തന്ത്രശാസ്ത്രത്തിലെ തത്വസ്യഷ്ടിയിലെ ഘട്ടങ്ങൾ

പ്രപഞ്ചം എങ്ങനെ ഉണ്ടായെന്ന ചോദ്യത്തിന് ഭാരതീയ ദർശനങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് തന്ത്രശാസ്ത്രം നൽകുന്ന ഉത്തരം അതീവ ഗഹനമാണ്. ഒരു ബിന്ദുവിൽ നിന്ന് വികസിച്ച് പഞ്ചഭൂതാത്മകമായ ഈ ദൃശ്യപ്രപഞ്ചം വരെയുള്ള സൃഷ്ടിയുടെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളെ നമുക്ക് ലളിതമായി പരിശോധിക്കാം.

1. ശുദ്ധാവസ്ഥ (നിർഗുണ തത്വം)

സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭം ശിവനിൽ നിന്നാണ്. ഇവിടെ 'ശിവൻ' എന്നത് പുരാണങ്ങളിലെ കൈലാസവാസിയായ രൂപമല്ല, മറിച്ച് 'ഒന്നായിട്ടുള്ള ഒന്ന്' മാത്രമായ പരമമായ ചൈതന്യമാണ്.

• ശിവൻ: ശുദ്ധബോധം.
• ശക്തി: ആ ബോധത്തിന്റെ ചലനാത്മകത.
• സദാശിവൻ & ഈശ്വരൻ: സൃഷ്ടിക്കായുള്ള സങ്കല്പവും വിദ്യയും ഉണരുന്ന ഘട്ടങ്ങൾ.
• ശുദ്ധവിദ്യ: ജ്ഞാനത്തിന്റെ ആദ്യരൂപം.

2. മായയും പരിമിതികളും (ടൈം ആൻഡ് സ്പേസ്)

സൃഷ്ടിക്രമത്തിൽ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ ഘട്ടമാണ് മായ. മായയാണ് അതുവരെ അനന്തമായിരുന്ന ബോധത്തെ പരിമിതികൾക്കുള്ളിലാക്കുന്നത്.

• കാലം: ഭൂതം, വർത്തമാനം, ഭാവി എന്നീ വേർതിരിവുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
• നിയതി: സ്പേസ് അഥവാ ദിക്കുകളുടെ (ഇടത്, വലത്, മുകളിൽ, താഴെ) പരിമിതി നിശ്ചയിക്കുന്നു. ബോധമണ്ഡലത്തിൽ മായ ഈ പരിധികൾ വെക്കുമ്പോഴാണ് നമുക്ക് സമയത്തെക്കുറിച്ചും സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചും അറിവുണ്ടാകുന്നത്. ഇതിനെ മറികടക്കുന്നതിനെയാണ് 'മായാമുക്തനാവുക' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

3. വ്യക്തിത്വത്തിലേക്കുള്ള പരിണാമം

മായയ്ക്ക് ശേഷം മനുഷ്യരൂപത്തിലേക്കും വ്യക്തിത്വത്തിലേക്കും നയിക്കുന്ന ഘട്ടങ്ങൾ വരുന്നു:

• കല: സർവ്വശക്തിത്വത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു.
• അശുദ്ധവിദ്യ: നാം ഇന്ന് കാണുന്ന ലൗകിക ജ്ഞാനം. ഇത് മായയ്ക്കുള്ളിലെ വിദ്യയാണ്.
• രാഗം: ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
• പുരുഷൻ & പ്രകൃതി: ആത്മാവും ത്രിഗുണാത്മകമായ (സത്വ, രജ, തമോ) പ്രകൃതിയും വേർതിരിയുന്നു. മിക്ക ദർശനങ്ങളും ഇവിടെ നിന്നാണ് പഠനം തുടങ്ങാറുള്ളത്.

4. സൂക്ഷ്മശരീര ഘടകങ്ങൾ

പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വരുമ്പോൾ ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം, മനസ്സ് എന്നിവ രൂപപ്പെടുന്നു. അതിനുശേഷം അഞ്ച് തന്മാത്രകൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

• ശബ്ദ, സ്പർശ, രൂപ, രസ, ഗന്ധ തന്മാത്രകൾ: ഇവ കേവലം ഭൗതിക വസ്തുക്കളല്ല, മറിച്ച് ഇന്ദ്രിയാനുഭവങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മ മാധ്യമങ്ങളാണ്.

5. ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പഞ്ചഭൂതങ്ങളും

സൃഷ്ടിയുടെ അവസാന ഘട്ടം നമ്മുടെ ഭൗതിക ശരീരവും ചുറ്റുമുള്ള ലോകവുമാണ്:

• ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ: ശ്രോത്രം (ചെവി), ത്വക്ക്, ചക്ഷുസ് (കണ്ണ്), ജിഹ്വ (നാവ്), നാസിക (മൂക്ക്).
• കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങൾ: വാക്ക്, പാണി (കൈ), പാദം (കാൽ), പായു, ഉപസ്ഥം.
• പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ: ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, പൃഥ്വി (ഖരരൂപം).

വാക്കുകളുടെ പരിമിതി: കല്ലിന് കയ്യും കാലും (പാണിയും പാദവും) ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നത് കേട്ട് അത്ഭുതപ്പെടേണ്ടതില്ല. നമ്മുടെ പരിമിതമായ മനസ്സിലെ 'രൂപങ്ങൾ' വെച്ചാണ് നാം വാക്കുകളെ അളക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഈ തത്വങ്ങൾ പ്രപഞ്ചത്തിലെ സർവ്വ ചരാചരങ്ങളിലും അന്തർലീനമാണ്.

ഉപസംഹാരം

ശിവനിൽ തുടങ്ങി പൃഥ്വിയിൽ അവസാനിക്കുന്ന ഈ 36 തത്വങ്ങളാണ് തന്ത്രശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ക്ഷേത്രാരാധനയുടെയും അടിസ്ഥാനം. ഈ സൃഷ്ടിക്രമത്തെ വിപരീത ദിശയിൽ (സംഹാരക്രമം) സഞ്ചരിച്ച് ഭൗതികതയിൽ നിന്ന് പരമശിവത്വത്തിലേക്ക് എത്തുന്നതാണ് യോഗത്തിന്റെയും തന്ത്രത്തിന്റെയും ലക്ഷ്യം.

ഹരി ഓം.

• സൃഷ്ടിക്രമത്തിൽ ശിവൻ എന്ന പദം കൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത് എന്താണ്?
  ഇവിടെ ശിവൻ എന്നത് ഒരു രൂപത്തെയോ വ്യക്തിയെയോ അല്ല സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. പ്രപഞ്ചം ഉണ്ടായ വിത്തായ, ഒന്നായിട്ടുള്ള ഒന്ന് എന്ന് മാത്രം വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന പരമമായ ചൈതന്യത്തെയാണ് ശിവൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അത് ഗുണങ്ങൾക്കും രൂപങ്ങൾക്കും അതീതമായ ശുദ്ധബോധമാണ്.
• മായയെ സൃഷ്ടിക്രമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഘട്ടമായി കാണുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
  അനന്തമായ ബോധത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നത് മായയാണ്. മായ ഇല്ലെങ്കിൽ സമയവും (കാലം) സ്ഥാനവും (നിയതി) ഉണ്ടാകില്ല. മായയുടെ പ്രവേശനത്തോടെയാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന് അതിരുകളും ദൂരങ്ങളും സമയക്രമങ്ങളും അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
• മായാമുക്തനാവുക എന്നതുകൊണ്ട് എന്താണ് വിവക്ഷിക്കുന്നത്?
  സൃഷ്ടിക്രമത്തിന് വിപരീതമായ ദിശയിൽ അതായത് സംഹാരക്രമത്തിൽ ഒരു മടക്കയാത്ര നടത്തുക എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം. സ്ഥലകാല ബോധങ്ങളെയും മായയുടെ പരിമിതികളെയും മറികടന്ന് ആദിമമായ ശിവതത്വത്തിലേക്ക് ബോധത്തെ എത്തിക്കുന്നതിനെയാണ് മായാമുക്തനാവുക എന്ന് പറയുന്നത്.
• അശുദ്ധവിദ്യ എന്നത് മായക്കുള്ളിലെ കളിയാണെന്ന് പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
  നാം ഇന്ന് പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്രങ്ങളും അറിവുകളും പുസ്തകവിദ്യയുമെല്ലാം മായ നിശ്ചയിച്ച പരിധികൾക്കുള്ളിൽ നിൽക്കുന്നവയാണ്. അവയ്ക്ക് മായയ്ക്ക് മുൻപുള്ള സത്യത്തെ പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ അവയെല്ലാം സൃഷ്ടിക്രമത്തിലെ താഴ്ന്ന ഘട്ടമായ അശുദ്ധവിദ്യയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
• കല, രാഗം എന്നിവ സൃഷ്ടിക്രമത്തിൽ എന്ത് പങ്കാണ് വഹിക്കുന്നത്?
  കല എന്ന തത്വം സർവ്വജ്ഞനായ ആത്മാവിന്റെ ശക്തിയെ പരിമിതപ്പെടുത്തി അല്പമാത്രമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. രാഗം എന്നത് അപൂർണ്ണതയിൽ നിന്നും പൂർണ്ണതയിലേക്ക് എത്താനുള്ള ആഗ്രഹമാണ്. ഇവയാണ് ഒരു ജീവിയെ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്.
• ശാസ്ത്രത്തിന് മായയ്ക്ക് മുൻപുള്ള കാര്യങ്ങളെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്?
  ശാസ്ത്രം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത് വാക്കുകളുടെയും ശബ്ദങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. വാക്കുകളും ശബ്ദങ്ങളും രൂപപ്പെട്ടത് സൃഷ്ടിക്രമത്തിൽ മായയ്ക്ക് ശേഷമാണ്. അതിനാൽ മായയ്ക്ക് മുൻപുള്ള ശിവ, ശക്തി, സദാശിവ തത്വങ്ങളെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കുക അസാധ്യമാണ്.
• കല്ലിനും പാണിയും പാദവും ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നത് എങ്ങനെ ശരിയാകും?
  പാദം എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ വരുന്നത് വിരലുകളുള്ള മനുഷ്യപാദമാണ്. എന്നാൽ തന്ത്രശാസ്ത്രത്തിൽ പാദം എന്നത് സഞ്ചരിക്കാനുള്ള തത്വത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഒരു ലഘുരൂപമായ കല്ലിലും ഈ ചൈതന്യങ്ങൾ അന്തർലീനമായിട്ടുണ്ട്, പക്ഷേ അത് നമ്മുടെ സാധാരണ ദൃഷ്ടിക്ക് ഗോചരമല്ല.
• സാംഖ്യയോഗ ദർശനങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്ത്രശാസ്ത്രം എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമാകുന്നു?
  സാംഖ്യം പ്രകൃതി-പുരുഷ വിഭജനത്തിൽ നിന്നാണ് പഠനം തുടങ്ങുന്നത്. എന്നാൽ തന്ത്രം അതിനും മുകളിലുള്ള അതീന്ദ്രിയമായ ശിവ-ശക്തി തലങ്ങളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി ഭൗതിക ലോകം വരെയുള്ള മുഴുവൻ പടവുകളെയും വിശദീകരിക്കുന്നു. തന്ത്രത്തിലൂടെ വാക്കുകൾക്ക് അതീതമായ അവസ്ഥകളെ സ്പർശിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു.
• തന്മാത്രകൾ എന്നാൽ എന്താണ്? അവ ഭൗതിക വസ്തുക്കളിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർതിരിയുന്നു?
  ശബ്ദ, സ്പർശ, രൂപ, രസ, ഗന്ധ തന്മാത്രകൾ എന്നാൽ ഇന്ദ്രിയാനുഭവങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മമായ മാധ്യമങ്ങളാണ്. അവയിൽ നിന്നാണ് പിന്നീട് ആകാശവും വായുവും പോലുള്ള പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇവ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും വിഷയങ്ങൾക്കും ഇടയിലുള്ള പാലമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
• സൃഷ്ടിക്രമം പൃഥ്വിയിൽ അവസാനിക്കുന്നത് എങ്ങനെയാണ്?
  ശുദ്ധബോധമായ ശിവനിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി ഖരരൂപത്തിലുള്ള പൃഥ്വി (മണ്ണ് അല്ലെങ്കിൽ കല്ല്) വരെ എത്തുമ്പോൾ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായും ഘനീഭവിച്ച അവസ്ഥയിലാകുന്നു. ചേതനാരഹിതം എന്ന് നാം കരുതുന്ന പദാർത്ഥങ്ങൾ പോലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ആ പരമശിവ ചൈതന്യം സൃഷ്ടിക്രമത്തിലൂടെ താഴേക്ക് ഒഴുകി വന്നു നിൽക്കുന്ന അവസാന ബിന്ദുക്കളാണ്.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi