വൈഷ്ണവ പാരമ്പര്യവും ശാസ്ത്രങ്ങളും അനുസരിച്ച്, ഭഗവാൻ ശ്രീമൻ നാരായണൻ വെറുമൊരു ശക്തി മാത്രമല്ല, മറിച്ച് കരുണയുടെ സമുദ്രമാണ്. തന്റെ ഭക്തരോട് കരുണ കാണിക്കാനും അവരുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനുമായി ഭഗവാൻ അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത അവസ്ഥകളിൽ അഥവാ രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അവയാണ്: പര, വ്യൂഹ, വിഭവ, അന്തര്യാമി, അർച്ചാ.
നമുക്ക് ഭഗവാന്റെ ഈ അഞ്ച് അതീന്ദ്രിയ രൂപങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദമായി മനസ്സിലാക്കുകയും ഭഗവാന്റെ മഹിമയെ വാഴ്ത്തുകയും ചെയ്യാം:
- പര രൂപം
ഇത് ഭഗവാന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്നതും ആദിമവുമായ രൂപമാണ്. 'പര' എന്നാൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായത് എന്നർത്ഥം. ഈ രൂപത്തിൽ ഭഗവാൻ ശ്രീമൻ നാരായണൻ തന്റെ പരമധാമമായ 'ശ്രീ വൈകുണ്ഠത്തിൽ' വസിക്കുന്നു. ഇവിടെ അദ്ദേഹം ആദിശേഷന്റെ മുകളിൽ ശയിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ശ്രീദേവി (ലക്ഷ്മി ദേവി), ഭൂദേവി എന്നീ പത്നിമാരും വിരാജിക്കുന്നു. വൈകുണ്ഠത്തിൽ കാലത്തിന് പരിധികളില്ല, അവിടെ ആനന്ദം മാത്രമേയുള്ളൂ. ഇവിടെ 'നിത്യസൂരികളും' (സംസാര ബന്ധത്തിൽ പെടാത്തവർ) 'മുക്തപുരുഷന്മാരും' (മോക്ഷം ലഭിച്ചവർ) നിരന്തരം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയും സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് അത്യന്തം തേജസ്സ് നിറഞ്ഞ രൂപമാണ്.
- വ്യൂഹ രൂപം
പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നടത്തിപ്പിനായി ഭഗവാൻ സ്വീകരിക്കുന്ന രൂപത്തെ 'വ്യൂഹം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നത് ഭഗവാന്റെ ഈ രൂപമാണ്. ഭക്തർക്ക് ജ്ഞാനവും അനുഗ്രഹവും നൽകാനാണ് ഈ രൂപം നിലകൊള്ളുന്നത്. 'വൈഖാനസ ആഗമ' ശാസ്ത്രപ്രകാരം, ഈ രൂപത്തിൽ ഭഗവാൻ വാസുദേവൻ, സങ്കർഷണൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, അനിരുദ്ധൻ എന്നിങ്ങനെ 'ചതുർവ്യൂഹ' മൂർത്തികളായി നിലകൊള്ളുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മുഴുവൻ കാര്യങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഭഗവാന്റെ ഭരണപരമായ രൂപമാണിത്.
- വിഭവ രൂപം
'വിഭവം' എന്നാൽ വിശേഷമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുക അല്ലെങ്കിൽ അവതരിക്കുക എന്നർത്ഥം. ഭഗവാൻ വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്കിറങ്ങി, മനുഷ്യർക്കും മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ ഈ ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്നതിനെയാണ് വിഭവ രൂപം എന്ന് പറയുന്നത്. ഇതിനെയാണ് നമ്മൾ 'അവതാരം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത് (ഉദാഹരണത്തിന് ശ്രീരാമനും ശ്രീകൃഷ്ണനും). സജ്ജനങ്ങളെയും പുണ്യാത്മാക്കളെയും സംരക്ഷിക്കാനും ദുഷ്ടന്മാരെയും പാപികളെയും ശിക്ഷിക്കാനുമാണ് ഭഗവാൻ ഈ രൂപത്തിൽ വരുന്നത്. നമുക്ക് അദ്ദേഹത്തെ എളുപ്പത്തിൽ സ്നേഹിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനായി ഭഗവാൻ നമ്മളെപ്പോലെയായി നമുക്കിടയിൽ ജീവിക്കുന്നു.
- അന്തര്യാമി രൂപം
ഈശ്വരൻ പുറത്ത് മാത്രമല്ല, ഉള്ളിലുമുണ്ട്. 'അന്തര്യാമി' രൂപത്തിൽ ഭഗവാൻ ശ്രീമൻ നാരായണൻ ഓരോ ജീവജാലത്തിനുള്ളിലും സൂക്ഷ്മരൂപത്തിൽ വസിക്കുന്നു. നമ്മുടെ ഓരോ കർമ്മത്തിനും സാക്ഷിയും നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ആധാരവും അദ്ദേഹമാണ്. അദ്ദേഹം എല്ലാവരിലും ഉണ്ടെങ്കിലും സാധാരണ കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ കഴിയില്ല. ഭക്തിയിലൂടെയും ജ്ഞാനത്തിലൂടെയും മനസ്സിനെ നിർമ്മലമാക്കിയ 'ജ്ഞാനി'കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ രൂപം ദർശിക്കാൻ കഴിയൂ. അവർ ധ്യാനത്തിലൂടെ തങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന പരമാത്മാവിനെ സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നു.
- അർച്ചാ രൂപം
ഈ അഞ്ച് രൂപങ്ങളിൽ, കലിയുഗത്തിലെ ഭക്തർക്ക് ഏറ്റവും അവസാനത്തേതും എളുപ്പത്തിൽ പ്രാപിക്കാവുന്നതുമായ മാർഗ്ഗമാണ് 'അർച്ചാ രൂപം'. നാം ആരാധിക്കുന്ന വിഗ്രഹം അല്ലെങ്കിൽ മൂർത്തി എന്നാണ് 'അർച്ചാ' എന്നതിനർത്ഥം.
ഭഗവാൻ തന്റെ അപാരമായ കാരുണ്യം കാരണം, ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നമ്മുടെ വീടുകളിലും ലോഹങ്ങൾ (സ്വർണ്ണം, വെള്ളി, ചെമ്പ്) അല്ലെങ്കിൽ കല്ല് കൊണ്ടുള്ള വിഗ്രഹങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ സാക്ഷാൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അർച്ചാ രൂപത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇതിന് 'സമയത്തിന്റെയും സ്ഥലത്തിന്റെയും' പരിമിതികളില്ല എന്നതാണ്. ഭക്തരുടെ സ്നേഹത്തിന് വഴങ്ങി ഭഗവാൻ വിഗ്രഹ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഭക്തന് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും, വീട്ടിലോ ക്ഷേത്രത്തിലോ പോയി അദ്ദേഹത്തോട് സംസാരിക്കാനും, നൈവേദ്യം അർപ്പിക്കാനും, അദ്ദേഹത്തെ സേവിക്കാനും കഴിയും.
ഉപസംഹാരം:
ഭഗവാൻ ശ്രീമൻ നാരായണന്റെ ഈ അഞ്ച് രൂപങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപാരമായ കാരുണ്യത്തെ കാണിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം വൈകുണ്ഠത്തിൽ രാജാവായി വാഴുന്നു (പര), പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സംരക്ഷകനാകുന്നു (വ്യൂഹ), നമ്മുടെ ഇടയിൽ സുഹൃത്തായി വരുന്നു (വിഭവ), നമ്മുടെ ആത്മാവിൽ കൂട്ടുകാരനായി വസിക്കുന്നു (അന്തര്യാമി), ഒടുവിൽ, നമ്മുടെ പൂജ സ്വീകരിക്കാൻ നമ്മുടെ വീട്ടിലെ പൂജാമുറിയിൽ വിഗ്രഹമായി (അർച്ചാ) സാന്നിധ്യം അറിയിക്കുന്നു.
ഒരു യഥാർത്ഥ ഭക്തനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അർച്ചാ രൂപം സാക്ഷാൽ ഭഗവാൻ തന്നെയാണ്, കാരണം ഇതിലൂടെയാണ് കലിയുഗത്തിൽ നമുക്ക് ഈശ്വരസാമീപ്യം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്നത്.