഇനി മറ്റൊരു പ്രധാന വശമുണ്ട്. കുറച്ചു നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ സാരഥിയായ സുമന്ത്രർ ഈ പ്രദേശം കടന്നുപോകും. അയോദ്ധ്യ പട്ടാഭിഷേകത്തിന്‍റെ ആരംഭമായി കാണുന്ന അതേ കാഴ്ചയെ തകർക്കാനാണ് സുമന്ത്രർ പോകുന്നത്. എന്നാൽ സുമന്ത്രരും സത്യം അറിഞ്ഞിട്ടില്ല. മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെയും ആ ആനയെപ്പോലെയും സുമന്ത്രരും വിചാരിക്കുന്നത് ഇന്ന് രാമന്‍റെ പട്ടാഭിഷേകമാണെന്നാണ്. ഈ രംഗത്തിന്‍റെ യഥാർത്ഥ ഭാരം അവിടെയാണ്. ആർക്കും കാണാൻ കഴിയാത്ത ഒരു സത്യം അവിടെ മറഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്.

ഭാരതീയ രാജധർമ്മത്തിൽ ആന ഐശ്വര്യത്തിന്‍റെയും, രഥം വേഗതയുടെയും, കുട പരമാധികാരത്തിന്‍റെയും പ്രതീകങ്ങളാണ്. ഇവയെല്ലാം ഒത്തുചേരുമ്പോഴാണ് പട്ടാഭിഷേകം എന്ന സങ്കല്പം പൂർണ്ണമാകുന്നത്. ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ഇതെല്ലാം വനവാസമായി മാറുമ്പോൾ വായനക്കാർക്ക് വേദന തോന്നുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ്. എല്ലാം എത്ര അടുത്തായിരുന്നു എന്ന് അവർക്ക് തോന്നിപ്പോകും.

ദശരഥൻ ഇപ്പോഴും ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ട്, രാമൻ അയോദ്ധ്യയിലുണ്ട്, ജനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ആഘോഷത്തിലാണ്. എന്നിട്ടും വനവാസത്തിന്‍റെ മാനസികമായ തുടക്കം ആ വെള്ളാനയുടെ നിൽപ്പോടെ അവിടെ സംഭവിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ഈ കാഴ്ച വെറുമൊരു ചിത്രമല്ല, അത് രാമായണത്തിന്‍റെ ഹൃദയത്തിലെ വിള്ളലാണ്. പുറത്ത് രാജ്യം കാത്തുനിൽക്കുന്നു, എന്നാൽ അകത്ത് വനവാസത്തിന്‍റെ വിധി എഴുതപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞു.

രാമന്‍റെ വനവാസം തുടങ്ങുന്നത് അദ്ദേഹം കൊട്ടാരത്തിന് പുറത്തിറങ്ങുന്ന നിമിഷം മുതലല്ല. മറിച്ച്, ശ്വേതഗജം പട്ടാഭിഷേകത്തിനായി തയ്യാറായി നിൽക്കുകയും, എന്നാൽ ആ അഭിഷേകം നടക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആ നിമിഷം മുതലാണ്.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi