ರಾಜ ದಿಲೀಪ – ಬಾಗುವುದನ್ನು ಕಲಿತ ರಾಜಮಕುಟ
ಪದ್ಮ ಪುರಾಣವು ಒಂದು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕಥೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. 'ಧರ್ಮದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಏಕೆ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ?' ಎಂಬ ಶರಭನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ದೇವಲ ಮುನಿಗಳು ರಾಜ ದಿಲೀಪನ ಜೀವನದ ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಒಂದು ಕೊರತೆ - ಒಂದು ಕಾರಣ
ದಿಲೀಪನು ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ; ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಗೆ ಹೆಸರಾದವನು. ಅವನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಇತ್ತು, ಅವನ ಚಾರಿತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಲೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಒಂದು ವ್ಯಥೆ ಅವನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು—ಅವನಿಗೆ ಸಂತಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ರಾಜನಿಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲ, ಪ್ರಜಾಸೇವೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು.
ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯದ ದಿಲೀಪನು ತನ್ನ ಗುರು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ವಿನಯದಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ವಸಿಷ್ಠರು ತಮ್ಮ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭೂತಕಾಲದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದಿಲೀಪನು ಅರಿಯದೇ ದಿವ್ಯ ಹಸು ಕಾಮಧೇನುವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದನು. ಅದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅವಮಾನವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಧರ್ಮವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು. ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೂ ಜೀವನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅದೃಶ್ಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.
ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಸೇವೆಯತ್ತ
ವಸಿಷ್ಠರು ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಯಾಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಸರಳ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದರು: "ಕಾಮಧೇನುವಿನ ಪುತ್ರಿ ನಂದಿನಿಯನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಸೇವಿಸು. ರಾಜನೆಂಬ ಗರ್ವ ಮರೆತು ಒಬ್ಬ ಸೇವಕನಾಗು." ದಿಲೀಪ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸುದಕ್ಷಿಣೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ ಈಗ ಹಸುವಿನ ಹಿಂದೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಅದರ ದಾರಿಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾವಲಾಗಿ ನಿಂತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾದನು.
ಸಿಂಹದ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂವಾದ: ಅಂತಿಮ ಪರೀಕ್ಷೆ
ಒಂದು ದಿನ ನಂದಿನಿಯನ್ನು ಒಂದು ಭಯಾನಕ ಸಿಂಹವು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿತು. ದಿಲೀಪನು ತಕ್ಷಣ ಬಿಲ್ಲು ಎತ್ತಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಅವನ ಭುಜಗಳು ಮರಗಟ್ಟಿ ಹೋದವು. ಆಗ ಆ ಸಿಂಹವು ಮನುಷ್ಯ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿತು.
• ಸಿಂಹ: 'ರಾಜನೇ! ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತೀಯ? ಹಸಿವು ಎಂಬುದು ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಿಯಮ. ಬಲಶಾಲಿಗಳು ಬಲಹೀನರನ್ನು ತಿನ್ನುವುದೇ ನಿಸರ್ಗದ ಹಾದಿ. ಇಂದು ಈ ಹಸು ನನ್ನ ಆಹಾರ. ನೀನು ಈ ಕಾಡಿಗೆ ಅತಿಥಿ ಮಾತ್ರ, ಮಾಲೀಕನಲ್ಲ.'
• ದಿಲೀಪ: 'ನಿನ್ನ ಹಸಿವನ್ನು ನಾನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಹಸು ನನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಅಬಲೆಗಳು ನಾಶವಾಗುವುದನ್ನು ಮೂಕಪ್ರೇಕ್ಷಕನಾಗಿ ನೋಡುವ ರಾಜನು ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಶವಕ್ಕೆ ಸಮಾನ.'
• ಸಿಂಹ: 'ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಅಮೂಲ್ಯ ಜೀವವನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಡುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯೇ? ನಿನ್ನ ದೇಹವು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕು. ಇಂತಹ ಹಸುಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಿಗಬಹುದು.'
• ದಿಲೀಪ: 'ಬೆಲೆ ಎಂಬುದು ಆಕಾರದ ಮೇಲಲ್ಲ, ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಗುರುಗಳು ಇದನ್ನು ನಂಬಿ ನನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆ ನಂಬಿಕೆಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದರೆ, ನಾನು ಆಳುವ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಗೌರವವಿಲ್ಲದ ರಾಜಮಕುಟವು ಸಾವಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರವಾದುದು.'
• ಸಿಂಹ: 'ಸರಿ, ಹಾಗಾದರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಬಲಿ ನೀಡು. ಯಾರಾದರೂ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ ಜೀವಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ಕೊಡು.'
• ದಿಲೀಪ: 'ಯಾವ ಜೀವವೂ ಅಗ್ಗವಲ್ಲ. ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾಣ್ಯದಂತೆ ತೂಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ ನಾನು ರಾಜನಾಗುವ ಅರ್ಹತೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನನ್ನ ದೇಹ ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿತ, ಆದರೆ ಈ ಹಸು ನನ್ನ ಗುರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಸುಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ಮರಳಬೇಕು.'
ದಿಲೀಪನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ತಲೆಬಾಗಿ ನಿಂತನು. ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಆ ಸಿಂಹವು ಮಾಯವಾಯಿತು. ಅದು ಸ್ವತಃ ನಂದಿನಿಯೇ ಹೂಡಿದ್ದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ರಾಜನ ಅಚಲ ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ನಂದಿನಿಯು, 'ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಬೆಳಗುವ ಪುತ್ರನು ನಿನಗೆ ಲಭಿಸುವನು' ಎಂದು ಹರಸಿದಳು. ಹಾಗೆ ಜನಿಸಿದವನೇ ರಘು ಮಹಾರಾಜ. ಆ ವಂಶದಲ್ಲೇ ಮುಂದೆ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.
ನಾವು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪಾಠಗಳು:
1. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ವಿನಯ ದೊಡ್ಡದು: ಅಧಿಕಾರವು ಬಾಗುವುದನ್ನು ಕಲಿತಾಗ ಮಾತ್ರ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಆಚರಣೆಗಿಂತ ಆಶಯ ಮುಖ್ಯ: ದುಬಾರಿ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಮಾತ್ರ ಭೂತಕಾಲದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಬಲ್ಲವು.
3. ಧರ್ಮವು ಫಲ ನೀಡುವ ಮುನ್ನ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ: ಧರ್ಮದ ಮಾತುಗಳು ಸುಲಭ, ಆದರೆ ಸಂಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗಲೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ.
4. ರಕ್ಷಣೆಯೇ ನಾಯಕತ್ವದ ಜೀವಾಳ: ನಾಯಕನೆಂದರೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುವವನಲ್ಲ, ಅಶಕ್ತರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಮೊದಲ ಏಟನ್ನು ತಾನೇ ತಿನ್ನಲು ಸಿದ್ಧನಿರುವವನು.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಕಷ್ಟಗಳು ಎಂಬುದು ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲ, ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶಗಳು. ಅಹಂಕಾರ ಕರಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ಜಾಗೃತವಾದಾಗ ದೈವಕೃಪೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಒಲಿಯುತ್ತದೆ.
ಕನ್ನಡ
ಪುರಾಣಗಳು
Click on any topic to open
7
30
Astrology
Bhagavad Gita
Bhagavatam
Bharat Matha
Devi
Devi Mahatmyam
Ganapathy
Garuda Puranam
Glory of Venkatesha
Hanuman
Kathopanishad
Mahabharatam
Mantra Shastra
Mystique
Practical Wisdom
Purana Stories
Radhe Radhe
Ramayana
Rare Topics
Rigveda Explained
Rituals
Sages and Saints
Shiva
Spiritual books
Sri Suktam
Story of Sri Yantra
Temples
Vedas
Vishnu Sahasranama
Yoga Vasishta
26
17
10
0
