ದಶರಥನು ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಯುವರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಏಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು?

ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೈಭವದ ವಿವಾಹದ ನಂತರ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಜಮನೆತನವು ಸುಖ-ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲ ಉರುಳಿದಂತೆ, ಮಹಾರಾಜ ದಶರಥನು ತನ್ನ ವಯೋಸಹಜ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು. ತಾನು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗಲೇ ರಾಜ್ಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥ ಕೈಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಆಡಳಿತದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲು 'ಯುವರಾಜ'ನ ನೇಮಕವೊಂದೇ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ಅವನ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತನೆಂದು ದಶರಥನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ಶ್ರೀರಾಮನ ಅಪ್ರತಿಮ ಗುಣಧರ್ಮಗಳು

ರಾಮನು ಕೇವಲ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಷ್ಟೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವನು ಉದಾತ್ತ ಗುಣಗಳ ಗಣಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು:

• ವಿನಯಶೀಲತೆ: ರಾಮನು ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ತನ್ನನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡವರ ಮೇಲೂ ಅವನು ಎಂದೂ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ಉಪಕಾರವನ್ನೂ ಮರೆಯದ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಮನೋಭಾವ ಅವನದಾಗಿತ್ತು.
• ಧರ್ಮಪಾಲನೆ: ಅಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅವನು ಎಂದೂ ತುಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿದಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವನು, ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದನು.
• ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೆ: ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖ ಎರಡನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಅವನಿಗಿತ್ತು. ಅವನ ಮುಖಭಾವವು ಮನಸ್ಸಿನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕದಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನು ಸೋಮಾರಿತನದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
• ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರ: ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಒಂದಾಗಿ ಬಂದರೂ ಎದುರಿಸಬಲ್ಲ ಪರಾಕ್ರಮ ರಾಮನಲ್ಲಿತ್ತು. ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು.

ಜನರ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ದಶರಥನ ನಿರ್ಧಾರ

ರಾಮನಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರದ ಲೇಶವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸರಿ-ತಪ್ಪುಗಳ ವಿವೇಚನೆ ಉಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಜೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಹ ರಾಮನನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಸರ್ವಗುಣ ಸಂಪನ್ನನಾದ ಮಗನಿರುವಾಗ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನು ಯುವರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ?

ದಶರಥನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಕೂಡಲೇ ನಗರದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆದು ತನ್ನ ಮನದ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು:

"ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ. ನನ್ನ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯ ರಾಮನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆಯೇ?"

ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಜನರಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದ ಹೊನಲು ಹರಿಯಿತು. ಎಲ್ಲರೂ ಏಕಕಂಠದಿಂದ, "ನಾವೆಲ್ಲರೂ ರಾಮನನ್ನು ನಮ್ಮ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ನೋಡಲು ಕಾತರರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಹರಸಿ," ಎಂದು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಘೋಷಿಸಿದರು.

• ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲೇ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರ ಹಿಂದಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಉದ್ದೇಶವೇನು?
  ದಶರಥನು ಕೇವಲ ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿಯೇ ಕಲಿಸಿಕೊಡುವುದು ಅವನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರವು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು.
• ರಾಮನ ವಿನಯಶೀಲತೆಯು ಅವನ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ?
  ರಾಮನು ತನ್ನನ್ನು ಅಸಭ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡವರೊಂದಿಗೂ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಇದು ಅವನ ಅಸಾಧಾರಣ ಮನೋಬಲ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ನಾಯಕನಿಗೆ ದ್ವೇಷಕ್ಕಿಂತ ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಾನ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ರಾಮನ ಈ ಗುಣವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
• ಸಣ್ಣ ಉಪಕಾರವನ್ನೂ ಮರೆಯದ ರಾಮನ ಗುಣವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ?
  ರಾಮನು ತನಗಾದ ಸಣ್ಣ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಆದರೆ ತನಗಾದ ಅನ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಇದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹರಡಲು ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದ ವಿಷವರ್ತುಲವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣವಾಗಿದೆ.
• ರಾಮನ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಒಬ್ಬ ಆಡಳಿತಗಾರನಿಗೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?
  ರಾಮನ ಮುಖಭಾವವು ಅವನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಆತುರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯ ಸುಳಿವು ಸಿಗದಂತೆ ಮಾಡಲು ಈ ಶಾಂತ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪಾತ್ರವೇನಿತ್ತು?
  ದಶರಥನು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಇದು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮಾದರಿಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜೆಗಳು ರಾಮನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರವೇ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
• ರಾಮನು ವೇದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದರೂ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು?
  ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಎರಡೂ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಸುಭಿಕ್ಷವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಶಾಸ್ತ್ರವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರೆ, ಶಸ್ತ್ರವು ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಮನು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ರಾಜನಾಗಲು ಈ ಎರಡೂ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಸಮನ್ವಯ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದನು.
• ರಾಮನ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ?
  ರಾಮನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿದ್ದನು, ಆದರೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮಿತವ್ಯಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ದುಂದುವೆಚ್ಚ ಮಾಡದೆ ಪ್ರಜಾಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಗುಣವನ್ನು ಇದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
• ರಾಮನಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರ ಇಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೇನು?
  ರಾಮನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಸರಿ-ತಪ್ಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ತಾನು ಸಮಾಜದ ಸೇವಕನೇ ಹೊರತು ಪ್ರಭುವಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರ ಮೂಡದಂತೆ ತಡೆದಿತ್ತು.
• ರಾಮನ ಶೌರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವೇನು?
  ರಾಮನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಂದರೂ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಬಲವನ್ನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಾಗ ಸಿಗುವ ಅಜೇಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಜನರು ಅತಿಯಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸಲು ಕಾರಣವೇನು?
  ಪ್ರಜೆಗಳು ರಾಮನನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಿ ನೋಡದೆ, ತಮ್ಮ ಹಿತೈಷಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದರು. ಅವನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಅವರ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

Ramaswamy Sastry and Vighnesh Ghanapaathi