ಹರೀಶನ ಗಡ್ಡ, ಗೋಪಾಲನ ದುರಾಸೆ

ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ, ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರೀಶನೆಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ಉದ್ದವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ಗಡ್ಡವಿತ್ತು. ಅದು ಅವನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಡ್ಡ ತನ್ನದೆಂದು ಅವನು ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಲೀಲಾಗೆ ಇದು ನಿರಂತರ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

'ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಈ ಭಯಾನಕ ಪೊದೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ?' ಎಂದು ಒಂದು ದಿನ ಅವಳು ಕೇಳಿದಳು. 'ಅದರಿಂದ ನಿಮಗೇನು ಉಪಯೋಗ?'

ಹರೀಶ ನಗುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಪ್ರಿಯ ಲೀಲಾ, ನಿನಗೆ ಅದರ ಬೆಲೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಈ ಗಡ್ಡ ಒಂದು ದಿನ ನಮಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ನೀನು ಕಾದು ನೋಡು. ರೈತನಿಗೆ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆ ಹೇಗೋ, ನನಗೆ ಈ ಗಡ್ಡ ಹಾಗೆ.'

ಅವಳು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ, 'ಛೀ! ಎಂಥ ಹುಚ್ಚು ಮಾತು! ನಿಮ್ಮ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಯೇ?' ಎಂದಳು.

ಹರೀಶ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸಿ ನಕ್ಕನು, 'ಹೌದು! ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯರ‍್ಯಾರೂ ನನ್ನ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲಾರರು. ನಮ್ಮ ರಾಜನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತಿದೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ಕೊಂಡಾಗ, ನಮ್ಮ ಬಡತನದ ದಿನಗಳು ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ.'

ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಯ ಈ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕೇಳಿಸುವಷ್ಟು ಜೋರಾಗಿತ್ತು. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ, ಆ ರಾತ್ರಿ ಮಾರುವೇಷದಲ್ಲಿ ನಗರ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ರಾಜ ಮತ್ತು ಅವನ ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಮಂತ್ರಿ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಮರುದಿನ, ಹರೀಶನನ್ನು ರಾಜಸಭೆಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ತಾನು ರಾಜನಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿರಬಹುದೆಂದು ಹರೀಶ ಬಹಳ ಭಯಪಟ್ಟನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಬರುತ್ತೇನೆಂದು ಅವನು ಕಾವಲುಗಾರನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಕಾವಲುಗಾರನು ಅದು ಕೇಳದೆ ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಜನ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.

ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ಹರೀಶ, ನಿನ್ನ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಈ ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನೀನು ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಕೇಳುತ್ತೀಯ?'

ಇದು ಏನೋ ತಂತ್ರವಿರಬೇಕೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹರೀಶ ರಾಜನ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದನು. 'ಮಹಾರಾಜ, ನಾನು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿದೆ! ನನ್ನ ತಿಳಿಗೇಡಿತನವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನಾನು ಮತ್ತೆಂದೂ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ.'

ಮಂತ್ರಿ ದಯೆಯಿಂದ ನಕ್ಕನು. 'ಭಯಪಡಬೇಡ, ಹರೀಶ. ರಾಜರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಿನ್ನ ಅದ್ಭುತವಾದ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.'

ಹರೀಶ ಇನ್ನೂ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾ, 'ಮಹಾರಾಜ, ಕ್ಷೌರಿಕನಿಗೆ ಕೊಡಲು ಹಣವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ನಾನು ಗಡ್ಡವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಉಳಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸೀರೆ ಕೊಳ್ಳೋಣವೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ,' ಎಂದನು.

'ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರ,' ಮಂತ್ರಿ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದನು, 'ನಾವು ತಮಾಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಗಡ್ಡವನ್ನು ನಮಗೆ ಮಾರು. ಹೇಳು, ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ?'

ಇದರಿಂದ ಧೈರ್ಯ ಬಂದ ಹರೀಶ, 'ಮಹಾರಾಜ, ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಸಾಕು,' ಎಂದನು.

ಮಂತ್ರಿ ಅವನಿಗೆ ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು, ಹರೀಶ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟನು.

ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಅವನು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕರೆದನು. ಗಡ್ಡವಿಲ್ಲದ, ಸುಂದರವಾದ ಆ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಲೀಲಾಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯಿತು.

ಹರೀಶ ಗರ್ವದಿಂದ ಹೇಳಿದನು, 'ನೋಡಿದೆಯಾ? ನನ್ನ ಗಡ್ಡ ನಮಗೆ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ತರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲವೇ! ಅದು ನನ್ನ ಅದೃಷ್ಟದ
ಬೆಳೆ. ರಾಜರು ಅದಕ್ಕೆ ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟರು. ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದರೆ ಎಷ್ಟಾದರೂ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು!'

ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹರೀಶನ ನೆರೆಮನೆಯವನ ಹೆಂಡತಿ ಕದ್ದು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಗಂಡ ಗೋಪಾಲನಿಗೂ ದಟ್ಟವಾದ ಗಡ್ಡವಿತ್ತು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವಳು ಗಂಡನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ನಮ್ಮ ರಾಜರು ಗಡ್ಡಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರಂತೆ! ನಮ್ಮ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಹರೀಶ ತನ್ನ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಮಾರಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಹಣ ಗಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನೀವೂ ಹೋಗಿ ನಿಮ್ಮ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಮಾರಿಬಿಡಿ. ಆದರೆ ನೆನಪಿಡಿ, ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೇಳಿ. ಕೇವಲ ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಪಡಬೇಡಿ.'

ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಗೋಪಾಲನು ತನ್ನ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಮಾರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಅವನು ರಾಜನ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾದನು. 'ಏಕೆ ಬಂದೆ?' ಎಂದು ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು.

'ಮಹಾರಾಜ,' ಎಂದು ಗೋಪಾಲನು ಘೋಷಿಸಿದನು, 'ತಾವು ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತೀರೆಂದು ಕೇಳಿದೆ. ನನ್ನ ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ಈ ಬೆಳೆಯನ್ನು ನೋಡಿ! ಇದು ಗಾಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ತೂಗಾಡುತ್ತಿದೆ ನೋಡಿ,' ಎಂದು ಗೋಪಾಲನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಸವರಿದನು.

ಇದು ವಿನೋದವೆನಿಸಿದ ರಾಜನು ಮಂತ್ರಿಯ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿದನು. ಮಂತ್ರಿ ಕೇಳಿದನು, 'ಒಳ್ಳೆಯವನೇ, ನಿನ್ನ ಈ ಬೆಳೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಕೇಳುತ್ತೀಯ?'

'ನಾನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಹೊಲವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ,' ಎಂದು ಗೋಪಾಲನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. 'ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬೆಳೆಗೆ ನಾನು ಕೇಳುವ ಬೆಲೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳು.'

'ಹೌದೇ,' ಎಂದನು ಮಂತ್ರಿ. ಅವನ ದುರಾಸೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ವರವು ಗಂಭೀರವಾಯಿತು. 'ನಿನ್ನೆ ಒಬ್ಬ ಮುಗ್ಧನು ತನ್ನ ಬೆಳೆಗೆ ಕೇವಲ ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಆದರೆ ನೀನು ಅವನಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಚಾಣಾಕ್ಷ. ಆದರೆ, ನಿನ್ನ ಈ ರಹಸ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ, ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನೀನು ಇದಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ರಾಜ ಖಜಾನೆಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ನಾವು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತೇವೆ.'

ಇದು ಕೇಳಿ ಗೋಪಾಲನು ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತನಾದನು. ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮಂತ್ರಿಯ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ದಯೆಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. 'ಮಹಾರಾಜ, ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ! ದುರಾಸೆ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತ್ತು. ನಿಜವಾಗಿ, ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ರಹಸ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.'

ಗೋಪಾಲನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲರೂ ನಕ್ಕರು.

ಮಂತ್ರಿ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು, 'ಗೋಪಾಲ, ರಾಜರು ಬಡವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ದುರಾಸೆಯುಳ್ಳವರಿಗಲ್ಲ. ನಿನ್ನಂತಹ ಅನುಕೂಲಸ್ಥನು ಹೀಗೆ ಹಣಕ್ಕೆ ಆಸೆಪಡುವುದು ನಾಚಿಕೆಗೇಡು. ಇದು ನಿನ್ನ ಮೊದಲ ತಪ್ಪಾದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತೇವೆ. ನೆರೆಯವರನ್ನು ನೋಡಿ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚುಪಡಬೇಡ. ಇನ್ನು ಹೋಗು, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿಬರಬಾರದು.'

ಗೋಪಾಲನು ಅವಮಾನದಿಂದ ಸಭೆಯಿಂದ ಓಡಿಹೋಗಿ, ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಅಡಗಿಕೊಂಡನು. ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯಾದರೋ, ನೆರೆಯವರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕದ್ದು ಕೇಳುವ ತನ್ನ ಕೆಟ್ಟ ಚಟವನ್ನು ಅಂದಿನಿಂದ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು.

ಈ ಕಥೆಯ ನೀತಿಯೇನೆಂದರೆ, ದುರಾಸೆ ಮತ್ತು ಅಸೂಯೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹರೀಶನು ಮುಗ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ರಾಜನಿಂದ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆದರೆ, ಅವನ ನೆರೆಯವನಾದ ಗೋಪಾಲನು, ಹರೀಶನನ್ನು ಕಂಡು ಅಸೂಯೆಪಟ್ಟು, ದುರಾಸೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವನು ರಾಜನ ಮುಂದೆ ನಗೆಪಾಟಲಿಗೆ ಈಡಾಗಿ, ದಂಡವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಯಿತು. ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದದೆ, ಇತರರನ್ನು ನೋಡಿ ಅಸೂಯೆಪಟ್ಟರೆ, ಕೊನೆಗೆ ನಷ್ಟ ಹೊಂದುವವರು ನಾವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಥೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi